Library › Latin: History › Annales Vedastini
The Annales Vedastini, or Annals of Saint-Vaast, are a year-by-year chronicle covering 874 to 900, written at or for the monastery of Saint-Vaast at Arras in northern France. They record the reigns of the late Carolingian kings, the struggles among Charles the Bald’s successors, the rise of Odo, count of Paris, and above all the repeated attacks of the Northmen on the rivers and monasteries of the region, including the great siege of Paris in 885–886.
Written close to the events, the annals are one of the principal sources for the Viking invasions of Francia and for the political crisis that ended the unity of the Carolingian empire. Their plain, sober record of raids, payments and campaigns gives a vivid picture of the insecurity of the late ninth century.
About this edition. The Latin text comes from The Latin Library, which publishes public-domain texts. Every word has been analyzed with LatinCy, a neural language model for Latin — click or tap any word for its dictionary form, part of speech, and complete morphology, together with the full entry from Lewis & Short’s A Latin Dictionary.
Latin · History
Annales Vedastini
Anonymous · every word parsed
1
Anno Domini DCCCLXXIIII. Karolus rex Andegauis ciuitate Nortmannos obsedit, sed pessimorum consilio acceptis obsidibus inlesos abire permisit. In illis etiam diebus plaga locustarum facta.
Anno DCCCLXXU.
Anno Domini DCCCLXXU. Hludowicus imperator obiit, Karolusque rex Italiam perrexit, et pars maxima multitudo eiusdem prouintiae eum cum pace excepit. Sed Karlomannus nepos eius cum exercitu ueniens iter illius inquietare conatus est, sed nuntiis intercurrentibus ad colloquium mutuum deuenerunt, et pace inter eos acta Karlomannus reuersus est in terram suam, Karolus iter, quod arripuerat, pertendere studuit, donec Romam ad limina beati Petri peruenit, ibique ab Iohanne papa honorifice susceptus.
Anno DCCCLXXUI.
5
Anno Domini DCCCLXXUI. Karolus rex die natiuitatis Domini nostri a praedicto Iohanne papa accepit benedictionem imperialem multisque muneribus honorauit sanctum Petrum et praedictum papam, atque dehinc benedictione apostolica percepta remeauit in Franciam. Mortuo dehinc Hludowico fratre suo, pessimo usus consilio regnum ipsius, quod suis filiis pater reliquit, inuasit, Aquisgrani palatium cum multitudine uenit, sed non ita ut debuit. Inde Coloniam perrexit; et Hludowicus nepos eius ad eum legatos misit pacis gratia, sed quod petiere non impetrantes ad eum, a quo missi sunt, rediere. Unde instinctu diabolico utrique, Karolus imperator et Hludowicus rex, bellum inter se mandauere Andranacumque deuenerunt, et iudicio Dei cessit uictoria Hludowico, multique Franci nobiles ibi capti atque interempti sunt, et Karolus imperator inde fugiendo rediit in regnum suum. Actum est hoc proelium Nonis Octobr. indictione X. Interim, dum haec aguntur, Dani seu Nortmanni, piraticam exercentes, Sequanam ingressi incendiis et occisione regnum Francorum crudeliter deuastant. Contra quos Karolus exercitum dirigit, sed nil utiliter egere. Unde de redemptione regni cogitare coepit.
Anno DCCCLXXUII.
Anno Domini DCCCLXXUII. Misitque legatos, qui cum Nortmannis tractarent, ut munerati e regno eius abirent. Et facta pactione spoliantur aecclesiae, et omne regnum ad hoc tributum dat, ut ab hac liberarentur clade. Et dum in his principes regni occupantur, Karolus imperator ad hoc negotium perficiendum Hludowicum filium suum delegit in regno cum suis primoribus relinquendum et iterum iter parat, quo Italiam pergeret et inde ad limina apostolorum. Contra uoluntatem denique suorum cum coniuge iterum Italiam ingressus est, Papiaeque ciuitati Iohannes papa ei occurrit, ibique se mutuo salutauerunt. At hi qui in Francia remanserant dato tributo Danos e regno abire coegerunt. Et dum domnus apostolicus et imperator Papiae ciuitati essent, subito eis nuntiatur Karlomannum imperatori cum manu ualida superueniri. Unde commotus imperator, uidens non habere unde ei resistere, praedicto papae munera, quae sancto deportabat Petro, dedit, inter quae crucifixum aureum, quale non fuit ab ullis regibus factum. Ipse uero per Alpes Prouintiae in Franciam repedare uoluit, sed, ut dicitur, a quodam Sedechia Iudaeo potionatus in loco qui dicitur Nantua intra Alpes posito II. Non. Octobr. indictione XI, anno aetatis suae LIIII, regni uero XXXUII, imperii autem II. uitam finiuit praesentem. Corpus uero eius in eodem regno in loculo *reposuerunt, donec transferretur in Franciam, quod postea per diuersa loca translatum est. Franci uero mense Decembrio Compendio palatio adunati Hludowicum filium eius in regnum statuunt.
Anno DCCCLXXUIII.
Anno Domini DCCCLXXUIII. Iohannes papa ab Lantberto duce Spolitanorum iniuriatus Franciam uenit, eiusque aduentus Hludowico regi nuntiatur, qui tunc morabatur circa Ligerem propter Nortmannos. Qui festinanter Trecas ciuitati ei occurrit, mutuoque se salutauerunt. Tunc ibi Incmarus Laudunensium episcopus, qui ab Bosone fuerat excaecatus, coram ipso papa atque omnibus Gallicanorum episcopis [se] de omnibus, quibus olim fuerat dampnatus, inculpabilem reddidit atque iubente apostolico missas celebrauit. Ibi etiam Bernardus dux Augustudunensium de infidelitate conuincitur. Rex etiam atque omnes principes multis honoribus honorauerunt domnum apostolicum et socium itineris eius Bosonem delegerunt usque Italiam. Hludowicus etiam rex, filius Hludowici, legatos misit ad Hludowicum regem, ut sibi Aristallio occurreret pacis gratia. Qui festine ad locum nominatum ueniens, mutuo se salutauerunt pacemque firmissimam inter se fecerunt. Actum est hoc mense Octobrio, ipsoque mense fere mediante eclypsis solis facta est hora diei UIII. indictione XII.
10
Anno DCCCLXXUIIII.
Anno Domini DCCCLXXUIIII. Balduinus comes moritur sepeliturque in Sithiu monasterio. Hludowicus etiam rex grauiter infirmatur et die sancto parasceuen anno aetatis suae circiter XXXIII, indictione XII, diem clausit extremum, sepeliturque in aecclesia beatae Dei genitricis Mariae, quam eius pater regio culto Compendio suo in palatio construxerat. Post uero eius obitum miserabilis et excidiosa inter Francos orta est dissensio. Nam Hugo abba memor fidelitatis, quam promisit Hludowico regi, suo uidelicet consobrino, filios eius Hludowicum et Karlomannum in paterno regno cum sibi consentientibus statuere uolebat, Gozlinus uero abba et Chuonradus comes multique alii eis consentientes supradictum regem Hludowicum in regno aduocarunt.
His denique inter se discordantibus Nortmanni ultra mare positi, eorum audientes discordiam, nauali euectione cum infinita multitudine mare transito Taruennam urbem Morinorum mediante mense Iulio igne et gladio uastauerunt, nemine sibi resistente. Uidentesque initia suorum prospere accidisse omnem terram Menapiorum perambulando ferro et igne uastant. Post haec Scaldum fluuium intrant et omnem Bracbantisiorum terram incendio et ferro delent. Contra quos Hugo filius Hlotharii regis arma sumens inconsulte non mediocrem eis intulit audatiam. Nam nil prospere egit et utile, uerum et turpiter inde aufugit, interfectis atque captis quam plurimis e suis sociis; inter quos etiam Abbas filius Adalardi captus est. Et dum haec aguntur, Hugo abba Waltherum Aurelianensium episcopum misit, obsecrans Hludowico regi, ut partem regni Hlotharii, quam suus genitor Karolo inter se diuidendo regnum consensit, acciperet et abiret in regnum suum et pacem suis sineret habere consobrinis. Quod ille audiens, recepta parte regni, abiit in terram suam. Hugo uero Hludowicum et Karlomannum per manus Ansegisi archiepiscopi benedici fecit in reges. Per idem tempus mense Septembrio natus est Karolus frater illorum.
Nortmanni uero non cessant deuastari aecclesiam populumque Christianum interfici captiuarique. Boso etiam dux prouinciae per tirannidem nomen regis sibi uindicat partemque Burgundiae occupat. Sed Nortmanni incendiis et deuastationibus inhiantes sanguinemque humanum sitientes ad interitum et perditionem regni mense Nouembrio in Gandao monasterio sedem sibi ad hiemandum statuunt et mense Decembrio corpus sancti Uedasti Uallis supra Sumnam in uilla sua defertur. Ragnelmus Tornacensium episcopus moritur per indictionem XIII.
Anno DCCCLXXX.
15
Anno Domini *DCCCLXXX. Nortmanni uero Tornacam ciuitatem et omnia monasteria supra Scaldum ferro et igne deuastant, interfectis accolis terrae atque captiuatis. Gozlinus uero et Chuonradus eorumque complices aegre ferentes de amicitia Hugonis abbatis suorumque dominorum cum Hludowico iterum eum faciunt uenire in Franciam. Contra quem Hugo abba cum sociis ac dominis et copioso exercitu uenire non distulit, apudque monasterium sancti Quintini resederunt, Hludowicus uero rex et eius exercitus supra fluuium Hisam, et nuntiis intercurrentibus praedicti reges in unum conueniunt et pacis foedera inter se procurante Hugone abbate firmant, regratiatis his qui a se disciuerant. Actum est hoc mense Februario.
Post haec Hludowicus parat redire in regnum suum, occurritque Nortmannis a praeda reuertentibus. Et facta congressione apud Timiomum nobiliter eos uicisset, nisi contigisset Hugonem filium suum ibi ruere. Nam Godefridus rex Danorum illum interfecit. Quo mortuo omisit rex illos insequi. Multi quoque nobiles illius gentis ibi corruerunt, caeteri, qui euasere, rediere ad castra sua. Hugo quoque abbas fuit in illo proelio.
Hoc modo Hludowico ad sua reuerso, Hludowicus et Karlomannus reges Ambianis cum suis fidelibus ueniunt, ibique Franci inter eos diuidunt, dataque est pars Franciae et omnis Neustria Hludowico, Karlomanno uero Aquitania atque pars Burgundiae necnon et Gothtia; et inde unusquisque iuit in sua.
Post haec Hludowicus rex dirigit Heinricum quendam e suis principibus, qui pergeret cum Hludowico et Karlomanno contra Bosonem tyrannum. In ipso etiam itinere Heinricus Teutbaldum filium Hucberti graui deuicit proelio. Hludowicus uero Gauzlinum cum aliis multis ad tuitionem regni contra Nortmannos dirigit. Ipse uero et frater eius cum reliquo exercitu Burgundiam petentes ciuitates, quas tyrannus inuaserat, receperunt. Sociatoque sibi Karolo rege, fratre Hludowici, Bosonem in Uienna ciuitate incluserunt, pacemque ei obtulerunt, quam ille rennuit suscipere. Circumdata itaque urbe ille se firmissime intus muniuit. Unde episcopi cum consilio regum et principum eum perpetuo damnauere anathemate. Karolus uero rex de nocte consurgens, ignorantibus Hludowico et Karlomanno, igne sua castra concremauit, atque ita reuertitur in sua. Hoc etiam tempore obiit Karlomannus rex, frater Karoli et Hludowici. Hi uero qui Uiennam obsederant uidentes nil inimicis posse . ., accepto consilio, rediere in sua.
Gozlinus uero abba et exercitus qui cum eo erat statuunt Nortmannos bellum inferre. Mittuntque ad eos qui trans Scaldum erant, ut die statuta uenientes, hi ex una parte fluminis hique ex alia eosque delerent. Sed non prouenit ita ut uoluerunt. Nam non solum nil prospere egerunt, uerum turpiter fugiendo uix euasere, captis suorum plurimis atque occisis. Timor quoque et tremor eorum cecidit super inhabitantes terram, et hac elati uictoria die noctuque non cessant aecclesias igne cremari populumque Christianum iugulari. Tunc omnes intra Scaldum et Sumnam atque trans Scaldum monachi, canonici, sanctimoniales cum corporibus sanctorum et omnis aetas et conditio fugam ineunt. Ipsi enim Dani nemini nec etiam aetati parcebant, sed omnia ferro et igne deuastant. Gozlinus uero et hi qui cum eo erant uidentes non posse eos resistere, mense Octobrio intrante dimisso exercitu, rediit unusquisque in sua. Nortmanni uero seu Dani sedem sibi mutauerunt et mense Nouembris Curtriaco sibi castrum ad hiemandum construunt. Indeque Menapios atque Sueuos usque ad internitionem deleuere, quia ualde illis infesti erant. Omnemque terram uorax flamma consumpsit. Hludowicus uero rex rediit in Franciam diemque natiuitatis Domini egit celebrem in Compendio palatio.
20
Anno DCCCLXXXI.
Anno Domini DCCCLXXXI. Nortmanni uero cum infinita multitudine monasterium nostrum ingressi UII. Kal. Ianuarii ipsum monasterium et ciuitatem, exceptis aecclesiis, et uicum monasterii et omnes uillas in circuitu U. Kal. Ianuarii, interfectis omnibus quos inuenire poterant, *igne cremauerunt omnemque terram usque Sumnam peruagati sunt, capta praeda infinita hominum, pecudum et iumentorum. Indeque eisdem U. Kal. Ianuarii Camaracum ingressi incendiis et occisionibus tam ciuitatem quam monasterium sancti Gaugerici uastantes atque cum infinita praeda ad castra sua reuersi omnia monasteria supra Hisscar fluuium deuastant, fugatis ac interfectis habitatoribus. Et circa purificationem sanctae Mariae iterum, mouentes, per Taruennam iter arripientes usque Centula monasterium sancti Richarii et sancti Walerici, omnia loca circa mare, monasteria et uicos indeque Ambianis ciuitatem atque Corbeiam monasterium petentes multisque honusti praedis, sani et sine inpedimento ad propria repedauere castra. Iberum circa sollempnitatem sancti Petri Atrebatis uenerunt omnesque quos ibi repperere interfecere et circuita omni terra, ferro et igne cuncta uastantes, sani reuertuntur ad castra.
Interim Hludowicus rex graui dolore contristatus, uidens regnum deleri, conuocato exercitu praeparat se ad proelium. At Nortmanni omnia prospera agentes cum magno exercitu fluuium Sumnam mense Iulio transeunt, cuncta uastantes more solito usque prope ciuitatem Beluagorum. Hludowicus uero rex cum exercitu transiens Hisam fluuium Latuerum tendere coepit, quo credebat Nortmannos redire. Missis itaque exploratoribus, nuntiant redire eos honustos a praeda. Contra quos rex ire perrexit obuiauitque eos in pago Witmau, in uilla quae dicebatur Sathulcurtis, et commissum est proelium. Moxque Nortmanni fugam ineunt atque dictam uillam deueniunt; quos rex insecutus est gloriosissimeque de eis triumphauit. Et patrata uictoria ex parte coeperunt gloriari suis hoc actum uiribus et non dederunt gloriam Deo. Paucique Nortmanni ex dicta uilla egressi, omnem exercitum uertit in fugam, pluresque ex eis, uidelicet usque ad centum homines, interfecerunt; et nisi rex citius equo descendens locum resistendi et audaciam suis donaret, omnes turpiter ex eodem loco fugiendo abirent. Hac uero patrata uictoria, quia multos contigit ibi ruere Nortmannos, rex ouans repedauit trans Hisam, perpauci uero Dani, qui euasere, interitum suorum nuntiauere in castra, indeque Nortmanni Hludowicum regem adolescentem timere coeperunt. Rex quoque adunato exercitu in pago Camaracensium uenit castrumque sibi statuit in loco qui dicitur Strum ad debellationem Danorum. Nortmanni hoc cognoscentes Gandauum rediere suisque reparatis nauibus terra marique iter facientes Mosam ingressi sunt et in Haslao sibi sedem firmant ad hiemandum.
Hac etiam tempestate Hludowicus rex senior obiit. Karlus uero frater eius Romam perrexit imperiique dignitatem adeptus est.
Anno DCCCLXXXII.
25
Anno Domini DCCCLXXXII. At australes Franci congregant exercitum contra Nortmannos, sed statim terga uertunt, ibique Walo Mettensis episcopus corruit. Dani uero famosissimum Aquisgrani palatium igne cremant et monasteria, ciuitates Treueris nobilissimam et Coloniam Agrippinam, palatia quoque regum et uillas cum habitatoribus terrae interfectis igne cremauerunt. Contra quos Karolus imperator exercitum infinitum congregat eosque Haslao obsedit. Godefridus uero rex ad eum exiit, cui imperator regnum Fresonum, quod olim Roricus Danus tenuerat, dedit. Coniugemque ei dedit Gislam filiam Hlotharii regis Nortmannosque e suo regno abire fecit.
Hludowicus uero rex Ligerem petiit Nortmannos uolens e regno suo eicere atque Alstingum in amicitiam recipere, quod et fecit. Sed quia iuuenis erat, quandam puellam, filiam cuiusdam Germundi, insecutus est; illa in domo paterno fugiens, rex equo sedens iocando eam insecutus scapulas superliminare et pectus sella equi attriuit eumque ualide confregit. Unde egrotare coepit et delatus apud Sanctum Dionisium, Nonis Augusti defunctus maximum dolorem Francis reliquit, sepultusque est in aecclesia sancti Dionisii. Miseruntque et uocauerunt fratrem eius Karlomannum, qui festine uenit in Franciam. Berardus quoque quidam ab Italia ueniens Bosonem tyrannum non sinebat quietum esse.
Nortmanni uero mense Octobrio in Condato sibi sedem firmant regnumque Karlomanni acriter deuastant. Karlomannus uero rex eiusque exercitus supra Sumnam in Barlous resederunt. Sed Nortmanni non cessant a rapinis, fugatis omnibus *accolis, qui relicti fuerant trans Sumnam. Unde cum exercitu per Terasciam iter agentes Hisam transierunt. Quos Karlomannus rex insecutus est eosque in Auallis comprehendit, commissoque proelio superiores Franci extiterunt cecideruntque ibi Nortmanni circiter mille, sed nil eos haec pugna perdomuit. Karlomannus Compendio palatio petiit, et Nortmanni Condato ad naues reuersi. Indeque omne regnum usque Hisam ferro et igne deuastant, subuersis moeniis et monasteriis atque aecclesiis usque ad solum dirutis seruitoribusque diuini cultus aut gladio aut fame peremptis aut ultra mare uenditis et accolis terrae deletis, nemine sibi resistente.
Tunc Hugo abba haec audiens adunato suo exercitu uenit ad regem et Nortmannis a praeda ex pago Beluacensi reuertentibus simul cum rege in Uitconia silua insecutus, illi huc illucque dispersi, paucis suorum amissis, rediere ad naues. His etiam diebus Hincmarus Remorum archiepiscopus, uir merito a cunctis praedicandus, ex hac uita discessit.
Anno DCCCLXXXIII.
30
Anno Domini DCCCLXXXIII. Cui in sede pontificali Folcho, uir admirabilis per omnia, successit. Post haec Nortmanni monasterium et aecclesiam sancti Quintini incendunt; simul etiam et aecclesiam Dei genitricis in Atrebatis ciuitate. Iterum Karlomannus rex Nortmannos insecutus nil prospere uel utile fecit. Moritur etiam his diebus Hrotgarius Beluagorum episcopus; cui successit Honoratus. Uerno uero tempore a Condato egressi maritima petiuere loca, ibique aestiuo remorati tempore Flamingos e terra sua fugere compulerunt et undique saeuientes omnia ferro et igne depopulantur. Circa autumni uero tempora Karlomannus rex in pago Uithmau uilla Melnaco contra Latuerum cum exercitu ad custodiam regni resedit, Northmanni uero Octobrio mense finiente Latuerum cum equitibus et peditibus atque omni suppellectili ueniunt. Naues quoque per mare Sumnam fluuium ingressae regem cunctumque exercitum eius fugere compulerunt atque Hisam fluuium transire fecerunt. Tunc Ambianis ciuitatem ad hiemandum sibi sedem parant. Dehinc usque Sequanam et circa fluenta Hisae omnem terram deuastant incensis monasteriis et aecclesiis Christi, nemine eis resistente. Tunc Franci, uidentes Nortmannorum res prospere in omnibus accrescere, quendam Danum Christianum [Sigefridum] nomine mittunt ad eos, qui caute cum . . . de redemptione regni ageret. Ille uero Bellouagum uenit, et ita Ambianis perrexit ad exercendum sibi iniunctum negotium.
Anno DCCCLXXXIIII.
Anno Domini DCCCLXXXIIII. Per idem tempus mortuo Engelwino Parisiorum episcopo Gauzilinus abba subrogatur in sedem eius. Nortmanni uero non cessant captiuari atque interfici populum Christianum atque aecclesias subrui, destructis moeniis et uillis igne crematis. Per omnes enim plateas iacebant cadauera clericorum, laicorum nobilium atque aliorum, mulierum, iuuenum et lactentium. Non enim erat uia uel locus, quo non iacerent mortui, et erat tribulatio omnibus et dolor, uidentes populum Christianum usque ad internitionem deuastari.
Interim, quia rex iuuenis erat, omnes principes Compendio palatio conueniunt tractaturi, quid illis esset agendum. Initoque consilio Sigefridum Danum Christianum regique fidelem, qui nepos fuerat Heorici Dani, [mittunt], ut cum principibus suae gentis tractaret, ut tributum acciperent et e regno abirent. At ille quod sibi iniunctum fuit opere implere studuit, Ambianis iuit, primores gentis quae sibi fuerant dicta enuntiat, et post longam et diuturnam contionem in eundo et redeundo, renuntiando nunc his, nunc illis, ad ultimum XII milia pondera argenti cum suo pondere imposuerunt regi et Francis in tributum, et datis obsidibus ad inuicem, coeperunt hi qui trans Hisam erant aliquatenus securi esse. A die itaque purificationis sanctae Mariae usque mense Octobrio inter eos haec securitas data est.
Sed Nortmanni trans Scaldum agentes praedas more sibi solito ferro et igne cuncta deuastant, aecclesias, monasteria, ciuitates, uicos, habitatores usque ad internitionem *deletis. Post sanctum itaque pascha inchoatur tributum persolui. Spoliantur aecclesiae et aecclesiastica mancipia; tandem soluto tributo, mense Octobrio finiente adunantur Franci, ut, si Nortmanni inmutari fidem uellent, eis resisterent. Nortmanni uero sua castra incendunt atque ab Ambianis recedunt. Rex uero et Franci transito Hisa lento itinere eos insequuntur. Praedicti uero Dani iter agentes Bononiam ueniunt ibique agentes consilium, quid sibi faciendum esset, pars illorum mare transiit, atque pars Luuanium in regno quondam Hlotharii, ibique sibi castra statuunt ad hiemandum. Franci uero qui cum Karlomanno fuerant redierunt ad sua loca; pauci iuuenes cum eo remanserunt uenandi causa in Basiu silua. Et dum rex aprum uellet percutere, quidam e suis Bertoldus nomine, cum ei iuuare uellet, casu regem in tibia uulnerauit, et accepto uulnere superuixit plus UII diebus atque in eodem loco defunctus est . . . . . Decembris, anno aetatis suae circiter XUIII. Delatum est corpus eius in monasterium sancti Dyonisii ibique humatum. Franci capiunt consilium et Theodericum comitem Italiae dirigunt ad imperatorem Karolum, uti ueniat in Franciam.
35
Anno DCCCLXXXU.
Anno Domini DCCCLXXXU. Karolus imperator nuntio percepto accelerauit iter et uenit usque Pontionum, ibique omnes qui fuerant in regno Karlomanni ad eum uenerunt eiusque se subdidere imperio; atque ita Karolus imperator rediit in terram suam, praecipiens eos qui erant ex regno quondam Hlotharii et regno Karlomanni pergere Luuanio contra Nortmannos. Condicto itaque uterque exercitus placiti die aduenerunt ad dictum locum, praeter Hugonem abbatem, qui dolore pedum ab hac profectione se abstinuit, sed nil ibi prospere egerunt, uerum cum magno dedecore rediere ad sua. Francosque qui uenerant ex regno Karlomanni irrisere Dani: 'Ut quid ad nos uenistis? Non fuit necesse. Nos scimus, qui estis, et uultis, ut ad uos redeamus; quod faciemus'.
His etiam diebus Godefridus Danus, quia disponebat suam inmutare fidem, astu Gerulfi sui fidelis ab Heinrico duce interficitur. Hugo etiam filius Hlotharii regis iubente imperatore per consilium dicti ducis excaecatus est. Mense itaque Iulio UIII. Kal. Augusti Rotomagum ciuitatem ingressi cum omni exercitu, Francique eos usque in dictum locum insecuti sunt. Et quia necdum eorum naues aduenerant, cum nauibus in Sequana repertis fluuium transierunt et sedem sibi firmare non desistunt. Inter haec omnes qui morabantur Neustria atque Burgundia adunantur et collecto exercitu adueniunt quasi debellaturi Nortmannos. Sed ut congredi debuerunt, contigit ruere Ragnoldum ducem Cinomannicum cum paucis, et hinc rediere omnes ad loca sua cum magna tristitia, nil actum utile. Tunc Nortmanni seuire coeperunt incendiis, occisionibus sitientes, populumque Christianum necant, captiuant, aecclesias subruunt, nullo resistente. Iterum Franci parant se ad resistendum, non in bello, sed munitiones construunt, quo illis nauale iter interdicant. Castrum quoque statuunt super fluuium Hisam in loco qui dicitur Ad pontem Hiserae, quod Aletramno committunt ad custodiendum. Parisius ciuitatem Gauzlinus episcopus munit. Nortmanni uero mense Nouembri Hisam ingressi praedictum castrum obsidione cingunt aquamque eis qui in castro erant inclusi haurire ex flumine, quia aliam non habebant, prohibent. Hi uero qui in castro erant coeperunt laborare pro penuria aquae. Quid multa? Pacem petunt et uiuos se abire petunt, et datis ad inuicem obsidibus, Aletramnus cum suis Beluacum petiit. Nortmanni uero dictum igne cremauerunt castrum, diripientes omnia inibi reperta. Nam hi qui castrum reliquerant omnia sua inibi dimiserunt praeter arma et equos; sub hac etiam conditione abire illis permissum est.
Hac Nortmanni patrata uictoria ualde elati Parisius adeunt turremque statim aggressi ualide obpugnant, et quia necdum perfecte firmata fuerat, eam se capi sine mora existimant. At Christiani uiriliter eam defendunt, et factum est proelium a mane usque ad uesperum, noxque dirimit proelium; atque ita Nortmanni ea nocte regressi ad naues. Gauzlinus uero episcopus et Odo comes tota nocte cum suis *laborauere, suam obfirmantes turrim ad praeparationem pugnae. Sequenti die iterum Nortmanni accurrunt ad ipsam turrim ad proelium, fitque grauis pugna usque ad solis occasum. Sed Dani multis suorum amissis rediere ad naues; indeque sibi castrum statuunt aduersus ciuitatem eamque obsidione uallant, machinas construunt, ignem supponunt et omne ingenium suum apponunt ad captionem ciuitatis. Sed Christiani aduersus eos fortiter dimicando in omnibus extitere superiores.
Anno DCCCLXXXUI.
40
[Anno Domini DCCCLXXXUI.] UIII. Idus Februarii contigit graue discrimen infra ciuitatem habitantibus. Nam ex grauissima inundatione fluminis minor pons disruptus est. Quo cognito episcopus delegit nocte illa ex suis uiros nobiles et strenuos ad custodiam turris, ut mane facto pons restauraretur; quod Nortmannis minime latuit. Anteque auroram surgentes cum omni multitudine ad ipsam accurrerunt turrim eamque uallantes, ne adiutorium e ciuitate illis superueniret, obpugnare coeperunt. Illis uero qui intra turrim erant acriter resistentibus, fit clamor multitudinis usque in caelum, episcopo desuper muro ciuitatis cum omnibus qui in ciuitate erant nimis flentibus, eo quod suis subuenire non possent, et quia nil aliud agere poterat, Christo eos commendabat. At Nortmanni cum impetu portam ipsius turris adeunt ignemque subponunt, et hi qui infra erant fracti uulneribus et incendio capiuntur atque ad obprobrium Christianorum diuersis interficiuntur modis atque in flumine praecipitantur. Indeque ipsam turrim destruunt. Post haec non cessant obpugnare ciuitatem.
Episcopus uero corde confractus ex graui damno Herkengero comiti litteras misit mandans, ut quantotius Germaniam peteret et Heinrico duci Austrasiorum expeteret, quo ei et populo Christiano subueniret. Herkengerus uero quae sibi mandauerat statim adimpleuit et Heinricum cum exercitu Parisius uenire fecit, sed nil ibi profecit atque in suam rediit regionem. Gauzlinus uero, dum omnibus modis populo Christiano iuuare studeret, cum Sigefrido rege Danorum amicitiam fecit, ut per hoc ciuitas ab obsidione liberaretur. Dum haec aguntur, episcopus graui corruit infirmitate, diem clausit extremum in loculoque positus est in ipsa ciuitate. Cuius obitus Nortmannis non latuit; et antequam ciuibus eius obitus nuntiaretur, a Nortmannis deforis praedicatur episcopum esse mortuum. Dehinc uulgus pertesi una cum morte patris obsidione inremediabiliter contristantur. Quos Odo illustris comes suis adhortationibus roborabat. Nortmanni tamen cotidie, non cessant obpugnare ciuitatem, et ex utraque parte multi interficiuntur, pluresque uulneribus debilitantur, escae etiam coeperunt minui in ciuitate.
His diebus, id est ….., Hugo uenerabilis abba ex hac uita decessit sepeliturque in monasterio sancti Germani Autisiodoro Odo uero, uidens affligi populum, clam exiit de ciuitate, a principibus regni requirens auxilium et, ut imperatori innotescerent uelocius perituram ciuitatem, nisi auxilium ei daretur. Dehinc regressus ipsam ciuitatem de eius absentia nimis repperit merentem; non tamen in ea sine admiratione introiit. Nortmanni eius reditum praescientes occurrerunt ei ante portam turris. Sed ille, amisso equo a dextris et a sinistris aduersarios caedens, ciuitatem ingressus tristem populum reddidit laetum. Nemo tamen mortalium enumerare potest, qualia pericula ibi pertulerint, uel quot milia hominum in diuersis praeliis ibi corruerint ex utraque parte; nam sine intermissione cum diuerso apparatu armorum et machinarum arietumque ipsam concutiebant ciuitatem. Sed omnibus magna instantia ad Deum clamantibus semper liberati sunt. Nam ferme octo mensibus, antequam imperator eis subueniret, diuersis modis proeliatum est.
Circa autumni uero tempora Carisiacum ueniens cum ingenti exercitu praemisit Heinricum dictum ducem Austrasiorum Parisius. Qui dum aduenisset illuc cum exercitu prope ciuitatem, cum paucis inconsulte coepit equitare circa castra Danorum uolens inuisere, qualiter exercitus castra eorum possent adtingere, uel quo ipsi castra figere deberent: et ecce equus eius subito corruens inter fossas, quas Nortmanni fecerant, illum deiecit ad terram. Statimque de latibulis Dani pauci surgentes *illum interemerunt, magnumque dolorem et terrorem Christianis fecit, Danis uero gaudium. Cumque nudassent illum armis suis, superuenit quidam e Francis Ragnerus nomine comes eiusque corpus non absque uulneribus illis tulit. Quod statim imperatori nuntiatum est. Ille uero audito multum doluit, accepto tamen consilio Parisius uenit cum manu ualida. Sed quia dux periit, ipse nil utile gessit.
His diebus, id est XU. Kal. Octobris, Bellouagus ciuitas igne ex parte crematur. In quo incendio omnis ornatus monasterii sancti Uedasti in thesauro et sacris uestibus et libris et kartis deperiit. Imperator uero cum exercitu ad castra Nortmannorum ueniens, quia ex utraque parte fluminis castra fixerant, eis unam fecit deserere fluuiumque transire atque in unum castra ponere. Deinde misit custodes in ciuitatem et exercitum misit trans flumen. Indeque coeperunt, quia hiems imminebat, missi ad inuicem discurrere, ut imperator pacem cum Danis faceret. Et factum est uere consilium nimis miserum. Nam utrumque, et ciuitatis redemptio illis promissa est et data et uia sine impedimento attributa, ut Burgundiam hieme depraedarent. Episcopo quoque in ipsa ciuitate delegato, Askricho nomine, et terram patris sui Rothberti Odoni comiti concessam, imperator castra mouit inde et quo uenerat redire festinauit. Nam Suessionis apud Sanctum Medardum terram inter Francos dispertiit; necdumque se de eo mouerat loco, et ecce Sigefridus rex, cuius supra meminimus, Hisam fluuium ingressus, terra et aqua iter faciens post eum cum suis, omnia ferro uastabat et igne. Quod cum imperator agnouisset – nam ignis eum certum nuntium deferebat -, festine rediit in terram suam. Post haec Sigefridus famosissimam aecclesiam beati Medardi igne cremauit, monasteria, uicos, palatia regia, interfectis et captiuatis accolis terrae. Nortmanni uero, qui per Sequanam ascenderant a Parisius, cum omni exercitu et suppellectili et nauibus Hionam fluuium ingressi Senonas ciuitatem obsederunt. Sed Eurardus archiepiscopus ipsius ciuitatis statim cum eis de redemptione ciuitatis agi coepit et obtinuit quod uoluit.
45
Anno DCCCLXXXUII.
Anno Domini DCCCLXXXUII. Nortmanni uero [usque] Segonnam et Ligerem more solito peruagati sunt. His etiam diebus moritur Eurardus Senonensis episcopus, cui succedit Waltherus iuuenis. Usque aestiuo tempore ibi residerunt, incendiis et occisionibus terram in solitudinem redigerunt. Sigefridus uero cum suis uerno finiente in Sequanam rediit agens solita et circa autumni tempora Frexiam petiit, ibique interfectus est. Dani uero Parisius regressi propter tributum ab imperatore promissum, pro qua re Askrichus ad imperatorem abiit et pro quo ierat rediens secum detulit; datoque tributo, quia nullus erat qui eis resisteret, iterum per Sequanam Maternam fluuium ingressi Gaziaco sibi castra statuunt.
Franci uero australes uidentes imperatoris uires ad regendum imperium inualidas, eiecto eo de regno, Arnulfum filium Karlomanni, qui eius erat nepos, in regni solio ponunt. Ast inferiores Franci inter se diuisi, quidam Widonem ab Italia, quidam Odonem in regno statuere uolunt. Berengarius etiam regnum Italiae usurpat. Hroderardus Camaracensium episcopus his diebus obiit. Karolus uero post amissum imperium fertur a suis strangulatus; tamen in breui finiuit uitam praesentem, possessurus caelestem, ut credimus. Nortmanni uero omnia loca usque Mosam more solito et partem Burgundiae deuastant.
Anno DCCCLXXXUIII.
Anno Domini DCCCLXXXUIII. Uerum, ut diximus, Franci diuisi, aliqui Widonem, qui partibus Fulchonis archiepiscopi fauebant, alii Odonem, inter quos Theodericus comes eminebat, in regno statuere contendebant. Conuenerunt itaque qui Odonem aduocarunt Compendio palatio atque cum consensu eorum qui sibi consentiebant per manus Waltheri archiepiscopi benedicisibi in regnum fecerunt. Pauci uero ex Burgundia Widonem Lingonis ciuitate per Geilonem eiusdem ciuitatis episcopum regem sibi creauerunt. Interim, dum haec aguntur, ordinatur Dodilo Camaracensium uel Atrebatensium ecclesiae episcopus *XUI. Kal. Aprilis. At hi qui ultra Iurum atque circa Alpes consistunt, Tullo adunati Hrodulfum nepotem Hugonis abbatis per episcopum dictae ciuitatis benedici in regem petierunt; qui et ita egit.
50
Wido uero rex factus, audiens Odonem in Francia creatum regem, cum his qui se sequi deliberauerant rediit Italiam. Ibique cum Berengero rege non modica gessit bella semperque uictor extitit. Cumque Berengerum e regno fugere compulisset, Romam iuit, imperator efficitur.
Odo uero rex Francos, qui suo nolebant se subdi dominationi, partim blanditiis, partim terroribus sibi sociari festinabat. Sed cum ei fidem dedissent, quo eius dominatui se subderent, contulerunt se ad Arnulfum regem, ut ueniret in Franciam et regnum sibi debitum reciperet. Inter quos erant primi huius discordiae Fulcho archiepiscopus et Hrodulfus abba necnon et Balduinus comes. Sed dum illi haec agerent, contigit Odoni regi per Dei misericordiam inopinata uictoria. Nam die natiuitatis sancti Iohannis baptistae cum paruo exercitu Danorum exercitum obuiauit super Axonam fluuium commissoque proelio mox uictor extitit. Quae uictoria non modicam illi contulit gloriam. Post haec ab Arnulfo conuocatur ad placitum. Qui sibi et regno suisque consulens, sumptis primoribus e suis, ad regem ire non distulit, praemisitque ante se Theodericum cum aliis, qui ei suum nuntiarent aduentum et cum eo de his quae necessaria erant tractarent. Qui, ut sibi imperatum fuerat, peregerunt, ei renuntiant, quo die ad condictum placitum deuenirent.
Interim, dum missi inter illos discurrerent, Balduinus relictis sociis iuit ad regem Odonem et promisit se de reliquo fidelem illi fore. At ille benigne suscepit eum et cum honore hortatusque est, ut in sua promissione maneret, iussitque, ut secum iret ad condictum placitum. Statuto itaque die Odo rex fretus auxilio suorum Wormaciam uenit, honorificeque ab Arnulfo rege susceptus, et facti amici, remisit eum cum honore in regnum suum petens, ut indulgentiam eis daret qui se ad eum contulerant.
Interim Nortmanni Meldis ciuitatem obsidione uallant, machinas instruunt, aggerem conportant ad capiendam urbem. Quibus uiriliter resistit Teutbertus comes, donec interiit cum omnibus prope bellatoribus. Mortuo itaque comite, episcopus Sigemundus timore perculsus iussit lapidibus obfirmari portas ciuitatis. Cumque hi qui infra ciuitatem erant inclusi, obsidione pertesi, fame attenuati, mortibus etiam suorum nimis afflicti, cernerent ex nulla parte sibi auxilium adfuturum, cum Nortmannis sibi notos agere coeperunt, ut data ciuitate uiui sinerentur abire. Quid plura? Refertur ad multitudinem, et sub spetie pacis obsides dant. Reserantur portae, fit uia Christianis, ut egrediantur, delegatis his qui eos quo uellent ducerent. Cumque amnem Maternam transissent et longius a ciuitate processissent, Nortmanni eos omnes insecuti comprehenderunt ipsum episcopum cum omni populo. Indeque reuersi ciuitatem igne combusserunt murosque quantum placuit destruxerunt; atque inibi morati sunt usque . mense prope Nouembrio.
Circa autumni uero tempora Odo rex adunato exercitu Parisius uenit, ibique castra metati sunt prope ciuitatem, ne iterum ipsa obsideretur. Nortmanni uero per Maternam in Sequanam regressi indeque nauigantes et iter per terram facientes, Luuam fluuium ingressi, circa eius littora sedem sibi firmant. Odo uero rex Remis ciuitatem contra missos Arnulfi perrexit, qui ei coronam, ut ferunt, misit, quam in aecclesia Dei genitricis in natale sancti Brictii capiti impositam, ab omni populo rex adclamatur. Ibique eis qui se spreuerant delicta pie indulsit atque in societatem recepit et, ut de reliquo sibi fideles forent, admonuit. Odo rex natiuitatem Domini in monasterio sancti Uedasti celebrem egit.
55
Anno DCCCLXXXUIIII.
Anno Domini DCCCLXXXUIIII. Post natiuitatem uero Domini cum paucis Francis Aquitaniam perrexit, ut sibi eos sociaret. Quo audito Ramnulfus dux maximae partis Aquitaniae cum sibi fauentibus uenit ad eum, adducens secum Karolum puerum, filium Hludowici regis, et iurauit illi quae digna fuerunt, simul et de ipso puerulo, ne quid mali de eo suspicaretur. *Aquitanios itaque rex ex parte receptos, festinauit propter Nortmannos redire in Franciam. Dani uero more suo Burgundiam, Neustriam atque partem Aquitaniae, nullo resistente, igne et ferro deuastant. Circa autumni uero tempora Parisius regressi, contra quos Odo rex uenit; et nuntiis intercurrentibus munerati ab eo, regressi a Parisius relictoque Sequanam, per mare nauale iter atque per terram pedestre et equestre agentes, in territorio Constantiae ciuitatis circa castrum Sancti Lauti sedem sibi faciunt ipsumque castrum oppugnare non cessant.
Anno DCCCXC.
Anno Domini DCCCXC. In ipsa etiam obsidione positus Lista praedictae ciuitatis [episcopus] diem clausit extremum; gladio etiam nobilioribus praedicti castri deletis, ad ultimum capta est munitio dicti castri, interfectis eius habitatoribus, ipsumque castrum funditus terrae coaequatum. Brittanni uero uiriliter suum defensauere regnum atque afflictos Danos Sequanam redire compulerunt. Imminente uero festa omnium sanctorum Dani per Sequanam Hisam ingressi Nouiomagum petunt ad statuenda sibi castra hiemalia. Illis uero qui per terram iter agebant occurrit rex Odo circa Germaniacum; sed propter loci incommoditatem nil eis damni intulit. Nortmanni uero coeptum iter peragentes castra sibi aduersus ciuitatem statuunt. Alstingus autem cum suis Argoua super Sumnam sedem sibi firmauit. Odo uero rex adunato exercitu super littora Hisae fluminis resedit, ne regnum libere deuastarent.
Alstingus uero per dolum pacem fecit cum Hrodulfo abbate, ut libere posset ire quo uellet. Praedictus uero Alstingus die sollempnitatis sancti Iohannis ewangelistae uenit aduersus castrum siue monasterium sancti Uedasti. Hrodulfus uero abbas timens, ne multitudo qui Nouiomum erat cum eis adueniret, et insidias timens – quod etiam Alstingus mandauerat – populum retinuit, sed cognita ueritate post eorum discessum multum doluit. Frequentibus uero incursionibus exterruit eos, nec ausi sunt postea ita aduersus praedictum uenire castrum.
60
Anno DCCCXCI.
Anno DCCCXCI. Hi uero qui Nouiomo erant mouentes exercitum usque Mosam omnem terram peruagati sunt; indeque per Bracbantum rediere transeuntesque Scaldum per inuia loca parant redire ad castra. Insecutusque eos Odo rex comprehendit eos super Galtheram, sed non ita ut uoluit. Nam amissa praeda per siluas dispersi euasere atque ita ad castra reuersi sunt.
Circa autumni uero tempora relicto Nouiomo maritima petiuere loca ibique toto aestiuo tempore morati sunt, indeque iterum mouentes iter usque Mosam. Quod audiens Arnulfus rex uelociter accurrit eosque usque trans Scaldum et prope Atrebatis insecutus, sed eos non comprehendit, indeque rediit in regnum suum. Nortmanni uero qui Nouiomo hiemauerant decreuerunt Luuanio sibi sedem firmare ad hiemandum, illucque mense Nouembrio petunt iter; qui uero Argobio, Ambianis sedem [sibi ] firmant. Arnulfus uero rex adunato exercitu uenit aduersum Nortmannos et Deo se protegente ipsum cepit castrum, interfecta non modica multitudine Danorum; atque hac patrata uictoria ita rediit in regnum suum. Nortmanni uero, qui huc illucque dispersi erant, adunati in eodem loco iterum sibi sedem firmant. Odo uero rex adunato exercitu Ambianis pergit, sed nil ibi prospere gessit. Uerum post haec in pago Uirmandinse ob neglectum custodum illi inprouise superueniunt Dani eumque fugere coegerunt.
Anno DCCCXCII.
Anno Domini DCCCXCII. Rodulfus abba et leuita obiit Nonis Ianuarii sepultusque in aecclesia beati Petri, in sinistra parte altaris, in monasterio sancti Uedasti. Tertio uero die post eius obitum, postquam castellani Egfridum comitem miserunt eius obitum regi nuntiantes et, ut illis iuxta suum uelle, quid agerent, remandaret, Balduinum a Flandris aduocantes per consilium Eureberti, qui nimis fuerat *uersutissimus, contra uoluntatem regis receperunt, pro nichilo habentes quod regi mandauerunt uel quod Egfrido comiti promiserant. Per hoc itaque, quod Eurebertus consiliatus est, Balduinus itaque comes legatos dirigit ad Odonem regem, mandans cum sua gratia uelle tenere abbatias sui consobrini. Odo uero rex respondit, ut sineret illum prius esse potestatiuum de suo, quod Deus illi concessit, et ueniret ad se, fidens benignum erga illum se inuenturum fore. Balduinus uero ad hoc non praebuit assensum. Iterum rex alios atque alios missos misit, sed nil profecerunt. Exhinc Balduinus regi coepit esse infestus. Relicto itaque fratre Atrebatis, ipse in Flandras ante quadragesimam perrexit.
65
Sed die lunae ante pascha contigit nobis malum tale, quod inrecuperabile est. Nam casu hora diei sexta ipsum castrum igne accensum combussit aecclesias inibi sancti Uedasti, sancti Petri et sanctae Mariae. In ipso etiam incendio omnia patrocinia sanctorum, quae habuimus, furto nobis ablata sunt, omne etiam castrum consumptum est. Indeque fames ualida et sterilitas terrae nobis inuasit, ita ut accolae terrae prae magnitudine famis sua relinquerent loca.
Post haec Balduinus castrum refirmat et parat se ad resistendum. Episcopi uero illum excommunicauerunt. Exhinc Odo rex adunato exercitu iter arripuit quasi Atrebatis uenturus, re autem uera Flandris petiturus. Balduinus Atrebatis iter arripiens per aliam uiam antecessit regem uenitque in Bruociam, atque ita rex sine aliquo effectu rediit ad loca sua. Nam antea Walkerus eius consobrinus castrum Ludunensium, quod a rege perceperat, per tirannidem obtinuit, sed rex castellum obsedit ipsamque ciuitatem mox cepit. Et post paucos dies diiudicatus, sed rex non sibi praeuidit, capite eum iussit truncari. Hocque actum est, antequam rex Flandras pergeret. Nam Balduinus per Eurebertum inter se et Walkerum pacem fecit, quae pax illi abstulit uitam.
Nortmanni uero a Luuanio regressi, uidentes omne regnum fame atteri, relicta Francia tempore autumni mare transierunt. Franci uero, qui dudum Odoni regi infesti fuerant, sociatis sibi aliis, ut possent compleri quae uolebant, suaserunt regi, ut relicta Francia hiemandi gratia peteret Aquitaniam, ut Francia, quae tot annis afflicta erat, aliquatenus recuperare posset; et quia Ramnulfus obierat, et quia Ebulus et Gotbertus ab illo disciuerant, eos aut sibi resociaret aut de regno suo pelleret aut uita priuaret. Ille credulus factus consilium adquieuit eorum, nescius, quae mala sibi parabant. At ubi fines attigit Aquitaniae, Ebulus, eius aduentum praesciens, in fugam uersus interfectus est iuxta quoddam castellum lapide; frater quoque eius Gozbertus post haec obsessus atque in breui uitam finiuit.
Anno DCCCXCIII.
Anno Domini DCCCXCIII. Franci qui in Francia remanserant, ut inimicitias et odium, quod habebant contra Odonem regem, panderent, Remis adunati consilium inierunt aduersus eum, ut die purificationis sanctae Mariae in eodem, iterum conuenirent loco et quod inuicem firmauerant manifestis indiciis demonstrarent. Mittunt itaque et Karolum regis Hludowici filium, adhuc puerulum, ad dictum placitum uenire fecerunt et die supra dicto Remis adunati eum in paterno solio benedictum in regem collocant, omnesque coniurant aduersus Odonem regem. Fama itaque citius uolans quod factum est Odoni regi innotuit. Ipse uero, ut tunc conueniens fuerat, Aquitaniam degens ad eos qui sibi fideles erant in Francia mandauit, ut constantes essent, in suaque poscit permanere fide. Post pascha Domini Fulcho archiepiscopus et Heribertus comes assumentes Karolum regem cum omni exercitu disponunt [ire] contra Odonem regem, ueneruntque contra eos Richardus, Willelmus et Hadamarus, habueruntque exercitum copiosum. Contra quos rex Odo uenire non distulit. Misitque ad eos qui cum Karolo erant mandans, ut quicquid in eis deliquissent per suum eis uadium emendarent et memores essent sacramenti quae sibi iurauerant. Atque ita actum est, ut sine aliquo effectu unusquisque rediret in sua. Karolus cum suis reuersus in Francia; Odo uero remansit in Aquitania. Messiuo tempore Odo rex subito Franciam ueniens Karolum cum suis e regno abire coegit. Septembrio uero mense Karolus cum suis redit in Francia inprouise, atque intercurrentibus nuntiis inuicem pacem faciunt usque in pascha. Atque ita Odo rex Compendio iuit. *Karolus uero cum Fulcone Remis repedauit.
70
Anno DCCCXCIIII.
Anno Domini DCCCXCIIII. Denique post pascha adunato exercitu Odo rex disponit ire Remis contra Karolum eiusque fidelibus. Hi uero qui ab eo disciuerant Remis cum suo adunantur rege. Odo uero rex ueniens castra aduersus eos posuit. Cumque hi qui cum Karolo erant uiderent se non habere unde ei resistere, ciuitate munita custodibusque delegatis, sub obtentu pacis acceptis a Rothberto obsidibus, noctu ciuitatem egressi cum suo rege ad Arnulfi regis auxilium cum suo rege se contulerunt. Arnulfus uero rex benigne suum excepit consobrinum eique regnum paternum concessit adiutoresque ei delegauit hos qui erant ex superiori Francia. Qui reuersi ab Arnulfo Odonem in regno inueniunt eos cum suo expectantes exercitu supra Axonam fluuium. Sed hi qui erant cum Karolo ex parte Arnulfi cum Odone rege amicitiam habebant. Resederuntque et illi ex alia parte dicti fluminis, nulloque peracto negotio unusquisque rediit in sua. Odo uero rex remansit in Francia, Karolus uero contulit se ad Richardum; quem insecutus Odo rex, uolens determinare bello finem discordiae. Uerum pietas Dei non concessit sanguinem finem litis finiri. Per idem tempus Teutboldus Lingonicae urbis episcopus excecatus est a Manasse Richardi dilecto. Odo rex iterum rediit in Franciam, Karolus uero cum suis in Burgundiam quo poterant morabantur.
Anno DCCCXCU.
Anno Domini DCCCXCU. Constricti uero hi qui sequebantur Karolum – nam Odo rex eis quicquid in Francia habuerant tulerat – Burgundiam acriter depopulati sunt. Uenitque clamor eorum ad aures Arnulfi regis. Qui missos in Franciam mittens iussit, ut Odo et Karolus ad eum uenirent, quatinus tantae calamitatis malum inter eos finiret. Uerum hi qui Karoli partibus fauebant ab ipsa profectione suum retinuere regem missosque suos ad regem dirigunt Arnulfum. Odo uero rex strenuis secum assumptis uiris ire ad regem perrexit Arnulfum multisque honoribus eum honorauit. Rex uero illum cum honore excoepit atque cum laetitia ad sua remisit, filiumque suum rex Arnulfus in praesentia Odoni regis nomine Zuendebolchum benedici in regem fecit eique concessit regnum quondam Hlotharii.
Cumque Odo rex rediret ab Arnulfo, Fulchonem archiepiscopum, qui pergebat ad Arnulfum, in itinere obuiant; qui uix fuga lapsus est, interfecto Adalungo comite, qui cum eo erat. At hi qui cum Karolo erant conferunt se ad Zuendebolchum eique partem regni consentiunt, uti ueniat et iuuet Karolo suo consobrino. Quod audiens Odo rex, quia sui fatigati erant, quasi ignorans hoc Sequanam transiit. Zuendebolchus uero rex et Karolus cum exercitu ueniunt Laudunumque obsidione cingunt. Balduinus uero comes et Hrodulfus frater eius necnon et Ragnerus non bono consilio accepto Karolum reliquerunt et se ad Zuendebolchum contulerunt. Hi uero qui cum Karolo erant uidentes se inminui et, ut ferunt, quia Zuendebolchus cum suis Karolum priuari uitam cogitabant, ab ipsa obsidione legatos [ad] Odonem mittunt, ut partem regni, qualemcumque ei placuerit, Karolo et eis consentiat atque eos in pace recipiat. Quod rex libentissime annuit, indeque adunato exercitu in Franciam repedauit. Ut Zuendebolcho nuntiatum est, qui iam a Lauduno recesserat, episcopo Didone indutias sub spetie pacis petendo, et quia primores Karoli uidebat non ita esse erga se ut fuerant, uelociter reuersus est in regnum suum.
75
Odo uero rex Corbeiam uenit indeque Atrebatis castrumque seu monasterium sancti Uedasti obsidione uallauit. Sed miseratus Christianitati noluit eum bellando capere. Homines uero Balduini, uidentes ei non posse resistere, pacem petunt, obsides regi dant, ad sauum dirigunt seniorem, ut, quid illis agendum sit, insinuet. Et dum moram facit his qui missus fuerat, rex iussit sibi aperiri portas, ingressusque monasterium seu castellum ad limina perrexit sancti Uedasti coramque eius sepulchro humi prostratus deuotissime orauit ac uberrime fleuit, inibi etiam missam audiuit, gratias agens Deo. Uenerunt etiam a parte Karoli et primorum eius Heribertus et Herkengerus et Hekfridus propter dictam rationem. Missi uero Balduini regressi *cum Rotberto egerunt ea quae senior illorum iussit. Statimque rex iussit illis reddi claues castelli omnesque suos iussit exire, et ita homines Balduini recipere ipsum castrum. Rex uero ab Atrebatis disponit ire ad Sanctum Quintinum et Perronam. Nam Sancti Quintini castrum, per noctem tradendo eum abintus, tulerat Rodulfus filio Theoderici. Sed intercurrentibus nuntiis distulit rex profectionem et Karoli fidelibus indixit placitum usque post pascha, ut hieme sine discordiis agerent.
Anno DCCCXCUI.
Anno Domini DCCCXCUI. Odo rex in Francia hiemauit, Karolus uero rex supra Mosellam. Exhinc hi qui cum Karolo erant Balduinum infestum habuere, et ubique depraedationes agebantur ab eis. Nam omnia castella tulerat eis Odo rex, excepto Remis. Igitur per uaria placita totus hic annus pertransiit. Odo rex placitum cum suis fidelibus habuit, uolens partem regni, quam eius fideles tenuerant, Karolo concedere. Sed Rodulfus comes omne illud placitum disrupit; unde Heribertus et Herkengerus, omnibus iam perditis, contulerunt se ad regem Odonem, paucique relicti sunt cum Karolo. Post haec Odo rex castrum Sancti Quintini et Perronam obsedit hominesque Rodulfi inde eiecit. Fulcho uero archiepiscopus, qui adhuc fauebat partibus Karoli, circumuentus a fidelibus Odonis et, licet inuitus, uenit ad regem et de omnibus quae ei rex iussit satis illi fecit. Karolus uero hoc audito secessit in regnum Zuendebolchi.
Ac per idem tempus iterum Nortmanni cum duce Hundeo nomine et quinque barchis iterum Sequanam ingressi; et dum rex ad alia intendit, magnum sibi et regno malum accrescere fecit. Rodulfus uero in ira commotus propter castella perdita, dum depraedari non cessat abbatiam sancti Quintini, ab Heriberto in bello occiditur. Nortmanni uero iam multiplicati paucis ante natiuitatem Domini diebus Hisam ingressi Cauciaco sedem sibi nullo resistente firmant.
Anno DCCCXCUII.
80
Anno Domini DCCCXCUII. Post haec usque Mosam in praeda exierunt, nullo sibi resistente. A praeda uero illis reuertentibus occurrit regis exercitus, sed nil profecerunt. Uerum Nortmanni ad naues reuersi, timentes multitudinem exercitus, ne obsiderentur, in Sequanam redierunt, ibique toto demorantes aestate praedas agebant, nullo sibi resistente. Karolus uero Hundeum ad se deductum Duninio monasterio in pascha eum de sacro fonte suscepit.
Uerum post haec hi qui cum Karolo erant, uidentes suam paucitatem et nullum tutum habere locum refugii, iterum ad Odonem regem dirigunt, quatinus ad memoriam reduceret, quod senior eorum filius esset sui quondam senioris, et partem aliquam ei ex paterno regno concederet. At uero rex cum consilio suorum respondit se illi uelle misereri, si sibi liceret; et intercurrentibus nuntiis uenit Karolus ad eum; quem ille benigne suscepit, deditque ei tantum e regno, quantum sibi uisum fuit, promisitque maiora et remisit eum ad locum suum, pacificato Heriberto cum eo. Balduinus etiam Rothberto faciente uenit ad regem; quem rex honorifice suscepit, et de omnibus quae iusserat illi rex satis illi fecit, et ita remisit eum rex ad sua. Nortmanni uero iam in multitudine fidentes omnes reliquias regni ferro et igne deuastant. Unde rex misit ad eos, regnum redimere uolens; et facto placito super Ligerem hiemandi gratia pergunt. Odo uero rex uenit ad quoddam castrum super fluuium Isam, quod Fera dicitur, ibique grauiter infirmari coepit. Qui dum languor per dies singulos incresceret, onmibus rogare coepit, ut Karolo seruarent fidem.
Anno DCCCXCUIII.
Anno Domini DCCCXCUIII. Obiit ipse in eodem loco Kalendis Ianuarii, corpusque eius apud Sanctum Dionisium delatum ibique honorifice humatum. Franci uero rege mortuo die . . . Remis conueniunt Karolumque in sede paterna restituunt. Balduinus uero propter Heribertum uenire distulit, attamen missos dirigit, qui regi innotescerent se illi fidelem esse, sicut dignum erat.
Nortmanni uero uerno tempore rediere ad naues, uastatam Aquitaniae partem atque Neustriam, insuper plurima euersa castra, interfectis habitatoribus. Post haec Rothbertus comes, frater regis Odoni, uenit ad regem; quem rex honorifice suscepit, eiusque fidelis effectus rediit ad sua. Similiter fecit et Richardus, [insuper et Willelmus]. Post haec rex Karolus cum exercitu paruo Nortmannis a praeda reuertentibus in pago Uitmau iuxta quandam . . . insecutus, aliquibus suorum interfectis plurimisque uulneratis, Nortmanni more solito loca inoportuna tenentes rediere ad naues.
85
Hiemis uero tempore Burgundiam petierunt ibique sedem sibi statuunt ad hiemandum. Sed Richardus comes noctu in natale sanctorum Innocentium commisit cum eis proelium et uictor existens compulit eos redire in Sequanam. Ragnerus uero comes uenit ad regem Karolum et fidem ei promittens suasit illi atque suis fidelibus inuadere regnum Zuendebolchi.
Sed ille suis adunatis fidelibus uenit contra Karolum, nuntiisque discurrentibus inter eos, Karolus nullo peracto negotio rediit in regnum suum.
Anno DCCCXCUIIII.
Anno Domini DCCCXCUIIII. Balduinus uero contra regis uoluntatem Perronam inuasit, sed sub celeritate amisit. Post haec mense Nouembrio Nortmanni quasi sedem sibi firmandam super Hisam iter arripientes omnem terram peruagati sunt usque Mosam, insecutusque est eos Zuendebolchus rex, sed non comprehendit eos. Karolus rex obsedit castrum Sancti Uedasti, et habitatoribus excommunicatis omnibus, hi qui ipsum castrum tenebant missos dirigunt ad Balduinum et, quamuis non uoluntarie, obsides regi dederunt, dato spatio ad sua exportanda. Ad dictum uero placitum rediit rex, uenitque ad eum Balduinus in pago Camaracense; et primitus pacificati sunt Karolus rex atque Zuendebolchus, et reddidit Balduinus regi castrum et suos exinde fecit exire; quem rex dedit Altmaro comiti. In ipso etiam placito debuerunt se pacificari Heribertus et Balduinus, atque redierunt unusquisque ad sua loca.
Anno CM. Karolus uero rex aestiuo tempore super Hisam adunato exercitu resedit tractaturus, quid agerent de suis inimicis. Balduinus uero perrexit ad ipsum placitum, uolens sibi regem reblandiri, ut terram, quam ei tulerat, redderet. Cumque hoc contradiceret Fulcho atque Heribertus, Winetmarus inprouise superueniens Fulchoni archiepiscopo cum suis complicibus, quod dictum nefas est, multis perfossum uulneribus interfecerunt XUI. Kal. Iulii, corpusque eius Remis delatum atque in aecclesia beati Remigii positum. Post haec ordinato episcopo Hereueo Remis synodoque facto, omnes interfectores episcopi damnauerunt et a liminibus sanctae matris aecclesiae extorres reddiderunt. Rex uero cum Rothberto et Richardo atque Heriberto coepit sermocinari de Nortmannis, quid agerent. Unde contigit quadam die, ut Manasses, quidam ex fidelibus Richardi, cum rege loquens quae illi non conueniebat de Rothberto locutus est. Quod ubi Rothberto nuntiatum est, ascenso equo rediit in sua, atque ita omnes discordantes sine ullo effectu reuersi sunt [unusquisque in sua].
Click or tap any word for its parse and dictionary entry.
Text: Perseus Digital Library, licensed CC BY-SA. Dictionary: Lewis & Short (Perseus, CC BY-SA). Morphology: LatinCy — machine parsing, corrected against the AGDT & PROIEL treebanks and Morpheus.