Ancient Library
The Greek and Latin classics — every word parsed, every form defined

Anonymous: Dies Obitualis Lanfranci

Library › Latin: History › Dies Obitualis Lanfranci

This anonymous obituary notice commemorates Lanfranc, archbishop of Canterbury, on the anniversary of his death, the fifth day before the Kalends of June. It praises him as a most faithful upholder of the Catholic faith, and lists his benefactions to his church in detail: he rebuilt it from the foundations and completed it, adorned it with ornaments of gold and gems, enriched it with many monks, and built the cloisters, cellars, refectories, dormitories and other buildings within the precinct together with its wall. He gave the church many books, a large number of which he corrected himself, and he recalled the archbishop of York and the other bishops of the realm to their due subjection to Canterbury.

The notice continues with his recovery of lands taken from the church, his provision of houses for the archbishops on their manors, and his rebuilding of the church of Rochester, where he established monks. Such obituary entries were read in the community on the anniversary of a benefactor’s death, and this one offers a contemporary summary of how Canterbury remembered Lanfranc’s work as builder, reformer and defender of its primacy after the Norman Conquest. It is short, at about 400 words, but precise and informative, and it is useful alongside the longer lives and chronicles of the period.

About this edition. The Latin text comes from Corpus Corporum, the Latin text repository of the University of Zurich (edition: Jacques-Paul Migne, Patrologia Latina, vol. 150, Parisiis 1854), reused with attribution for non-commercial purposes (CC BY-NC-SA). Every word has been analyzed with LatinCy, a neural language model for Latin — click or tap any word for its dictionary form, part of speech, and complete morphology, together with the full entry from Lewis & Short’s A Latin Dictionary.

Latin · History
Dies Obitualis Lanfranci
Anonymous · every word parsed
1
U Kal. Iunii obiit felicis memoriae Lanfrancus archiepiscopus, catholicae fidei fidelissimus obseruator et firmissimus roborator. Qui, cooperante gratia Dei, istam ecclesiam a fundamentis fundauit et consummauit, et multis ac honestis ornamentis, aliis ex auro mundissimo factis, aliis auro gemmisque paratis, aliis etsi sine auro ac gemmis, magnifice tamen laudandis, ornauit; multis ac religiosis monachorum personis ditauit, multa multumque reuerenda religione decorauit. Hic etiam claustra, cellaria, refectoria, dormitoria caeterasque omnes officinas necessarias, et omnia aedificia infra ambitum curiae consistentia cum ipso ambitu mirabiliter miranda aedificauit. Pretioso insuper ornamento librorum istam Ecclesiam apprime honestauit [ex] quibus quamplurimos per semetipsum emendauit. Archiepiscopum quoque Eboracensem caeterosque huius regni episcopos a subiectione huius Ecclesiae resilientes ad ueram et debitam subiectionem reuocauit. Per hoc [ l. hunc.] etiam et ipso faciente omnes illas terras, quae in anniuersaria die regis Willelmi commemorantur, longo tempore amissas Ecclesia ista recuperauit. Extra ciuitatem larga habitacula fecit, quae pauperibus et infirmis repleuit; quibus de propriis rebus uictum et uestitum largiri praecepit. Similiter foris ciuitatem ecclesiam B. Gregorii composuit, in qua clericos posuit, a quibus morientes et unde sepulturam sibi possent praeparare non habentes, et absque pretio susciperentur, suscepti illuc differrentur, delati honeste sepelirentur. In maneriis ad archiepiscopum pertinentibus multas et honestas ecclesias aedificauit; multas et honestissimas domos praeparauit; quod et archiepiscopis essent delectationi et honori, et pauperibus hominibus, qui archiepiscopis domos saepissime praeparabant, essent [in] tanti laboris subleuationem. Ecclesiam etiam Roffensem a fundamentis incoepit, incoeptam honeste perfecit, quam multis et honestis decorauit ornamentis. Insuper et reuerendam inibi monachorum religionem instituit. Terras de Ecclesia longo tempore ablatas acquisiuit; quas monachis ad uictum et uestitum habere permisit. Nec non ecclesiam S. Albani fundauit et fere consummauit; quam etiam multis et pretiosis ornamentis ampliauit.
Semper legatur obitus Lanfranci in ordine suo, licet in hebdomada Pentecostes contigerit. Pronuntiato Anniuersario domini Lanfranci archiepiscopi in capitulo, omnes simul fratres procedant in ecclesiam canentes uerba mea, interim sonantibus omnibus signis. Post coenam pulsato signo ad uigilias, omnes solito more conueniant; ipsas uigilias festiue peragant; duo tertium, tres sextum, quatuor nonum responsorium canant. In crastino quisque sacerdos missam unam pro eo celebrare debet; et qui missam non cantant quinquaginta psalmos cantet [ l. cantent.]. Missa in conuentu in albis festiue celebretur; ad quam cantor et cum eo duo alii fratres sint. cappis induti; tres ad responsorium, quatuor ad tractum, similiter in cappis. Ad pauperes pascendos ipso die thesaurarii debent dare quadraginta solidos. Seruitium refectorii festiue fieri debet, sicut in festiuitate unius apostoli. Ecclesia parata permaneat, sicut in festiuitate S. Augustini, donec peragatur seruitium.
Click or tap any word for its parse and dictionary entry.
Text: Perseus Digital Library, licensed CC BY-SA. Dictionary: Lewis & Short (Perseus, CC BY-SA). Morphology: LatinCy — machine parsing, corrected against the AGDT & PROIEL treebanks and Morpheus.
Scroll to Top