Library › Latin: Law › Commonitorium
This short anonymous admonition is addressed by a bishop to the priests of his diocese, whom he calls fellow workers of his order: as he holds the place of Aaron and the twelve apostles, they hold the place of Eleazar and Ithamar and of the seventy-two disciples, and each must give account for those committed to him. It then sets out a series of rules in direct commands. Priests are to live blamelessly, keep their dwelling next to the church, have no women in their house, rise each night for vigils and sing the hours. Later rules forbid usury, acquiring churches through secular power, holding several churches, moving to another for gain, or receiving another priest’s parishioners.
Instructions of this kind were read to priests at diocesan synods and summarise in practical form the discipline expected of the parish clergy in the early Middle Ages. The text closely resembles the widely copied synodal admonition that circulated in the Carolingian period and later. It is useful evidence for the ideals and everyday regulation of priestly life, and its author and exact date are not established.
About this edition. The Latin text comes from Corpus Corporum, the Latin text repository of the University of Zurich (edition: Jacques-Paul Migne, Patrologia Latina, vol. 96, Parisiis 1851), reused with attribution for non-commercial purposes (CC BY-NC-SA). Every word has been analyzed with LatinCy, a neural language model for Latin — click or tap any word for its dictionary form, part of speech, and complete morphology, together with the full entry from Lewis & Short’s A Latin Dictionary.
Latin · Law
Commonitorium
Anonymous · every word parsed
1
Fratres sacerdotes Domini cooperatores nostri ordinis estis, et nos quidem, quamuis indigni, locum Aaron tenemus, uos locum Eleazari et Itamari. Nos uice duodecim apostolorum fungimur, uos septuaginta duorum discipulorum. Nos pastores uestri sumus, uos plebis uobis commissae. Nos de uobis rationem reddituri sumus summo pastori Domino nostro Iesu Christo, uos de plebe uobis commissa. Ideoque, charissimi, uestrum uidete periculum. Admonemus itaque et obsecramus fraternitatem uestram, ut quae uobis suggerimus, memoriae commendetis, et opere exercere studeatis.
I
In primis admonemus ut uita et conuersatio uestra irreprehensibilis sit, scilicet ut cella uestra sit iuxta ecclesiam, et in domo uestra feminas non habeatis.
II
Omni nocte ad uigilias surgite; cursum uestrum horis certis decantate.
III
Missarum solemnitates celebrationesque religiose peragite; corpus et sanguinem Domini cum timore et reuerentia sumite; uasa sacra propriis manibus abluite et extergite.
IV
Nullus cantet nisi ieiunus; nullus cantet qui non communicet.
V
Nullus cantet sine amictu, alba, stola, fanone, casula. Et haec uestimenta nitida sint, et ad nullos alios usus sint.
VI
Nullus cum alba, qua in suos usus utitur, praesumat missam celebrare [ Al., cantare, hic et infra ]. Nullus in ligneo aut uitreo calice audeat missam celebrare.
VII
Nulla femina ad altare accedat, nec calicem Domini tangat.
VIII
Corporale mundissimum sit. Altare sit coopertum de mundis linteis. Super altare nihil ponatur nisi capsae et reliquiae et [ Al., aut forte] quatuor Euangelia et pyxis cum corpore Domini ad uiaticum infirmis, caetera in nitido loco recondantur.
IX
Missale, Plenarium, Lectionarium, Antiphonarium, utrumque librum XL homiliarum unusquisque habeat.
X
Locus in secretario uel iuxta altare sit praeparatus, ubi aqua effundatur quando sacra uasa abluuntur, ibique uas nitidum cum aqua pendeat, ubi sacerdos manus lauet post communionem.
XI
Ecclesiae sint bene coopertae et cameratae, atrium ecclesiae undique muratum.
XII
Nullus extra ecclesiam per domos, uel in locis non consecratis, missam cantet, nec solus cantet.
XIII
Quisque presbyter clericum habeat qui epistolam uel lectionem legat, eique ad missam respondeat et cum quo psalmos cantet.
XIV
Infirmos uisitate, eosque Deo reconciliate, oleo sancto ungite, et propria manu communicate. Nullus praesumat tradere communionem laico uel feminae ad ferendum infirmo.
XV
Nullus sacrum chrisma uendat, nullus pro baptizandis, uel pro corpore Domini, uel pro reconciliatione, uel pro sepultura, uel pro consecrandis ecclesiis pretium quaerat, uel ecclesias aliquorum data pecunia subripiat.
XVI
Uidete ne per negligentiam uestram ullus infans sine baptismo moriatur.
XVII
Nullus uestrum sit ebriosus, litigiosus, nullus arma in seditione ferat, nullus canum uel auium iocis inseruiat, nullus in tabernis bibat.
XVIII
Unusquisque uestrum, quantum sapit, plebi suae de Euangelio, de Epistola, uel aliqua diuina Scriptura Dominico die uel festis diebus annuntiet.
XIX
Curam pauperum, peregrinorum, orphanorum habeat, eosque ad prandium inuitet, ut in his et aliis huiusmodi a uobis alii exemplum capiant.
XX
Omni die Dominico ante missam aquam benedictam facite, unde populus et loca fidelium aspergantur.
XXI
Sacra uasa uel uestimenta sacerdotalia non dentur in uadimonium negotiatori uel alicui saeculari.
XXII
Nullus uestrum minus digne poenitentem cuiuscunque rei gratia ad reconciliationem adducat, et ei reconciliationis testimonium ferat.
XXIII
Nullus uestrum usuras exigat, et conductor sui senioris existat. Res et facultates quas post diem ordinationis uestrae acquiritis, ad ecclesiam cui deseruitis pertinere sciatis.
XXIV
Nullus sine scientia et consensu nostro ecclesiam acquirat. Nullus per potestatem saecularium ecclesiam obtineat; nullus ecclesiam ad quam titulatus est dimittat et ad aliam causa quaestus migret.
XXV
Nullus plures teneat ecclesias sine aliorum auxilio presbyterorum, nullatenus una ecclesia inter plures diuidatur.
XXVI
Nullus alterius parochianum, nisi in itinere, aut si sibi placitum fuerit, ad missam recipiat. Nullus in alterius parochia sine licentia illius cantet.
XXVII
Nullus decimam ad alium pertinentem recipiat.
XXVIII
Nullus poenitentem inuitet carnem manducare uel uinum bibere, nisi pro eo ad praesens eleemosynam dederit.
XXIX
Nullus praesumat baptizare, nisi in uigilia Paschae et Pentecosten, nisi pro periculo mortis.
XXX
Unusquisque fontes habeat, si non potest habere lapideos, habeat aliud uas ad hoc tantummodo praeparatum.
XXXI
Omnibus parochianis uestris symbolum et orationem Dominicam insinuate.
XXXII
Ieiunium quatuor temporum, rogationes, litaniam maiorem eis indicite.
XXXIII
Feria IU ante Quadragesimam eos ad confessionem inuitate, eisque iuxta qualitatem delicti poenitentiam iniungite, non ex corde uestro, sed sicut in poenitentiali scriptum est.
XXXIV
Tribus uicibus in anno, scilicet in Natale Domini, Pascha, Pentecosten, omnes fideles communicen
XXXV
Certis temporibus coniugati ab uxoribus abstineant.
XXXVI
Eulogias post missas in diebus festis accipiant.
XXXVII
Nullus presbyter in itinere sine stola incedat; nullus induatur uestimentis laicalibus; nullus rem aut possessionem aut mancipium ecclesiae uendat, aut commutet, uel quocunque ingenio alienet.
XXXVIII
Dominicum diem aliasque festiuitates a uespera usque ad uesperam celebret unusquisque.
XXXIX
Cantus et choros mulierum in atrio omnino prohibete.
XL
Carmina diabolica quae super mortuos nocturnis horis uulgus cantare solet, et cachinnos quos exercent, sub contestatione omnipotentis Dei prohibete.
XLI
Excommunicatis missam ne cantetis, et plebi uobis commissae ne hoc faciat interdicatis omnino
XLII
Nullus presbyter ad nuptias eat.
XLIII
Nullus uxorem, nisi publice celebratis nuptiis, accipiat. Raptum nullus faciat. Nullus proximam suam accipiat. Nullus sponsam alterius ducat.
XLIV
Unusquisque porcarios et alios seruos suos Dominicis diebus uel festiuis ad missam uenire faciat.
XLV
Patrini suos spirituales filios symbolum et orationem Dominicam uel doceant, uel docere faciant.
XLVI
Chrisma semper sit in sera propter quosdam infideles.
XLVII
Quisque presbyter expositionem Symboli uel Dominicae orationis habeat scriptam iuxta traditionem orthodoxorum Patrum, et eam pleniter intelligat, et inde praedicando populum sibi commissum assidue ore instruat. Orationes missarum, praefationem canonis, eumdem canonem pleniter intelligat, ut memoriter ac distincte proferre ualeat. Epistolae et Euangelii sensum saltem iuxta litteram sciat. Psalmorum uerba et distinctiones memoriter teneat. Exorcismos et orationes ad catechumenum faciendum, ad baptismum consecrandum, et preces super masculum et feminam singulariter et pluraliter distincte proferre sciat, et ordinem baptizandi ad succurrendum infirmis, et ordinem reconciliandi secundum auctoritatem canonum, et ordinem ungendi infirmos, et ordinem in exsequiis defunctorum, exorcismos quoque et preces super salem et aquam, cantum nocturnum et diurnum, compotum si non maiorem, saltem minorem, id est, epactas, concurrentes, regularesque terminos, Martyrologium, Poenitentialem unusquisque habeat.
Click or tap any word for its parse and dictionary entry.
Text: Perseus Digital Library, licensed CC BY-SA. Dictionary: Lewis & Short (Perseus, CC BY-SA). Morphology: LatinCy — machine parsing, corrected against the AGDT & PROIEL treebanks and Morpheus.