Ancient Library
The Greek and Latin classics — every word parsed, every form defined

Aldhelm, Saint: Rhythmi

Library › Latin: Myth, Hymn & Religion › Rhythmi

These rhythmical poems, printed in Rudolf Ehwald’s edition of Aldhelm (c. 639–709), abbot of Malmesbury and later bishop of Sherborne, are written in short accentual lines of eight syllables with heavy rhyme and alliteration. The first is addressed to a reader who had pressed the poet to fulfil a promise: he tells how, on a journey through Devon and Cornwall, he was caught one winter night by a violent storm, and describes the battle of the winds, the shaking of the earth and uprooted oaks.

Other rhythmical poems in the group, some of which Ehwald assigned to Aldhelm’s pupil Æthilwald, treat pilgrimage and the gifts of grace, ending with travellers who return home bearing spiritual riches for the threshing floor of souls. The poems are among the earliest Anglo-Latin rhythmical verse and show the dense, ornamental vocabulary for which Aldhelm was admired, a style that influenced later Anglo-Saxon Latin writing.

About this edition. The Latin text comes from the digital Monumenta Germaniae Historica of the MGH and the Bavarian State Library, Munich (edition: Ehwald, Rudolf, Weidmann, Berlin 1919), through Corpus Corporum (University of Zurich). The MGH and the Bavarian State Library claim no rights in the text itself; their annotations are licensed CC BY 4.0. Every word has been analyzed with LatinCy, a neural language model for Latin — click or tap any word for its dictionary form, part of speech, and complete morphology, together with the full entry from Lewis & Short’s A Latin Dictionary.

Latin · Myth, Hymn & Religion
Rhythmi
Aldhelm, Saint · every word parsed
1
Lector, casses catholice
Atque obses anthletice,
Tuis pulsatus precibus
Obnixe flagittantibus
5
Ymnista carmen cecini
Atque rem sponsam reddidi,
Sicut pridem pepigeram.
Quando profectus fueram
Usque diram Domnoniam
10
Per carentem Cornubiam
Florulentis cespitibus
Et foecundis graminibus,
Elementa inormia
Atque facta informia
15
Quassantur sub aetherea
Conuexi celi camara,
Dum tremet mundi machina
Sub uentorum monarchia.
Ecce, nocturno tempore,
20
Orto brumali turbine,
Quatiens terram tempestas
Turbabat atque uastitas,
Cum fracto uenti federe
Bacharentur in aethere
25
Et rupto retinaculo
Deseuirent in saeculo.
Tum libertate potita
Et seruitute sopita
Spissa statim spiramina
30
Duelli ducunt agmina,
Quibus bis sena nomina
Indiderunt uolumina.
Horum archon, atrociter
Fumam uerrens, ferociter
35
Furibundus cum flamme
Ueniebat a cardine,
Unde Titanis torrida
Labuntur luminaria;
Cumque flatus uictoriae
40
Non furerent ingloriae,
Tremebat tellus turbida
Atque eruta robora
Cadebant cum uerticibus
Simul ruptis radicibus.
45
Neque guttae graciliter
Manabant, sed minaciter
Mundi rotam rorantibus
Umectabant cum imbribus.
Cum praepollenti pluuia
50
Essent referta flumina,
Turbo terram teretibus
Grassabatur grandinibus,
Quae cateruatim caelitus
Crebrantur nigris nubibus.
55
Neque caelorum culmina
Carent nocturna nebula,
Quorum pulchra planities
Perlucebat ut glacies,
Donec nimbo ac nubibus
60
Torue teguntur trucibus.
Nam tenebrescunt turbine
Disrupto rerum ordine
Germanae Phoebi numina
Atque praeclara lumina;
65
Neque flagrabat flammiger
Ductor dierum Lucifer,
Sicut solet sepissime
Auratum sidus surgere,
Sed caecatus caligine
70
Uelud furua fuligine.
Plaustri plane pulcherrima
Non conparent curricula
Aquilonis a circio
Cursum seruantis sedulo,
75
Ac totidem torrentibus
Septem latet lampadibus
Pliadis pulchra copula
Ab Athlantis prosapia:
Haec conscendunt per ethera
80
Ab ortu solis sidera.
Tunc pari lance limpida
Librae torpebat trutina;
Zodiacus cum cetera
Cyclus fuscatur caterua,
85
Quem Mazaroth reperimus
Nuncupari antiquitus,
Bis senis cum sideribus
Per Olimpum lucentibus;
Nec radiebat rutulus,
90
Sicut solebat, Sirius,
Quia nubis nigerrima
Abscondunt polos pallia.
Attamen flagrant fulmina
Late per caeli culmina,
95
Quando pallentem pendula
Flammam uomunt fastigia,
Quorum natura nubibus
Procedit conlidentibus,
Necnon marina cerula
100
Glomerantur in glarea,
Qua inruit inruptio
Uentorum ac correptio.
Per pelagi itinera
Salsa spumabant equora,
105
Cum bulliret brumalibus
Undosus uortex fluctibus;
Oceanus cum molibus
Atque diris dodrantibus
Pulsabat promontoria
110
Suffragante uictoria:
Sic turgescebat trucibus
Pontus uentorum flatibus
Infligendo flaminibus
Scopulosis marginibus.
115
Quid dicam de ingentibus
Altithroni operibus,
Quae nullus nequit numero
Conputare in calculo?
En, multa in miraculo
120
Nunc apparent propatulo:
Clara Christi clementia
Per haec facta recentia!
Cum quarta gallicinia
Quasi quarta uigilia
125
Suscitarent sonantibus
Somniculosos cantibus,
Tum binis stantes classibus
Celebramus concentibus
Matutinam melodiam
130
Ac synaxis psalmodiam:
En, statim fulcra flamine
Nutabant a fundamine;
Tigna tota cum trabibus
Tremibunda ingentibus
135
Uacillabant ab omnibus
Aulae pulsata partibus.
His tantis tempestatibus
Ac terrorum turbinibus
Nostra pauent precordia,
140
Tot monstrorum prodigia
Quando cernebant lumina:
Tectorum laquearia
Horrisonis fragoribus
Concuti ac creporibus.
145
Tum tandem cursu caterua
Confracta linquens limina
Portum petit basilicae
Populante pernicie:
Hic pelluntur pericula
150
Per Matris adminicula!
Quidam discrimen † duobus
Deuitantes cum saltibus
Per deuexa ac lubrica
Cliuosi ruris latera
155
Metuebant magnopere
Casam contritam crepore.
Porro cum tetrae tenebrae
Preterissent et latebrae
Fatescente uelamine
160
Orto iubaris lumine,
Scissa ceca caligine
Quasi mortis imagine,
Tunc uidens ab ecclesia
Tigilli fusa fragmina,
165
'En, inquam, noctis horrida
Nunc apparent spectacula!
Ecce, casae cacumina
Cadebant ad fundamina,
Qua solebant lautissimae
170
Sumi dulces deliciae!
En, genestarum aprica
Frondosarum uelamina
Pelluntur parietibus
Flabrorum arietibus!
175
Heu! tectorum tutamina
Prosternuntur in platea;
Ecce, crates a culmine
Ruunt sine munimine!
Flatus saeui spiramina
180
Haec fecerunt ludibria.
Et nisi natalicia
Pauli sancti sollemnia
Tuerentur trementia
Timidorum precordia,
185
Forsan quassato culmine
Quateremur et fulmine,
Quemadmodum crudeliter
Nouies binos circiter
Propalant euangelica
190
Trini Tonantis famina
Turris fregisse fragmina
Cum inmensa maceria.
Ergo Christo in commune
Adempti a discrimine
195
Grates dicamus dulciter
Manenti inmortaliter!
Doxa Deo ingenito
Atque gnato progenito
Simul cum sancto superna
200
Flatu regenti saecula!'
Nuper dein labentibus
Binis brumae temporibus
Absque mora meatuum
Mox completa uergentium
205
(Quemadmodum mellificis
Heroicorum uorsibus
Inlustris quondam poeta,
Romae urbis indigena,
Stili calamo stridulo
210
Caraxante persedulo
Sacris inserit scedulis
Doctiloquus Sedulius,
Euolutam labilibus
Mundi molem rotatibus
215
Protelata praepatulis
Interualla obstaculis
Pepulisse perniciter
Parum sistens stabiliter)
Trini fuere famine
220
Uiri absque cunctamine
Diuulgati per aethera
Summi Olimpi supprema,
Uirtutum quos redimita
Cristatos cingit corona;
225
Parta namque per fabricam
Aethralis Heri uegetam,
Fides necnon trilicibus
Girat thoracis humeros.
Sic truduntur tyrannidis
230
Tela labaro tyronis,
Quibus horrende inruit.
Imber ueluti ingruit;
Bellicosus in agone
Christi, aduerso agmine
235
Consternatus quo quiritat
Fur uix erectus, indicat:
'Christi crucis per culmina
Ferimus frontis uexilla,
Quae fugax Orcus horridis
240
Timet telorum imbribus.'
At uos, famosi uiribus
Uiri sudantes strennuis,
Trucem uicistis tropeo
Hostem belli aethereo,
245
Qui propinquos et patrias
Abspernantes peregrinas
Ignoti ruris cespites
Adistis cursu praepetes!
Neque furentes uortices
250
Undisonis fragoribus
Turgentis Tithis tellurem
Debellantis per terrorem,
Neque latrones libidis
Glomerantes genuinis
255
Loetiferae libidinis
Luridaeque cupidinis,
Abstrahunt qui exuuias
Legentibus per auias,
Neque beluae uibrantibus
260
Rabidi rostri rictibus
Oberrantes per deuia
Dumosi ruris limina
Celsorum Christi militum
Refrenarunt propositum.
265
Tum agape pro numinis
Iter suum conaminis
Gradientes sublimia
Petri petunt suffragia;
Illum uisendi gratia
270
Frequentant, ut amnestia
Nancta foret a numine
Petri iuuante famine:
Omnes hii in Domino
(Bini sane pro saeculo)
275
Erant iuncti bitumine
Germanitatis uiscide.
Tandem, decurso concite
Perlongi callis limite,
Edem almam adiere,
280
Patria quam petiuere,
Ubi Petri corpusculum
Iacet tellure conditum.
Tum alter e felicibus
Couterinis fratribus
285
Prosilit de ergastulo
Carnis euulsus clanculo
Clauigero et regiae
Caeli adhesit munitae;
Qui euectus florentibus
290
Paradisi cespitibus
Sociatus sublimibus
Angelorum cum milibus
Regnat, istic per saecula
Carpens aeterna gaudia.
295
Bini uiui, beantibus
Meritorum meatibus,
Uirentes acsi floscula
Paradisi perflorea
Olim spretas agilibus
300
Patrias petunt cursibus,
Non quod luxu labilia
Cosmi quaerunt quisquilia,
Sed quod ferunt non minima
Carismatum donamina,
305
Quibus ditatur area
Animarum perflorea.
En uehebant uolumina
Numerosa per agmina
Multimodis et mysticis
310
Elucubrata normulis,
Quorum auctori aius
Adesse constat alitus;
Quae profetae, apostoli
Doctiloqui oraculi
315
Indiderunt pergaminae
Almo inflati flamine.
Nunc uestium uelamina
Bella produnt ornamina,
Mirifico quae munere
320
Proferebant praepropere
Quaeque ita inormia
Eliciunt exordia:
'Pulchra prorsus propagine
Deprompta in origine
325
Gnari quaedam genimina
Uermis feruntur minima,
Foliis quique uescitur,
Brumae meatu moritur;
Cumque proles progreditur,
330
Ouorum aluo oritur,
Neque illos qui genuit
Uermis, idem recaluit.
Foetus fluunt ex semine
Imo naturae germine;
335
Sed quod magis mirabile
Mundo et desperabile:
Oua uiri et faeminae
Calificata calore
Parturire progenitum
340
Foetum uellere uegetum.
Lana ostri elabitur
Uermiculo, cum uertitur,
Spissam ceu aranea
Telam texit muscarea;
345
Tumque lana, latratibus
Fusi ualde uolantibus
Filatim quae reuoluitur,
Ueluti setis torquitur.'
Inde sumuntur syrica,
350
Quae portabant, promiscua,
Quorum persplendit species:
Pulchra ceu planities
Paradisi puniceis
Purpurata cum rosetis,
355
Quibus inter eburnea
Lilia lucent linea;
Sic, sic sane sanguinea
Syricorum insignia,
Pulchre picta perniueo
360
Colore atque croceo;
Uiridi, fuluo, floreo
Fucata atque blaueo
Ut peplorum per pallia
Pulchra pandunt ornamina!
365
Tum sanctorum reliquias
Nonnullorum eximias
Aduehebant inormiter
Dicatas. nutu nauiter
Quae concedunt oramina
370
Orantium fidelia.
Necnon adhuc munusculum
Quoddam addunt pulcherrimum,
Toracidas, tuentibus
Retorquentes luminibus
375
Imagines auriferis
Christi matris capitibus.
Cumque multa magnanima
Producebant donamina,
Christi sponsae, ecclesiae,
380
Cuncta ferebant opimae
Et ipsorum et omnium
Matri Christo credentium.
Ualetote felicibus
Uitam clausuri calcibus!
385
III.
AETHILWALDI ORATIO AD DEUM.
Summum satorem, solia
Sedit qui per aethralia,
Alti Olimpi arcibus
390
Obuallatus minacibus,
Cuncta cernens cacumine
Caelorum summo lumine
Alta poli et infima
Telluris latae limina,
395
Cuius inmensa munera
Nequeo prorsus, funera
Antequam rictu rabido
Raptent et rodant auido
Ore halitum, corpore
400
Mortis rigente torpore,
Carminare concentibus
Celsae laudis stridentibus,
Ipsum profecto precibus
Peto, profusis fletibus
405
Allidens libentissime
Solo tenus saepissime
Curuatam colli ceruicem
Capitis atque uerticem:
Titubanti tutamina
410
Tribuat per solamina
Sacrosancta sublimiter;
Suffragans manu fortiter
Alma per adminicula
Hostium demat spicula,
415
Quibus infesti fortibus
Forant thoracas humeris,
Christi tyronum cassibus
Caesis foedis fragoribus
Afflant necantes imbribus
420
Telorum emicantibus.
Illos, illos Omnipotens
Trudat aeternis tenebris.
Ubi typo teterrimus
Tostos globorum gremiis
425
Girat torquens gurgitibus
Atri ignis ultricibus.
En, pilorum acerrima
Parma pellat acumina,
Hostium a ferocibus
430
Protegens arundinibus
Concertantes agonibus
Christo semper fidelibus!
Aethereus qui omnia
Mundi Herus molimina
435
Uerbi tantum cum numine
Formasti in origine,
Mihi, noua qui nutibus
Adgredior nutantibus,
Litterarum cum lusibus
440
Odas coaptem usibus,
Facunda funde famina,
(Ut fausta per conamina)
Queam coepto in carmine
Celso proferre famine
445
Uirum uirtutum rumore
Fulgescentem in aethere,
Cassem priscum cum nomine
Comptum, ueluti lumine
Astra Olimpi ignito
450
Ardui orbi uegeto
Larem librant lucifluam;
Lustrant axis ignifluam
Molem mundo minacibus
Eminentem cum arcibus,
455
Fumam furuam frigoribus
Foci conplent caloribus,
Caeli iubar e culmine
Croceo fundunt fulmine:
Titan tremet torrentibus
460
Taedis late lucentibus
Passim orbis per marginem
Ad usque caeli cardinem;
Phoebe quoque flagrantibus
Fratrem iuuat ardoribus,
465
Noctem nigram nubiculis
Lucens lustrat corniculis;
Ambo spargunt spiramina
Ignis aethralis lumina
Neque nocent nitoribus
470
Nemorosis cespitibus
Ruris rigati riuulo
Roscidi roris sedulo,
Sed lutosam liquoribus
Tellurem umectantibus
475
Arebant astra ignito
Torrentis globi iaculo:
Glescunt, ut glebae germina
Dura atque tenerrima,
Situ roscido robora
480
Quaeque uirescunt tenera;
Sucorum sumunt saporem,
Si uerminant per uaporem.
Ita Cassis per culmina
Prisci candunt praefulgida
485
Gloriosa per agmina
Gemmifera ornamina,
Rutulanti redimita
Obrizo, uelud limpida
Astra conuexi Olimpi
490
Orbi clarescunt uiridi.
Althelmum nam altissimum
Cano atque clarissimum
Alto nostratim nomine
Nuncupatum et numine
495
Pollentem per caelestia
Potente ac terrestria,
Sic, sic sane sublimibus
Satis ornatum cultibus,
Caeli ceu per culmina
500
Candunt exorta fulmina:
Illis, illis in omnibus
Aequalem dico actibus.
Quae effari sublimiter
Odes huius inormiter
505
Surgens nempe prolixitas
Refragat atque uastitas.
Tibi salus per secula
Sospes et absque macula
Maneat inmortaliter
510
Fine tenus feliciter!
Uale, uale, fidissime,
Philochriste carissime,
Quem in cordis cubiculo
Cingo amoris uinculo.
515
Haue, Houa altissime,
Olim sodes sanctissime,
Salutatus supplicibus
Aethilwaldi cum uocibus.
Tete Herus in omnibus
520
Clarum creauit actibus,
Forma et uisu uirilem,
Facto et dicto senilem.
Tuam primam propaginem
Per profundam indaginem
525
Curiose conicere
Mentis atque inspicere
Nullus ualet uolucribus
Summi caeli sub nubibus;
Tamen adgressi gaudiis
530
Loquimur parum trepidis.
Summo satore sobolis
Satus fuisti nobilis,
Generosa progenitus
Genetrice, expeditus
535
Statura, ‹ual›de stabilis
Statu et forma agilis.
Capud candescens crinibus
Cingunt capilli nitidis;
Lucent sub fronte lumina,
540
Lati ceu per culmina
Caeli candescunt calida
Clari fulgoris sidera;
Genae gemellae collibus
Glomerantur cum mollibus,
545
Pedetemptim purpureo
Pictae fuco et niueo,
Rosa ueluti rutulis
Radiat ualde flosculis;
Aures auscultant omnia;
550
Uerba ex ore prodita
Almi oris innumera
Nequeunt fari munera.
Adest uerbosae fulgidum
Sophiae stemma lucidum:
555
Manus, manus mirabiles,
Multum pedes placibiles,
Tibiae cursu teretes
Tam fortes, ut sonipedes
Saepe sequantur cursibus
560
Salientes praepetibus.
Iam si centenis clamitet
Quisque linguis et uocitet
Ferrea uoce fremitans
Ualde et ore crepitans,
565
Nequit sane in saeculo
Ullus fari oraculo,
Quantum mundo mirabilem
(Te praestes et laudabilem),
Neque altum ingenium
570
Explicare mortalium
Ullus ualet, sonantibus
Licet clamet concentibus;
Quod idcirco non effero
Laude quauis nec reffero,
575
Quia mundi per omnia
Cunctis claret confinia.
Sospitem tete sordibus
Seruet Herus ab omnibus,
Tegat totum tutamine
580
Truso hostis acumine,
Mite reddens refugium
Robustum per suffragium,
Inque locet aethereum
Caelestis sceptri gremium,
585
Ubi semper consortium
Perfruaris angelicum
Fine carens, caelestibus
Uitam degens cespitibus.
Click or tap any word for its parse and dictionary entry.
Text: Perseus Digital Library, licensed CC BY-SA. Dictionary: Lewis & Short (Perseus, CC BY-SA). Morphology: LatinCy — machine parsing, corrected against the AGDT & PROIEL treebanks and Morpheus.
Scroll to Top