Library › Latin: Early Christian Writings › Soliloquium
This short anonymous soliloquy is an address by the writer to his own heart. Beginning with the plea that his heart not be foolish and broken, he urges it to recall the ways it has walked, full of levity, idleness and vain pleasures, and to see how far they lie from the way that leads to God. He admits that he often resolves to amend his life, resist the desires of the flesh and give himself to prayer and the praise of God, but fails to carry this through. In the later part he reproaches himself for sleeping like a careless helmsman when Christ knocked at the door, and for turning his mind to worldly business during the hours of praise and prayer.
The work is a piece of monastic self-examination, in which scriptural images from the Psalms, the Song of Songs and Genesis are woven into an urgent appeal for conversion of life. Migne printed it in the volume containing writings attributed to Bernard of Clairvaux and works from his circle. Its author and date are not known, and it is best read as an example of the introspective devotional writing of the medieval cloister.
About this edition. The Latin text comes from Corpus Corporum, the Latin text repository of the University of Zurich (edition: Jacques-Paul Migne, Patrologia Latina, vol. 184, Parisiis 1854), reused with attribution for non-commercial purposes (CC BY-NC-SA). Every word has been analyzed with LatinCy, a neural language model for Latin — click or tap any word for its dictionary form, part of speech, and complete morphology, together with the full entry from Lewis & Short’s A Latin Dictionary.
Latin · Early Christian Writings
Soliloquium
Anonymous · every word parsed
1
Cor meum, rogo te, ne sis cor fatuum, quod est cor confractum, quod omnem sapientiam non tenebit. Sed recordare uiarum tuarum, et uide quantum inter se distent uiae, per quas hactenus ambulasti, et per quas ambulare oporteat ad Deum. Et uide, quantum distat ortus ab occidente , sic istas uias a se distare; cum uia per quam ambulasti, sit plena leuitate, otio, dissolutione corporis, et uanis quibusdam delectationibus: cum te non lateat, quod qui mollis est et dissolutus, frater sit opera sua dissipantis ; et quod uere opera tua in eo non uigeant, sed potius dissipentur. Fateor quidem, cogitas nonnunquam mores uelle corrigere; carnalibus desideriis plus et plus uelle resistere; Dei laudibus uigilantius uelle insistere; carnem per omnia uelle spiritui subiicere, otia fugere; uana et inutilia declinare: orationi ac meditationi ardentius inuigilare. Proponis quidem haec; sed nunquam uel rarissime uideo te effectui mancipare; imo etiam si quando incipis, sic misere desinis, ut ab inimicis tuis merito tibi dicatur: Quia hic homo coepit aedificare, et non potuit consummare . Nonnunquam cum orationi uel meditationi deberes insistere, torpore grauaris, somno deprimeris, cogitatione superflua seduceris. Et nonnunquam, ut tempus orationis expendatur in desideriis, dormis. Et si qua tibi confortatio gratiae tribuenda esset, hanc tibi surripit carnis pigritia, ita ut ipsa confortetur, spiritu debili permanente. O uere impia nimis et dura crudelitas, ancillam dominae substantiam uoluptuose consumere, domina famelica permanente. Restat ergo, imminente pugna, ut a fortiori infirmior superetur. Quid sit aliud, cum corpus tempore sibi impenso ad sua commoda, cibo, potu, et somno non uult esse contentum; quin etiam tempore orationis abutendo, uelit priuari spiritum.
O uere beatum tempus, omni dignum reuerentia et disciplina; quo omne tempus colligitur, et pro inutiliter transacto, gemitus et lacrymae; pro utiliter expenso Deo laus, honor et gloria referuntur! Quis digne dicat quanta sit temporis huius utilitas? In pulsante pure oratione, uelut animae nuntio, non iam paradisus, sed ianua regni Filii Dei potenter aperitur, quod quaerit ostenditur; petenti tribuitur. Hoc etiam tempore si caeca fuerit anima, illuminabitur: si infirma, sanatur: si pauper, ditatur: si nuda, uestitur: si debilis, confortatur: si nutans, constans efficitur: si cuiuscumque rei dubia, certificabitur si ab amore Dei frigida, sancti amoris uaporibus inflammatur: si insipiens et stulta fuerit, super omnes 788 docentes se, sapiens et docta erit. Hoc etiam tempore gustatur et uidetur quam suauis est Dominus . Est etiam tempus otii spiritualis, quod est fomentum et exercitatio omnium sanctorum laborum: quia cum illud, pro quo laboratur, licet modicum, hoc tamen in tempore suauiter degustatur, laboris incendium tam dulciter quam fortiter inflammatur. Quid plura? Haec etiam omnium tribulationum finis erit, et omnis uirtutis fortitudo. Hoc tempore perfectae orationis merito omnes inimici uiriliter subiugantur, ut uirtus eorum ad nihilum redigatur. Uirtutes uero per gratiam sancti Spiritus augentur, et firmissime roborantur. Hoc etiam tempore, quae putanda et resecanda sunt in mente, ostenduntur, et in moribus, ut per confessionem postea amputentur. Imo tunc etiam aqua lacrymarum maculosa mundantur, et superflua sacrae contritionis uomere omnimodo euelluntur. Nonnunquam etiam cum cultorem uineae uiderit Iesus ad huiusmodi opera circumspectum, descendit et ipse in uineam suam, et incipit laborantem adiuuare, nociua euellere, superflua destruere et dissipare. Deinde etiam incipit humilia exaltare, utilia plantare, arida rigare, necessaria aedificare; et, ut dixi, tenebrosa illuminare, et abscondita in palam producere. Et, ut breuiter dicam, omnia sic reformare incipiet, ut in illa uinea nil tortuosum ualeat inueniri. O uere beata uinea, in quam tu uel semel descendisti cum tanta plenitudine gratiarum, o bone Iesu! Quia nunquam eius cultorem interna gaudia inexpertum dicam, qui uel semel tanto hospite, imo collaboratore, feliciter meruit gloriari. Nequaquam deinceps erit indoctus, qui talem ac tantum habere meruit instructorem. Quid enim ille nesciuit, cuius sapientiae non est numerus? O quanta ex isto discere poterat, qui socius sui laboris erat!
Sed numquid recedente Iesu, uinea uindemiabitur ab inimico? Dico quod non; si tamen Iesus per se recesserit, et non a cultore uineae fugatus fuerit. Quia credo potius expertum Iesu tam suauem praesentiam, illum tanto in ipso amoris igne exarsisse, quod ipsum non dimisit, quin ei benedixerit, et custodes angelos uineae adiunxerit, et se promiserit subito reuersurum. Dico etiam hunc ad omnia esse promptum et sollicitum, per quae Iesu praesentia possit quantocius promereri. Sic nempe est uigil ad custodiam; fit in oratione deuotus, fit fortis patientia, fit humiliter omnium pedibus prouolutus, fit sollicitus se omnibus subiicere, ut uix uel minimum opus praetereat eum, cuius non fuerit coadiutor; fit feruidus charitate, fit obsequiosus hominibus et indefessus ob amorem Iesu, ut sponsa Iesu merito possit et debeat appellari. O quoties hunc credis Iesum sanctissimis desideriis reuocare, pura et continua oratione uociferari post Iesum, et dicere: Reuertere, dilecte mi? Nonnunquam inuenies huiusmodi sanctissima desideria foribus regni assistere pulsantia et dicentia: Uolumus uidere Iesum . Nec mirum, expediuntur sine mora. His enim ostiarius aperit; quia scit Iesum sic uelle, et quia noscit ex frequentia. Intrant, procedunt, paupertate et humilitate, uelut indumentis pretiosissimis adornata; ad thronum Fili Deii ueniunt, stant, reuerentur et dicunt: O Domine Iesu, dixisti, Quia modicum et non uidebitis me: et iterum modicum et uidebitis me. Sed hoc est uere longum et graue modicum animae desideranti te. Dixisti etiam, quia uado et uenio ad uos. Quando uenies ad nos? O bone Iesu, lectum ornauimus, flores floribus accumulauimus: et quae a nobis praeparari poterant, sunt parata, et sponsa moram absentiae tuae diutius ferre non potest; quia languet amore et desiderio te uidendi. O uere beati nuntii, qui coram oculis inspectantis secreta cordium tam bonum de uestra domina nuntium perhibetis. Et quibus ob eius reuerentiam tantae gloriae patet accessus, et gratanter a Iesu recipiuntur, et de torrente uoluptatis tantae potantur. Et postea dicit eis Iesus Iterum ueniam ad uos ; dans clenodia (arrhas) quae et sibi reseruent, et sponsae deferant. Praecurrunt gaudentes sponsae nuntii, et gestu mirabili: ut si eos currentes uideres, omnino ebrios reputares; sicut uere sunt, sed non a 789 uino, sed ab ubertate domus illius inebriati, curiam coelestem totam suis clamoribus commouent; a cherubim et seraphim usque ad nouissimos ordines angelorum. Dicens Iesus ad sponsam . . . . . Accingimini, et estote parati, ut pariter ueniatis ad sponsam. Ueniunt stupore repleti; et adhuc de his quae uiderant, admiratione suspensi, enarre incipiunt quam gratanter sint recepti, et dicunt, Quia uidimus mirabilia hodie : et omnino ineffabilia, quae nobis considerantibus haesit ratio, hebuit intellectus.
Et uere sicut audiuimus sic uidimus : et plura horum. Audiuimus quidem gloriosa dicta de ciuitate Dei , et eius inhabitatoribus; sed ualde gloriosiora et laudabiliora uidimus ciuitatis ad quam ieramus. Muri et plateae ex auro purissimo, et turres eius gemmis aedificatae, et omnes lapides eius desiderabiles, propugnacula eius ex lapide iaspide; fundata est in sapphiris, et portae eius nitent margaritis, et omnis circuitus muri eius ex smaragdo et lapide pretioso. Omnes inhabitatores laetissimi et iucundi: quia laetitia sempiterna super capita eorum; gaudium et exsultationem obtinebunt. Non erit ibi mors, neque luctus, neque clamor, neque languor; sed nec senium, nec fraus, nec terror hostium; sed una uox laetantium, et unus ardor cordium: o quam securus! Quia sedent omnes in pulchritudine pacis, et in tabernaculis fiduciae, et requie opulenta . O opulenta, opulentia multa nimis, aeternitas! Quidquid delectat, ad nutum adest; quidquid contristat, procul abest. Ibi sonant iugiter organa sanctorum; ibi dulcis symphonia resonat musicorum; ibi angeli et archangeli hymnum Deo decantant ante thronum Dei. Ipse enim Deus populo suo est, ibi sertum exsultationis et corona laetitiae. Ipse eorum merces; ipse pastor et pascua. Ibi pascuntur, nec fastidiunt. Eructatur eis omnis iucunditas. Ipse omnis suauitas, omnis libertas; et, ut breuiter dicam, est eis omnia in omnibus. O quam dulcia coram eo resonant cantica canticorum! Auditur hinc et inde: Magnus Dominus et laudabilis nimis . Et, ut dicam breuius, non est ibi locus, ubi non cantetur canticum laetitiae, et per omnes uicos eius ab uniuersis dicitur laus, honor et gloria, et benedictio et omnis gratiarum actio Deo nostro in saecula saeculorum. Amen . Hoc uidimus et loquimur, non ut quae uelut in parabolis, sed quae in ueritate sunt. Quae nec oculi uidere, nec aures audire, nec unquam in corda hominum ascendere potuerunt .
5
Nuntiis sic cum sponsa de sponsi gloria dulciter confabulantibus et eius aduentum nuntiantibus; aduenit quidam ignis diuinus, qui faciem sponsi consueuit praecedere; qui tenebrosa illuminat, frigida inflammat, et tepidis pristinum calorem restituit, et uiam ad corpus parat, peccati uel modicam rubiginem, si qua est, omnimodo exurendo. Gloriosus igitur sponsus, de sublimi regni solio descendens, humiliter ad sponsam accelerat. Omni laude plus laudabilis, Regina coelorum, mater sponsi in uestitu deaurato uirginum, uarietate uelut gemmis lucidissimis adornata, comes itineris Filii sui esse dignatur. His Michael archangelus cum multitudine coelestis exercitus laudans et exsultans occurrit. O quam dulcis laudantium sponsum, congratulantium sponsae, perstrepit melodia! Sponsam non latet, Pergit et ipsa in occursum sponsi cum suis decantans alacriter: Ueniat dilectus meus in hortum meum . Intrat sponsus sponsae cubiculum, et cum quanta gloria intrat et gratia, quis poterit explicare? O quam floridum inuenit operum bonorum et sanctarum meditationum floribus conspersum! coenat iam haec sancta anima cum dilecto. O felix conuiuium, ubi Dominus mensae est conuiuium et conuiua; cui non desunt splendida ministeria Angelorum! Relinquam expertis de hoc loqui conuiuio. Claues suorum thesaurorum sponsum quis dubitet attulisse? Ut quem sponsa plus appetit, aperiat sine mora, ut ipsa confidenter introiens sine metu quem uelit accipiat; et prout uelit sine defectu fruatur, et sine fastidio, et quae plura attulerit, nec loqui ualeo, nec forte scio.
Audisti quidem, cor meum, inexperta et omnino incognita: sed scias sponsam iam frui Dilecti cupitis amplexibus. Audistis, inquam, cor meum haec omnia: sed uere 790 pudeat te, et super eo poeniteas, quod hoc pretiosum tempus sic omnino inutiliter praeteristi. Hoc quoties in die pugnae et imbecillum hostes repererunt? Duritia frigoris tui te fugere non sinebat. Et hoc quare? Quia tempus quo armari contra hostes, illuminari in tenebris, uestiri in frigore debueras, neglexisti. Quid plura? Succubuisti, incuruatus es, et portae tuae destructae, et uectes tui confracti; et ascenderunt hostes in te, et miserunt manus ad omnia desiderabilia tua. Heu, quoties in mediis tenebris lumen tuum iam non obscuratum, sed certe omnino exstinctum erat in tabernaculo tuo! Quia torpore grauatus lignis ligna, id est opera bona operibus adiicere desisti. Et est impletum in te quod dicitur: Auferatur a nuptiis lux sua , ad suaue et beatum incendium; quod semel accensum semper desiderat. Et quam beatus est, qui post hunc ignem amoris Iesu uel semel accensum in se senserit! continuis ipsum ne exstinguatur bonis operibus fouere non desinit, quia uere eis deficientibus ignis subtraheretur. O cor miserabile et despectum! si uiam ambulasses mandatorum Dei ab eo tempore, quo primum coepisti, et non prosperitate seductum, nec confractum aduersitate saepe fuisses, nec fabulationes iniquorum in uia te tenentium audisses; poteras plura horum quae audistis expertum fuisse, et esse semita Regis angelorum: iam non esses spelunca latronum. Posses etiam iam esse uas dignum coelestium thesaurorum semper in te recondita [ fort. reconditorum], stipatum ac munitum multis millibus angelorum.
Sed duplex fuisti animo, et inconstans in omnibus uiis tuis : idcirco uideo te adhuc positum in medio infernalium ministrorum. O uere stultum cor meum, quod sic abundanter possis coelestibus et aeternis perfrui, quod tam bestialiter terrenis et caducis niteris inuolui, quae mentem tuam occupauerunt tempore orationis. Si te pulchritudo creaturae transitoriae occupat et saeculi huius diuitiae fallaces; quare non potius aeterni Creatoris pulchritudo et gloria regni coelestis sine fine mansura? Signum pro certo est, quod Creatorem tuum non diligis, qui amorem creaturae eius amori praeponis. Si dicis quia utrumque diligis, mentiris; quia amicus huius saeculi, inimicus Dei constituitur . Si quando ad orandum uenis, et affers forte unguentum contritionis, ut unguas pedes Iesu, muscae morientes uenientes continuo perdunt suauitatem unguenti . Si quid boni facere et mala dimittere cogitasti, in momento his contraria facere non uereris.
Restat igitur, ut si qua bona Iesus tibi facere proposuerat, horum effectu similiter frauderis et tu. Imo saepe cum gratiam dedit, non aliud fecit quam qui merces congregauit, et misit eas in sacculum pertusum (Aggaei I, 6). Quia sicut ille tempore necessitatis nil reperit, sic Iesus cum laudaretur pro beneficiis impensis a suis amatoribus, nihil a te laudis omnino recepit; sed omnia eius beneficia perierunt apud te, laude et gratiarum actione frustrata. Heu, quoties tempore laudis potuit tibi dicere Iesus: Domus mea domus orationis uocabitur, tu autem fecisti illam speluncam latronum ; et rursus: Auferte ista hinc, et nolite facere domum Patris mei domum negotiationis ; et iterum: Hic populus labiis me honorat, cor autem eorum longe distat a me . Quoties ergo maledictio super te uenit illa qua dicitur: Maledictus homo qui facit opus Dei negligenter! (Ier. XLUIII, 10.) Haec omnia ueniunt super te, qui uocem eius non audisti, qui dixit: Indicabo tibi, homo, quid sit bonum, aut quid requiratur a te; facere iudicium, et iustitiam, et sollicitum ambulare cum Deo tuo . In te omnino uideo impletum illud propheticum: Prauum est cor hominis et inscrutabile . Nonnunquam cum Dominus Iesus foribus tuis pulsans adfuit et clamans, quia tempus putationis aduenit , ut surgeres et ires ad uineam cum caeteris sponsis, uel forte ut surgeres et orares, ne intrares in tentationem : tu certe, ut sopitus gubernator, in medio mari dormisti: et quemadmodum ille cuius tempora clauo sunt perforata , uel omnino exieras sine dubio uelut Dina , uel, ut plus dicam, ad saecularia negotia disponenda. O quoties tempore laudis et orationis castra uallabas, principum munitiones aliis construxisti, et solus expugnabas castra stans in oratione, quae principes expugnare non poterant cum omni exercitu militari! Dic, quaeso, mihi dum 791 aliis castra construxeras, cui castrum tuum custodiendum reliqueras, iam circumdatum principibus tenebrarum? Nequaquam suum reliquerat qui dicebat: Super custodiam meam ego stabo, et figam gradum meum super munitionem meam, et audiam quid dicatur mihi, et quid respondeam ad arguentem me . Uel putabas uineas alienas non studio charitatis, sed uanae suspicionis, festucam de oculis aliorum uolens eiicere in oculo tuo trabe relicta (Luc. UI, 41; Matth. UII, 3). Rediisti quandoque, sed sero; imo redire omnino ad tuam uineam, proh dolor! aliquando nesciuisti: tandem eam laborare intrasti. Sed quid acciderat? Hostes ascenderunt, maceriam dissipauerunt, uineam uindemiauerunt, ita ut uix paucos racemos in ea reliquissent: uepres et spinae ascenderant super eam ut si qua reliqua fuissent ab hostibus, ab his suffocata uiderentur omnia.
Haec omnia pessima cauere poteras, si cum sponso iuisses ad uineas. Denique non dixit, Ite; sed, Eamus. Iuerunt aliae, et quanta eis in eundo erat utilitas audisti. Illae ergo iucunde et laete, et certe multum fructifere tempus gratiae uisitationis exspectabant; quia fructus, quibus sponsum pascant, habent sponsae gratissimos. In te autem quid aliud, nisi labruscas inuenit? Certe nisi te corrigas, tremens pauidum tempus Iudicis exspectabis. Timeo quod saepius de te dicat Iesus: Utinam esses frigidus uel calidus, sed quia tepidus es, incipiam te euomere . Certe quia saepe otia sectaris, uel si aliquando legisti, plus pro eo, ut alios doceres, quam te corrigeres, fecisti. O uere magister erroris, qui nunquam fuisti discipulus ueritatis, cur alios doces, et teipsum non instruis? O certe iniquum studium, quod plus uis balbutire lingua, quam corde seruare et opere exhibere! O uere ideo nunquam sapientiam attigisti! Audi quod arcus tuus in manu tua debeat instaurari : quia coepit Iesus facere et docere . O cor meum, audisti multas tuas miserias, et certe propria mala quam plurima frequenter euenire uidisti. Timeo tamen plura horum illum inuenire, cum Ierusalem scrutabitur in lucernis . Haec est uia per quam hactenus ambulasti: sed consulo tibi ut una mecum uadas ad sponsam Iesu, et discamus ab ea sapientiam, quia uiam Dei ipsa ambulat, et hanc discamus ab ea imitatores eius effecti.
10
Uideamus primo uiam eius actiuam, et imitemur, ut per eius merita etiam contemplatiuam adeamus. Uideamus quam uiriliter corpus suum castiget, et in seruitutem redigat , et ad omnia quae desiderat spiritum deseruire compellat. O quantum actionibus robur! omnibus obsequiosa, et nulli omnino onerosa, fraternis semper necessitatibus miserata, non attendit, in quo quis egeat, uel debeat adiuuari, sed in quo quis possit adiuuari. Quantumcunque manus eius indefessa, fecunda est semper in opere, et prior et posterior. Si nec manum potest apponere, apponit saltem uel digitum. Si nec digitum, ipso affectu paratissimam admittere se omne demonstrat, propterea negligit propria ut expleat aliena. Imo quanto plus communia, tanto sibi iudicat esse singularia: ita ut nunquam suis ipsam attendentem uideas, quousque uel minimum charitatis opus, uel pietatis fuerit adimplendum. Opus sic uile, sic humile non aestimat, nec paruum, nec magnum, quod ipsam ob amorem sponsi pigeat adimplere, semper illud meditans, quod Iesus non ministrari uenerat, sed ministrare: nec non et illud, Qui maior uoluerit esse inter uos, sit omnium uestrum seruus . Quis infirmatur, et ipsa non compatitur? quis dolet, et ipsa non condolet? Certe flet cum flentibus, et gaudet cum gaudentibus . Laborat similiter, et non lassescit; sustinet similiter et non gemit. Aliquando sub onere dolet, et non sentit. Deridetur, et non aduertit. Uere enim est sibi facta tanquam uas perditum , ut omnium necessitatibus praesto semper occurrat.
O sancta et mira charitas, quae amarum conuertit in dulce, durum in lene, et asperum in suaue: quam etiam delectat! O quam pius aspectus, quam grata facies! oculi pudici et semper terrae inhaerentes, nec certe curiosi ad uidendas negligentias aliorum: imo si aliquod malum grande aliorum uideret, pudicissimum eius cor credere malum nullo modo consentiret: imo si opus non posset euidentia, intentione omnino excusaret, et pauca, 792 pudica, sancta semper eius eloquia. Iesum meditatur, Iesum loquitur, et Iesum opere imitatur. O quam sero, ut de detractoribus, mendacibus et impudicis taceam, saeculare ex eius ore uerbum possis audire! Risus eius semper modestus, incessus humilis: nil aliud est quod cupiat, quam ut Iesu placeat. Tanta denique sensuum exteriorum et interiorum custodia est, ne in cor aliquid ueniat, quod possessorem eius offendat. O quanta in ea uiget uirtus patientiae! nam quo plus in tribulationibus et incommodis quatitur, eo insuperabilior inuenitur. Credo nunquam eius patientiam, ut de uerbis taceam, sed nec uerberibus, foris uel intus debere aliquatenus perturbari. Reprehendi et argui plus sibi placet, quam laudari. O quam pacifica quae, cum his qui pacem saepius a cordibus aliorum nituntur tollere et a suo etiam, semper corde et opere pacem seruat! Foris operantem sponsam mira uidimus, et inenarrabilia operari: quid erit si eius interiora uiderimus? Oremus sponsum, ut ad sponsam liceat introire: quid credis hanc aestuantem laboribus, cum tempus quietis aduenerit, et ipsa sub umbra arboris et crucis Iesu descenderit, consolationes recipere?
O quanta reuerentia laudibus sponsi in eius praesentia uacabit, quae foris bonis actibus ipsum est ardentius insecuta! Cogitat certe quod ore loquitur, corde reuoluere; nec iam erit ibi dimidia, sed sicut praesens est corpore, sic erit et corde: sensus omnes iubentur ingredi, amoueri extranea, et claudi cubiculum, ut securi et solliciti simul insistant laudibus Iesu. Cor, omnibus spretis, solum dirigitur in Iesum; lingua laudat, placat, orat, Iesum inuitat: omnes sensus aliquando similiter ibi sunt in multa reuerentia disciplinae. Post diem transactum in laude Iesu et bona operatione, tunc appropinquat requiei, sed primo adest tempus sollicitudinis. Intrat namque sponsa capitulum una cum suis, quaerit, uinea bene uel male fuerit custodita; et si forte maceriam eius dissipatam inuenerit, per [ add. cuius] custodis negligentiam hoc euenerit, diligenter inquirit, quod fructus uineae sit dissipatus. Quem cum inuenerit, siue sit uisus, uel gustus, auditus, odoratus, lingua, tactus uel gressus, acerrime reprehendit, uel corripit, mandans ut sollicitior sit de caetero ad custodiam. Et si forte quis eorum deprehenditur, qui negligens fuerit in laudibus Dei, uel in alio quocunque opere ad eum spectante, similiter et hic corripitur; et mandatur ut caueat in futurum.
Postea sponsa perquirit si lumen adsit, propter imminentes tenebras; si uestimenta, propter frigora; si auxilium, propter timores nocturnos. Si haec ad sufficiendum non adsunt omnia, quamuis tarde, mittit tamen adhuc nuntios, qui sponso nuntient horum defectum in sponsae tabernaculo, et orent eum, ut ipse solita clementia praesto sit ad custodiam, quousque eo cooperante ipsa suis prouideat necessaria in futurum. Si autem prompta inuenit omnia, benedicit sponsum in donis suis, et deuota oratione effusa pro sua suique custodia, et omnibus ostiis cubiculi firmiter seratis, pergit ad secreta cubiculi: et quid ibi agat, nescio. Tamen si dignaretur Iesus, rogarem, ut saltem uelut sponsae pedisequam, secreta cubiculi mihi cum ipsa subire liceret, ut plenius informaret. Sed quandiu sponsa sub umbra arboris, non dico sedebit, sed laborabit, licet ei ibi esse non sit utile, proteget tamen eam ab aestu tentationum. Sed quando fructus eius comedet? Forte nunc tempus aduenit, ex quo nunc ingressa est secreta cubiculi. Uidetur omnino necessarium: diu sollicite laborauerat, et forte iam erat famelica. O bone Iesu, ut dapes eius cernam! Numquid forte cibus eius est, ut faciat uoluntatem tuam? Est utique, imo omnis laboris eius consolatio est ut nunquam uel modicum a tua uoluntate declinet. Hoc enim unicum sui laboris praemium exoptat, ut liceat ei te solum diligere, tua sequi uestigia, tuis obedire mandatis, et a te nunquam in perpetuum separari. O bone Iesu, si amor tuus tantum delectat in stadio, quantum delectabit eam in brauio, cum tu sis laetitia omnium beatorum? Adhuc non uidimus secreta thalami: o quis nos introducet, ut flores uideamus, quibus tanti Regis cubiculum debeat adornari? Numquid uiolae quae sunt in sponsae thalamo, non sunt 793 humilia initia tuae natiuitatis, et illa lilia germinantia insignia tuae charissimae castitatis, et rosae, quibus roseus fuit thalamus ille sanguis tuae dulcissimae passionis?
Utique adhuc sponsae clenodia non uidimus: sed tamen non uidere licet. O si ingrediaris sponsae cubiculum! mensam quamdam dignissimam ibi reperies, quae est crux Domini nostri Iesu Christi. Et quidem in ea panis sanctissimus continens omne delectamentum, et omnem saporem suauitatis . Panis iste, quem dedit Iesus discipulis suis in coena, scilicet corpusculum suum, ab impiorum manibus sic misere contrectatum. Quis panem hunc uilem sponsae poterit existimare, cum etiam eo pascatur multitudo spirituum beatorum? O uere beata terra, quae nobis hunc panem protulisti! Laudarem te libenter, sed quibus te laudibus efferam nescio; sed hunc gremio contulisti, quem coeli et terra capere non poterant. Sit tuum nomen laudabile in saecula saeculorum. Amen.
15
O quam dulcem potum ante sponsam reperies, sanguinem Iesu fusum de corpore, sic recentem ac si heri sit fusus uel hodie. Numquid pane solum uel potu erit contenta? Nequaquam: sed habebit alia fercula pretiosa; flagellum, et spineum diadema, clauos et lanceam sponsi: et certe panniculi, quibus puer erat inuolutus, quibus fuit reclinatus in praesepio, non ei deerunt. His quidem ipsa pascitur: et his ferculis confortata, omnibus fortior redditur inimicis. His delectata fit grata dilecto. His semper occupata fit socia angelorum. Nec tibi utcunque appareant uilia; sed scias ea dulciora super mel et fauum, et gratiora super aurum et topazion. Humilitatem in sponsa tibi non laudauerim: tamen scias ei non deesse. Quia nisi super humilitatis stabile fundamentum, laudabilis huiusmodi, quam uidisti, stare non posset uirtutum fabrica spiritualis. Nemo credat hanc sponsam aliquando a sponso derelinqui sine custodia. Imo sciat, quod lectulum Iesu sexaginta fortes ambiunt, de fortissimis Israel , qui tota die ac nocte non tacebunt laudare: uel, si magis placet, dicam eam muro constantiae circumdatam, propugnaculis patientiae aedificatam, et super muros eius angelorum custodiam; turrim in medio castri excelsam, firmam et pulcherrimam, quam dicam non immerito charitatis: super ipsam sponsa manet iugiter, et nonnunquam sponsus cum ea, ut pericula a remotis prospiciens, adiutorio sponsi ea ualeat tutius euitare.
O cor meum, sponsam Iesu tibi utcunque depinxi: certe prout in dulcedine sua pauperi dedit Deus; suadens tibi in Domino, ut deuotius eam imiteris: quod si feceris et sub umbra saepe dictae arboris sederis studiose, maiora horum experieris et tu. Et si haec omnia quantocius non ualeas comprehendere, tria tibi praecipue suadeo. Primo, ut magnitudinem omnino caueas. Secundo, ut humilem Iesum humiliter sequaris. Tertio, ut charitatem citius apprehendas. Non timeas, non diu sedebis (si tamen perseueranter sederis), quin fructus huius arboris apprehendas. Caue ne te uerba haec inaniter pertranseant quemadmodum multa uerba ipsius Iesu te admonentis: uidelicet ut ipsum diligas tota anima, toto corde, ex omnibus uiribus , et ut renuntiares omnibus quae possides , et abnegares temetipsum, et tolleres crucem tuam, et humiliter sequereris ipsum , ut tandem cohaeres eius fieres . Quia ipse ait: Qui aliorum uoluerit esse primus, ut hic omnium seruus sit et minister: quemadmodum ipse non ministrari uenit, sed ministrare . Haec et multa his similia usque ad hunc diem aure surda praeteristi. quia amor tuus ad plura distentus Iesum nullatenus quaerit comprehendere; imo si millies totus in Christum Iesum directus fuisset, eius amoris merita utcunque nullatenus attigisset. Et si dilexisti ipsum Iesum parumper, non tamen totis uiribus; quia ipse in omnibus et super omnia diligendus. Sic etiam aliquibus renuntiasti, non tamen omnibus, quandiu uoluntas in te uim obtinet.
O si pensares quantorum malorum auctrix tua tibi fuisset uoluntas! certe uideres quod omnis peccati, omnis miseriae, et omnis distantiae, et omnis guerrae inter Deum et te, ipsa tibi causa fuisset. Semper ipsa uoluntatem Domini impugnabat, et, heu, saepissime expugnabat, et omnia mala ad te intrabant cum ipsa. Numquid omnibus 794 renuntiasti, qui omnium radicem sic fortiter possedisti? Nulla sane uirtus uel salus radices suas mittet in te, quousque haec uitiosissima peccatorum radix omnino non fuerit exstirpata. Noli ergo auditor obliuiosus esse: sed die ac nocte legito passionem Iesu, et in omnibus actibus sponsam Iesu imitare, tollens crucem tuam, et ad imitationem eius una cum ipsa currens ardenti desiderio fortiter post Iesum: ora, flagita, supplica, ut haec tua damnosa et perniciosa uoluntas tollatur a te, et clama, et dic: Fiat uoluntas tua, Domine Iesu, sancta, et bene placens, et perfecta, sicut in coelo ; sic et in me misero, qui sum terra et cinis: quousque omnem suam uoluntatem in me perficiat sponsus Ecclesiae Iesus Christus, qui est omni laude plus laudabilis; ut sicut ipse est unum cum Patre, sic consummatum in se uinculo charitatis unum esse faciat, sic ut minime ab eius uoluntate deuiem per infinita saecula saeculorum. Amen.
Click or tap any word for its parse and dictionary entry.
Text: Perseus Digital Library, licensed CC BY-SA. Dictionary: Lewis & Short (Perseus, CC BY-SA). Morphology: LatinCy — machine parsing, corrected against the AGDT & PROIEL treebanks and Morpheus.