Ancient Library
The Greek and Latin classics — every word parsed, every form defined

Adalbold of Utrecht: Charta de Vassis

Library › Latin: Law › Charta de Vassis

The Charta de Vassis is a charter issued in the name of Adalbold, bishop of Utrecht, recording the fiefs held from the church of Utrecht by its free vassals. In the preamble the bishop explains that when these vassals asked him for their fiefs, they showed him letters of his predecessors listing the properties they and their ancestors had held, and that he had the contents put in writing. The body of the document is a register of holdings: the duke of Brabant holds Tiel with its lands and dependants, the count of Cleves holds lands in the Betuwe on the Rhine, the count of Bentheim a burgraviate, and so on.

Lists of this kind are valuable for the history of feudal tenure and of the territorial power of the bishops of Utrecht. The document should, however, be read with care: some of the titles it uses, such as duke of Brabant and count of Cleves, are not attested in Adalbold’s lifetime in the early eleventh century, which suggests that the text in its present form was drawn up or revised later. Its formulaic lists of woods, waters, meadows and dependants are typical of medieval charter language.

About this edition. The Latin text comes from Corpus Corporum, the Latin text repository of the University of Zurich (edition: Jacques-Paul Migne, Patrologia Latina, vol. 140, Parisiis 1853), reused with attribution for non-commercial purposes (CC BY-NC-SA). Every word has been analyzed with LatinCy, a neural language model for Latin — click or tap any word for its dictionary form, part of speech, and complete morphology, together with the full entry from Lewis & Short’s A Latin Dictionary.

Latin · Law
Charta de Vassis
Adalbold of Utrecht · every word parsed
1
In nomine Dei amen. Operae pretium duxi ea quae sequuntur scriptis inserere, ne posteris lateret quod praesens aetas faceret. Quapropter desidero notum esse cunctis sanctae Dei Ecclesiae fidelibus, tam praesentibus quam futuris, quod ego Adelboldus, Dei solummodo gratia, sanctae Traiectensis Ecclesiae praesul indignus, cum feudales liberi sanctae Traiectensis Ecclesiae a me feudum suum requirerent, praedecessorum meorum episcoporum Traiectensium mihi litteras ostenderunt, continentes quae et qualia bona ipsi et eorum progenitores ab Ecclesia Traiectensi tenuerunt; quibus uisis, in scriptis feci redigi quae sequuntur.
Dux Brabantiae est liber feudalis Ecclesiae Traiectensis, et tenet in feudum ciuitatem lapideam in Tiele, cum praediis, familiis, mancipiis, siluis, aquis, piscationibus, pascuis, pratis, et salictum iuxta praedictam ciuitatem Tiele situm, et omnibus ad ciuitatem pertinentibus eamdem.
Item totam Campiniam usque Tournouteruoerde, cum mancipiis, siluis, campis, officiumque eius est quod uocatur et est dapifer episcopi Traiectensis.
Item comes Gelriae est etiam liber feudalis Ecclesiae Traiectensis, et tenet in feudum comitatum Zutphaniae, cum multis praediis, mancipiis, pratis, siluis, aquis aquarumue decursibus et iustitiis. Item Embricum cum suis attinentiis pro parte media, et alia pars est episcopi Traiectensis. Item in pago Batua magnam partem, cum mancipiis utriusque sexus et iustitiis. Item Tielrewert et Bombrewert, cum multis mancipiis, mansis, terris, casis, domibus, campis, pratis, aquis, aquarum decursibus, et iustitia; et dicti comitis officium est quod uocatur et est uenator episcopi Traiectensis.
5
Item comes Hollandiae est liber feudalis episcopi Traiectensis, et tenet in feudum comitatum Hollandiae, et terram Kenemariae, cum terris, mansis, siluis, campis, pratis, pascuis, mancipiis, aquis, aquarum decursibus, et iustitia, exceptis dictarum terrarum decimis, et terra Waterlandiae et West–Frisiae, quae totaliter pertinet ad episcopum et Ecclesiam Traiectensem, et dictus comes Hollandiae uocatur et est mareschalcus episcopi Traiectensis.
Item comes Cliuensis est liber feudalis Ecclesiae [Traiectensis] et tenet in feudum in pago Batua in superiori parte supra Rhenum magnam partem terrarum et mansorum, cum casis, domibus, mancipiis, campis, pratis, pascuis; et ex alio latere Rheni, et in aliis quibusdam locis, terras, mansos, casas, domos, siluas, campos. Item Woudrichem cum agris et campis, cum aquis, aquarumue decursibus, et iustitiis, est et uocatur camerarius episcopi Traiectensis.
Item comes de Benthem est liber feudalis Ecclesiae, et tenet in feudum Burchgrauiatum siue praefecturam Traiectensem cum plurimis mansis, terris, insulis, campis, mancipiis, siluis, pratis, pascuis, aquis aquarumue decursibus, et iustitia, in pluribus locis ciuitatis et dioecesis Traiectensis, qui uocatur et est ianitor episcopi Traiectensis.
Item dominus de Cuke est liber feudalis Ecclesiae, et tenet in feudum multas terras, insulas, et decimas, cum casis, domibus, et siluis, campis, pratis et pascuis, aquis aquarumue decursibus, et iustitia in diuersis locis dioecesis Traiectensis, qui uocatur et est pincerna episcopi Traiectensis.
Item dominus de Ghoer est liber feudalis Ecclesiae Traiectensis, et tenet in feudum castrum Goher, et terram dictam Ameide, cum multis terris, mansis, casis, domibus, siluis, campis, mancipiis, pratis, pascuis, aquis, aquarum decursibus, mobilibus et immobilibus, et omnibus ad dictos districtus de Goher et Meyde pertinentibus, qui uocatur et est signifer episcopi Traiectensis.
10
Praenominati omnes feudales Ecclesiae in generali synodo episcopi Traiectensis tenentur, et debent personaliter interesse, qui feudum suum a me receperunt in homagium, ac fidelitatem praestiterunt coram domino Henrico II Rom. imperatoris inuictiss. Augusto, praesentibus Aribone archiepiscopo et archicapellano, Annone Coloniensi, Euerhardo Treuerensi, Adelberto Hammelburgensi archiepiscopis, Udalrico uice cancellario et pluribus aliis episcopis, comitibus et regni fidelibus.
Actum in Tulpiaco castro, anno Domini 1021, IU Non. Ianuarii feliciter. Amen.
Click or tap any word for its parse and dictionary entry.
Text: Perseus Digital Library, licensed CC BY-SA. Dictionary: Lewis & Short (Perseus, CC BY-SA). Morphology: LatinCy — machine parsing, corrected against the AGDT & PROIEL treebanks and Morpheus.
Scroll to Top