Ancient Library
The Greek and Latin classics — every word parsed, every form defined

Raffaele Zovenzoni: Istrias (Book Sent to Trent)

Library › Latin: Lyric & Elegy › Istrias (Book Sent to Trent)

This book of the Istrias by Raffaele Zovenzoni (1434–c. 1485) begins by sending the Muse to Trent, to the bishop Johannes Hinderbach, who sits on his ivory throne; she is to kiss his hands and offer the poet’s gift. The second poem plays on Hinderbach’s name, as if derived from Bacchus returning from the conquered Indians, and praises him as born in Vienna yet a benefactor of Latin letters, under whom Trent enjoys a golden age. Later pieces include greetings to the pupils of Guarino, in which the poet jokes about his own wild youth, and an epigram on a beautiful married woman beaten by her jealous husband.

The book shows the mixture of formal panegyric and personal wit typical of Zovenzoni, and it documents his ties both to Hinderbach’s court and to the school of Guarino of Verona at Ferrara, where he had studied. The poems give a lively picture of the social world of a fifteenth-century humanist poet moving between patrons, former classmates and the scandals of daily life. It also shows the playful etymologies of humanist praise.

About this edition. The Latin text comes from Musisque Deoque and its collection Poeti d’Italia in lingua latina (edition: B. Ziliotto, 1950; 1952-53, Musisque Deoque 2007), through Corpus Corporum (University of Zurich). Every word has been analyzed with LatinCy, a neural language model for Latin — click or tap any word for its dictionary form, part of speech, and complete morphology, together with the full entry from Lewis & Short’s A Latin Dictionary.

Latin · Lyric & Elegy
Istrias (Book Sent to Trent)
Raffaele Zovenzoni · every word parsed
1
ad Musam
Musa, Tridentinam (notum est iter) ibis ad urbem,
Ibis ad imperium, musa, beata, meum,
Diuus ubi in solio sedet Inderbacchus eburno
5
Quo melius nihil est candidiusque nihil.
Huic prostrata prius manibus dabis oscula sanctis,
Inde orans munus porrige, musa, meum.
diuo Ioanni Inderbaccho antistiti
Dat rediens domitis nomen tibi Bacchus ab Indis,
10
Inderbacche, chori gloria Castalii,
Qui licet illustri Germanus ab urbe Uienna
Sis genitus, debet terra Latina tibi.
Quid debet nimis o felix urbs ista Tridenti
Aurea quae sub te praeside saecla uidet!
15
Lacteus unde fluens Athesis caput exserit unda
Ut dominum summa cernat in arce suum.
Naiades et satyri tibi se lucentibus astris
Commendant calamo carminibusque suis.
Quid, quod et in uiridi nuper cane lassa theatro
20
Fugerit in gremium damma recepta tuum?
Quid faciant homines, quos das, pater, esse beatos?
Quid faciat uatis musa Zouenzonii,
Cuius Apollinea frondescunt tempora lauro,
Et duce te claris laudibus astra tenet?
25
Haec tibi primitias est hunc enixa libellum,
Quem damus attrito pumice purpureum.
ISTRIAS a patria sibi nomen habebit amata
Quae Tergestinum claudit utrimque fretum.
Inuenies teneris epigrammata missa puellis,
30
Stoicus et tetrica quae Cato fronte legat.
Et si forte uoles morientem cernere Christum
In cruce, carminibus pendet et ille meis.
Hoc tibi munus erit tanto pro munere nullum
Sed mentem capias ingeniumque, precor.
35
Uiue, uale, nostri decus immortale libelli
Ioannes, columen deliciaeque meae.
genologia poetae
Interpres legum Romaeus dis genuit me;
Quae peperit mater Bartholomaea fuit.
40
Frater erat Gabriel, qui funere mersus acerbo est.
Uix ego te noui, bella Maria soror.
Orta deo placuit Lucretia sponsa tonanti:
Illa fuit primo rapta puella die.
Ianiusto Ianfrancisco ne uiuere lustrum
45
Contigit, o superis lilia nata polis.
Ultimus e tanto defluxi sanguine fratrum,
Mox datus Aoniis erudiendus aquis.
Hic me Socratico praestans sermone Guarinus
Edocuit, Borso tunc duce Ferrariae.
50
Clara Chrysoneo sata sanguine nupsit amanti,
Et duo nos caelo spiritus unus alit.
Ioannes princeps et gloria celsa Tridenti
Me uocat, ut lauri tempora nostra beent.
Ibimus: o nostris, superi, aspirate camenis,
55
Et date me domino posse placere meo.
Uos comites properate deae: nos plectra mouemus.
Caesar, eris nostrae fabula prima uiae.
diuo Friderico Caesari Augusto
Caesar, habes superos belloque togaque fauentes
60
Paret et imperio terra fretumque tuo.
Ast ego si uiridi caput hoc dignabere lauro,
Austria Thraicio carmine gesta canam.
Cedet Fama tibi, tua gloria uincet Achillem
Angustusque tuis laudibus orbis erit.
65
Rabio scribae Augusti
Caesar Apollineis cinxit mea tempora sertis
Sex ego cum cecini carmina, docte Rabi:
Quae licet in nostris fuerint prius edita chartis
Nec recitata semel, nostra fuere, Rabi.
70
Paulo Ueneto theologo
Munera magna decent magnos: sed quid dare maius
Carminibus, quaeso, quid mihi, Paule, potes?
Aurea uasa? graues gemmas? sacra regna? triumphos?
Haec abeunt, nobis carmina sola manent.
75
Secula carminibus uiuunt, sine carmine Troia,
Carthago, Babylon, Roma sepulta foret.
Carmina dant, adimunt animos, sibi carmina tigres
Et uolucres, quercus, flumina, saxa trahunt.
Cerberus, Eumenides cantu cessere: quid ultra?
80
Carminibus motos credimus esse deos.
Non igitur paruum munus te, Paule, dedisse
Dic, diuina mihi carmina qui dederis.
in ludis Sixti pontificis maximi
Amphitheatrales non uis, Cato, cernere ludos,
85
Hos uis, quos Ueneta Sixtus in urbe facit.
Non mirum est: illis homines solumque Catonem,
His spectatores cernis adesse deos.
Ioanni Hieroto
Qui serapellinas sub acuto frigore uestes
90
Exuis, et nudo das, Hierote, mihi,
Di tibi se faciles praestent, tua fama superstes
Sit cineri, et Musis sit cinis ille sacer.
Cumque uoles liceat thalamos intrare dearum:
Cum superis nectar dis Hierote, bibas.
95
Petro Lauredano Laurentii filio
Petre, cupidineas dono tibi mittimus artes
Pro quibus exilium Naso poeta tulit.
Mittimus et pariter saeui medicamen amoris,
Si qua negat uoto dura puella tuo.
100
Munera parua quidem nostris sed uiribus aequa
Non spernes, Uenetae spesque decusque togae.
libello suo
Parue liber, Ligurum quom te Regina tenebit
In manibus, nostri dic memor esse uelit.
105
Uictori Capello Uenetae classis imperatori
Uictor in Turcum propera: redibis
Uictor: illustres tibi iam triumphos
Lata decernunt: Uenetis fauentes
Arma dabunt di.
110
I, doma Medos: tua signa Thraces
Sentiant, Colchi pariter et Parthi
Sentiant, et quos glacialis ambit
Caucasus antris.
Mox lyra missa capiam superbum
115
Orphei plectrum citharamque Phoebi.
Et tuas laudes recinens corymbo
Tempora cingam.
Interim faustae dare uela classi
Dux, iube: uenti ueniunt secundi.
120
Te uocat Nereus, uenerande Uictor:
Uince, ualeque.
Faustinae uirgini
Paruula tractari cupiebas, paruula labris
Figebas tua labra meis: ego suggere linguam
125
Et pultare nates teneras: tu bellula risum
Innocuosque dabas morsus: maiuscula facta
Me fugis, et dulces condis, Faustina, papillas.
in calumniatorem Sixti pontificis
Quisquis es, o demens, furiis agitatus amaris,
130
Qui uomis in Sixtum disticha Pontificem,
Te tua consumat rabies canis omnibus hostis:
Sit tibi pro summo munere posse mori.
Trilaceae uirgini Tridentinae
Fingere si Pario Uenerem de marmore uellet
135
Mentor, in exemplar tu, Trilacea, fores.
Spargeret hic humeris crinem quem condis in auro,
Bella, licet Phoebi uincat et ille iubar.
Quis lapis hunc poterit frontis simulare nitorem,
Quae solet hibernas exsuperare niues?
140
Lumina quid referam quibus allicis ecce poetas,
Ut laudent, cupiant, te uenerentur, ament?
Adde genis natum sub uirginitate pudorem,
Adde rosas labris purpureumque decus.
Colla heu quid memorem, quid eburnea poma, quid artus,
145
Quales nec Phrygius uiderat ille Paris?
Nec talem posuit Polycletus in arce Mineruam:
Credo equidem spiras nectar et ambrosiam.
O felix facies quem uirgo uenusta parentem,
Cui dabis et gremio pignora nata tuo!
150
Et felix ego sum, cui te uidisse puellam
Contigit: o talis sis mea Calliope!
O quantum debes tu Mantua grata Tridento
Quod tibi nunc talem donat habere nurum!
Iamque uale, decus Idaliae, ualeantque parentes:
155
Quisquis es, o felix, tu quoque, sponse, uale.
Academicis abeuntibus
Marsus abit uereor mansurus in urbe Quirini,
Parthenopenque petit et mons Hermoleos:
Lippius expectat nullis haerere bacillis,
160
Ut petat agnigeri moenia celsa dei:
Tribrachus Illyrias properat lecturus ad oras,
Nescio Pompeium quo sua fata trahunt.
Tu quoque discedis, sed quo, mea cura, Rutilli?
Felicem facient quo tua uela pedem?
165
Ite bonis auibus superi quocumque uocabunt,
O uatis memores ite Zouenzonii.
Petro Ueturio
Audio cantantes interdum, Petre, puellas,
Quae me saepe suis uocibus exanimant.
170
Illa petit dulcem cithara lugente maritum,
Illa dolet noctes uiuere se uiduas.
Haec ait: Optatos tibi sum paritura nepotes,
Cara parens, lacrimis si moueare meis.
O duras aures, o ferrea pectora matrum,
175
Quas tantae nequeunt, Petre, mouere preces!
epitaphium parentis piissimi
Tametsi properas, uiator, audi:
Zouenzonius hac urna quiesco
Romeus: satis est: abi, uiator.
180
in archetypam Gentilis Bellini pictoris
Dux Throne Nicoleos, Ueneti noua gloria sceptri,
Te tibi Gentilis hanc, dicat archetypam.
in Crispum
Empta tibi fuerat uirguncula, Crispe, tricentis.
185
Illam uende hodie, nemo ducenta dabit.
Ipse trecenta dabo, mea sit uirguncula. Fallor
Non ego: nulla tibi, Crispe, puella placet.
Hieronymo Marcello Francisci filio
Sexcentis morbis sunt qui, Marcelle, laborant:
190
Tolle mihi Ueneris crimina, sanctus ero.
diuo Guarino
O decus eloquii, uatum clarissima lampas,
Pieridum clausae qua patuere fores,
Pol mea si nondum mortalia fata propinquant,
195
Cantabo laudes, magne Guarine, tuas.
Lyscae scorto nobili
Cum tibi sit turpis facies, sis caetera monstrum,
Cur tua tot celebrant limina, Lysca, proci?
Est quia tu magico medicaris carmine cunnum
200
Semper et intactae uirginis inguen habes?
Hoc mihi Tumaeon medicus narrauit et ille
Qui decies gemino uespere te rapuit.
Gentili Bellino pictori
Gentilem Uenetum Bellini sanguine magni
205
Progenitum coelo tollite, Pierides.
Uiuit enim pictis quidquid facit ille tabellis
Deque suis (mirum) spirat odor uiolis.
Raemilio poetae
Disticha, Raemilli, do, das hecatonsticha nobis:
210
Hexsticha si dedero, quid mihi reddideris?
laus urbis Anconae
Uidimus excelsis cinctam te turribus Ancon,
Sublimes et in astra domos aedesque dearum,
Strataque coctilibus Parioque nitentia saxo.
215
Uidimus et Ueneris portus, quos Ennosigaeus
Thetis et ipsa manu proprioque tridente peregit.
Uidimus irriguos undis crepitantibus hortos
Ridentesque satis campos, laetamque Mineruam,
Et Bacchum felixque pecus stellasque fauentes.
220
Quid loquar egregios iuuenes quot et illa puellas
Urbs habet illustres, quot sunt quae laude Sabinas
Praeuertant? his adde, precor, mea musa, Senatum
Et prisca pietate uiros: quales sacra quondam
Roma tulit, tales etiam tulit Attica tellus.
225
Hic ego te sileam crucis o Cyriace repertor?
Qui celsa stans aede tuam, pater, aspicis urbem,
Aspicis et laetos pomis phaeacibus agros,
Felicesque uiros tali quos nascier urbe
Contigit. O felix ego ter quater amplius ultra
230
Natus humo, si me conceptum Dorica mater
Fudisset, meaque his uagissent oscula cunis.
Quod quia non fatum est superis, ego semper amoenum
Anconae imperium, portus et littus amabo,
Unde abeo: Cyriace uale, ciuesque ualete.
235
Hermolao Barbaro poetae clarissimo
Hic Ganymedis erat cyathus, cum laeta Tonanti
Pocula purpureis ille dabat manibus.
Hunc meus Hermoleos Ueneti spes rara Senatus
Possideat, nostrae pignus amicitiae.
240
Ioanni Bello Bellino pictori clarissimo
Qui facis ora tuis spirantia, Belle, tabellis
Dignus Alexandro principe pictor eras.
Isabellae uirgini candidissimae
Bella mihi nimis es, nimis, Isabella, uideris
245
Ad citharam niueos docta mouere pedes.
Di tibi dent tenerum qualem cupis ipsa maritum,
Di faciant magni te Iouis esse nurum.
Danieli Zono corculo suo
Zone, Zouenzonii Daniel Raphaelis amice,
250
Sis memor usque mei, sum memor usque tui.
in calumniatorem poetae
Qui uexare sacrum tenebroso in carcere uatem
Ausus es, infestae sint tibi Pierides,
Cumque uocatus eris, surdas tibi praebeat aures
255
Liber, et id Phoebus, id quoque Pallas agant.
Non satis est noxae sanctum lugere poetam
Lauriferasque satis dislaniare comas?
Non satis, heu, dulces rara cum coniuge natos
In sola flentes destituisse domo?
260
Pro dolor, in tantis etiam insultare querellis
Saeuior hyrcanis tigribus ausus eris?
Non scelus admisit tantum qui porsit Athenis
Pocula magnanimo nigra uenena seni.
Quid tibi supplicii pro talibus imprecer ausis,
265
Cum furias secum carmina tanta trahunt?
in Naeuiam
Naeuia, quid faciem celas, male prouida culum
Ostendis, quotiens, Naeuia, mane cacas?
Uitali Lando iuris clarissimo consulto
270
Currite, Pierides, Uitali dicite Lando
Uiuere me, sotiis et superesse meis,
Cum quibus heu dulci pro libertate perire
Mens fuit: at saluum me uoluere dei.
Si reducis uitae causam uos forte rogabit,
275
Ut celebret laudes, dicite, Lande, tuas.
Manliae piae filiae
Cum pia nata rogo mandaret membra parentis
Rupit in hos questus dilaniata comas:
Non potui tecum mortem, mea mater, obisse,
280
Crinibus in cineres ibis onusta meis.
epithalamium Ioannae Tergestinae
Formosam sponsam formoso iungite sponso,
Iuno, Uenus, Charites, tuque Cupido puer,
His date fecundam sobolem, date Nestoris annos,
285
Sint grati superis, sit sua fausta domus.
Fauit Hymen uotis, uotisque fauete puellae,
Tu Beronica decens, tu quoque Bella soror:
Uos quoque felices pariter gaudete parentes,
Gaudeat et si qua est paruula nata domi.
290
Buzacarino poetae clarissimo
Cum me donaret lauro: "Sacer esto poeta"
Caesar ait. Cur sim, Buzacarine, sacer?
Non ego Pierides uidi, nec Apollinis antrum,
Non ego libaui Bellerophontis aquas.
295
Sit sacer Ascraeus uates, sit diuus Homerus,
Uirgilius, sis tu, Buzacarine, sacer.
Charidemo grammatico
Arrigis ad nostram frustra, Charideme, puellam,
Quippe fugit, nec uult candida uirgo uirum.
300
Si sapis, accelera sic fermentatus ad illas
Quae uenale tibi prostituere femur.
Gregorio Tiphernati poetae clarissimo
Salue Pieridum decus Tipherna,
Quem nostrae Charites uocant alumnum.
305
Carmen uilius hoc meum saliua
Laudas pinguius et graui suilla,
Et quod Tarsus idem sacer poeta
Dignum podice rancidisque maenis
Ducit: sed caput huius est macellum
310
Depastum simul et rudem cloacam.
Tu mel Gorgonei uorans caballi
Hausisti Latiis quod et Pelasgis
Donares pater et potens patronus.
At, ne forte tuas ineptus aures
315
Obtundat, mea mox chelys silebit.
Tu pulsans obiter tubam tigillo
Pendentem numeros canes, quibus me
Dis reddes quoque posteris beatum.
ad Priscam
320
In quocumque loco, quotiens te, Prisca, per urbem.
Offendo, repetis te mihi uelle loqui.
Et licet accelerem, sisto uestigia, tempus
Esse negas: nosco quid tibi, Prisca, uelis.
Eutycho Modesto grammatico
325
Sit felix, fecunda, decens, pia, candida uirgo
Intratura torum sponsa, Modesto, tuum,
Ante Philippeos numeret quae sedula pacem
Et castos mores perpetuamque fidem:
Cuius in amplexu requies tibi parta laborum
330
Et uideas qui te rite uocent atauum.
Tantisper nigros tua nesciat urna lapillos
Et superis ambo uos ferat una dies.
epitaphium Cicilidis uirgunculae suae
Cicili, uirginibus praestans Chrysona Latinis,
335
Cicili, melliculam deliciaeque meae,
Quae tibi crudeles ruperunt stamina Parcae,
Cicili, cum superis uiuere digna deis?
Nondum bis senos aetas tua neuerat annos
Cum secuit dulces Iris acerba comas,
340
Quas tibi saepe comas optasti, Phoebe, per axem
Dum citus aethereos uerbere cogis equos.
O facies qualem Pario de marmore Crispus
Finxit, et huic similis Cynthia, dixit, erat.
Lumina quid memorem Ueneris uincentia sidus?
345
Lumina nigranti laeta supercilio?
Adde genis mixtum niueo candore ruborem:
Qualia purpureis lilia mixta rosis.
Os erat ambrosiam spirans, et eburnea nondum
Coeperunt paruo poma tumere sinu.
350
Proh dolor, hanc flammis dabimus? tantumque decorem
Audebis tristi rodere, flamma, rogo?
Ante ruat precor o madidis citus imber ab austris,
In cinerem tantum ne sinat ire decus.
Nectare lota nitet mea Cicilis: ocius aurum
355
Corrumpi poterit, sardonychusque lapis.
Ergo agite, o Musae, mecum lacrimabile corpus
Tollite, quo felix pignore marmor erit.
Et caelate suo, si fas est, distichon antro
Quod pia posteritas nouerit esse sacrum:
360
Cicilis hic latet, heu, uirguncula, qualis in auro
Gemma latet: lacrimans hinc bonus hospes abi.
Cosmo Medici
Te legit indignos Florentia, Cosme, libellos,
Pro quibus auctor habet uulnus, et in facie.
365
Non decuit talis tunc ultio, Cosme, Philelphum:
Non satyris, illo uulnere notus eris.
in Rufum Uenetum
Di mittant furias in te, scelerate, tuamque,
Rufe, manum, quae sic pulsat et innocuos.
370
Hanc lupus, hanc auidaeque canes, hanc Cerberus horrens
Deuoret, inque suum sit recidiua malum.
Eutycho Modesto grammatico
Dixi uirginibus, Modeste, nostris:
"Uenturum moror hospitem Priapum".
375
Illae deposito stetere uultu.
Mox uenit uetus improbumque scortum
Et dixit mihi: "Lysca sum, coronam
Hellespontiaco ferens Priapo".
Subrisi, simul et: "Matrona", dixi,
380
"Non est hic locus, hortus est sub urbe
Quo uotum dabis istud, at memento,
Ne frustra uenias, diu Priapum
Effecit sibi Iuppiter spadonem".
Subrisit quoque Lysca, sed coronam
385
Calcauit pedibus, Iouemque dixit
Impurissima Lysca lyscicidam.
Iacobo Antonio Marcello equiti clarissimo
Clara Semiramiis Babylon, Marcelle, superbit
Moenibus, et nulli se putat esse parem.
390
Hine Rhodos illustri iactatur et illa colosso:
Da uocem, fiet uiuus imago gigas.
Gaudent centenas Thebaei claudere portas,
Urbs noua quae magni dicitur orbis opus.
Impia Pyramidum moles Aegyptus adoret,
395
Quas negat iratum frangere posse Iouem.
Mausoli regis rari monumenta doloris
Extant, dis Cariae quae posuere manus.
Iuppiter in Libycis templum miratur arenis,
Hic ubi de sicco puluere fecit aquas.
400
At tua Roma suo Capitolia celsa Tonanti
Construxit, superis inuidiosa polis..
Mira quidem sunt haec, sed cedunt cuncta sacello
Quod tenet Aspalatum delitiisque fouet.
Hoc ueteres statuisse Ioui, Marcelle, putamus:
405
Credimus hoc coelo praeposuisse suo.
diuo Guarino
Non credam, Guarine, mihi si iuret Apollo
Non habitare tuo pectore Pierides.
Faustino Bononiensi
410
Si, Faustine, sapis, tuam Lycorim
Linques Ferrariensibus lanistis
Aut cerdonibus Istriae brigantis;
Tu fontes Heliconis inquietos
Exquiras, studii comes seueri,
415
Ne te Sardanapalus exoletum
Reddat delicias docens suiles.
Te Florentia, te uocant Athenae
Quas nunc Argyropolei sophistae
Diuini sale condiunt Platonis.
420
I laetis auibus, memorque nostri,
Et si discipulos mei Guarini
Fors offenderis, inquies: salutat
Uester uos Raphael rudis cinaedus
Olim, nunc Cato Socratesque factus.
425
Cantharae matronae primariae
Canthara, lasciuas inter formosa puellas,
Canthara, zelotypo liuida facta uiro,
Non licuit tractare tuas mihi, dura, papillas,
Non dare purpureis oscula digna labris.
430
Nunc te dirus habet teneram uersatque maritus
Saepius et uultus uerberat ecce tuos.
Ha, scelus, illustres etiam laniare capillos
Audet, et heu capiti frangere uasa tuo:
Barbarus, et scythicis de cautibus editus infans
435
Cui fera lactenti tigris alumna fuit.
Adde quod hic decumo natus tibi consule canos
Pascit, et ecce uocant iam sua membra rogos.
Cantharam te uiduam uideo, solare dolores,
Canthara, pullatis laetior in tunicis,
440
Uel si nigra uiro tristis mors prorogat annos,
Me pete, linque senem, Canthara, sandapilis.
diui Guarini epitaphium
Marmore, lector, in hoc diuus iacet ille Guarinus
Quicum Pierides interiere deae.
445
In lacrymas Helicon uertatur, et areat omnis
Laurus : habent superi quem uoluere. Uale.
Uitali Lando iuris consulto
Iam satis Illyricis uixi nouus incola terris,
Omine iam liceat, Lande, redire tuo.
450
Nullus in his deus est scopulis, quem nostra corymbos
Musa petat: Uenetis laus mea crescat aquis.
Te duce Castalios ausim conscendere montes,
Te duce siccabo Bellerophontis aquas.
Iusseris, Orpheo Uenetas ego carmine classes
455
Prosequar, et nostro, Turce, traheris equo:
Iusseris, Insubres populos deuictaque regna
Tyrrhenosque duces Sforcigenasque canam.
Spumantem cernes Scythico tibi sanguine pontum,
Ditescet spoliis litus utrumque suis:
460
Iusseris, augustae loquar incunabula gentis,
Quique tuis posuit moenia prima fretis.
Stemmata Romano Uenetos recidiua uidebis
Sanguine, stirps magno de Ioue Landa fluet.
Haec ego: tu scopulis obiter me, Lande, perosis
465
Expedias, facit hinc nostra carina pedem.
Tu meus a puppi uentus spirabis, adunco,
Dente uoret portus ancora nostra tuos.
Di quibus Illyricum uiuit litus, usque ualento,
Ad Uenetos propero te duce, Lande, lares.
470
clarae Augustae Chrysonae coniugi rarissimae
Clara Chrysonae, sobolis superbum
Sidus, et nostri decus omne secli
Lacteis pectens humeris fluentem
Cinge capillum:
475
Cinge, nam sacras mea musa lauros
Extulit, costum simul et uirentem;
Quam recens donant Charites lacernam
Diua moraris?
Obuius pulcher tibi fit Cupido.
480
Clara nox lucet face nuptiali
Nox, parens qua me mea fudit aluo
Alite fausta,
Quippe qui labris potiar pudicis,
Unde mel sugam potiar papillis,
485
Arctius stringens hedera uenustos
Uirginis artus.
Cerne: quis limen puer obseratum
Succutit? quid stas, mea Lampra? uenit,
Audio: cantat citharamque plectro
490
Pulsat eburno.
Interim mensis preciosa sunto
Uina cum sertis redolensque nardum.
Ipse funali propero … sed adsunt
Dique deaeque.
495
Omnibono Leoniceno rhetori primario
Omnibone, Aonii nemoris uenerande sacerdos,
Cuius ab ingenio discitur omne bonum,
Quid uirtute tua tibi nunc felicius optem
Quae dignum mensa te facit esse Iouis?
500
Tantaque terrarum tua gloria sparsa per orbem
Ut felix sit qui uiderit Omnibonum.
Ut felix ego sum, sed et immortalis habebor
Aeternusque mihi, si tibi gratus ero.
Iamque uale, decus Italiae, pietasque fidesque,
505
Numen et Astreae uirginis Omnibone.
in Brigidam Phoebi filiam
Brigida, nupsisti pro uirgine Ceciliano
Corpus ut aspexit, Brigida, mater eras.
Leonardo Calbo patritio Ueneto
510
Quid tibi pro reduci uita, Leonarde, rependam,
Exul adhuc cum sim, pauper, egenus, inops?
Carmina polliceor mea qualiacumque: quid ultra,
Calbe, queo? me uis? accipe mancipium.
Rutilio oratori primario
515
Disticha nostra probas, sed uis epigramma, Rutilli,
Carmina quod claudant mille: uolumen erit.
diuo Ioanni Inderbaccho antistiti
Rex meus in loculis habet Inderbacchus achatem
In quo spirantis uiuit imago deae.
520
Flant zephyri: molem cernis motare capillum,
Credo equidem domino fatur et illa suo.
Hanc ego mox Uenerem dixi castamue Mineruam,
Nomine sed lecto regia Iuno fuit.
Pyrrho Academico
525
Pyrrhus ait: Raphael, non uenit Lippius ad te,
Quippe domi queritur claudus utrumque pedem.
"At carmen ueniat". Carmen quoque claudicat, inquit,
Pentametron. Quid tum non facit hexametron?
Gallae Aemiliensi
530
Si te prospicio: rides, si, Galla, saluto,
Si taceo, rides: quid tibi, Galla, placet?
Ariadnae uirgini eburneae
Carmen amatoris Lippi tibi retia tendit,
Si nescis, uitae spes Ariadna meae.
535
Respondes: Claudum metuam? – Sed mentula recta est.
Non sum riualis, sed mihi uirgo places.
Hermolao Barbaro poetae clarissimo
Barbare, quo Ueneta nihil est humanius urbe
Doctius et nihil est, candidiusque nihil,
540
Siccine uerberibus sacros, sacer ipse, poetas
Esse putas dignos? siccine uerberibus?
Quid tamen admissum est sceleris? "Quod carmina cudant
Nulla, sed unguento deliciisque fluant".
Durus es, ha, nimium, licet hoc tua dulcis imago,
545
Hoc casti mores ingeniumque negent.
Nulla Zouenzonio sunt ocia, Barbare, uati,
Nec redolet cosmum nec mea mensa rosam.
Delector Samiis, nec habent chrysendeta rhombi,
Non aper in cenis, non acipenser adest.
550
Si natalis erit, conditum carne suilla
Fumat olus nobis, quod bona coxit anus.
Sint tibi conuiuae testes Brunatius ille
Quique refert nostros Buzacarinus auos,
Lippius, et qui te tollit super aethera Crispus,
555
Pompeius, Chronicus, Cosmicus et Tribrachus,
Laudibus illustres cuncti cantoque superbo,
Qui celebrant Latium martigenasque duces.
Crede uiris tantis uel uerbo, crede Rutilli
Qui putat Aonias te uiolasse deas,
560
Qui flagris facibusque uirum, crudelibus uras
Qui sequitur Socraticamque domum,
Qui docet assiduis iuuenes et corrigit horis,
Quoi fluit et nullum, Barbare, tempus iners.
Iam uale Hermoleos, Ueneti spes certa Senatus,
565
Quodque facis crebro scribe, poeta, mihi.
Lamprae uirgini lepidissimae
Uidi, Lampra, tuos ego personatus ocellos,
Quos licuit nulli cernere, Lampra, proco.
Crinis erat qualem castas gestasse Sabinas
570
Legimus: huic nodum uitta pudica dabat.
Lactea frons, gemino radiabat sidere: dignum
Imperio fuerat dulce supercilium;
Labra genaeque rosas praestabant, uicerat Indum
Pectus ebur: felix caetera uestis habet.
575
Crispo Iustinopolitano
"Si quid habes ueteris uel musti, Crispe, Falerni,
Si bona uis cudam carmina, mitte mihi".
Nectare potus erat Maro cum cantabat Alexin,
Cum cecinit segetes nectare potus erat.
580
Arma uirumque cano numquid sine nectare dixit?
Meonidem taceo: lumine captus erat.
epitaphium Marsi poetae clarissimi
Marsus in hac situs est uates clarissimus urna,
Quoius erat felix carmine posteritas.
585
Gorgidi Dalmatae poetae clarissimo
Gorgi, poetarum uolt quisquis amarier a me,
Conflabit patriae carmina plena meae,
Laudabit positam lactis in collibus urbem
Tergestam, quae sub Marte triumphat auo,
590
Laudabit pisces, pelagus laudabit amicum,
Laudabit niueos quos parit unda sales,
Laudabit nitidos uiuo de pumice fontes,
Laudabit siluas, pascua, rura, pecus,
Laudabit dulces ipsis cum uitibus uuas,
595
Laudabit pepones, phacia poma, nuces,
Laudabit pingues, diuinum munus, oliuas,
Laudabit dryades, Panaque capripedem,
Laudabit teneras uultu praestante puellas,
Laudabit pueros Andromachasque nurus.
600
Postremo quisquis uolt quisquis amarier a me,
Laudet Martigenas, Gorgi poeta, uiros.
Laufellae seruae formosissimae
Si te uenalem dominus, Laufella, teneret,
Te nihil in toto carius orbe foret.
605
Pro te Crassus opes, pro te sua regna Philippus
Traderet, o capta pulchrior Andromacha.
epitaphium diui Guarini
Disce uel hinc parcas nulla uirtute moueri,
Non Phoebi cithara. quippe Guarinus obit.
610
diuo Ioanni Inderbaccho
Inderbacche, licet iam sim rediturus ad Istros,
Hic remanes nostrae maxima pars animae,
Quippe meis remanes decus et spes unica musis,
Quo sine posse negat nostra Minerua loqui,
615
Et sine quo tristes caderent de uertice lauri
Et caderent digitis languida plectra meis.
At tibi nestoreos superi dent deprecor annos,
Corpore sis iuuenis, sis grauitate senex.
Et mihi si surdas non praestat Iuppiter aures,
620
O tecum liceat uiuere posse. Uale.
diuae Lucretiae uirgunculae
Dic age, uirgo, uenis supero, Lucretia, caelo,
Aut quibus in terris es dea nata mihi?
Ordiar unde tuas, age dic uirguncula, laudes,
625
Qua nihil in toto pulchrius orbe nitet?
Aspice flagrantem per eburnea colla capillum
Qui nescit radiis cedere, Phoebe, tuis;
Aspice diuinam super aurea sidera frontem,
Sidera supremo suspicienda Ioui.
630
Quis color inficiat si uis cognoscere uultus,
Aspice purpureis lilia mixta rosis,
Cerne, labella maris superant corallia rubri
Quae Ueneris spirant nectar et ambrosiam.
Colla niues Scythicas et caetera corpora uincunt,
635
Turget adhuc dulci nulla papilla sinu.
Adde quod ad citharam tanto mouet ordine plantas
Ut celeres credas hanc superire notos.
Si fortasse suos in te coniecit ocellos,
Luminibus uisis Gorgonis instar eris.
640
Non talis Pandora fuit, non candida Pallas,
Cynthia non talis, non Cytherea fuit.
Parcite, Pierides, si uos Lucretia uincit,
Parcite uel uestro credite iuditio.
Quis thalamos sperare tuos audebit amator,
645
O Ganimedeo digna puella toro?
Uiue, uale, nostri decus et noua gloria secli,
Et ualeant tecum diuus uterque parens.
Petro Ueturio patricio Ueneto
Quatuor extulerat Feronia, Petre, maritos,
650
Uxores Priamus quatuor extulerat.
Iunxerunt pariter tedas dulcesque hymenaeos.
Quid dices? uicit femina, Petre, uirum?
in Aeglam ancillam
Tota tumes, pendentque tuo de pectore mammae,
655
Et nihil est natibus pinguius, Egle, tuis.
At macer est uitulus, canis est macer, et macer est sus
Esto uelim gracilis, sit mihi pingue pecus.
pro reditu Sibenico
Lector ad Illyricos ueni, mercator ad Istros
660
Nunc redeo, qui tum mercurialis eram.
Ferrando grammatico
Uxorem, Ferrande, cupis, quae tempore longo,
Dedidicit uenerem, sitque soluta uiro:
Dumque rogo causam, dicis quia mentula raro
665
Tenta tibi: catus es, sed malus agricola.
Pio II pontifici maximo epicedion
Gloria pontificum Pius hic iacet ille secundus
Quo nihil in toto doctius orbe fuit.
Paulo Dandulo patricio Ueneto
670
Radere squalentem non uis tibi, Dandule, barbam.
Dic mihi cur, nostrae fautor academiae,
An quia nos tristes sibi tristia tempora poscunt,
An quia non solitum risit amica tibi?
in Lyscam Gaditanam
675
Qui Lyscam putat esse Gaditanam,
Qui Lyscam putat esse uinolentam,
Qui Lyscam putat esse negligentem,
Qui Lyscam putat esse sanguisugam,
Qui Lyscam putat eme sycophantam,
680
Qui Lyscam putat esse culilinguem,
Qui Lyscam putat esse menstruatam,
Qui Lyscam putat me bellualem,
Qui Lyscam putat esse matricidam,
Qui Lyscam putat esse paederastem,
685
Hic uerum putat, et putat quod ultro.
Si quaesiueris, ipsa non negabit.
diuo Ioanni Inderbaccho antistiti Tridentino
Tercius hic agitur, si mens bene computat, annus
Ex quo non ad te carmina nostra dedi.
690
Desine mirari: tibi nam mea musa libellos
Tris peperit Clario qui placuere deo.
in Aeglam ancillam
Quid sibi uult macies uteri, tumor iste quid, Aegla?
Uirgo mihi paries: non ego te futui.
695
Sola cubas: numquid pregnantem fecerit uxor
Te mea? quartus abest: tres sumus, Aegla, domi.
Sabino Istro
Audio te nostros mordere, Sabine, libellos
Sunt quia lasciui: quid tibi uis faciam?
700
Nolo, Sabine, legant epigrammata nostra Catones
Et tetricus censor: nolo, Sabine, legas.
Maureliae Uenetae
Sollicitare meum didicit Maurelia limen,
Filia Chrysogoni, qui modo quaestor erat,
705
Quaerentique mihi causam, clam dixit in aurem:
"Nolo, Uolo, nolo, nolo, uolo, uolo te".
Crispo Ueronensi marmorario clarissimo
Marmore de Pario mortaria, Crispe, dedisti
Haec mihi: dispeream, ni tibi gratus ero.
710
Hieronymo Pisano patricio Ueneto
Edemus nostros sine te, Pisane, libellos?
Et debent sine te carmina nostra legi?
Hoc scelus admittam? prius o prius urite quicquid
Lusimus, Aonides, et lacerate, deae.
715
pro uictoria Anguis Perusini
Dis caput inuisum fulgentibus Ister in armis
Abstulit hoc, laniansque artus inhumata reliquit
Frusta feris, uictorque suum super obtulit ensem.
lectori suae Istriados
720
Iurauit dominus nulli me credere, lector:
Qui petit ut credat non timet ille deos.
in Marulam magam
Marula, turpis anus, magici non inscia philtri,
Te triuiis hostem praedicat, Andra, meam:
725
Gaudeo si falsa est, et dignae digna parabo
Praemia. Dispereo, si modo uera refert.
Hoc mihi tu risu uel aperta discute sanna
Ut poenas patiar, uel patiatur anus.
Lamprae uirgini
730
Quam tibi mittit amans Ister, mea Lampra, salutem
Non habet, ergo rogat des, dabit ille tibi.
Basillae Tergestinae uirgini
Uror, et inuisae miser angor amore Basillae,
Istria quam uulgo praedicat esse deam.
735
Hanc mihi si frater Corydon effingit ad unguem,
Istria mentitur: pulchrior ipsa dea est.
epitaphlum Nicolai Chrysoni
Nicoleos iacet hic Chrysonae gloria gentis,
Cui uirtus facilem strauit in astra uiam.
740
in Baucidem lenam
Saepius obtundis quod sit tua filia uirgo;
Baucis, ut es uirgo, filia uirgo tua est.
diuae Lucretiae Ueronensi
Cum praestes Uenerem, sis et, Lucretia, uirgo,
745
In terris nullum credimus esse Iouem,
Quippe tibi Danae pulcherrima cedit et Io,
Maior et australem quae fugit ursa polum;
Cedit et ipsa tibi pariens Latona gemellos,
Et quae suppositam Leda resciuit auem;
750
Uincis et Europen, nullum tamen unda iuuencum
Deuehit, o quantum dignior ipsa rapi.
Quid loquar Aeginam, cum caetera numina uincas?
Huic licet accedat uel soror ipsa Iouis.
Certe nullus habet superas Saturnius arces,
755
Nullus in astrifero Iuppiter axe tonat.
Iuppiter ipse tuus ueniam uel corpora plumis
Tectus, et aurata fronte iuuencus ero.
Tu mea sceptritenens Iuno, mihi nectara nullus
Phryx puer, aut pellex ulla bibenda dabit.
760
Sola meos pasces sensus, mea sola uoluptas,
Gloria, deliciae, balsama, turtur eris.
Gorgidi Dalmatae poetae clarissimo
Donauit lauro postquam mea tempora Caesar,
Ad me duxisti scribere, Gorgi, nefas.
765
Scribe, uel excutiam nostro de uertice frondes,
In quibus Orphei numen inesse putas.
Crispo Belgramonio
Si quaeris quid sim tibi, Belgramone, daturus,
Cum superis totum dis Helicona dabo.
770
Ioanni Inderbacco antistiti Tridentino
Rex meus illustri digitum mihi cinxerat auro
Aeternum nostrae pignus amicitiae.
Quod Malachar malus hostis, inexorabilis acer,
Pro dolor, eripuit, carius his oculis.
775
Petro Lauredano Laurentii filio
Tubera mitte mihi seu gleba, Petre, Sicana,
Seu Ueroneis eruta iugeribus,
Lautius ut liceat miseris cenare poetis,
Noscere Romanis et gula quanta fuit.
780
Danieli Hieronymoque suis
Thesea Perithous miro dilexit amore,
Dilexit Pollux Castora mirifice,
Patroclusque puer puerum sibi iunxit Achillem
Et uerum Pylades numen Orestis erat.
785
Phitias et Damon duo corpora, mens tamen una
Uixit, idem uixit Nisus et Euryalus.
Et qui Romano strauit Karthaginis arces
Fulmine Scipiades Laelius alter erat.
Uincitis haec nostrae uos tempestatis amici
790
Magnanimus Daniel Hieronymusque sacer,
Et si fas superum mensas optare poetis,
Si thalamos, uestri tertius o fierem.
Raphaelis Histri carmen ad Porcelium
Ille erit aeternus nulloque abolebitur aeuo
795
Quem tua, Porceli, musa superba canet;
Ut qui nunc Latias nutu quatit anguiger urbes
Ingenio uiuet, diue poeta, tuo;
Uiuet et ut patriis ingens Piceninus in armis
Quem grauis Hesperiae morte Minerua tulit;
800
Quique triumphali redoles, Alphonse, corymbo
Stabis honos regum et gloria Parthenopes,
Quique tui extabunt, Caesar Malatesta, labores,
Et quantum uiuet nomen, Isotta, tuum,
Tantum equidem uiuam tantumque Hister in astris
805
Si te, Porceli, musa superba canet.
Porcelius Raphaeli Histro
Perplacuere sacro, Raphael, tua carmina uati,
Carmina quae placidi plena liquoris erant.
At me quod mira tollis super aethera laude,
810
Gaudeo, sed magno laetor amore magis.
Quandoquidem tanto ueneraris honore poetam,
Accipe deuoti carminis ipse uicem.
Dum mea pallenti redolebit musa corymbo
Dumque meas cinget laurea serta comas,
815
Semper eris, uiuent semper tua nomina fonte
Digna caballino, carmine digna meo.
diuae Lamprae uirgini uenustissimae
Thersitem forma quantum Uenus aurea uincit,
Tantum, Lampra, tibi uincitur ipsa Uenus.
820
libello suo
Parue liber, totum felix uolitabis in orbem
Gestabitque suo te Cytherea sinu:
Ipse Cupido tibi uiolas, opobalsama, nectar,
Oscula, delitias ambrosiamque dabit.
825
Nulla puella tuas cupiet non noscere chartas,
Negliget et qui te nullus amator erit.
Cum mea te capiet Nemesis, tunc spicula tende
Aurea per nostrum facta cruenta iecur.
Iamque uale capitique tuo mea musa corollam
830
Texuit aeternum quae tibi munus erit.
de sanguine urbis Tergestae
Urbs Tergesta, Phryges cum te posuere coloni
Protulit altitonans talia uerba deus:
"Libera perpetuis esto, mea terra, tyrannis
835
Et duret collo nulla catena tuo.
Donec in Adriacis Iustus meus occidet undis
Ciuibus Hectoreis hic poliuchus erit".
Click or tap any word for its parse and dictionary entry.
Text: Perseus Digital Library, licensed CC BY-SA. Dictionary: Lewis & Short (Perseus, CC BY-SA). Morphology: LatinCy — machine parsing, corrected against the AGDT & PROIEL treebanks and Morpheus.
Scroll to Top