Ancient Library
The Greek and Latin classics — every word parsed, every form defined

Agostino Mainardi: Epistola ad Henricum Bullingerum

Library › Latin: Letters › Epistola ad Henricum Bullingerum

Agostino Mainardi, an Italian former Augustinian friar who became the Reformed pastor of Chiavenna in the Grisons, wrote this letter to Heinrich Bullinger in haste. He warns that Pier Paolo Vergerio is having a catechism printed at Zurich, one he had from Johannes Brenz, and wishes to dedicate it to the churches of the Valtellina without the knowledge of their ministers. Mainardi begs Bullinger, for the peace of the churches, not to allow anything to be printed in their name without their consent, and complains that there has never been peace since Vergerio came to the region. He also points to a passage on the Lord’s Supper in a confession Vergerio translated into Italian.

The letter documents the tensions among the Italian Protestant exiles in the Grisons and the Valtellina, where Vergerio, a former bishop, was an energetic but divisive figure. Mainardi’s concern is the doctrine of the Lord’s Supper, on which the Zurich and Lutheran positions differed, and the risk that Lutheran texts would unsettle congregations that followed Zurich’s teaching. It shows how Bullinger was expected to act as arbiter for the Reformed churches of the region, and how printing in Zurich could become a matter of church politics.

About this edition. The Latin text comes from Corpus Corporum, the Latin text repository of the University of Zurich (edition: Institut für Schweizerische Reformationsgeschichte, Institut für Computerlinguistik, Universität Zürich. The online edition is based on the cited book…), reused with attribution for non-commercial purposes (CC BY-NC-SA). Every word has been analyzed with LatinCy, a neural language model for Latin — click or tap any word for its dictionary form, part of speech, and complete morphology, together with the full entry from Lewis & Short’s A Latin Dictionary.

Latin · Letters
Epistola ad Henricum Bullingerum
Agostino Mainardi · every word parsed
1
Salue in domino Iesu, uir clarissime. Quod ad te pluribus mensibus non scripsi, nonnulla causa fuit, quam alias a me accipies; nunc autem, quoniam temporis angustia pressus succincte et quam breuissime scribere cogor, hoc tantum in presentiarum scire te uolo: uidelicet Uergerius, ut audimus, imprimi curat cathechismum quendam Tiguri et dedicare uult ecclesiis Uallis Telline insciis ministris illarum ecclesiarum. Cathechismus is est, quem habuit a Ioanne Brentio. Tu uero, uir dei, per uiscera Christi Iesu, si pacem ecclesiarum nostrarum amas, noli consentire, ut nomine ecclesiarum nostrarum quicquam imprimatur, nisi ecclesie nostre consentiant. Ait Uergerius se nolle ministrum euangelii agere uel esse ex nostris; si ex nostris esse non uult, cur suos cathechismos nostro nomine ecclesiis uult obtrudere? Nunquam fuit nobis pax, postquam uir hic in his regionibus fuit. Hoc nihilominus uerbum sit apud te, tametsi uerissimum et quod forsan utile esset a pluribus sciri; tibi nunc soli scribo et uerum scribo coram deo.
Mitto ad te cathechismum priorem intitulatum: "Fundamentum religionis christiane ad usum Uallis Telline." Uide autem tu in ea parte, ubi de cena domini tractat, et illic reperies hec uerba in lingua uulgari Italice scripta: "Cena domini est sacramentum siue diuinum signum, in quo Christus offert et dat electis suis corpus suum et suum sanguinem in pane et uino et certificat eos, quod ipsis sunt remissa peccata et quod ad eos spectat regnum eterne uite." In confessione preterea illustrissimi ducis Uitembergensis circa finem in peroratione ait sibi placere summam illius confessionis, quasi de summa doctrine christiane non sit sententia de cena domini, et illic addit: "Tametsi nonnullis ex nostris non placeat unus articulus", et loquitur de cena domini. Innuo tantum et ostendo locum; uide tu, ubi loquitur de se ipso, qui eam confessionem e Latino in uulgare Italicum uertit.
Cum reprehenderetur a nobis, quod eo cathechismo et huiusmodi suis libris, quos in uulgus spargit, ecclesias, que in pace sunt et ueram sententiam tenent de cena domini, perturbaret, imo libros euulgaret, qui contrarium eius doctrine, quam in nostris Federibus concionatus est, tenerent, ait se fuisse interpretum, non assertorem.
Respondimus illi se esse assertorem in eo cathechismo, quoniam uult recipi ab ecclesiis. Demum se correcturum recepit eam partem de cena domini et denuo curat, ut imprimatur Tiguri. Imprimat, quod uolet, modo nulla de nostris ecclesiis fiat mentio, ne uideamur consentire suis cathechismis. Habemus nostros cathechismos uestro conformes; nollumus alios nostro nomine inscriptos. Rogamus igitur te, uir dei, ut non permittas, in suis cathechismis de nobis fieri mentionem. Eat in nomine domini et non amplius nobis sit molestus. Memineris quoque Celium, qui hic adest et omnia uidit, uera ad te scripsisse, neque mireris, quod tam libere de homine loquor. Si omnia scribere uellem, opus esset magno uolumine, et certo scias, quod inuitus hoc dicam; uerum cura nostrarum ecclesiarum, quas semper uir hic perturbauit, me cogit, ut huius hominis mores apud te solum traducam. Nec plura. Bene uale in domino Iesu et ora deum pro nobis. Alias quieto animo ad te scribam. Clauen[n]e, 3. septembris 1553.
5
Augustinus Mainardus tuus.
Click or tap any word for its parse and dictionary entry.
Text: Perseus Digital Library, licensed CC BY-SA. Dictionary: Lewis & Short (Perseus, CC BY-SA). Morphology: LatinCy — machine parsing, corrected against the AGDT & PROIEL treebanks and Morpheus.
Scroll to Top