Library › Greek: Tragedy › Prometheus Bound
Transmitted under the name of Aeschylus, though its authorship is debated by modern scholars, Prometheus Bound dramatizes the punishment of the Titan who stole fire for mankind. Nailed to a crag at the world’s edge on Zeus’ orders, Prometheus receives Oceanus, the wandering Io, and finally Hermes, defying every demand that he submit or reveal the secret that threatens Zeus’ rule.
Few works of Ancient Greek tragedy have echoed louder: the chained benefactor of humanity became the archetype of the defiant rebel for Goethe, Shelley, and countless others. The play’s stark confrontation between raw power and unbowed intelligence keeps it among the most read and most quoted of all Greek dramas.
About this edition. The Greek text is that of the Perseus Digital Library. Every word has been analyzed with odyCy, a neural language model for Ancient Greek — click or tap any word for its dictionary form, part of speech, and complete morphology, together with the full entry from the Liddell–Scott–Jones Greek–English Lexicon (LSJ).
Ancient Greek · Tragedy
Prometheus Bound
Aeschylus · every word parsed
1
Χθονὸς μὲν ἐς τηλουρὸν ἥκομεν πέδον,
Σκύθην ἐς οἷμον, ἄβατον εἰς ἐρημίαν.
Ἥφαιστε, σοὶ δὲ χρὴ μέλειν ἐπιστολὰς
ἅς σοι πατὴρ ἐφεῖτο, τόνδε πρὸς πέτραις
5
ὑψηλοκρήμνοις τὸν λεωργὸν ὀχμάσαι
ἀδαμαντίνων δεσμῶν ἐν ἀρρήκτοις πέδαις.
τὸ σὸν γὰρ ἄνθος, παντέχνου πυρὸς σέλας,
θνητοῖσι κλέψας ὤπασεν. τοιᾶσδέ τοι
ἁμαρτίας σφε δεῖ θεοῖς δοῦναι δίκην,
10
ὡς ἂν διδαχθῇ τὴν Διὸς τυραννίδα
στέργειν, φιλανθρώπου δὲ παύεσθαι τρόπου.
Κράτος Βία τε, σφῷν μὲν ἐντολὴ Διὸς
ἔχει τέλος δὴ κοὐδὲν ἐμποδὼν ἔτι·
ἐγὼ δʼ ἄτολμός εἰμι συγγενῆ θεὸν
15
δῆσαι βίᾳ φάραγγι πρὸς δυσχειμέρῳ.
πάντως δʼ ἀνάγκη τῶνδέ μοι τόλμαν σχεθεῖν·
ἐξωριάζειν γὰρ πατρὸς λόγους βαρύ.
τῆς ὀρθοβούλου Θέμιδος αἰπυμῆτα παῖ,
ἄκοντά σʼ ἄκων δυσλύτοις χαλκεύμασι
20
προσπασσαλεύσω τῷδʼ ἀπανθρώπῳ πάγῳ
ἵνʼ οὔτε φωνὴν οὔτε του μορφὴν βροτῶν
ὄψει, σταθευτὸς δʼ ἡλίου φοίβῃ φλογὶ
χροιᾶς ἀμείψεις ἄνθος. ἀσμένῳ δέ σοι
ἡ ποικιλείμων νὺξ ἀποκρύψει φάος,
25
πάχνην θʼ ἑῴαν ἥλιος σκεδᾷ πάλιν·
ἀεὶ δὲ τοῦ παρόντος ἀχθηδὼν κακοῦ
τρύσει σʼ· ὁ λωφήσων γὰρ οὐ πέφυκέ πω.
τοιαῦτʼ ἐπηύρω τοῦ φιλανθρώπου τρόπου.
θεὸς θεῶν γὰρ οὐχ ὑποπτήσσων χόλον
30
βροτοῖσι τιμὰς ὤπασας πέρα δίκης.
ἀνθʼ ὧν ἀτερπῆ τήνδε φρουρήσεις πέτραν
ὀρθοστάδην, ἄυπνος, οὐ κάμπτων γόνυ·
πολλοὺς δʼ ὀδυρμοὺς καὶ γόους ἀνωφελεῖς
φθέγξῃ· Διὸς γὰρ δυσπαραίτητοι φρένες.
35
ἅπας δὲ τραχὺς ὅστις ἂν νέον κρατῇ.
εἶεν, τί μέλλεις καὶ κατοικτίζῃ μάτην;
τί τὸν θεοῖς ἔχθιστον οὐ στυγεῖς θεόν,
ὅστις τὸ σὸν θνητοῖσι προὔδωκεν γέρας;
τὸ συγγενές τοι δεινὸν ἥ θʼ ὁμιλία.
40
σύμφημʼ· ἀνηκουστεῖν δὲ τῶν πατρὸς λόγων
οἷόν τε πῶς; οὐ τοῦτο δειμαίνεις πλέον;
αἰεί γε δὴ νηλὴς σὺ καὶ θράσους πλέως.
ἄκος γὰρ οὐδὲν τόνδε θρηνεῖσθαι. σὺ δὲ
τὰ μηδὲν ὠφελοῦντα μὴ πόνει μάτην.
45
ὦ πολλὰ μισηθεῖσα χειρωναξία.
τί νιν στυγεῖς; πόνων γὰρ ὡς ἁπλῷ λόγῳ
τῶν νῦν παρόντων οὐδὲν αἰτία τέχνη.
ἔμπας τις αὐτὴν ἄλλος ὤφελεν λαχεῖν.
ἅπαντʼ ἐπαχθῆ πλὴν θεοῖσι κοιρανεῖν·
50
ἐλεύθερος γὰρ οὔτις ἐστὶ πλὴν Διός.
ἔγνωκα τοῖσδε κοὐδὲν ἀντειπεῖν ἔχω.
οὔκουν ἐπείξῃ τῷδε δεσμὰ περιβαλεῖν,
ὡς μή σʼ ἐλινύοντα προσδερχθῇ πατήρ;
καὶ δὴ πρόχειρα ψάλια δέρκεσθαι πάρα.
55
βαλών νιν ἀμφὶ χερσὶν ἐγκρατεῖ σθένει
ῥαιστῆρι θεῖνε, πασσάλευε πρὸς πέτραις.
περαίνεται δὴ κ οὐ ματᾷ τοὔργον τόδε.
ἄρασσε μᾶλλον, σφίγγε, μηδαμῇ χάλα.
δεινὸς γὰρ εὑρεῖν κἀξ ἀμηχάνων πόρον.
60
ἄραρεν ἥδε γʼ ὠλένη δυσεκλύτως.
καὶ τήνδε νῦν πόρπασον ἀσφαλῶς, ἵνα
μάθῃ σοφιστὴς ὢν Διὸς νωθέστερος.
πλὴν τοῦδʼ ἂν οὐδεὶς ἐνδίκως μέμψαιτό μοι.
ἀδαμαντίνου νῦν σφηνὸς αὐθάδη γνάθον
65
στέρνων διαμπὰξ πασσάλευʼ ἐρρωμένως.
αἰαῖ, Προμηθεῦ, σῶν ὑπερστένω πόνων.
σὺ δʼ αὖ κατοκνεῖς τῶν Διός τʼ ἐχθρῶν ὕπερ
στένεις; ὅπως μὴ σαυτὸν οἰκτιεῖς ποτε.
ὁρᾷς θέαμα δυσθέατον ὄμμασιν.
70
ὁρῶ κυροῦντα τόνδε τῶν ἐπαξίων.
ἀλλʼ ἀμφὶ πλευραῖς μασχαλιστῆρας βάλε.
δρᾶν ταῦτʼ ἀνάγκη, μηδὲν ἐγκέλευʼ ἄγαν.
ἦ μὴν κελεύσω κἀπιθωύξω γε πρός.
χώρει κάτω, σκέλη δὲ κίρκωσον βίᾳ.
75
καὶ δὴ πέπρακται τοὔργον οὐ μακρῷ πόνῳ.
ἐρρωμένως νῦν θεῖνε διατόρους πέδας·
ὡς οὑπιτιμητής γε τῶν ἔργων βαρύς.
ὅμοια μορφῇ γλῶσσά σου γηρύεται.
σὺ μαλθακίζου, τὴν δʼ ἐμὴν αὐθαδίαν
80
ὀργῆς τε τραχύτητα μὴ ʼπίπλησσέ μοι.
στείχωμεν, ὡς κώλοισιν ἀμφίβληστρʼ ἔχει.
ἐνταῦθα νῦν ὕβριζε καὶ θεῶν γέρα
συλῶν ἐφημέροισι προστίθει. τί σοι
οἷοί τε θνητοὶ τῶνδʼ ἀπαντλῆσαι πόνων;
85
ψευδωνύμως σε δαίμονες Προμηθέα
καλοῦσιν· αὐτὸν γάρ σε δεῖ προμηθέως,
ὅτῳ τρόπῳ τῆσδʼ ἐκκυλισθήσῃ τέχνης.
ὦ δῖος αἰθὴρ καὶ ταχύπτεροι πνοαί,
ποταμῶν τε πηγαί, ποντίων τε κυμάτων
90
ἀνήριθμον γέλασμα, παμμῆτόρ τε γῆ,
καὶ τὸν πανόπτην κύκλον ἡλίου καλῶ.
ἴδεσθέ μʼ οἷα πρὸς θεῶν πάσχω θεός.
δέρχθηθʼ οἵαις αἰκείαισιν
διακναιόμενος τὸν μυριετῆ
95
χρόνον ἀθλεύσω.
τοιόνδʼ ὁ νέος ταγὸς μακάρων
ἐξηῦρʼ ἐπʼ ἐμοὶ δεσμὸν ἀεικῆ.
φεῦ φεῦ, τὸ παρὸν τό τʼ ἐπερχόμενον
πῆμα στενάχω, πῇ ποτε μόχθων
100
χρὴ τέρματα τῶνδʼ ἐπιτεῖλαι.
καίτοι τί φημι; πάντα προυξεπίσταμαι
σκεθρῶς τὰ μέλλοντʼ, οὐδέ μοι ποταίνιον
πῆμʼ οὐδὲν ἥξει. τὴν πεπρωμένην δὲ χρὴ
αἶσαν φέρειν ὡς ῥᾷστα, γιγνώσκονθʼ ὅτι
105
τὸ τῆς ἀνάγκης ἔστʼ ἀδήριτον σθένος.
ἀλλʼ οὔτε σιγᾶν οὔτε μὴ σιγᾶν τύχας
οἷόν τέ μοι τάσδʼ ἐστί. θνητοῖς γὰρ γέρα
πορὼν ἀνάγκαις ταῖσδʼ ἐνέζευγμαι τάλας.
ναρθηκοπλήρωτον δὲ θηρῶμαι πυρὸς
110
πηγὴν κλοπαίαν, ἣ διδάσκαλος τέχνης
πάσης βροτοῖς πέφηνε καὶ μέγας πόρος.
τοιῶνδε ποινὰς ἀμπλακημάτων τίνω
ὑπαιθρίοις δεσμοῖς πεπασσαλευμένος.
ἆ ἆ ἔα ἔα.
115
τίς ἀχώ, τίς ὀδμὰ προσέπτα μʼ ἀφεγγής,
θεόσυτος, ἢ βρότειος, ἢ κεκραμένη;
ἵκετο τερμόνιον ἐπὶ πάγον
πόνων ἐμῶν θεωρός, ἢ τί δὴ θέλων;
ὁρᾶτε δεσμώτην με δύσποτμον θεόν
120
τὸν Διὸς ἐχθρόν, τὸν πᾶσι θεοῖς
διʼ ἀπεχθείας ἐλθόνθʼ ὁπόσοι
τὴν Διὸς αὐλὴν εἰσοιχνεῦσιν,
διὰ τὴν λίαν φιλότητα βροτῶν.
φεῦ φεῦ, τί ποτʼ αὖ κινάθισμα κλύω
125
πέλας οἰωνῶν; αἰθὴρ δʼ ἐλαφραῖς
πτερύγων ῥιπαῖς ὑποσυρίζει.
πᾶν μοι φοβερὸν τὸ προσέρπον.
μηδὲν φοβηθῇς· φιλία
128b
γὰρ ἅδε τάξις πτερύγων
θοαῖς ἁμίλλαις προσέβα
130
τόνδε πάγον, πατρῴας
μόγις παρειποῦσα φρένας.
κραιπνοφόροι δέ μʼ ἔπεμψαν αὖραι·
κτύπου γὰρ ἀχὼ χάλυβος
130b
διῇξεν ἄντρων μυχόν, ἐκ
δʼ ἔπληξέ μου τὰν θεμερῶπιν αἰδῶ·
135
σύθην δʼ ἀπέδιλος ὄχῳ πτερωτῷ.
αἰαῖ αἰαῖ,
τῆς πολυτέκνου Τηθύος ἔκγονα,
τοῦ περὶ πᾶσάν θʼ εἱλισσομένου
χθόνʼ ἀκοιμήτῳ ῥεύματι παῖδες
140
πατρὸς, Ὠκεανοῦ,
δέρχθητʼ, ἐσίδεσθʼ οἵῳ δεσμῷ,
προσπορπατὸς τῆσδε φάραγγος
σκοπέλοις ἐν ἄκροις
143b
φρουρὰν ἄζηλον ὀχήσω.
λεύσσω, Προμηθεῦ· φοβερὰ
145
δʼ ἐμοῖσιν ὄσσοις ὀμίχλα
προσῇξε πλήρης δακρύων
σὸν δέμας εἰσιδούσᾳ
πέτραις προσαυαινόμενον
ταῖσδʼ ἀδαμαντοδέτοισι λύμαις.
150
νέοι γὰρ οἰακονόμοι
κρατοῦσʼ, Ὀλύμπου· νεοχμοῖς
150a
δὲ δὴ νόμοις Ζεὺς ἀθέτως κρατύνει.
151a
τὰ πρὶν δὲ πελώρια νῦν ἀιστοῖ.
εἰ γάρ μʼ ὑπὸ γῆν νέρθεν θʼ Ἅιδου
τοῦ νεκροδέγμονος εἰς ἀπέρατον
Τάρταρον ἧκεν,
155
δεσμοῖς ἀλύτοις ἀγρίως πελάσας,
ὡς μήτε θεὸς μήτε τις ἄλλος
τοῖσδʼ ἐπεγήθει.
νῦν δʼ αἰθέριον κίνυγμʼ ὁ τάλας
ἐχθροῖς ἐπίχαρτα πέπονθα.
160
τίς ὧδε τλησικάρδιος
θεῶν, ὅτῳ τάδʼ ἐπιχαρῆ;
τίς οὐ ξυνασχαλᾷ κακοῖς
τεοῖσι, δίχα γε Διός; ὁ δʼ ἐπικότως ἀεὶ
θέμενος ἄγναμπτον νόον
165
δάμναται Οὐρανίαν
γένναν, οὐδὲ λήξει, πρὶν ἂν ἢ κορέσῃ κέαρ ἢ παλάμᾳ τινὶ
τὰν δυσάλωτον ἕλῃ τις ἀρχάν.
ἦ μὴν ἔτʼ ἐμοῦ, καίπερ κρατεραῖς
ἐν γυιοπέδαις αἰκιζομένου,
170
χρείαν ἕξει μακάρων πρύτανις,
δεῖξαι τὸ νέον βούλευμʼ ὑφʼ ὅτου
σκῆπτρον τιμάς τʼ ἀποσυλᾶται.
καί μʼ οὔτι μελιγλώσσοις πειθοῦς
ἐπαοιδαῖσιν θέλξει, στερεάς τʼ
175
οὔποτʼ ἀπειλὰς πτήξας τόδʼ ἐγὼ
καταμηνύσω,
πρὶν ἂν ἐξ ἀγρίων δεσμῶν χαλάσῃ
ποινάς τε τίνειν
τῆσδʼ αἰκείας ἐθελήσῃ.
180
σὺ μὲν θρασύς τε καὶ πικραῖς
δύαισιν οὐδὲν ἐπιχαλᾷς,
ἄγαν δʼ ἐλευθεροστομεῖς.
ἐμὰς δὲ φρένας ἐρέθισε διάτορος φόβος·
δέδια δʼ ἀμφὶ σαῖς τύχαις,
185
πᾷ ποτε τῶνδε πόνων
χρή σε τέρμα κέλ –
σαντʼ ἐσιδεῖν· ἀκίχητα γὰρ ἤθεα καὶ κέαρ
ἀπαράμυθον ἔχει Κρόνου παῖς.
οἶδʼ ὅτι τραχὺς καὶ παρʼ ἑαυτῷ
190
τὸ δίκαιον ἔχων Ζεύς. ἀλλʼ ἔμπας ὀίω
μαλακογνώμων
ἔσται ποθʼ, ὅταν ταύτῃ ῥαισθῇ·
τὴν δʼ ἀτέραμνον στορέσας ὀργὴν
εἰς ἀρθμὸν ἐμοὶ καὶ φιλότητα
195
σπεύδων σπεύδοντί ποθʼ ἥξει.
πάντʼ ἐκκάλυψον καὶ γέγωνʼ ἡμῖν λόγον,
ποίῳ λαβών σε Ζεὺς ἐπʼ αἰτιάματι,
οὕτως ἀτίμως καὶ πικρῶς αἰκίζεται·
δίδαξον ἡμᾶς, εἴ τι μὴ βλάπτει λόγῳ.
200
ἀλγεινὰ μέν μοι καὶ λέγειν ἐστὶν τάδε,
200b
ἄλγος δὲ σιγᾶν, πανταχῇ δὲ δύσποτμα.
ἐπεὶ τάχιστʼ ἤρξαντο δαίμονες χόλου
στάσις τʼ ἐν ἀλλήλοισιν ὠροθύνετο,
οἱ μὲν θέλοντες ἐκβαλεῖν ἕδρας Κρόνον,
ὡς Ζεὺς ἀνάσσοι δῆθεν, οἱ δὲ τοὔμπαλιν
205
σπεύδοντες, ὡς Ζεὺς μήποτʼ ἄρξειεν θεῶν,
ἐνταῦθʼ ἐγὼ τὰ λῷστα βουλεύων πιθεῖν
Τιτᾶνας, Οὐρανοῦ τε καὶ Χθονὸς τέκνα,
οὐκ ἠδυνήθην. αἱμύλας δὲ μηχανὰς
ἀτιμάσαντες καρτεροῖς φρονήμασιν
210
ᾤοντʼ ἀμοχθεὶ πρὸς βίαν τε δεσπόσειν·
ἐμοὶ δὲ μήτηρ οὐχ ἅπαξ μόνον Θέμις,
καὶ Γαῖα, πολλῶν ὀνομάτων μορφὴ μία,
τὸ μέλλον ᾗ κραίνοιτο προυτεθεσπίκει,
ὡς οὐ κατʼ ἰσχὺν οὐδὲ πρὸς τὸ καρτερόν
215
χρείη, δόλῳ δὲ τοὺς ὑπερσχόντας κρατεῖν.
τοιαῦτʼ ἐμοῦ λόγοισιν ἐξηγουμένου
οὐκ ἠξίωσαν οὐδὲ προσβλέψαι τὸ πᾶν.
κράτιστα δή μοι τῶν παρεστώτων τότε
ἐφαίνετʼ εἶναι προσλαβόντα μητέρα
220
ἑκόνθʼ ἑκόντι Ζηνὶ συμπαραστατεῖν.
ἐμαῖς δὲ βουλαῖς Ταρτάρου μελαμβαθὴς
κευθμὼν καλύπτει τὸν παλαιγενῆ Κρόνον
αὐτοῖσι συμμάχοισι. τοιάδʼ ἐξ ἐμοῦ
ὁ τῶν θεῶν τύραννος ὠφελημένος
225
κακαῖσι ποιναῖς ταῖσδὲ μʼ ἐξημείψατο.
ἔνεστι γάρ πως τοῦτο τῇ τυραννίδι
νόσημα, τοῖς φίλοισι μὴ πεποιθέναι.
ὃ δʼ οὖν ἐρωτᾶτʼ, αἰτίαν καθʼ ἥντινα
αἰκίζεταί με, τοῦτο δὴ σαφηνιῶ.
230
ὅπως τάχιστα τὸν πατρῷον ἐς θρόνον
καθέζετʼ, εὐθὺς δαίμοσιν νέμει γέρα
ἄλλοισιν ἄλλα καὶ διεστοιχίζετο
ἀρχήν· βροτῶν δὲ τῶν ταλαιπώρων λόγον
οὐκ ἔσχεν οὐδένʼ, ἀλλʼ ἀιστώσας γένος
235
τὸ πᾶν ἔχρῃζεν ἄλλο φιτῦσαι νέον.
καὶ τοῖσιν οὐδεὶς ἀντέβαινε πλὴν ἐμοῦ.
ἐγὼ δʼ ἐτόλμησʼ· ἐξελυσάμην βροτοὺς
τὸ μὴ διαρραισθέντας εἰς Ἅιδου μολεῖν.
τῷ τοι τοιαῖσδε πημοναῖσι κάμπτομαι,
240
πάσχειν μὲν ἀλγειναῖσιν, οἰκτραῖσιν δʼ ἰδεῖν·
θνητοὺς δʼ ἐν οἴκτῳ προθέμενος, τούτου τυχεῖν
οὐκ ἠξιώθην αὐτός, ἀλλὰ νηλεῶς
ὧδʼ ἐρρύθμισμαι, Ζηνὶ δυσκλεὴς θέα.
σιδηρόφρων τε κἀκ πέτρας εἰργασμένος
245
ὅστις, Προμηθεῦ, σοῖσιν οὐ συνασχαλᾷ
μόχθοις· ἐγὼ γὰρ οὔτʼ ἂν εἰσιδεῖν τάδε
ἔχρῃζον εἰσιδοῦσά τʼ ἠλγύνθην κέαρ.
καὶ μὴν φίλοις γʼ ἐλεινὸς εἰσορᾶν ἐγώ.
μή πού τι προύβης τῶνδε καὶ περαιτέρω;
250
θνητούς γʼ ἔπαυσα μὴ προδέρκεσθαι μόρον.
τὸ ποῖον εὑρὼν τῆσδε φάρμακον νόσου;
τυφλὰς ἐν αὐτοῖς ἐλπίδας κατῴκισα.
μέγʼ ὠφέλημα τοῦτʼ ἐδωρήσω βροτοῖς.
πρὸς τοῖσδε μέντοι πῦρ ἐγώ σφιν ὤπασα.
255
καὶ νῦν φλογωπὸν πῦρ ἔχουσʼ ἐφήμεροι;
ἀφʼ οὗ γε πολλὰς ἐκμαθήσονται τέχνας.
τοιοῖσδε δή σε Ζεὺς ἐπʼ αἰτιάμασιν —
αἰκίζεταί τε κοὐδαμῇ χαλᾷ κακῶν.
οὐδʼ ἔστιν ἄθλου τέρμα σοι προκείμενον;
260
οὐκ ἄλλο γʼ οὐδέν, πλὴν ὅταν κείνῳ δοκῇ.
δόξει δὲ πῶς; τίς ἐλπίς; οὐχ ὁρᾷς ὅτι
ἥμαρτες; ὡς δʼ ἥμαρτες οὔτʼ ἐμοὶ λέγειν
καθʼ ἡδονὴν σοί τʼ ἄλγος. ἀλλὰ ταῦτα μὲν
μεθῶμεν, ἄθλου δʼ ἔκλυσιν ζήτει τινά.
265
ἐλαφρὸν ὅστις πημάτων ἔξω πόδα
ἔχει παραινεῖν νουθετεῖν τε τὸν κακῶς
πράσσοντʼ· ἐγὼ δὲ ταῦθʼ ἅπαντʼ ἠπιστάμην.
ἑκὼν ἑκὼν ἥμαρτον, οὐκ ἀρνήσομαι·
θνητοῖς ἀρήγων αὐτὸς ηὑρόμην πόνους.
270
οὐ μήν τι ποιναῖς γʼ ᾠόμην τοίαισί με
κατισχνανεῖσθαι πρὸς πέτραις πεδαρσίοις,
τυχόντʼ ἐρήμου τοῦδʼ ἀγείτονος πάγου.
καί μοι τὰ μὲν παρόντα μὴ δύρεσθʼ ἄχη,
πέδοι δὲ βᾶσαι τὰς προσερπούσας τύχας
275
ἀκούσαθʼ, ὡς μάθητε διὰ τέλους τὸ πᾶν.
πίθεσθέ μοι πίθεσθε, συμπονήσατε
τῷ νῦν μογοῦντι. ταὐτά τοι πλανωμένη
πρὸς ἄλλοτʼ ἄλλον πημονὴ προσιζάνει.
οὐκ ἀκούσαις ἐπεθώυξας
280
τοῦτο, Προμηθεῦ.
καὶ νῦν ἐλαφρῷ ποδὶ κραιπνόσυτον
θᾶκον προλιποῦσʼ, αἰθέρα θʼ ἁγνὸν
πόρον οἰωνῶν, ὀκριοέσσῃ
χθονὶ τῇδε πελῶ, τοὺς σοὺς δὲ πόνους
285
χρῄζω διὰ παντὸς ἀκοῦσαι.
ἥκω δολιχῆς τέρμα κελεύθου
διαμειψάμενος πρὸς σέ, Προμηθεῦ,
τὸν πτερυγωκῆ τόνδʼ οἰωνὸν
γνώμῃ στομίων ἄτερ εὐθύνων·
290
ταῖς σαῖς δὲ τύχαις, ἴσθι, συναλγῶ.
τὸ τε γάρ με, δοκῶ, συγγενὲς οὕτως
ἐσαναγκάζει,
χωρίς τε γένους οὐκ ἔστιν ὅτῳ
μείζονα μοῖραν νείμαιμʼ ἢ σοί.
295
γνώσῃ δὲ τάδʼ ὡς ἔτυμʼ, οὐδὲ μάτην
χαριτογλωσσεῖν ἔνι μοι· φέρε γὰρ
σήμαινʼ ὅ τι χρή σοι συμπράσσειν·
οὐ γάρ ποτʼ ἐρεῖς ὡς Ὠκεανοῦ
φίλος ἐστὶ βεβαιότερός σοι.
300
ἔα· τί χρῆμα λεύσσω; καὶ σὺ δὴ πόνων ἐμῶν
ἥκεις ἐπόπτης; πῶς ἐτόλμησας, λιπὼν
ἐπώνυμόν τε ῥεῦμα καὶ πετρηρεφῆ
αὐτόκτιτʼ ἄντρα, τὴν σιδηρομήτορα
ἐλθεῖν ἐς αἶαν; ἦ θεωρήσων τύχας
305
ἐμὰς ἀφῖξαι καὶ συνασχαλῶν κακοῖς;
δέρκου θέαμα, τόνδε τὸν Διὸς φίλον,
τὸν συγκαταστήσαντα τὴν τυραννίδα,
οἵαις ὑπʼ αὐτοῦ πημοναῖσι κάμπτομαι.
ὁρῶ, Προμηθεῦ, καὶ παραινέσαι γέ σοι
310
θέλω τὰ λῷστα, καίπερ ὄντι ποικίλῳ.
γίγνωσκε σαυτὸν καὶ μεθάρμοσαι τρόπους
νέους· νέος γὰρ καὶ τύραννος ἐν θεοῖς.
εἰ δʼ ὧδε τραχεῖς καὶ τεθηγμένους λόγους
ῥίψεις, τάχʼ ἄν σου καὶ μακρὰν ἀνωτέρω
315
θακῶν κλύοι Ζεύς, ὥστε σοι τὸν νῦν ὄχλον
παρόντα μόχθων παιδιὰν εἶναι δοκεῖν.
ἀλλʼ, ὦ ταλαίπωρʼ, ἃς ἔχεις ὀργὰς ἄφες,
ζήτει δὲ τῶνδε πημάτων ἀπαλλαγάς.
ἀρχαῖʼ ἴσως σοι φαίνομαι λέγειν τάδε·
320
τοιαῦτα μέντοι τῆς ἄγαν ὑψηγόρου
γλώσσης, Προμηθεῦ, τἀπίχειρα γίγνεται.
σὺ δʼ οὐδέπω ταπεινὸς οὐδʼ εἴκεις κακοῖς,
πρὸς τοῖς παροῦσι δʼ ἄλλα προσλαβεῖν θέλεις.
οὔκουν ἔμοιγε χρώμενος διδασκάλῳ
325
πρὸς κέντρα κῶλον ἐκτενεῖς, ὁρῶν ὅτι
τραχὺς μόναρχος οὐδʼ ὑπεύθυνος κρατεῖ.
καὶ νῦν ἐγὼ μὲν εἶμι καὶ πειράσομαι
ἐὰν δύνωμαι τῶνδέ σʼ ἐκλῦσαι πόνων.
σὺ δʼ ἡσύχαζε μηδʼ ἄγαν λαβροστόμει.
330
ἢ οὐκ οἶσθʼ ἀκριβῶς ὢν περισσόφρων ὅτι
γλώσσῃ ματαίᾳ ζημία προστρίβεται;
ζηλῶ σʼ ὁθούνεκʼ ἐκτὸς αἰτίας κυρεῖς
τούτων μετασχεῖν καὶ τετολμηκὼς ἐμοί.
καὶ νῦν ἔασον μηδέ σοι μελησάτω.
335
πάντως γὰρ οὐ πείσεις νιν· οὐ γὰρ εὐπιθής.
πάπταινε δʼ αὐτὸς μή τι πημανθῇς ὁδῷ.
πολλῷ γʼ ἀμείνων τοὺς πέλας φρενοῦν ἔφυς
ἢ σαυτόν· ἔργῳ κ οὐ λόγῳ τεκμαίρομαι.
340
ὁρμώμενον δὲ μηδαμῶς ἀντισπάσῃς.
αὐχῶ γὰρ αὐχῶ τήνδε δωρεὰν ἐμοὶ
δώσειν Δίʼ, ὥστε τῶνδέ σʼ ἐκλῦσαι πόνων.
τὰ μὲν σʼ ἐπαινῶ κοὐδαμῇ λήξω ποτέ·
343b
προθυμίας γὰρ οὐδὲν ἐλλείπεις. ἀτὰρ
μηδὲν πόνει. μάτην γὰρ οὐδὲν ὠφελῶν
345
ἐμοὶ πονήσεις, εἴ τι καὶ πονεῖν θέλεις.
ἀλλʼ ἡσύχαζε σαυτὸν ἐκποδὼν ἔχων·
ἐγὼ γὰρ οὐκ, εἰ δυστυχῶ, τοῦδʼ εἵνεκα
θέλοιμʼ ἂν ὡς πλείστοισι πημονὰς τυχεῖν.
οὐ δῆτʼ ἐπεί με καὶ κασιγνήτου τύχαι
350
τείρουσʼ Ἄτλαντος, ὃς πρὸς ἑσπέρους τόπους
ἕστηκε κίονʼ οὐρανοῦ τε καὶ χθονὸς
ὤμοις ἐρείδων, ἄχθος οὐκ εὐάγκαλον.
τὸν γηγενῆ τε Κιλικίων οἰκήτορα
ἄντρων ἰδὼν ᾤκτιρα, δάιον τέρας
355
ἑκατογκάρανον πρὸς βίαν χειρούμενον
Τυφῶνα θοῦρον· πᾶσιν ὅς ἀντέστη θεοῖς,
σμερδναῖσι γαμφηλαῖσι συρίζων φόβον·
ἐξ ὀμμάτων δʼ ἤστραπτε γοργωπὸν σέλας,
ὡς τὴν Διὸς τυραννίδʼ ἐκπέρσων βίᾳ·
360
ἀλλʼ ἦλθεν αὐτῷ Ζηνὸς ἄγρυπνον βέλος,
καταιβάτης κεραυνὸς ἐκπνέων φλόγα,
ὃς αὐτὸν ἐξέπληξε τῶν ὑψηγόρων
κομπασμάτων. φρένας γὰρ εἰς αὐτὰς τυπεὶς
ἐφεψαλώθη κἀξεβροντήθη σθένος.
365
καὶ νῦν ἀχρεῖον καὶ παράορον δέμας
κεῖται στενωποῦ πλησίον θαλασσίου
ἰπούμενος ῥίζαισιν Αἰτναίαις ὕπο·
κορυφαῖς δʼ ἐν ἄκραις ἥμενος μυδροκτυπεῖ
Ἥφαιστος· ἔνθεν ἐκραγήσονταί ποτε
370
ποταμοὶ πυρὸς δάπτοντες ἀγρίαις γνάθοις
τῆς καλλικάρπου Σικελίας λευροὺς γύας·
τοιόνδε Τυφὼς ἐξαναζέσει χόλον
θερμοῖς ἀπλάτου βέλεσι πυρπνόου ζάλης,
καίπερ κεραυνῷ Ζηνὸς ἠνθρακωμένος.
375
σὺ δʼ οὐκ ἄπειρος, οὐδʼ ἐμοῦ διδασκάλου
χρῄζεις· σεαυτὸν σῷζʼ ὅπως ἐπίστασαι·
ἐγὼ δὲ τὴν παροῦσαν ἀντλήσω τύχην,
ἔστʼ ἂν Διὸς φρόνημα λωφήσῃ χόλου.
οὔκουν, Προμηθεῦ, τοῦτο γιγνώσκεις, ὅτι
380
ὀργῆς νοσούσης εἰσὶν ἰατροὶ λόγοι;
ἐάν τις ἐν καιρῷ γε μαλθάσσῃ κέαρ
καὶ μὴ σφριγῶντα θυμὸν ἰσχναίνῃ βίᾳ.
ἐν τῷ προθυμεῖσθαι δὲ καὶ τολμᾶν τίνα
ὁρᾷς ἐνοῦσαν ζημίαν; δίδασκέ με.
385
μόχθον περισσὸν κουφόνουν τʼ εὐηθίαν.
ἔα με τῇδε τῇ νόσῳ νοσεῖν, ἐπεὶ
κέρδιστον εὖ φρονοῦντα μὴ φρονεῖν δοκεῖν.
ἐμὸν δοκήσει τἀμπλάκημʼ εἶναι τόδε.
σαφῶς μʼ ἐς οἶκον σὸς λόγος στέλλει πάλιν.
390
μὴ γάρ σε θρῆνος οὑ μὸς εἰς ἔχθραν βάλῃ.
ἦ τῷ νέον θακοῦντι παγκρατεῖς ἕδρας;
τούτου φυλάσσου μή ποτʼ ἀχθεσθῇ κέαρ.
ἡ σή, Προμηθεῦ, συμφορὰ διδάσκαλος.
στέλλου, κομίζου, σῷζε τὸν παρόντα νοῦν.
395
ὁρμωμένῳ μοι τόνδʼ ἐθώυξας λόγον.
λευρὸν γὰρ οἷμον αἰθέρος ψαίρει πτεροῖς
τετρασκελὴς οἰωνός· ἄσμενος δέ τἂν
σταθμοῖς ἐν οἰκείοισι κάμψειεν γόνυ.
στένω σε τᾶς οὐλομένας τύχας, Προμηθεῦ·
400
δακρυσίστακτα δʼ ἀπʼ ὄσσων
ῥαδινὰν λειβομένα ῥέος παρειὰν
νοτίοις ἔτεγξα παγαῖς·
ἀμέγαρτα γὰρ τάδε Ζεὺς
ἰδίοις νόμοις κρατύνων
405
ὑπερήφανον θεοῖς τοῖς
πάρος ἐνδείκνυσιν αἰχμάν.
πρόπασα δʼ ἤδη στονόεν λέλακε χώρα,
μεγαλοσχήμονά ἀρχαι –
οπρεπῆ στένουσι τὰν σὰν
410
ξυνομαιμόνων τε τιμάν,
ὁπόσοι τʼ ἔποικον ἁγνᾶς
Ἀσίας ἕδος νέμονται,
μεγαλοστόνοισι σοῖς πή –
μασι συγκάμνουσι θνατοί.
415
Κολχίδος τε γᾶς ἔνοικοι
παρθένοι, μάχας ἄτρεστοι,
καὶ Σκύθης ὅμιλος, οἳ γᾶς
ἔσχατον τόπον ἀμφὶ Μαι –
ῶτιν ἔχουσι λίμναν,
420
Ἀραβίας τʼ ἄρειον ἄνθος,
ὑψίκρημνον οἳ πόλισμα
Καυκάσου πέλας νέμονται,
δάιος στρατός, ὀξυπρῴ –
ροισι βρέμων ἐν αἰχμαῖς.
425
μόνον δὴ πρόσθεν ἄλλον ἐν πόνοις
δαμέντʼ ἀδαμαντοδέτοις
Τιτᾶνα λύμαις εἰσιδόμαν, θεόν,
Ἄτλαντος αἰὲν; ὑπέροχον σθένος κραταιόν,
ὃς οὐράνιόν τε πόλον
430
νώτοις στέγων ὑποστενάζει.
βοᾷ δὲ πόντιος κλύδων
ξυμπίτνων, στένει βυθός,
κελαινὸς δʼ Ἄιδος ὑποβρέμει μυχὸς γᾶς,
παγαί θʼ ἁγνορύτων ποταμῶν
435
στένουσιν ἄλγος οἰκτρόν.
μή τοι χλιδῇ δοκεῖτε μηδʼ αὐθαδίᾳ
σιγᾶν με· συννοίᾳ δὲ δάπτομαι κέαρ,
ὁρῶν ἐμαυτὸν ὧδε προυσελούμενον.
καίτοι θεοῖσι τοῖς νέοις τούτοις γέρα
440
τίς ἄλλος ἢ ʼγὼ παντελῶς διώρισεν;
ἀλλʼ αὐτὰ σιγῶ· καὶ γὰρ εἰδυίαισιν ἂν
ὑμῖν λέγοιμι· τἀν βροτοῖς δὲ πήματα
ἀκούσαθʼ, ὥς σφας νηπίους ὄντας τὸ πρὶν
ἔννους ἔθηκα καὶ φρενῶν ἐπηβόλους.
445
λέξω δέ, μέμψιν οὔτινʼ ἀνθρώποις ἔχων,
ἀλλʼ ὧν δέδωκʼ εὔνοιαν ἐξηγούμενος·
οἳ πρῶτα μὲν βλέποντες ἔβλεπον μάτην,
κλύοντες οὐκ ἤκουον, ἀλλʼ ὀνειράτων
ἀλίγκιοι μορφαῖσι τὸν μακρὸν βίον
450
ἔφυρον εἰκῇ πάντα, κοὔτε πλινθυφεῖς
δόμους προσείλους, ᾖσαν, οὐ ξυλουργίαν·
κατώρυχες δʼ ἔναιον ὥστʼ ἀήσυροι
μύρμηκες ἄντρων ἐν μυχοῖς ἀνηλίοις.
ἦν δʼ οὐδὲν αὐτοῖς οὔτε χείματος τέκμαρ
455
οὔτʼ ἀνθεμώδους ἦρος οὔτε καρπίμου
θέρους βέβαιον, ἀλλʼ ἄτερ γνώμης τὸ πᾶν
ἔπρασσον, ἔστε δή σφιν ἀντολὰς ἐγὼ
ἄστρων ἔδειξα τάς τε δυσκρίτους δύσεις.
καὶ μὴν ἀριθμόν, ἔξοχον σοφισμάτων,
460
ἐξηῦρον αὐτοῖς, γραμμάτων τε συνθέσεις,
μνήμην ἁπάντων, μουσομήτορʼ ἐργάνην.
κἄζευξα πρῶτος ἐν ζυγοῖσι κνώδαλα
ζεύγλαισι δουλεύοντα σάγμασὶν θʼ, ὅπως
θνητοῖς μεγίστων διάδοχοι μοχθημάτων
465
γένοινθʼ, ὑφʼ ἅρμα τʼ ἤγαγον φιληνίους
ἵππους, ἄγαλμα τῆς ὑπερπλούτου χλιδῆς.
θαλασσόπλαγκτα δʼ οὔτις ἄλλος ἀντʼ ἐμοῦ
λινόπτερʼ ηὗρε ναυτίλων ὀχήματα.
τοιαῦτα μηχανήματʼ ἐξευρὼν τάλας
470
βροτοῖσιν, αὐτὸς οὐκ ἔχω σόφισμʼ ὅτῳ
τῆς νῦν παρούσης πημονῆς ἀπαλλαγῶ.
πέπονθας αἰκὲς πῆμʼ· ἀποσφαλεὶς φρενῶν
πλανᾷ, κακὸς δʼ ἰατρὸς ὥς τις ἐς νόσον
πεσὼν ἀθυμεῖς καὶ σεαυτὸν οὐκ ἔχεις
475
εὑρεῖν ὁποίοις φαρμάκοις ἰάσιμος.
τὰ λοιπά μου κλύουσα θαυμάσῃ πλέον,
οἵας τέχνας τε καὶ πόρους ἐμησάμην.
τὸ μὲν μέγιστον, εἴ τις ἐς νόσον πέσοι,
οὐκ ἦν ἀλέξημʼ οὐδέν, οὔτε βρώσιμον,
480
οὐ χριστόν, οὐδὲ πιστόν, ἀλλὰ φαρμάκων
χρείᾳ κατεσκέλλοντο, πρίν γʼ ἐγώ σφισιν
ἔδειξα κράσεις ἠπίων ἀκεσμάτων,
αἷς τὰς ἁπάσας ἐξαμύνονται νόσους.
τρόπους τε πολλοὺς μαντικῆς ἐστοίχισα,
485
κἄκρινα πρῶτος ἐξ ὀνειράτων ἃ χρὴ
ὕπαρ γενέσθαι, κληδόνας τε δυσκρίτους
ἐγνώρισʼ αὐτοῖς ἐνοδίους τε συμβόλους·
γαμψωνύχων τε πτῆσιν οἰωνῶν σκεθρῶς
διώρισʼ, οἵτινές τε δεξιοὶ φύσιν
490
εὐωνύμους τε, καὶ δίαιταν ἥντινα
ἔχουσʼ ἕκαστοι, καὶ πρὸς ἀλλήλους τίνες
ἔχθραι τε καὶ στέργηθρα καὶ συνεδρίαι·
σπλάγχνων τε λειότητα, καὶ χροιὰν τίνα
ἔχουσʼ ἂν εἴη δαίμοσιν πρὸς ἡδονὴν
495
χολή, λοβοῦ τε ποικίλην εὐμορφίαν.
κνίσῃ τε κῶλα συγκαλυπτὰ καὶ μακρὰν
ὀσφῦν πυρώσας δυστέκμαρτον ἐς τέχνην
ὥδωσα θνητούς, καὶ φλογωπὰ σήματα
ἐξωμμάτωσα, πρόσθεν ὄντʼ ἐπάργεμα.
500
τοιαῦτα μὲν δὴ ταῦτʼ· ἔνερθε δὲ χθονὸς
κεκρυμμένʼ, ἀνθρώποισιν ὠφελήματα,
χαλκόν, σίδηρον, ἄργυρον, χρυσόν τε τίς
φήσειεν ἂν πάροιθεν ἐξευρεῖν ἐμοῦ;
οὐδείς, σάφʼ οἶδα, μὴ μάτην φλύσαι θέλων.
505
βραχεῖ δὲ μύθῳ πάντα συλλήβδην μάθε,
πᾶσαι τέχναι βροτοῖσιν ἐκ Προμηθέως.
μή νυν βροτοὺς μὲν ὠφέλει καιροῦ πέρα,
σαυτοῦ δʼ ἀκήδει δυστυχοῦντος. ὡς ἐγὼ
εὔελπίς εἰμι τῶνδέ σʼ ἐκ δεσμῶν ἔτι
510
λυθέντα μηδὲν μεῖον ἰσχύσειν Διός.
οὐ ταῦτα ταύτῃ Μοῖρά πω τελεσφόρος
κρᾶναι πέπρωται, μυρίαις δὲ πημοναῖς
δύαις τε καμφθεὶς ὧδε δεσμὰ φυγγάνω·
τέχνη δʼ ἀνάγκης ἀσθενεστέρα μακρῷ.
515
τίς οὖν ἀνάγκης ἐστὶν οἰακοστρόφος;
Μοῖραι τρίμορφοι μνήμονές τʼ Ἐρινύες
τούτων ἄρα Ζεύς ἐστιν ἀσθενέστερος;
οὔκουν ἂν ἐκφύγοι γε τὴν πεπρωμένην.
τί γὰρ πέπρωται Ζηνὶ πλὴν ἀεὶ κρατεῖν;
520
τοῦτʼ οὐκέτʼ ἂν πύθοιο μηδὲ λιπάρει.
ἦ πού τι σεμνόν ἐστιν ὃ ξυναμπέχεις.
ἄλλου λόγου μέμνησθε, τόνδε δʼ οὐδαμῶς
καιρὸς γεγωνεῖν, ἀλλὰ συγκαλυπτέος
ὅσον μάλιστα· τόνδε γὰρ σῴζων ἐγὼ
525
δεσμοὺς ἀεικεῖς καὶ δύας ἐκφυγγάνω.
μηδάμʼ ὁ πάντα νέμων
θεῖτʼ ἐμᾷ γνώμᾳ κράτος ἀντίπαλον Ζεύς,
530
μηδʼ ἐλινύσαιμι θεοὺς ὁσίαις θοίναις ποτινισομένα
βουφόνοις παρʼ Ὠκεανοῦ πατρὸς ἄσβεστον πόρον,
535
μηδʼ ἀλίτοιμι λόγοις·
ἀλλά μοι τόδʼ ἐμμένοι καὶ μήποτʼ ἐκτακείη·
ἁδύ τι θαρσαλέαις
τὸν μακρὸν τείνειν βίον ἐλπίσι, φαναῖς
θυμὸν ἀλδαίνουσαν ἐν εὐφροσύναις. φρίσ –
540
σω δέ σε δερκομένα
μυρίοις μόχθοις διακναιόμενον.
Ζῆνα γὰρ οὐ τρομέων
ἰδίᾳ γνώμᾳ σέβῃ θνατοὺς ἄγαν, Προμηθεῦ.
545
φέρʼ, ὅπως ἄχαρις χάρις, ὦ φίλος·
εἰπὲ ποῦ τίς ἀλκά;
τίς ἐφαμερίων ἄρηξις; οὐδʼ ἐδέρχθης
ὀλιγοδρανίαν ἄκικυν,
ἰσόνειρον, ᾇ τὸ φωτῶν
550
ἀλαὸν γένος ἐμπεποδισμένον; οὔποτε
τὰν Διὸς ἁρμονίαν θνατῶν παρεξίασι βουλαί.
ἔμαθον τάδε σὰς προσιδοῦσʼ ὀλο –
ὰς τύχας, Προμηθεῦ.
τὸ διαμφίδιον δέ μοι μέλος προσέπτα
555
τόδʼ ἐκεῖνό θʼ, ὅ τʼ ἀμφὶ λουτρὰ
καὶ λέχος σὸν ὑμεναίουν
ἰότατι γάμων, ὅτε τὰν ὁμοπάτριον ἕδνοις
560
ἄγαγες Ἡσιόναν πείθὼν δάμαρτα κοινόλεκτρον.
τίς γῆ; τί γένος; τίνα φῶ λεύσσειν
τόνδε χαλινοῖς ἐν πετρίνοισιν
χειμαζόμενον;
τίνος ἀμπλακίας ποινὰς ὀλέκῃ;
565
σήμηνον ὅποι γῆς ἡ μογερὰ πεπλάνημαι.
ἆ ἆ, ἒ ἔ,
χρίει τις αὖ με τὰν τάλαιναν οἶστρος,
εἴδωλον Ἄργου γηγενοῦς, ἄλευʼ ἆ δᾶ· φοβοῦμαι
τὸν μυριωπὸν εἰσορῶσα βούταν.
570
ὁ δὲ πορεύεται δόλιον ὄμμʼ ἔχων,
570a
ὃν οὐδὲ κατθανόντα γαῖα κεύθει.
ἀλλʼ, ἐμὲ τὰν τάλαιναν
ἐξ ἐνέρων περῶν κυναγετεῖ, πλανᾷ
τε νῆστιν ἀνὰ τὰν παραλίαν ψάμμαν.
ὑπὸ δὲ κηρόπλαστος ὀτοβεῖ δόναξ
575
ἀχέτας ὑπνοδόταν νόμον·
ἰὼ ἰὼ πόποι, ποῖ μʼ ἄγουσι τη –
λέπλαγκτοι πλάναι;
τί ποτέ μʼ, ὦ Κρόνιε παῖ, τί ποτε ταῖσδʼ
ἐνέζευξας εὑρὼν ἁμαρτοῦσαν ἐν
580
πημοναῖσιν; ἓ ἕ,
οἰστρηλάτῳ δὲ δείματι
δειλαίαν παράκοπον ὧδε τείρεις;
πυρί με φλέξον, ἢ χθονὶ κάλυψον, ἤ
ποντίοις δάκεσι δὸς βοράν,
585
μηδέ μοι φθονήσῃς
εὐγμάτων, ἄναξ.
585a
ἄδην με πολύπλανοι πλάναι
586a
γεγυμνάκασιν, οὐδʼ ἔχω μαθεῖν ὅπα
πημονὰς ἀλύξω.
κλύεις φθέγμα τᾶς βούκερω παρθένου;
πῶς δʼ οὐ κλύω τῆς οἰστροδινήτου κόρης,
590
τῆς Ἰναχείας; ἣ Διὸς θάλπει κέαρ
ἔρωτι, καὶ νῦν τοὺς ὑπερμήκεις δρόμους
Ἥρᾳ στυγητὸς πρὸς βίαν γυμνάζεται.
πόθεν ἐμοῦ σὺ πατρὸς ὄνομʼ ἀπύεις;
εἰπέ μοι τᾷ μογερᾷ τίς ὤν;
595
τίς ἄρα μʼ, ὦ τάλας, τὰν τάλαιναν ὧδʼ
ἔτυμα προσθροεῖς;
θεόσυτόν τε νόσον ὠνόμασας, ἃ
μαραίνει με χρίουσα κέντροις, ἰώ,
φοιταλέοισιν ἓ ἕ·
600
σκιρτημάτων δὲ νήστισιν
600a
αἰκείαις λαβρόσυτος ἦλθον, Ἥρας
ἐπικότοισι μήδεσι δαμεῖσα. δυσ –
δαιμόνων δὲ τίνες οἵ, ἓ ἕ,
οἷʼ ἐγὼ μογοῦσιν;
ἀλλά μοι τορῶς
605
τέκμηρον ὅ τι μʼ ἐπαμμένει
παθεῖν, τί μῆχαρ, ἢ τί φάρμακον νόσου,
δεῖξον, εἴπερ οἶσθα·
θρόει, φράζε τᾷ δυσπλάνῳ παρθένῳ.
λέξω τορῶς σοι πᾶν ὅπερ χρῄζεις μαθεῖν,
610
οὐκ ἐμπλέκων αἰνίγματʼ, ἀλλʼ ἁπλῷ λόγῳ,
ὥσπερ δίκαιον πρὸς φίλους οἴγειν στόμα.
πυρὸς βροτοῖς δοτῆρʼ ὁρᾷς Προμηθέα.
ὦ κοινὸν ὠφέλημα θνητοῖσιν φανείς,
τλῆμον Προμηθεῦ, τοῦ δίκην πάσχεις τάδε;
615
ἁρμοῖ πέπαυμαι τοὺς ἐμοὺς θρηνῶν πόνους.
οὔκουν πόροις ἂν τήνδε δωρεὰν ἐμοί;
λέγʼ ἥντινʼ αἰτῇ· πᾶν γὰρ ἂν πύθοιό μου.
σήμηνον ὅστις ἐν φάραγγί σʼ ὤχμασεν.
βούλευμα μὲν τὸ Δῖον, Ἡφαίστου δὲ χείρ.
620
ποινὰς δὲ ποίων ἀμπλακημάτων τίνεις;
τοσοῦτον ἀρκῶ σοι σαφηνίσας μόνον.
καὶ πρός γε τούτοις τέρμα τῆς ἐμῆς πλάνης
δεῖξον, τίς ἔσται τῇ ταλαιπώρῳ χρόνος.
τὸ μὴ μαθεῖν σοι κρεῖσσον ἢ μαθεῖν τάδε.
625
μήτοι με κρύψῃς τοῦθʼ ὅπερ μέλλω παθεῖν.
ἀλλʼ οὐ μεγαίρω τοῦδέ σοι δωρήματος.
τί δῆτα μέλλεις μὴ οὐ γεγωνίσκειν τὸ πᾶν;
φθόνος μὲν οὐδείς, σὰς δʼ ὀκνῶ θράξαι φρένας.
μή μου προκήδου μᾶσσον ὡς ἐμοὶ γλυκύ.
630
ἐπεὶ προθυμῇ, χρὴ λέγειν. ἄκουε δή.
μήπω γε· μοῖραν δʼ ἡδονῆς κἀμοὶ πόρε.
τὴν τῆσδε πρῶτον ἱστορήσωμεν νόσον,
αὐτῆς λεγούσης τὰς πολυφθόρους τύχας·
τὰ λοιπὰ δʼ ἄθλων σοῦ διδαχθήτω πάρα.
635
σὸν ἔργον, Ἰοῖ, ταῖσδʼ ὑπουργῆσαι χάριν,
ἄλλως τε πάντως καὶ κασιγνήταις πατρός.
ὡς τἀποκλαῦσαι κἀποδύρασθαι τύχας
ἐνταῦθʼ, ὅπου μέλλοι τις οἴσεσθαι δάκρυ
πρὸς τῶν κλυόντων, ἀξίαν τριβὴν ἔχει.
640
οὐκ οἶδʼ ὅπως ὑμῖν ἀπιστῆσαί με χρή,
σαφεῖ δὲ μύθῳ πᾶν ὅπερ προσχρῄζετε
πεύσεσθε· καίτοι καὶ λέγουσʼ αἰσχύνομαι
θεόσσυτον χειμῶνα καὶ διαφθορὰν
μορφῆς, ὅθεν μοι σχετλίᾳ προσέπτατο.
645
αἰεὶ γὰρ ὄψεις ἔννυχοι πωλεύμεναι
ἐς παρθενῶνας τοὺς ἐμοὺς παρηγόρουν
λείοισι μύθοις ὦ μέγʼ εὔδαιμον κόρη,
τί παρθενεύει δαρόν, ἐξόν σοι γάμου
τυχεῖν μεγίστου; Ζεὺς γὰρ ἱμέρου βέλει
650
πρὸς σοῦ τέθαλπται καὶ συναίρεσθαι Κύπριν
θέλει· σὺ δʼ, ὦ παῖ, μὴ ʼπολακτίσῃς λέχος
τὸ Ζηνός, ἀλλʼ ἔξελθε πρὸς Λέρνης βαθὺν
λειμῶνα, ποίμνας βουστάσεις τε πρὸς πατρός,
ὡς ἂν τὸ Δῖον ὄμμα λωφήσῃ πόθου.
655
τοιοῖσδε πάσας εὐφρόνας ὀνείρασι
συνειχόμην δύστηνος, ἔστε δὴ πατρὶ
ἔτλην γεγωνεῖν νυκτίφοιτʼ ὀνείρατα.
ὁ δʼ ἔς τε Πυθὼ κἀπὶ Δωδώνης πυκνοὺς
θεοπρόπους ἴαλλεν, ὡς μάθοι τί χρὴ
660
δρῶντʼ ἢ λέγοντα δαίμοσιν πράσσειν φίλα.
ἧκον δʼ ἀναγγέλλοντες αἰολοστόμους
χρησμοὺς ἀσήμους δυσκρίτως τʼ εἰρημένους.
τέλος δʼ ἐναργὴς βάξις ἦλθεν Ἰνάχῳ
σαφῶς ἐπισκήπτουσα καὶ μυθουμένη
665
ἔξω δόμων τε καὶ πάτρας ὠθεῖν ἐμέ,
ἄφετον ἀλᾶσθαι γῆς ἐπʼ ἐσχάτοις ὅροις·
κ εἰ μὴ θέλοι, πυρωπὸν ἐκ Διὸς μολεῖν
κεραυνόν, ὃς πᾶν ἐξαϊστώσοι γένος.
τοιοῖσδε πεισθεὶς Λοξίου μαντεύμασιν
670
ἐξήλασέν με κἀπέκλῃσε δωμάτων
ἄκουσαν ἄκων· ἀλλʼ ἐπηνάγκαζέ νιν
Διὸς χαλινὸς πρὸς βίαν πράσσειν τάδε.
εὐθὺς δὲ μορφὴ καὶ φρένες διάστροφοι
ἦσαν, κεραστὶς δʼ, ὡς ὁρᾶτʼ, ὀξυστόμῳ
675
μύωπι χρισθεῖσʼ ἐμμανεῖ σκιρτήματι
ᾖσσον πρὸς εὔποτόν τε Κερχνείας ῥέος
Λέρνης τε κρήνην· βουκόλος δὲ γηγενὴς
ἄκρατος ὀργὴν Ἄργος ὡμάρτει, πυκνοῖς
ὄσσοις δεδορκὼς τοὺς ἐμοὺς κατὰ στίβους.
680
ἀπροσδόκητος δʼ αὐτὸν ἀφνίδιος μόρος
τοῦ ζῆν ἀπεστέρησεν. οἰστροπλὴξ δʼ ἐγὼ
μάστιγι θείᾳ γῆν πρὸ γῆς ἐλαύνομαι.
κλύεις τὰ πραχθέντʼ· εἰ δʼ ἔχεις εἰπεῖν ὅ τι
λοιπὸν πόνων, σήμαινε· μηδέ μʼ οἰκτίσας
685
ξύνθαλπε μύθοις ψευδέσιν· νόσημα γὰρ
αἴσχιστον εἶναί φημι συνθέτους λόγους.
ἔα ἔα, ἄπεχε, φεῦ·
οὔποτʼ οὔποτʼ ηὔχουν ὧδε ξένους
μολεῖσθαι λόγους εἰς ἀκοὰν ἐμάν,
690
οὐδʼ ὧδε δυσθέατα καὶ δύσοιστα
πήματα, λύματα, δείματα ἀμ –
φάκει κέντρῳ τύψειν ψυχὰν ἐμάν.
ἰὼ ἰὼ μοῖρα μοῖρα,
695
πέφρικʼ εἰσιδοῦσα πρᾶξιν Ἰοῦς.
πρῴ γε στενάζεις καὶ φόβου πλέα τις εἶ·
ἐπίσχες ἔστʼ ἂν καὶ τὰ λοιπὰ προσμάθῃς.
λέγʼ, ἐκδίδασκε· τοῖς νοσοῦσί τοι γλυκὺ
τὸ λοιπὸν ἄλγος προυξεπίστασθαι τορῶς.
700
τὴν πρίν γε χρείαν ἠνύσασθʼ ἐμοῦ πάρα
κούφως· μαθεῖν γὰρ τῆσδε πρῶτʼ ἐχρῄζετε
τὸν ἀμφʼ ἑαυτῆς ἆθλον ἐξηγουμένης·
τὰ λοιπὰ νῦν ἀκούσαθʼ, οἷα χρὴ πάθη
τλῆναι πρὸς Ἥρας τήνδε τὴν νεάνιδα.
705
σύ τʼ Ἰνάχειον σπέρμα, τοὺς ἐμοὺς λόγους
θυμῷ βάλʼ, ὡς ἂν τέρματʼ ἐκμάθῃς ὁδοῦ.
πρῶτον μὲν ἐνθένδʼ ἡλίου πρὸς ἀντολὰς
στρέψασα σαυτὴν στεῖχʼ ἀνηρότους γύας·
Σκύθας δʼ ἀφίξῃ νομάδας, οἳ πλεκτὰς στέγας
710
πεδάρσιοι ναίουσʼ ἐπʼ εὐκύκλοις ὄχοις
ἑκηβόλοις τόξοισιν ἐξηρτυμένοι·
οἷς μὴ πελάζειν, ἀλλʼ ἁλιστόνοις πόδας
χρίμπτουσα ῥαχίαισιν ἐκπερᾶν χθόνα.
λαιᾶς δὲ χειρὸς οἱ σιδηροτέκτονες
715
οἰκοῦσι Χάλυβες, οὓς φυλάξασθαί σε χρή.
ἀνήμεροι γὰρ οὐδὲ πρόσπλατοι ξένοις.
ἥξεις δʼ Ὑβριστὴν ποταμὸν οὐ ψευδώνυμον,
ὃν μὴ περάσῃς, οὐ γὰρ εὔβατος περᾶν,
πρὶν ἂν πρὸς αὐτὸν Καύκασον μόλῃς, ὀρῶν
720
ὕψιστον, ἔνθα ποταμὸς ἐκφυσᾷ μένος
κροτάφων ἀπʼ αὐτῶν. ἀστρογείτονας δὲ χρὴ
κορυφὰς ὑπερβάλλουσαν ἐς μεσημβρινὴν
βῆναι κέλευθον, ἔνθʼ, Ἀμαζόνων στρατὸν
ἥξεις στυγάνορʼ, αἳ Θεμίσκυράν ποτε
725
κατοικιοῦσιν ἀμφὶ Θερμώδονθʼ, ἵνα
τραχεῖα πόντου Σαλμυδησσία γνάθος
ἐχθρόξενος ναύταισι, μητρυιὰ νεῶν·
αὗταί σʼ ὁδηγήσουσι καὶ μάλʼ ἀσμένως.
ἰσθμὸν δʼ ἐπʼ αὐταῖς στενοπόροις λίμνης πύλαις
730
Κιμμερικὸν ἥξεις, ὃν θρασυσπλάγχνως σε χρὴ
λιποῦσαν αὐλῶνʼ ἐκπερᾶν Μαιωτικόν·
ἔσται δὲ θνητοῖς εἰσαεὶ λόγος μέγας
τῆς σῆς πορείας, Βόσπορος δʼ ἐπώνυμος
κεκλήσεται. λιποῦσα δʼ Εὐρώπης πέδον
735
ἤπειρον ἥξεις Ἀσιάδʼ·. ἆρʼ, ὑμῖν δοκεῖ
ὁ τῶν θεῶν τύραννος ἐς τὰ πάνθʼ ὁμῶς
βίαιος εἶναι; τῇδε γὰρ θνητῇ θεὸς
χρῄζων μιγῆναι τάσδʼ ἐπέρριψεν πλάνας.
πικροῦ δʼ ἔκυρσας, ὦ κόρη, τῶν σῶν γάμων
740
μνηστῆρος. οὓς γὰρ νῦν ἀκήκοας λόγους,
εἶναι δόκει σοι μηδέπω ʼν προοιμίοις.
ἰώ μοί μοι, ἒ ἔ.
σὺ δʼ αὖ κέκραγας κἀναμυχθίζῃ; τί που
δράσεις, ὅταν τὰ λοιπὰ πυνθάνῃ κακά;
745
ἦ γάρ τι λοιπὸν τῇδε πημάτων ἐρεῖς;
δυσχείμερόν γε πέλαγος ἀτηρᾶς δύης.
τί δῆτʼ ἐμοὶ ζῆν κέρδος, ἀλλʼ οὐκ ἐν τάχει
ἔρριψʼ ἐμαυτὴν τῆσδʼ ἀπὸ στύφλου πέτρας,
ὅπως πέδοι σκήψασα τῶν πάντων πόνων
750
ἀπηλλάγην; κρεῖσσον γὰρ εἰσάπαξ θανεῖν
ἢ τὰς ἁπάσας ἡμέρας πάσχειν κακῶς.
ἦ δυσπετῶς ἂν τοὺς ἐμοὺς ἄθλους φέροις,
ὅτῳ θανεῖν μέν ἐστιν οὐ πεπρωμένον·
αὕτη γὰρ ἦν ἂν πημάτων ἀπαλλαγή·
755
νῦν δʼ οὐδέν ἐστι τέρμα μοι προκείμενον
μόχθων, πρὶν ἂν Ζεὺς ἐκπέσῃ τυραννίδος.
ἦ γάρ ποτʼ ἔστιν ἐκπεσεῖν ἀρχῆς Δία;
ἥδοιʼ ἄν, οἶμαι, τήνδʼ ἰδοῦσα συμφοράν.
πῶς δʼ οὐκ ἄν, ἥτις ἐκ Διὸς πάσχω κακῶς;
760
ὡς τοίνυν ὄντων τῶνδέ σοι μαθεῖν πάρα.
πρὸς τοῦ τύραννα σκῆπτρα συληθήσεται;
πρὸς αὐτὸς αὑτοῦ κενοφρόνων βουλευμάτων.
ποίῳ τρόπῳ; σήμηνον, εἰ μή τις βλάβη.
γαμεῖ γάμον τοιοῦτον ᾧ ποτʼ ἀσχαλᾷ.
765
θέορτον, ἢ βρότειον; εἰ ῥητόν, φράσον.
τί δʼ ὅντινʼ·; οὐ γὰρ ῥητὸν αὐδᾶσθαι τόδε.
ἦ πρὸς δάμαρτος ἐξανίσταται θρόνων;
ἣ τέξεταί γε παῖδα φέρτερον πατρός.
οὐδʼ ἔστιν αὐτῷ τῆσδʼ ἀποστροφὴ τύχης;
770
οὐ δῆτα, πλὴν ἔγωγʼ ἂν ἐκ δεσμῶν λυθείς.
τίς οὖν ὁ λύσων ἐστὶν ἄκοντος Διός;
τῶν σῶν τινʼ αὐτὸν ἐγγόνων εἶναι χρεών.
πῶς εἶπας; ἦ ʼμὸς παῖς σʼ ἀπαλλάξει κακῶν;
τρίτος γε γένναν πρὸς δέκʼ ἄλλαισιν γοναῖς.
775
ἥδʼ οὐκέτʼ εὐξύμβλητος ἡ χρησμῳδία.
καὶ μηδὲ σαυτῆς ἐκμαθεῖν ζήτει πόνους.
μή μοι προτείνων κέρδος εἶτʼ ἀποστέρει.
δυοῖν λόγοιν σε θατέρῳ δωρήσομαι.
ποίοιν; πρόδειξον, αἵρεσίν τʼ ἐμοὶ δίδου.
780
δίδωμʼ· ἑλοῦ γάρ, ἢ πόνων τὰ λοιπά σοι
φράσω σαφηνῶς, ἢ τὸν ἐκλύσοντʼ ἐμέ.
τούτων σὺ τὴν μὲν τῇδε, τὴν δʼ ἐμοὶ χάριν
θέσθαι θέλησον, μηδʼ ἀτιμάσῃς λόγου·
καὶ τῇδε μὲν γέγωνε τὴν λοιπὴν πλάνην,
785
ἐμοὶ δὲ τὸν λύσοντα· τοῦτο γὰρ ποθῶ.
ἐπεὶ προθυμεῖσθʼ, οὐκ ἐναντιώσομαι
τὸ μὴ οὐ γεγωνεῖν πᾶν ὅσον προσχρῄζετε.
σοὶ πρῶτον, Ἰοῖ, πολύδονον πλάνην φράσω,
ἣν ἐγγράφου σὺ μνήμοσιν δέλτοις φρενῶν.
790
ὅταν περάσῃς ῥεῖθρον ἠπείροιν ὅρον,
πρὸς ἀντολὰς φλογῶπας ἡλιοστιβεῖς
πόντου περῶσα φλοῖσβον, ἔστʼ ἂν ἐξίκῃ
πρὸς Γοργόνεια πεδία Κισθήνης, ἵνα
795
αἱ Φορκίδες ναίουσι δηναιαὶ κόραι
795a
τρεῖς κυκνόμορφοι, κοινὸν ὄμμʼ ἐκτημέναι,
μονόδοντες, ἃς οὔθʼ ἥλιος προσδέρκεται
ἀκτῖσιν οὔθʼ ἡ νύκτερος μήνη ποτέ.
πέλας δʼ ἀδελφαὶ τῶνδε τρεῖς κατάπτεροι,
δρακοντόμαλλοι Γοργόνες βροτοστυγεῖς,
800
ἃς θνητὸς οὐδεὶς εἰσιδὼν ἕξει πνοάς.
τοιοῦτο μέν σοι τοῦτο φρούριον λέγω·
ἄλλην δʼ ἄκουσον δυσχερῆ θεωρίαν·
ὀξυστόμους γὰρ Ζηνὸς ἀκραγεῖς κύνας
γρῦπας φύλαξαι, τόν τε μουνῶπα στρατὸν
805
Ἀριμασπὸν ἱπποβάμονʼ, οἳ χρυσόρρυτον
οἰκοῦσιν ἀμφὶ νᾶμα Πλούτωνος πόρου·
τούτοις σὺ μὴ πέλαζε. τηλουρὸν δὲ γῆν
ἥξεις, κελαινὸν φῦλον, οἳ πρὸς ἡλίου
ναίουσι πηγαῖς, ἔνθα ποταμὸς Αἰθίοψ.
810
τούτου παρʼ ὄχθας ἕρφʼ, ἕως ἂν ἐξίκῃ
καταβασμόν, ἔνθα Βιβλίνων ὀρῶν ἄπο
ἵησι σεπτὸν Νεῖλος εὔποτον ῥέος.
οὗτός σʼ ὁδώσει τὴν τρίγωνον ἐς χθόνα
Νειλῶτιν, οὗ δὴ τὴν μακρὰν ἀποικίαν,
815
Ἰοῖ, πέπρωται σοί τε καὶ τέκνοις κτίσαι.
τῶν δʼ εἴ τί σοι ψελλόν τε καὶ δυσεύρετον,
ἐπανδίπλαζε καὶ σαφῶς ἐκμάνθανε·
σχολὴ δὲ πλείων ἢ θέλω πάρεστί μοι.
εἰ μέν τι τῇδε λοιπὸν ἢ παρειμένον
820
ἔχεις γεγωνεῖν τῆς πολυφθόρου πλάνης,
λέγʼ· εἰ δὲ πάντʼ εἴρηκας, ἡμῖν αὖ χάριν
δὸς ἥνπερ αἰτούμεσθα, μέμνησαι δέ που.
τὸ πᾶν πορείας ἥδε τέρμʼ ἀκήκοεν.
ὅπως δʼ ἂν εἰδῇ μὴ μάτην κλύουσά μου,
825
ἃ πρὶν μολεῖν δεῦρʼ ἐκμεμόχθηκεν φράσω,
τεκμήριον τοῦτʼ αὐτὸ δοὺς μύθων ἐμῶν.
ὄχλον μὲν οὖν τὸν πλεῖστον ἐκλείψω λόγων,
πρὸς αὐτὸ δʼ εἶμι τέρμα σῶν πλανημάτων.
ἐπεὶ γὰρ ἦλθες πρὸς Μολοσσὰ γάπεδα,
830
τὴν αἰπύνωτόν τʼ ἀμφὶ Δωδώνην, ἵνα
μαντεῖα θᾶκός τʼ ἐστὶ Θεσπρωτοῦ Διός,
τέρας τʼ ἄπιστον, αἱ προσήγοροι δρύες,
ὑφʼ ὧν σὺ λαμπρῶς κοὐδὲν αἰνικτηρίως
προσηγορεύθης ἡ Διὸς κλεινὴ δάμαρ
835
μέλλουσʼ ἔσεσθαι. τῶνδε προσσαίνει σέ τι;
ἐντεῦθεν οἰστρήσασα τὴν παρακτίαν
κέλευθον ᾖξας πρὸς μέγαν κόλπον Ῥέας,
ἀφʼ οὗ παλιμπλάγκτοισι χειμάζῃ δρόμοις·
χρόνον δὲ τὸν μέλλοντα πόντιος μυχός,
840
σαφῶς ἐπίστασʼ, Ἰόνιος κεκλήσεται,.
τῆς σῆς πορείας μνῆμα τοῖς πᾶσιν βροτοῖς.
σημεῖά σοι τάδʼ ἐστὶ τῆς ἐμῆς φρενός,
ὡς δέρκεται πλέον τι τοῦ πεφασμένου.
τὰ λοιπὰ δʼ ὑμῖν τῇδέ τʼ ἐς κοινὸν φράσω,
845
ἐς ταὐτὸν ἐλθὼν τῶν πάλαι λόγων ἴχνος.
ἔστιν πόλις Κάνωβος ἐσχάτη χθονός,
Νείλου πρὸς αὐτῷ στόματι καὶ προσχώματι·
ἐνταῦθα δή σε Ζεὺς τίθησιν ἔμφρονα
ἐπαφῶν ἀταρβεῖ χειρὶ καὶ θιγὼν μόνον.
850
ἐπώνυμον δὲ τῶν Διὸς γεννημάτων
τέξεις κελαινὸν Ἔπαφον, ὃς καρπώσεται
ὅσην πλατύρρους Νεῖλος ἀρδεύει χθόνα·
πέμπτη δʼ ἀπʼ αὐτοῦ γέννα πεντηκοντάπαις
πάλιν πρὸς Ἄργος οὐχ ἑκοῦσʼ ἐλεύσεται
855
θηλύσπορος, φεύγουσα συγγενῆ γάμον
ἀνεψιῶν· οἱ δʼ ἐπτοημένοι φρένας,
κίρκοι πελειῶν οὐ μακρὰν λελειμμένοι,
ἥξουσι θηρεύοντες οὐ θηρασίμους
γάμους, φθόνον δὲ σωμάτων ἕξει θεός·
860
Πελασγία δὲ δέξεται θηλυκτόνῳ
Ἄρει, δαμέντων νυκτιφρουρήτῳ θράσει.
γυνὴ γὰρ ἄνδρʼ ἕκαστον αἰῶνος στερεῖ,
δίθηκτον ἐν σφαγαῖσι βάψασα ξίφος·
τοιάδʼ ἐπʼ ἐχθροὺς τοὺς ἐμοὺς ἔλθοι Κύπρις.
865
μίαν δὲ παίδων ἵμερος θέλξει τὸ μὴ
κτεῖναι σύνευνον, ἀλλʼ ἀπαμβλυνθήσεται
γνώμην· δυοῖν δὲ θάτερον βουλήσεται,
κλύειν ἄναλκις μᾶλλον ἢ μιαιφόνος·
αὕτη κατʼ Ἄργος βασιλικὸν τέξει γένος.
870
μακροῦ λόγου δεῖ ταῦτʼ ἐπεξελθεῖν τορῶς.
σπορᾶς γε μὴν ἐκ τῆσδε φύσεται θρασὺς
τόξοισι κλεινός, ὃς πόνων ἐκ τῶνδʼ ἐμὲ
λύσει. τοιόνδε χρησμὸν ἡ παλαιγενὴς
μήτηρ ἐμοὶ διῆλθε Τιτανὶς Θέμις·
875
ὅπως δὲ χὤπη, ταῦτα δεῖ μακροῦ λόγου
εἰπεῖν, σύ τʼ οὐδὲν ἐκμαθοῦσα κερδανεῖς.
ἐλελεῦ ἐλελεῦ,
ὑπό μʼ αὖ σφάκελος καὶ φρενοπληγεῖς
μανίαι θάλπουσʼ, οἴστρου δʼ ἄρδις
880
χρίει μʼ ἄπυρος·
κραδία δὲ φόβῳ φρένα λακτίζει.
τροχοδινεῖται δʼ ὄμμαθʼ ἑλίγδην,
ἔξω δὲ δρόμου φέρομαι λύσσης
πνεύματι μάργῳ, γλώσσης ἀκρατής·
885
θολεροὶ δὲ λόγοι παίουσʼ εἰκῆ
στυγνῆς πρὸς κύμασιν ἄτης.
ἦ σοφὸς ἦ σοφὸς ἦν ὃς
πρῶτος ἐν γνώμᾳ τόδʼ ἐβάστασε καὶ γλώσ –
σᾳ διεμυθολόγησεν,
890
ὡς τὸ κηδεῦσαι καθʼ ἑαυτὸν ἀριστεύει μακρῷ,
καὶ μήτε τῶν πλούτῳ διαθρυπτομένων
μήτε τῶν γέννᾳ μεγαλυνομένων
ὄντα χερνήταν ἐραστεῦσαι γάμων.
μήποτε μήποτέ μʼ, ὦ
895
πότνιαι Μοῖραι, λεχέων Διὸς εὐνά –
τειραν ἴδοισθε πέλουσαν·
μηδὲ πλαθείην γαμέτᾳ τινὶ τῶν ἐξ οὐρανοῦ.
ταρβῶ γὰρ ἀστεργάνορα παρθενίαν
εἰσορῶσʼ Ἰοῦς ἀμαλαπτομέναν
900
δυσπλάνοις Ἥρας ἀλατείαις πόνων.
ἐμοὶ δʼ ὅτε μὲν ὁμαλὸς ὁ γάμος,
ἄφοβος· οὐ δέδια· μηδὲ κρεισσόνων θεῶν
ἔρως ἄφυκτον ὄμμα προσδράκοι με.
ἀπόλεμος ὅδε γʼ ὁ πόλεμος, ἄπορα πόριμος·
905
οὐδʼ ἔχω τίς ἂν γενοίμαν.
τὰν Διὸς γὰρ οὐχ ὁρῶ
906b
μῆτιν ὅπα φύγοιμʼ ἄν.
ἦ μὴν ἔτι Ζεύς, καίπερ αὐθάδης φρενῶν,
ἔσται ταπεινός, οἷον ἐξαρτύεται
γάμον γαμεῖν, ὃς αὐτὸν ἐκ τυραννίδος
910
θρόνων τʼ ἄιστον ἐκβαλεῖ· πατρὸς δʼ ἀρὰ
Κρόνου τότʼ ἤδη παντελῶς κρανθήσεται,
ἣν ἐκπίτνων ἠρᾶτο δηναιῶν θρόνων.
τοιῶνδε μόχθων ἐκτροπὴν οὐδεὶς θεῶν
δύναιτʼ ἂν αὐτῷ πλὴν ἐμοῦ δεῖξαι σαφῶς.
915
ἐγὼ τάδʼ οἶδα χᾦ τρόπῳ. πρὸς ταῦτά νυν
θαρσῶν καθήσθω τοῖς πεδαρσίοις κτύποις
πιστός, τινάσσων τʼ ἐν χεροῖν πύρπνουν βέλος.
οὐδὲν γὰρ αὐτῷ ταῦτʼ ἐπαρκέσει τὸ μὴ οὐ
πεσεῖν ἀτίμως πτώματʼ οὐκ ἀνασχετά·
920
τοῖον παλαιστὴν νῦν παρασκευάζεται
ἐπʼ αὐτὸς αὑτῷ, δυσμαχώτατον τέρας·
ὃς δὴ κεραυνοῦ κρείσσονʼ εὑρήσει φλόγα,
βροντῆς θʼ ὑπερβάλλοντα καρτερὸν κτύπον·
θαλασσίαν τε γῆς τινάκτειραν νόσον
925
τρίαιναν, αἰχμὴν τὴν Ποσειδῶνος, σκεδᾷ.
πταίσας δὲ τῷδε πρὸς κακῷ μαθήσεται
ὅσον τό τʼ ἄρχειν καὶ τὸ δουλεύειν δίχα.
σύ θην ἃ χρῄζεις, ταῦτʼ ἐπιγλωσσᾷ Διός.
ἅπερ τελεῖται, πρὸς δʼ ἃ βούλομαι λέγω.
930
καὶ προσδοκᾶν χρὴ δεσπόσειν Ζηνός τινα;
καὶ τῶνδέ γʼ, ἕξει δυσλοφωτέρους πόνους.
πῶς δʼ οὐχὶ ταρβεῖς τοιάδʼ ἐκρίπτων ἔπη;
τί δʼ ἂν φοβοίμην ᾧ θανεῖν οὐ μόρσιμον;
ἀλλʼ ἆθλον ἄν σοι τοῦδʼ ἔτʼ ἀλγίω πόροι.
935
ὁ δʼ οὖν ποιείτω· πάντα προσδοκητά μοι.
οἱ προσκυνοῦντες τὴν Ἀδράστειαν σοφοί.
σέβου, προσεύχου, θῶπτε τὸν κρατοῦντʼ ἀεί.
ἐμοὶ δʼ ἔλασσον Ζηνὸς ἢ μηδὲν μέλει.
δράτω, κρατείτω τόνδε τὸν βραχὺν χρόνον,
940
ὅπως θέλει· δαρὸν γὰρ οὐκ ἄρξει θεοῖς.
ἀλλʼ εἰσορῶ γὰρ τόνδε τὸν Διὸς τρόχιν,
τὸν τοῦ τυράννου τοῦ νέου διάκονον·
πάντως τι καινὸν ἀγγελῶν ἐλήλυθεν.
σὲ τὸν σοφιστήν, τὸν πικρῶς ὑπέρπικρον,
945
τὸν ἐξαμαρτόντʼ εἰς θεοὺς ἐφημέροις
πορόντα τιμάς, τὸν πυρὸς κλέπτην λέγω·
πατὴρ ἄνωγέ σʼ οὕστινας κομπεῖς γάμους
αὐδᾶν, πρὸς ὧν ἐκεῖνος ἐκπίπτει κράτους.
καὶ ταῦτα μέντοι μηδὲν αἰνικτηρίως,
950
ἀλλʼ αὔθʼ ἕκαστα φράζε· μηδέ μοι διπλᾶς
ὁδούς, Προμηθεῦ, προσβάλῃς· ὁρᾷς δʼ ὅτι
Ζεὺς τοῖς τοιούτοις οὐχὶ μαλθακίζεται.
σεμνόστομός γε καὶ φρονήματος πλέως
ὁ μῦθός ἐστιν, ὡς θεῶν ὑπηρέτου.
955
νέον νέοι κρατεῖτε καὶ δοκεῖτε δὴ
ναίειν ἀπενθῆ πέργαμʼ· οὐκ ἐκ τῶνδʼ ἐγὼ
δισσοὺς τυράννους ἐκπεσόντας ᾐσθόμην;
τρίτον δὲ τὸν νῦν κοιρανοῦντʼ ἐπόψομαι
αἴσχιστα καὶ τάχιστα. μή τί σοι δοκῶ
960
ταρβεῖν ὑποπτήσσειν τε τε τοὺς νέους θεούς;
πολλοῦ γε καὶ τοῦ παντὸς ἐλλείπω. σὺ δὲ
κέλευθον ἥνπερ ἦλθες ἐγκόνει πάλιν·
πεύσῃ γὰρ οὐδὲν ὧν ἀνιστορεῖς ἐμέ.
τοιοῖσδε μέντοι καὶ πρὶν αὐθαδίσμασιν
965
ἐς τάσδε σαυτὸν πημονὰς καθώρμισας.
τῆς σῆς λατρείας τὴν ἐμὴν δυσπραξίαν,
σαφῶς ἐπίστασʼ, οὐκ ἂν ἀλλάξαιμʼ ἐγώ.
κρεῖσσον γὰρ οἶμαι τῇδε λατρεύειν πέτρᾳ
ἢ πατρὶ φῦναι Ζηνὶ πιστὸν ἄγγελον.
970
οὕτως ὑβρίζειν τοὺς ὑβρίζοντας χρεών.
χλιδᾶν ἔοικας τοῖς παροῦσι πράγμασι.
χλιδῶ; χλιδῶντας ὧδε τοὺς ἐμοὺς ἐγὼ
ἐχθροὺς ἴδοιμι· καὶ σὲ δʼ ἐν τούτοις λέγω.
ἦ κἀμὲ γάρ τι συμφοραῖς ἐπαιτιᾷ;
975
ἁπλῷ λόγῳ τοὺς πάντας ἐχθαίρω θεούς,
ὅσοι παθόντες εὖ κακοῦσί μʼ ἐκδίκως.
κλύω σʼ ἐγὼ μεμηνότʼ οὐ σμικρὰν νόσον.
νοσοῖμʼ ἄν, εἰ νόσημα τοὺς ἐχθροὺς στυγεῖν.
εἴης φορητὸς οὐκ ἄν, εἰ πράσσοις καλῶς.
980
ὤμοι.
980a
ὤμοι; τόδε Ζεὺς τοὔπος οὐκ ἐπίσταται.
ἀλλʼ ἐκδιδάσκει πάνθʼ ὁ γηράσκων χρόνος.
καὶ μὴν σύ γʼ οὔπω σωφρονεῖν ἐπίστασαι.
σὲ γὰρ προσηύδων οὐκ ἂν ὄνθʼ ὑπηρέτην.
ἐρεῖν ἔοικας οὐδὲν ὧν χρῄζει πατήρ.
985
καὶ μὴν ὀφείλων γʼ ἂν τίνοιμʼ αὐτῷ χάριν.
ἐκερτόμησας δῆθεν ὡς παῖδʼ ὄντα με.
οὐ γὰρ σὺ παῖς τε κἄτι τοῦδʼ ἀνούστερος
εἰ προσδοκᾷς ἐμοῦ τι πεύσεσθαι πάρα;
οὐκ ἔστιν αἴκισμʼ οὐδὲ μηχάνημʼ ὅτῳ
990
προτρέψεταί με Ζεὺς γεγωνῆσαι τάδε,
πρὶν ἂν χαλασθῇ δεσμὰ λυμαντήρια.
πρὸς ταῦτα ῥιπτέσθω μὲν αἰθαλοῦσσα φλόξ,
λευκοπτέρῳ δὲ νιφάδι καὶ βροντήμασι
χθονίοις κυκάτω πάντα καὶ ταρασσέτω.
995
γνάμψει γὰρ οὐδὲν τῶνδέ μʼ ὥστε καὶ φράσαι
πρὸς οὗ χρεών νιν ἐκπεσεῖν τυραννίδος.
ὅρα νυν εἴ σοι ταῦτʼ ἀρωγὰ φαίνεται.
ὦπται πάλαι δὴ καὶ βεβούλευται τάδε.
τόλμησον, ὦ μάταιε, τόλμησόν ποτε
1000
πρὸς τὰς παρούσας πημονὰς ὀρθῶς φρονεῖν,
ὀχλεῖς μάτην με κῦμʼ ὅπως παρηγορῶν.
εἰσελθέτω σε μήποθʼ ὡς ἐγὼ Διὸς
γνώμην φοβηθεὶς θηλύνους γενήσομαι,
καὶ λιπαρήσω τὸν μέγα στυγούμενον
1005
γυναικομίμοις ὑπτιάσμασιν χερῶν
λῦσαί με δεσμῶν τῶνδε· τοῦ παντὸς δέω.
λέγων ἔοικα πολλὰ καὶ μάτην ἐρεῖν·
τέγγῃ γὰρ οὐδὲν οὐδὲ μαλθάσσῃ λιταῖς
ἐμαῖς· δακὼν δὲ στόμιον ὡς νεοζυγὴς
1010
πῶλος βιάζῃ καὶ πρὸς ἡνίας μάχῃ.
ἀτὰρ σφοδρύνῃ γʼ ἀσθενεῖ σοφίσματι·
αὐθαδία γὰρ τῷ φρονοῦντι μὴ καλῶς
αὐτὴ καθʼ αὑτὴν οὐδενὸς μεῖζον σθένει.
σκέψαι δʼ, ἐὰν μὴ τοῖς ἐμοῖς πεισθῇς λόγοις,
1015
οἷός σε χειμὼν καὶ κακῶν τρικυμία
ἔπεισʼ ἄφυκτος· πρῶτα μὲν γὰρ ὀκρίδα
φάραγγα βροντῇ καὶ κεραυνίᾳ φλογὶ
πατὴρ σπαράξει τήνδε, καὶ κρύψει δέμας
τὸ σόν, πετραία δʼ ἀγκάλη σε βαστάσει.
1020
μακρὸν δὲ μῆκος ἐκτελευτήσας χρόνου
ἄψορρον ἥξεις εἰς φάος· Διὸς δέ τοί
πτηνὸς κύων, δαφοινὸς αἰετός, λάβρως
διαρταμήσει σώματος μέγα ῥάκος,
ἄκλητος ἕρπων δαιταλεὺς πανήμερος,
1025
κελαινόβρωτον δʼ ἧπαρ ἐκθοινήσεται.
τοιοῦδε μόχθου τέρμα μή τι προσδόκα,
πρὶν ἂν θεῶν τις διάδοχος τῶν σῶν πόνων
φανῇ, θελήσῃ τʼ εἰς ἀναύγητον μολεῖν
Ἅιδην κνεφαῖά τʼ ἀμφὶ Ταρτάρου βάθη.
1030
πρὸς ταῦτα βούλευʼ· ὡς ὅδʼ οὐ πεπλασμένος
ὁ κόμπος, ἀλλὰ καὶ λίαν εἰρημένος·
ψευδηγορεῖν γὰρ οὐκ ἐπίσταται στόμα
τὸ Δῖον, ἀλλὰ πᾶν ἔπος τελεῖ· σὺ δὲ
πάπταινε καὶ φρόντιζε, μηδʼ αὐθαδίαν
1035
εὐβουλίας ἀμείνονʼ ἡγήσῃ ποτέ.
ἡμῖν μὲν Ἑρμῆς οὐκ ἄκαιρα φαίνεται
λέγειν. ἄνωγε γάρ σε τὴν αὐθαδίαν
μεθέντʼ ἐρευνᾶν τὴν σοφὴν εὐβουλίαν.
πιθοῦ· σοφῷ γὰρ αἰσχρὸν ἐξαμαρτάνειν.
1040
εἰδότι τοί μοι τάσδʼ ἀγγελίας
ὅδʼ ἐθώυξεν· πάσχειν δὲ κακῶς
ἐχθρὸν ὑπʼ ἐχθρῶν οὐδὲν ἀεικές.
πρὸς ταῦτʼ ἐπʼ ἐμοὶ ῥιπτέσθω μὲν
πυρὸς ἀμφήκης βόστρυχος, αἰθὴρ δʼ
1045
ἐρεθιζέσθω βροντῇ σφακέλῳ τʼ
ἀγρίων ἀνέμων· χθόνα δʼ ἐκ πυθμένων
αὐταῖς ῥίζαις πνεῦμα κραδαίνοι,
κῦμα δὲ πόντου τραχεῖ ῥοθίῳ
συγχώσειεν τῶν οὐρανίων
1050
ἄστρων διόδους· εἴς τε κελαινὸν
Τάρταρον ἄρδην ῥίψειε δέμας
τοὐμὸν ἀνάγκης στερραῖς δίναις·
πάντως ἐμέ γʼ οὐ θανατώσει.
τοιάδε μέντοι τῶν φρενοπλήκτων
1055
βουλεύματʼ ἔπη τʼ ἔστιν ἀκοῦσαι.
τί γὰρ ἐλλείπει μὴ οὐ παραπαίειν
ἡ τοῦδʼ εὐχή; τί χαλᾷ μανιῶν;
ἀλλʼ οὖν ὑμεῖς γʼ αἱ πημοσύναις
συγκάμνουσαι ταῖς τοῦδε τόπων
1060
μετά ποι χωρεῖτʼ ἐκ τῶνδε θοῶς,
μὴ φρένας ὑμῶν ἠλιθιώσῃ
βροντῆς μύκημʼ ἀτέραμνον.
ἄλλο τι φώνει καὶ παραμυθοῦ μʼ
ὅ τι καὶ πείσεις· οὐ γὰρ δή που
1065
τοῦτό γε τλητὸν παρέσυρας ἔπος.
πῶς με κελεύεις κακότητʼ ἀσκεῖν;
μετὰ τοῦδʼ ὅ τι χρὴ πάσχειν ἐθέλω·
τοὺς προδότας γὰρ μισεῖν ἔμαθον,
κοὐκ ἔστι νόσος
1070
τῆσδʼ ἥντινʼ ἀπέπτυσα μᾶλλον.
ἀλλʼ οὖν μέμνησθʼ ἁ γὼ προλέγω
μηδὲ πρὸς ἄτης θηραθεῖσαι
μέμψησθε τύχην, μηδέ ποτʼ εἴπηθʼ
ὡς Ζεὺς ὑμᾶς εἰς ἀπρόοπτον
1075
πῆμʼ εἰσέβαλεν· μὴ δῆτʼ αὐταὶ δʼ
ὑμᾶς αὐτάς. εἰδυῖαι γὰρ
κοὐκ ἐξαίφνης οὐδὲ λαθραίως
εἰς ἀπέρατον δίκτυον ἄτης
ἐμπλεχθήσεσθʼ ὑπʼ ἀνοίας.
1080
καὶ μὴν ἔργῳ κοὐκέτι μύθῳ
χθὼν σεσάλευται·
βρυχία δʼ ἠχὼ παραμυκᾶται
βροντῆς, ἕλικες δʼ ἐκλάμπουσι
στεροπῆς ζάπυροι, στρόμβοι δὲ κόνιν
1085
εἱλίσσουσι· σκιρτᾷ δʼ ἀνέμων
πνεύματα πάντων εἰς ἄλληλα
στάσιν ἀντίπνουν ἀποδεικνύμενα·
ξυντετάρακται δʼ αἰθὴρ πόντῳ.
τοιάδʼ ἐπʼ ἐμοὶ ῥιπὴ Διόθεν
1090
τεύχουσα φόβον στείχει φανερῶς.
ὦ μητρὸς ἐμῆς σέβας, ὦ πάντων
αἰθὴρ κοινὸν φάος εἱλίσσων,
ἐσορᾷς μʼ ὡς ἔκδικα πάσχω.
Click or tap any word for its parse and dictionary entry.
Text: Perseus Digital Library, licensed CC BY-SA. Dictionary: Liddell, Scott & Jones (Perseus, CC BY-SA). Morphology: odyCy — machine parsing, corrected against the AGDT & PROIEL treebanks and Morpheus.