Library › Latin: Tragedy › Agamemnon
Seneca’s Agamemnon is a Latin tragedy of the first century AD on the king’s homecoming from Troy and his murder by Clytemnestra and Aegisthus. Written by the Stoic philosopher and statesman Seneca the Younger, it reworks the story of Aeschylus’ famous play into Roman form, with brooding monologues, a ghost-prologue spoken by Thyestes, and choral meditations on fortune and power.
Alongside Seneca’s other tragedies, the Agamemnon transmitted the matter of Greek tragedy to medieval and Renaissance Europe, deeply influencing Elizabethan drama. Its rhetorical intensity and dark psychology exemplify why Senecan tragedy, long dismissed as unstageable, is now read again with keen interest.
About this edition. The Latin text is that of the Perseus Digital Library. Every word has been analyzed with LatinCy, a neural language model for Latin — click or tap any word for its dictionary form, part of speech, and complete morphology, together with the full entry from Lewis & Short’s A Latin Dictionary.
Latin · Tragedy
Agamemnon
Seneca · every word parsed
1
Opaca linquens Ditis inferni loca
adsum profundo Tartari emissus specu,
incertus utras oderim sedes magis:
fugio Thyestes inferos, superos fugo.
5
en horret animus et pauor membra excutit:
uideo paternos, immo fraternos lares,
hoc est uetustum Pelopiae limen domus;
hinc auspicari regium capiti decus
mos est Pelasgis, hoc sedent alti toro
10
quibus superba sceptra gestantur manu,
locus ' hic habendae curiae — hic epulis locus,
libet reuerti, nonne uel tristes lacus
incolere satius, nonne custodem Stygis
trigemina nigris colla iactantem iubis?
15
ubi ille celeri corpus euinctus rotae
in se refertur, ubi per aduersum irritus
redeunte totiens luditur saxo labor,
ubi tondet ales auida fecundum iecur,
et inter undas feruida exustus siti
20
aquas fugaces ore decepto appetit
poenas daturus caelitum dapibus graues —
sed ille nostrae pars quota est culpae senex?
reputemus omnes quos ob infandas manus
quaesitor urna Gnosius uersat reos,
25
uincam Thyestes sceleribus cunctos meis.
a fratre uincar? liberis plenus tribus
in me sepultis? uiscera exedi mea.
nec hactenus Fortuna maculauit patrem,
sed maius aliud ausa commisso scelus
30
gnatae nefandos petere concubitus iubet.
non pauidus hausi dicta, sed cepi nefas.
ergo ut per omnis liberos irem parens,
coacta fatis gnata fert uterum grauem,
me patre dignum, uersa natura est retro:
35
auo parentem, pro nefas, patri uirum,
gnatis nepotes miscui — nocti diem.
Sed sera tandem respicit fessos malis
post fata demum sortis incertae fides:
rex ille regum, ductor Agamemnon ducum,
40
cuius secutae mille uexillum rates
Iliaca uelis maria texerunt suis,
post decima Phoebi lustra deuicto Ilio
adest — daturus coniugi iugulum suae.
iam iam natabit sanguine alterno domus:
45
enses secures tela, diuisum graui
ictu bipennis regium uideo caput,
iam scelera prope sunt, iam dolus caedes cruor —
parantur epulae, causa natalis tui,
Aegisthe, uenit, quid pudor uultus grauat?
50
quid dextra dubio trepida consilio labat?
quid ipse temet consulis torques rogas, '
an deceat hoc te? respice ad matrem: decet.
Sed cur repente noctis aestiuae uices
hiberna longa spatia producunt mora,
55
aut quid cadentes detinet stellas polo?
Phoebum moramur? redde iam mundo diem.
O regnorum magnis fallax
Fortuna bonis, in praecipiti
dubioque locas nimis excelsos;
60
numquam placidam sceptra quietem
certumue sui tenuere diem;
alia ex aliis cura fatigat
uexatque animos noua tempestas.
Non sic Libycis syrtibus aequor
65
furit alternos uoluere fluctus,
non Euxini turget ab imis
commota uadis
unda niuali uicina polo,
ubi caeruleis immunis aquis
70
lucida uersat plaustra Bootes,
ut praecipites regum casus
Fortuna rotat.
Metui cupiunt metuique timent,
non nox illis alma recessus
75
praebet tutos, non curarum
somnus domitor pectora soluit.
Quas non arces scelus alternum
dedit in praeceps? impia quas non
arma fatigant? iura pudorque
80
et coniugii sacrata fides
fugiunt aulas; sequitur tristis
sanguinolenta Bellona manu
quaeque superbos urit Erinys,
nimias semper comitata domos,
85
quas in planum quaelibet hora
tulit ex alto.
Licet arma uacent cessentque doli,
sidunt ipso pondere magna
ceditque oneri Fortuna suo.
90
uela secundis inflata notis
uentos nimium timuere suos,
nubibus ipsis inserta caput
turris pluuio uapulat Austro,
densasque nemus spargens umbras
95
annosa uidet robora frangi;
feriunt celsos fulmina colles,
corpora morbis maiora patent,
et cum in pastus armenta uagos
uilia currant,
100
placet in uulnus maxima ceruix.
Quicquid in altum Fortuna tulit,
ruitura leuat, modicis rebus
longius aeuum est: felix mediae
quisquis turbae sorte quietus
105
aura stringit litora tuta
timidusque mari credere cumbam
remo terras propiore legit.
Quid, segnis anime, tuta consilia expetis?
quid fluctuaris? clausa iam melior uia est:
110
licuit pudicos coniugis quondam toros
et sceptra casta uidua tutari fide —
periere mores ius decus pietas fides
et qui redire cum perit nescit pudor;
da frena et omnem prona nequitiam incita:
115
per scelera semper sceleribus tutum est iter.
te cum ipsa nunc euolue femineos dolos,
quod ulla coniunx perfida atque impos sui
amore caeco, quod nouercales manus
ausae, quod ardens impia uirgo face,
120
Phasiaca fugiens regna Thessalica trabe:
ferrum, uenena; uel Mycenaeas domos
coniuncta socio profuge furtiua rate —
quid timida loqueris furta et exilium et fugas?
soror ista fecit; te decet maius nefas.
125
Regina Danaum et inclitum Ledae genus,
quid tacita uersas quidue consilii impotens
tumido feroces impetus animo geris?
licet ipsa sileas, totus in uultu est dolor.
proin quicquid est, da tempus ac spatium tibi:
130
quod ratio non quit saepe sanauit mora.
Maiora cruciant quam ut moras possim pati;
flammae medullas et cor exurunt meum,
mixtus dolori subdidit stimulos timor,
inuidia pulsat pectus; hinc animum iugo
135
premit cupido turpis et uinci uetat:
et inter istas mentis obsessae faces,
fessus quidem et deuinctus et pessumdatus,
pudor rebellat. fluctibus uariis agor,
ut cum hinc profundum uentus, hinc aestus rapit,
140
incerta dubitat unda cui cedat malo.
proinde omisi regimen e manibus meis:
quocumque me ira, qua dolor, quo spes feret,
hoc ire pergam; fluctibus dedimus ratem:
ubi animus errat, optimum est casum sequi.
145
Caeca est temeritas quae petit casum ducem.
Cui ultima est fortuna, quid dubiam timet?
Tuta est latetque culpa, si pateris, tua.
Perlucet omne regiae uitium domus.
Piget prioris et nouum crimen struis?
150
Res est profecto stulta nequitiae modus.
Quod metuit auget qui scelus scelere obruit.
Et ferrum et ignis saepe medicinae loco est
Extrema primo nemo temptauit loco.
Rapienda rebus in malis praeceps uia est.
155
At te reflectat coniugi nomen sacrum.
Decem per annos uidua respiciam uirum?
Meminisse debes sobolis ex illo tuae.
Equidem et iugales filiae memini faces
et generum Achillem: praestitit matri fidem.
160
Redemit illa classis immotae moras
et maria pigro fixa languore impulit.
Pudet doletque — Tyndaris, caeli genus.
lustrale classi Doricae peperi caput!
reuoluit animus uirginis thalamos meae
165
quos ille dignos Pelopia fecit domo,
cum stetit ad aras ore sacrifico pater
quam nuptialis! horruit Calchas suae
responsa uocis et recedentes focos.
o scelera semper sceleribus uincens domus,
170
cruore uentos emimus, bellum nece!
sed uela pariter mille fecerunt rates?
non est soluta prospero classis deo:
eiecit Aulis impias portu rates.
sic auspicatus bella non melius gerit.
175
amore captae captus, immotus prece
Zminthea tenuit spolia Phoebei senis,
ardore sacrae uirginis iam tum furens.
non illum Achilles flexit indomitus minis,
non ille solus fata qui mundi uidet,
180
in nos fidelis augur, in captas leuis,
non populus aeger et relucentes rogi:
inter ruentis Graeciae stragem ultimam
sine hoste uictus marcet ac Ueneri uacat
reparatque amores; neue desertus foret
185
a paelice umquam barbara caelebs torus,
ablatam Achilli diligit Lyrnesida,
nec rapere puduit e sinu auulsam uiri —
en Paridis hostem, nunc nouum uulnus gerens
amore Phrygiae uatis incensus furit,
190
et post tropaea Troica ac uersum Ilium
captae maritus remeat et Priami gener.
Accingere, anime: bella non leuia apparas.
scelus occupandum est. pigra, quem expectas diem?
Pelopia Phrygiae sceptra dum teneant nurus?
195
an te morantur uirgines uiduae domi
patrique Orestes similis? horum te mala
uentura moueant, turbo quis rerum imminet:
quid, misera, cessas? en adest gnatis tuis
furens nouerca, per tuum, si aliter nequit,
200
latus exigatur ensis et perimat duos.
misce cruorem, perde pereundo uirum:
mors misera non est commori cum quo uelis.
Regina, frena temet et siste impetus
et quanta temptes cogita: uictor uenit
205
Asiae ferocis, ultor Europae, trahit
captiua Pergama et diu uictos Phrygas;
hunc fraude nunc conaris et furto aggredi,
quem non Achilles ense uiolauit fero,
quamuis procacem toruus armasset manum,
210
non melior Aiax morte decreta furens,
non sola Danais Hector et bello mora,
non tela Paridis certa, non Memnon niger,
non Xanthus armis corpora immixta aggerens
fluctusque Simois caede purpureos agens,
215
non niuea proles Cycnus aequorei dei,
non bellicoso Thressa cum Rheso phalanx,
non picta pharetras et securigera manu
peltata Amazon? hunc domi reducem paras
mactare et aras caede maculare impia?
220
uictrix inultum Graecia hoc facinus feret?
equos et arma classibusque horrens fretum
propone et alto sanguine exundans solum
et tota captae fata Dardaniae domus
regesta Danais, comprime affectus truces
225
mentemque tibimet ipsa pacifica tuam.
Quod tempus animo semper ac mente horrui
adest profecto, rebus extremum meis.
quid terga uertis, anime? quid primo impetu
deponis arma? crede perniciem tibi
230
et dira saeuos fata moliri deos:
oppono cunctis uile suppliciis caput,
ferrumque et ignes pectore aduerso excipe,
Aegisthe: non est poena sic nato mori.
tu nos pericli socia, tu, Leda sata,
235
comitare tantum: sanguinem reddet tibi
ignauus iste ductor ac fortis pater,
sed quid trementes circuit pallor genas
iacensque uultu languido optutus stupet?
Amor iugalis uincit ac flectit retro:
240
referamur illuc, unde non decuit prius
abire; sed nunc casta repetatur fides,
nam sera numquam est ad bonos mores uia:
quem paenitet peccasse paene est innocens.
Quo raperis amens? credis aut speras tibi
245
Agamemnonis fidele coniugium? ut nihil
subesset animo quod graues faceret metus:
tamen superba et impotens flatu nimis
Fortuna magno spiritus tumidos daret.
grauis ille sociis stante adhuc Troia fuit:
250
quid rere ad animum suapte natura trucem
Troiam addidisse? rex Mycenarum fuit,
ueniet tyrannus: prospera animos efferant.
effusa circa paelicum quanto uenit
turba apparatu! sola sed turba eminet
255
tenetque regem famula ueridici dei:
feresne thalami uicta consortem tui?
at illa nolet, ultimum est nuptae malum
palam mariti possidens paelex domum.
nec regna socium ferre nec taedae sciunt.
260
Aegistbe, quid me rursus in praeceps agis
iramque flammis iam residentem incitas?
permisit aliquid uictor in captam sibi:
nec coniugem hoc respicere nec dominam decet.
lex alia solio est, alia priuato in toro.
265
quid quod seueras ferre me leges uiro
non patitur animus turpis admissi memor?
dat ille ueniam facile cui uenia est opus.
Itane est? pacisci mutuam ueniam licet?
ignota tibi sunt iura regnorum aut noua?
270
nobis maligni iudices, aequi sibi
id esse regni maximum pignus putant,
si quicquid aliis non licet solis licet.
Ignouit Helenae: iuncta Menelao redit
quae Europam et Asiam paribus afflixit malis.
275
Sed nulla Atriden Uenere furtiua abstulit
nec cepit animum coniugi obstrictum suae.
iam crimen ille quaerit et causas parat.
nil esse crede turpe commissum tibi:
quid honesta prodest uita, flagitio uacans?
280
ubi dominus odit fit nocens, non quaeritur.
Spartamne repetes spreta et Eurotan tuum
patriasque sedes profuga? non dant exitum
repudia regum, spe metus falsa leuas.
Delicta nouit nemo nisi fidus mea.
285
Non intrat umquam regium limen fides.
Opibus merebor, ut fidem pretio obligem.
Pretio parata uincitur pretio fides.
Surgit residuus pristinae mentis pudor —
quid obstrepis? quid uoce blandiloqua mala
290
consilia dictas? scilicet nubet tibi,
regum relicto rege, generosa exuli?
Et cur Atrida uideor inferior tibi,
gnatus Thyestae?
293b
Si parum est, adde et nepos.
Auctore Phoebo gignor: haud generis pudet.
295
Phoebum nefandae stirpis auctorem uocas,
quem nocte subita frena reuocantem sua
caelo expulistis? quid deos probro addimus?
subripere doctus fraude genialis toros,
quem Uenere tantum scimus inlicita uirum,
300
facesse propere ac dedecus nostrae domus
asporta ab oculis: haec uacat regi ac uiro.
Exilia mihi sunt haud noua, assueui malis.
si tu imperas, regina, non tantum domo
Argisue cedo: nil moror iussu tuo
305
aperire ferro pectus aerumnis graue.
Siquidem hoc cruenta Tyndaris fieri sinam.
quae iuncta peccat debet et culpae fidem.
secede me cum potius, ut rerum statum
dubium ac minacem iuncta consilia explicent.
310
Canite, o pubes inclita, Phoebum!
tibi festa caput
turba coronat, tibi uirgineas,
laurum quatiens,
de more comas innuba fudit
315
stirps Inachia;
tu quoque nostros, Thespias hospes,
comitare choros,
quaeque Erasini gelidos fontes,
quaeque Eurotan,
320
quaeque uirenti tacitum ripa
bibis Ismenon:
quam fatorum praescia Manto,
sata Tiresia,
Latonigenas monuit sacris
325
celebrare deos.
arcus, uictor, pace relata,
Phoebe, relaxa
umeroque graues leuibus telis
pone pharetras
330
resonetque manu pulsa citata
uocale chelys:
nil acre uelim magnumque modis
intonet altis,
sed quale soles leuiore lyra
335
flectere carmen
simplex, lusus cum docta tuos
Musa recenset;
licet et chorda grauiore sones,
quale canebas
340
cum Titanas fulmine uictos
uidere dei,
uel cum montes montibus altis
super impositi
struxere gradus trucibus monstris,
345
stetit imposita
Pelion Ossa, pinifer ambos
pressit Olympus,
ades, o magni, soror et coniunx,
consors sceptri,
350
regia Iuno: tua te colimus
turba Mycenae,
tu sollicitum supplexque tui
numinis Argos
sola tueris, tu bella manu
355
pacemque regis;
tu nunc laurus Agamemnonias
accipe uictrix,
tibi multifora tibia buxo
solemne canit,
360
tibi fila mouent docta puellae.
carmine molli,
tibi uotiuam matres Graiae
lampada iactant:
ad tua coniunx candida tauri
365
delubra cadet,
nescia aratri, nullo collum
signata iugo.
tuque, o magni gnata Tonantis,
incluta Pallas,
370
quae Dardanias cuspide turres
saepe petisti,
te permixto matrona minor
maiorque choro
colit et reserat ueniente dea
375
templa sacerdos:
tibi nexilibus turba coronis
redimita uenit,
tibi grandaeui lassique senes
compote uoto
380
reddunt grates libantque manu
uina trementi.
et te Triuiam nota memores
uoce precamur:
tu maternam sistere Delon,
385
Lucina, iubes,
huc atque illuc prius errantem
Cyclada uentis;
nunc iam stabilis fixa terras
radice tenet,
390
respuit auras religatque rates
assueta sequi,
tu Tantalidos funera matris
uictrix numeras:
stat nunc Sipyli uertice summo
395
flebile saxum,
et adhuc lacrimas marmora fundunt
antiqua nouas,
colit impense femina uirque
numen geminum,
400
tuque ante omnis, pater ac rector
fulmine pollens,
cuius nutu simul extremi
tremuere poli,
generis nostri, Iuppiter, auctor,
405
cape dona libens
abauusque tuam non degenerem
respice prolem.
Sed ecce, uasto concitus miles gradu
manifesta properat signa laetitiae ferens
410
(namque hasta summo lauream ferro gerit)
fidusque regi semper Eurybates adest.
392a
Delubra et aras caelitum et patrios lares
393a
post longa fessus spatia, uix credens mihi,
394a
supplex adoro. uota superis soluite:
395a
telluris altum remeat Argolicae decus
396a
tandem ad penates uictor Agamemnon suos,
397a
Felix ad aures nuntius uenit meas.
398a
ubinam petitus per decem coniunx mihi
399a
annos moratur? pelagus an terras premit?
400a
Incolumis, auctus gloria, laude inclitus
401a
reducem expetito litori impressit pedem.
402a
Sacris colamus prosperum tandem diem
403a
et si propitios attamen lentos deos.
404a
tu pande uiuat coniugis frater mei
405a
et pande teneat quas soror sedes mea.
406a
Meliora uotis posco et obtestor deos:
407a
nam certa fari sors maris dubii uetat.
408a
ut sparsa tumidum classis excepit mare,
409a
ratis uidere socia non potuit ratem.
410a
quin ipse Atrides aequore immenso uagus
411a
grauiora pelago damna quam bello tulit
remeatque uicto similis, exiguas trahens
lacerasque uictor classe de tanta rates.
Effare casus quis rates hausit meas?
415
aut quae maris fortuna dispulerit duces.
Acerba fatu poscis, infaustum iubes
miscere laeto nuntium, refugit loqui
mens aegra tantis atque inhorrescit malis.
Exprome: clades scire qui refugit suas
420
grauat timorem; dubia plus torquent mala.
Ut Pergamum omne Dorica cecidit face,
diuisa praeda est, maria properantes petunt.
iamque ense fessum miles exonerat latus,
neglecta summas scuta per puppes iacent;
425
ad militares remus aptatur manus
omnisque nimium longa properanti mora est.
signum recursus regia ut fulsit rate
et clara laetum remigem monuit tuba,
aurata primas prora designat uias
430
aperitque cursus, mille quos puppes secent.
hinc aura primo lenis impellit rates
adlapsa uelis; unda uix actu leui
tranquilla Zephyri mollis afflatu tremit.
splendetque classe polagus et pariter latet.
435
iuuat uidero nuda Troiae litora,.
iuuat rolicti sola Sigei loca.
proporat iuuentus omnis adductos simul
lentare remos, adiuuat uentos manu
et ualida nisu bracchia alterno mouet.
440
sulcata, uibrant aequora et latera increpant
dirimuntque canae caerulum spumae mare.
ut aura plenos fortior tendit sinus,
posuere tonsas, credita, est uento ratis
{ ususque transtris miles aut terras procul,
445
quantum recedunt uela, fugientes notat,
aut bella narrat: Hectoris fortis minas
currusque et empto redditum corpus rogo,
sparsum cruore rogis Herceum Iouem.
tunc qui iacente reciprocus ludit salo
450
tumidumque pando transilit dorso mare
Tyrrhenus omni piscis exultat freto
agitatque gyros et comes lateri adnatat,
anteire naues laetus et rursus sequi;
nunc prima tangens rostra lasciuit chorus,
455
millosimam nunc ambit et lustrat ratem.
iam litus omne tegitur et campi latent
et dubia parent montis Idaei iuga;
et iam, quod unum peruicax acies uidet,
Iliacus atra fumus apparot nota.
460
iam lassa Titan colla releuabat iugo,
in astra iam lux prona, iam praeceps dios.
exigua nubes sordido crescens globo
nitidum cadentis inquinat Phoebi iubar;
suspecta rarius occideris fecit freta.
465
nox prima caelum sparserat stellis, iacent
deserta uento uela. tum murmur graue,
maiora minitans, collibus summis cadit
tractuque longo litus ac petrae gemunt:
agitata uentis unda Uenturis tumet:
470
cum subito luna conditur, stellae latent,
in astra pontus tollitur, caelum perit
nec una nox est: densa tenebras obruit
caligo et omni luce subducta fretum
caelumque miscet, undique incumbunt simul
475
rapiuntque pelagus infimo euersum solo
aduersus Euro Zephyros et Boreae Notus:
sua quisque mittit tela et infesti fretum
emoliuntur, turbo conuoluit mare:
Strymonius altas Aquilo contorquet niues
480
Libycusque harenas Auster ac Syrtes agit;
nec manet in Austro: fit grauis nimbis Notus
imbre auget undas, Eurus orientem mouet
Nabataea quatiens regna et Eoos sinus.
quid rabidus ora Corus oceano exerens?
485
mundum reuelli sedibus totum suis
ipsosque rupto crederes caelo deos
decidere et atrum rebus induci chaos.
uento resistit aestus et uentus retro
aestum reuoluit; non capit sese mare
490
undasque miscent imber et fluctus suas.
nec hoc leuamen denique aerumnis datur,
uidere saltem et nosse quo pereant malo:
premunt tenebrae lumina et dirae Stygis
inferna nox est. excidunt ignes tamen
495
et nube dirum fulmen elisa micat,
miserisque lucis tanta dulcedo est malae:
hoc lumen optant. ipsa se classis premit
et prora prorae nocuit et lateri latus,
illam dehiscens pontus in praeceps rapit
500
hauritque et alto redditam reuomit mari;
haec onere sidit, illa conuulsum latus
submittit undis, fluctus hanc decimus tegit;
haec lacera et omni decore populato leuis
fluitat nec illi uela nec tonsae manent
505
nec rectus altas malus antemnas ferens,
sed trunca toto puppis Icario natat,
nil ratio et usus audet: ars cessit malis;
tenet horror artus, omnis officio stupet
nauita relicto, remus effugit manus,
510
in uota miseros ultimus cogit timor
eademque superos Troes et Danai rogant.
i quid fata possunt! inuidet Pyrrhus patri,
Aiaci Ulixes, Hectori Atrides minor,
Agamemno Priamo; quisquis ad Troiam iacet
515
felix uocatur, cadere qui meruit gradu,
quem fama seruat, uicta quem tellus tegit,
' nil nobile ausos pontus atque undae ferunt?
ignaua fortes fata consument uiros?
perdenda mors est? quisquis es nondum malis
520
satiate tantis caelitum, tandem tuum
numen serena: cladibus nostris daret
uel Troia lacrimas, odia si durant tua
placetque mitti Doricum exitio genus,
quid hos simul perire nobis cum iuuat,
525
quibus perimas? sistito infestum mare:
uehit ista Danaos classis, et Troas uenit. '
nec plura possunt: occupat uocem mare.
Ecce alia clades, fulmine irati Iouis
armata Pallas quicquid haut hasta minax,
530
haut aegide, haut furore Gorgoneo potest,
at igne patrio temptat, et caelo nouae
spirant procellae, solus inuictus malis
luctatur Aiax. uela cogentem hunc sua
tento rudente flamma praestrinxit cadens,
535
libratur aliud fulmen: hoc toto impetu
certum reducta Pallas excussit manu,
imitata patrem, transit Aiacem et ratem
ratisque partem secum et Aiacem tulit,
nil ille motus, ardua ut cautes, salo
540
ambustus extat, dirimit insanum mare
fluctusque rumpit pectore et nauem manu
complexus ignes traxit et caeco mari
conlucet Aiax, omne resplendet fretum,
tandem occupata rupe furibundum intonat:
545
' superasse cuncta, pelagus atque ignes iuuat,
uicisse caelum Palladem fulmen mare.
non me fugauit bellici terror dei
et Hectorem una solus et Martem tuli
Phoebea nec me tela pepulerunt gradu:
550
cum Phrygibus istos uicimus — tene horream?
aliena inerti tela mittis dextera,
quid si ipse mittat? ' plura cum auderet furens,
tridente rupem subruit pulsam pater
Neptunus imis exerens undis caput
555
soluitque montem; quem cadens secum tulit
terraque et igne uictus et pelago iacet.
Nos alia maior naufragos pestis uocat,
est humilis, unda, scrupeis mendax uadis,
ubi saxa rapidis clausa uerticibus tegit
560
fallax Caphereus; aestuat scopulis fretum
feruetque semper fluctus alterna uice.
arx imminet praerupta quae spectat mare
utrimque geminum: Pelopis hinc oras tui
et Isthmon, arto qui recuruatus solo
565
Ionia iungi maria Phrixeis uetat,
hinc scelere Lemnon nobilem et Calchedona
tardamque ratibus Aulida: hanc arcem occupat
Palamedis ille genitor et clarum manu
lumen nefanda uertice e summo efferens
570
in saxa ducit perfida classem face.
haerent acutis rupibus fixae rates;
has inopis undae breuia comminuunt uada,
pars uehitur huius prima, pars scopulo sedet;
hanc alia retro spatia relegentem ferit
575
et fracta frangit, iam timent terram rates
et maria malunt. cecidit in lucem furor:
postquam litatum est Ilio, Phoebus redit
et damna noctis tristis ostendit dies.
Utrumne doleam laeter an reducem uirum?
580
remeasse laetor uulnus et regni graue
lugere cogor, redde iam Grais, pater
altisona quatiens regna, placatos deos.
nunc omne laeta fronde ueletur caput,
sacrifiea dulces tibia effundat modos
585
et niuea magnas uictima ante aras cadat
Sed ecce. turba tristis in comptae comas
Iliades adsunt, quas super celso gradu
effrena Phoebas entheas laurus quatit.
Heu quam dulce malum mortalibus additum
590
uitae diras amor, cum pateat malis
effugium et miseros libera mors uocet
portus aeterna placidus quiete,
nullus hunc terror nec impotentia
procella Fortunae mouet aut iniqui
595
flamma Tonantis.
605
Perrumpet omne seruitium
contemptor leuium deorum,
qui uultus Acherontis atri,
qui Styga tristem non tristis uidet
audetque uitae ponere finem.
Alta paxnullos
ciuium coetus timet aut minaces
uictoris iras, non maria asperis
insana coris, non acies feras
600
puluereamue nubem
motam barbaricis equitum cateruis;
non urbe cum tota populos cadentes,
hostica muros populari te flamma,
indoinitumue bellum:
610
par ille regi, par superis erit.
o quam miserum est nescire mori!
Uidimus patriam ruentem nocte funesta,
cum Dardana tecta Dorici raperetis ignes,
non illa bello uicta, non armis,
615
ut quondam, Herculea cecidit pharetra.
quam non Pelei Thetidisquo natus
carosque Pelidae nimium feroci
uicit, acceptis cum fulsit armis
fuditque Troas falsus Achilles,
620
aut cum ipso Pelides animos feroces
sustulit luctu celeremque saltu
Troades summis timuere muris,
perdidit in malis
extremum decus fortiter uinci:
625
restitit quinis bis annis
unius noctis peritura furto.
Uidimus simulata dona
molis immensae Danaumque
628b
fatale munus duximus nostra
creduli dextra tremuitque saepe
630
limine in primo sonipes, cauernis
conditos reges bellumque gestans;
et licuit dolos uersare ut ipsi
fraude sua caderent Pelasgi.
saepe commotae sonuere parmae
635
tacitumque murmur percussit aures,
ut fremuit male subdolo
parens Pyrrhus Ulixi.
Secura metus Troica pubes
sacros gaudet tangere funes,
640
hinc aequaeui gregis Astyanax,
hinc Haemonio desponsa rogo
642a
ducunt turmas,
642b
haec femineas, ille uiriles.
festae matres uotiua ferunt
munera diuis:
645
festi patres adeunt aras,
unus tota est uultus in urbe;
et, quod numquam post Hectoreos
uidimus ignes, laeta est Hecuba.
quid nunc primum, dolor infelix,
650
quidue extremum deflere paras?
moenia, diuum fabricata manu,
diruta nostra?
an templa deos super usta suos?
non uacat istis lacrimare malis:
655
te, magne parens, flent Iliades.
uidi, uidi
senis in iugulo telum Pyrrhi
uix exiguo sanguine tingui.
Cohibete lacrimas omne quas tempus petet,
660
Troades, et ipsae uestra lamentabili
lugete gemitu funera: aerumnae meae
socium recusant, cladibus questus meis
remouete, nostris ipsa sufficiam malis.
Lacrimas lacrimis miscere iuuat:
665
magis exurunt quos secretae
lacerant curae, iuuat in medium
deflere suos; nec tu, quamuis
dura uirago patiensque mali,
poteris tantas flere ruinas,
670
non quae uerno mobile carmen
ramo cantat tristis aedon
Ityn in uarios modulata sonos,
non quae tectis Bistonis ales
residens summis impia diri
675
furta mariti garrula narrat,
lugere tuam poterit digne
conquesta domum, licet ipse uelit
clarus niueos inter olores
Histrum cycnus Tanainque colens
680
extrema loqui, licet alcyones
Ceyca suum fluctu leuiter
plangente sonent, cum tranquillo
male confisae credunt iterum
pelago audaces fetusque suos
685
nido pauidae titubante fouent;
non si molles comitata uiros
tristis Iaceret bracchia te cum
quae turritae turba parenti
pectora, rauco concita buxo,
690
ferit ut Phrygium lugeat Attin,
non est lacrimis, Cassandra, modus,
quia quae patimur uicere modum.
Sed cur sacratas deripis capiti infulas?
miseris colendos maxime superos putem.
695
CASS, Uicere nostra iam metus omnis mala.
equidem nec ulla caelites placo prece
nec, si uelint saeuire, quo noceant habent.
Fortuna uires ipsa consumpsit suas.
quae patria restat, quis pater, quae iam soror?
700
bibere tumuli sanguinem atque arae meum.
quid illa felix turba fraterni gregis?
exhausta nempe: regia miseri senes
uacua relicti, totque per thalamos uident
praeter Lacaenam ceteras uiduas nurus,
705
tot illa regum mater et regimen Phrygum,
fecunda in ignes Hecuba fatorum nouas
experta leges induit uultus feros:
circa ruinas rabida latrauit suas,
Troiae superstes, Hectori, Priamo, sibi.
710
Silet repente Phoebas et pallor genas
creberque totum possidet corpus tremor;
stetere uittae, mollis horrescit coma,
anhela corda murmure incluso fremunt,
incerta nutant lumina et uersi retro
715
torquentur oculi, rursus immoti rigent.
nunc leuat in auras altior solito caput
graditurque celsa, nunc reluctantis parat
reserare fauces, uerba nunc clauso male
custodit ore maenaa impatiens dei.
720
Quid me furoris incitam stimulis noui
quid mentis inopem, sacra Parnasi iuga,
rapitis? recede, Phoebe, iam non sum tua,
extingue flammas pectori infixas meo.
cui nunc uagor uaesana? cui bacchor furens?
725
iam Troia cecidit — falsa quid uates ago?
Ubi sum? fugit lux alma et obscurat genas
nox alta et aether abditus tenebris latet,
sed ecce gemino sole praefulget dies
geminumque duplices Argos attollit domus.
730
Idaea cerno nemora: fatalis sedet
inter potentes arbiter pastor deas.
timete reges, moneo, furtiuum genus:
agrestis iste alumnus euertet domum,
quid ista uaecors tela feminea manu
735
destricta praefert? quem petit dextra uirum
Lacaena cultu, ferrum Amazonium gerens?
quae uersat oculos alia nunc facies meos?
uictor ferarum colla sublimis iacet
ignobili sub dente Marmaricus leo,
740
morsus cruentos passus audacis leae.
quid me uocatis sospitem solam e meis,
umbrae meorum? te sequor testis, pater,
Troiae sepultae; frater, auxilium Phrygum
terrorque Danaum, non ego antiquum decus
745
uideo aut calentes ratibus exustis manus,
sed lacera membra et saucios uinclo graui
illos lacertos; te sequor, nimium cito
congresse Achilli Troile; incertos geris,
Deiphobe, uultus, coniugis munus nouae,
750
iuuat per ipsos ingredi Stygios lacus,
iuuat uidere Tartari saeuum canem
auidique regna Ditis! haec hodie ratis
Phlegethontis atri regias animas uehet,
uictamqne uictricemqne. uos. umbrae, precor.
755
iurata superis unda. te pariter precor:
reserate paulum terga nigrantis poli,
leuis ut Mycenas turba prospiciat Phrygum.
spectate. miseri: fata se uertunt retro.
Instant sorores squalidae
760
sanguinea iactant uerbera.
fert laeua semustas faces
turgentque pallentes genae
et uestis atri funeris
exesa cingit ilia,
765
strepuntque nocturni metus
et ossa uasti corporis
corrupta longinquo situ
palude limosa iacent.
et ecce, defessus senex
770
ad ora ludentes aquas
non captat oblitus sitim,
maestus futuro funere:
exultat et ponit gradus
pater decoros Dardanus.
775
Iam peruagatus ipse se fregit furor,
caditque flexo qualis ante aras genu
ceruice taurus uulnus incertum gerens,
releuemus artus, en deos tandem suos
uictrice lauru cinctus Agamemnon adit,
780
et festa coniunx obuios illi tulit
gressus reditque iuncta concordi gradu.
Tandem reuerter sospes ad patrios lares;
o cara salue terra, tibi tot barbarae
dedere gentes spolia, tibi felix diu
785
potentis Asiae Troia summisit manus,
quid ista uates corpus effusa ac tremens
dubia labat ceruice? famuli, attollite,
refouete gelido latice. iam recipit diem
marcente uisu. suscita sensus tuos:
790
optatus ille portus aerumnis adest,
festus dies est.
791b
Festus et Troiae fuit.
Ueneremur aras.
792b
Cecidit ante aras pater.
Iouem precemur pariter.
793b
Herceum Iouem?
Credis uidere te Ilium?
794b
Et Priamum simul.
795
Hic Troia non est.
795b
Helena ubi est Troiam puto.
Ne metue dominam famula,
796b
Libertas adest.
Secura uiue.
797b
Mihi mori est securitas.
Nullum est periclum tibimet.
798b
At magnum tibi.
Uictor timere quid potest?
799b
Quod non timet.
800
Hanc fida famuli turba, dum excutiat deum,
retinete ne quid impotens peccet furor.
at te, pater, qui saeua torques fulmina
pellisque nubes, sidera et terras regis,
ad quem triumphi spolia uictores ferunt,
805
et te sororem cuncta pollentis uiri,
Argolica limo, pecore uotiuo libens
Arabumque donis supplice et fibra colam.
Argos nobilibus nobile ciuibus,
Argos iratae carum nouercae,
810
semper ingentes alumnos
educas, numerum deorum
imparem aequasti: tuus ille
bis seno meruit labore
813b
adlegi caelo
magnus Alcides, cui lege mundi
815
Iuppiter rupta geminauit horas
roscidae noctis iussitque Phoebum
tardius celeres agitare currus
et tuas lente remeare bigas,
pallida Phoebe;
819b
rettulit pedem
820
nomen alternis stella quae mutat
seque mirata est Hesperum dici;
Aurora mouit ad solitas uices
caput et relabens imposuit seni
823b
collum marito.
sensit ortus, sensit occasus
825
Herculem nasci: uiolentus ille
nocte non una poterat creari.
tibi concitatus substitit mundus,
o puer subiture caelum.
te sensit Nemeaeus arto
830
pressus lacerto fulmineus leo
ceruaque Parrhasis,
sensit Arcadii populator agri,
gemuitque taurus Dictaea linquens
horridus arua.
835
morte fecundum domuit draconem
uetuitque collo pereunte nasci,
geminosque fratres
pectore ex uno tria monstra natos
stipite incusso fregit insultans, '
840
duxitque ad ortus Hesperium pecus,
Geryonae spolium triformis.
egit Threicium gregem,
quem non Strymonii gramine fluminis
Hebriue ripis pauit tyrannus:
845
hospitum dirus stabulis cruorem
praebuit saeuis tinxitque crudos
ultimus rictus sanguis aurigae,
uidit Hippolyto ferox
pectore e medio rapi
849b
spolium, et sagittis
850
nube percussa Stymphalis alto
decidit caelo;
arborque pomis fertilis aureis
extimuit manus insueta carpi
fugitque in auras leuiore ramo.
855
audiuit sonitum crepitante lamna
frigidus custos nescius somni,
linqueret cum iam nemus omne fuluo
plenus Alcides uacuum metallo.
tractus ad caelum canis inferorum
860
triplici catena tacuit nec ullo
latrauit ore,
lucis ignotae metuens colorem.
862b
te duce succidit
mendax Dardanidae domus
et sensit arcus iterum timendos;
865
te duce concidit
totidem diebus Troia quot annis.
Res agitur intus magna, par annis decem.
eheu quid hoc est? anime, consurge et cape
pretium furoris: uicimus uicti Phryges.
870
bene est, resurgit Troia; traxisti iacens,
parens, Mycenas, terga dat uictor tuus!
tam clara numquam prouidae mentis furor
ostendit oculis: uideo et intersum et fruor:
imago uisus dubia non fallit meos:
875
spectemus. epulae regia instructae domo,
quales fuerunt ultimae Phrygibus dapes,
celebrantur: ostro lectus Iliaco nitet
merumque in auro ueteris Assaraci trahunt.
en ipse picta ueste sublimis iacet,
880
Priami superbas corpore exuuias gerens.
detrahere cultus uxor hostiles iubet,
induere potius coniugis fidae manu
textos amictus — horreo atque animo tremo:
regemne perimet exul et adulter uirum?
885
uenere fata. sanguinem extremae dapes
domini uidebunt et cruor Baccho incidet.
mortifera uinctum perfide tradit neci
induta uestis: exitum manibus negant
caputque laxi et inuii claudunt sinus.
890
haurit trementi semiuir dextra latus,
nec penitus egit: uulnere in medio stupet.
at ille, ut altis hispidus siluis aper
cum casse uinctus temptat egressus tamen
artatque motu uincla et in cassum furit,
895
cupit fluentes undique et caecos sinus
dissicere et hostem quaerit implicitus suum.
armat bipenni Tyndaris dextram furens,
qualisque ad aras colla taurorum popa
designat oculis antequam ferro petat,
900
sic huc et illuc impiam librat manum.
habet, peractum est. pendet exigua male
caput amputatum parte et hinc trunco cruor
exundat, illic ora cum fremitu iacent.
nondum recedunt: ille iam exanimem petit
905
laceratque corpus, illa fodientem adiuuat.
uterque tanto scelere respondet suis:
est hic Thy este gnatus, haec Helenae soror.
stat ecce Titan dubius emerito die,
suane currat an Thyestea uia.
910
Fuge, o paternae mortis auxilium unicum,
fuge et scelestas hostium uita manus,
euersa domus est funditus, regna occidunt,
hospes quis iste concitos currus agit?
germane, uultus ueste furabor tuos.
915
quid, anime demens, refugis? externos times?
domus timenda est. pone iam trepidos metus,
Oresta: amici fida praesidia intuor.
Phocide relicta Strophius Elea inclutus
palma reuertor. causa ueniendi fuit
920
gratari amico, cuius impulsum manu
cecidit decenni Marte concussum Ilium,
quaenam ista lacrimis lugubrem uultum rigat
pauetque maesta? regium agnosco genus.
Electra, fletus causa quae laeta in domo est?
925
Pater peremptus scelere materno iacet,
comes paternae quaeritur natus neci,
Aegisthus arces Uenere quaesitas tenet.
O nulla longi temporis felicitas!
Per te parentis memoriam obtestor mei,
930
per sceptra terris nota, per dubios deos:
recipe hunc Oresten ac pium furtum occule.
Etsi timendum caesus Agamemnon docet,
aggrediar et te, Oresta, furabor libens,
fidem secunda poscunt, aduersa exigunt
935
cape hoc decorum ludicri certaminis,
insigne frontis; laeua uictricem tenens
frondem uirenti protegat ramo caput,
et ista donum palma Pisaei Iouis
uelamen eadem praestet atque omen tibi.
940
tuque o paternis assidens frenis comes,
condisce, Pylade, patris exemplo fidem,
uos Graecia nunc teste ueloces equi
infida cursu fugite praecipiti loca.
Excessit, abiit, currus effreno impetu
945
cffugit aciem, tuta iam cpperiar meos
hostes et ultro uulneri opponam caput.
Adest cruenta coniugis uictrix sui
et signa caedis ueste maculata gerit.
manus recenti sanguine etiamnunc madent
950
uultusque prae se scelera truculenti ferunt.
concedam ad aras. patere me uittis tuis,
Cassandra, iungi paria metuentem tibi.
Hostis parentis, impium atque audax caput,
quo more coetus publicos uirgo petis?
955
Adulterarum uirgo deserui domum.
Quis esse credat uirginem?
956b
Natam, tuam?
Modestiae cum matre.
957b
Pietatem doces?
Animos uiriles corde tumefacto geris;
sed agere domita feminam disces malo.
960
Nisi forte fallor, feminas ferrum decet.
Et esse demens te parem nobis putas?
Uobis? quis iste est alter Agamemnon tuus?
ut uidua loquere: uir caret uita tuus.
Indomita posthac uirginis uerba impiae
965
regina frangam; citius interea mihi
edissere ubi sit natus, ubi frater tuus.
Extra Mycenas.
967b
Redde nunc natum mihi.
Et tu parentem redde.
968b
Quo latitat loco?
Tuto quietus, regna non metuens noua:
970
iustae parenti satis.
970b
At iratae parum.
morieris hodie.
971b
Dummodo hac moriar manu.
recedo ab aris. siue te iugulo iuuat
mersisse ferrum, praebeo iugulum tibi;
seu more pecudum colla resecari placet,
975
intenta ceruix uulnus expectat tuum.
scelus paratum est: caede respersam uiri
atque obsoletam sanguine hoc dextram ablue.
Consors pericli pariter ac regni mei,
Aegisthe, gradere, gnata genetricem impie
980
probris lacessit, occulit fratrem abditum.
Furibunda uirgo, uocis infandae sonum
et aure uerba indigna materna opprime.
Etiam monebit sceleris infandi artifex,
per scelera gnatus, nomen ambiguum suis,
985
idem sororis gnatus et patris nepos?
Aegisthe, cessas impium ferro caput
demetere? fratrem reddat aut animam statim.
Abstrusa caeco carcere et saxo exigat
aeuum, et per omnes torta poenarum modos
990
referre quem nunc occulit forsan uolet
inops egens inclusa, paedore obruta,
uidua ante thalamos, exul, inuisa omnibus
aethere negate sero subcumbet malis.
Concede mortem,
994b
Si recusares, darem,
995
rudis est tyrannus morte qui poenam exigit.
Mortem aliquid ultra est?
996b
Uita, si cupias mori.
abripite, famuli, monstrum et auectam procul
ultra Mycenas ultimo in regni angulo
uincite saeptam nocte tenebrosi specus,
1000
ut inquietam uirginem carcer domet.
At ista poenas capite persoluet suo
captiua coniunx, regii paelex tori.
trahite, ut sequatur coniugem ereptum milli.
Ne trahite. uestros ipsa praecedam gradus.
1005
perferre prima nuntium Phrygibus meis
propero: repletum ratibus euersis mare,
captas Mycenas, mille ductorem ducum,
ut paria fata Troicis lueret malis,
perisse dono feminae: stupro, dolo.
1010
nihil moramur, rapite, quin grates ago.
iam, iam iuuat uixisse post Troiam, iuuat.
Furiosa, morere.
1012b
Ueniet et uobis furor. —
Click or tap any word for its parse and dictionary entry.
Text: Perseus Digital Library, licensed CC BY-SA. Dictionary: Lewis & Short (Perseus, CC BY-SA). Morphology: LatinCy — machine parsing, corrected against the AGDT & PROIEL treebanks and Morpheus.