Ancient Library
The Greek and Latin classics — every word parsed, every form defined

Anonymous: Versus Wissenburgenses

Library › Latin: Myth, Hymn & Religion › Versus Wissenburgenses

The Versus Wissenburgenses are a series of short anonymous poems in hexameters, named after the abbey of Wissembourg in Alsace with which their manuscript is associated. Each numbered poem treats a scene from the Gospels or Acts: the first describes Judas betraying Christ for a small price, blinded and unaware of what he lost; the second the condemnation of Christ under Pontius Pilate and the crown of thorns; the third the death and resurrection of the Lord. Later poems treat the raising of Dorcas by Peter and the conversion of Cornelius. The collection is about 580 words long.

Short verses on biblical scenes were often composed as captions (tituli) for cycles of paintings in churches, and these poems may have served that purpose. Their irregular hexameters and late Latin forms suggest an origin in late antiquity or the early Middle Ages. They are a witness to the use of verse to teach and illustrate the Bible. Their author and exact date are unknown.

About this edition. The Latin text comes from the Mirabile Digital Library of SISMEL and the Fondazione Ezio Franceschini, Florence (edition: Lubian, Francesco, Corpus 24, Mirabile Digital Library (Corpus Corporum), Firenze 2018), through Corpus Corporum (University of Zurich). Every word has been analyzed with LatinCy, a neural language model for Latin — click or tap any word for its dictionary form, part of speech, and complete morphology, together with the full entry from Lewis & Short’s A Latin Dictionary.

Latin · Myth, Hymn & Religion
Versus Wissenburgenses
Anonymous · every word parsed
1
I. Demens almigerum consensit tradere Christum
Discipulus quine infelix cognomine Iudas;
Regem iam falso tunc uendens munere paruo
Caecatus animo nil sensit perdere magna,
5
Aeterna Christi contempsit munera empti
Nec potuit stantem mundi praeuidere salutem.
Falsus discipulus quod caeca mente peregit,
Praeuidit en nostrae Christus pro munere uitae.
II. Sanctum dampnauere suum gens impia regem
10
Impia regnante iam Pontio mente Pilato,
Qui tum persanctum congessit uerbere Christum.
Spineum in summo uexillum uertice portans.
O Iudaea, tuum pressisti corpore regem,
Quem nos seruatum portamus mente reuiuum.
15
Quid uobis, miseri, sancto haec reddere uestro
Regi, qui caelum plasmauit uiribus altum.
III. Mors Dominum pressit, sed nil tum claudere gessit,
Trinum nam lumen post per se ille reuixit.
Hoc totae signo terrae iam uita reuertit,
20
Quod Christus castis gestauit pendere pernis.
Lancea tum nostrae facta est ianua uitae,
Uulnera mundana mundauit uulnere sancto,
Orbem peccantem sumpsit suo sanguine fuso,
At sibi conpunctis depredans omnia membris.
25
IU. O tota felix conuersa mente Maria,
Protinus plane uiris cursim recedentibus aliis
Sola tu Christi fulgens ad limina antri,
Qui tam praesenti concessit uincula menti.
Cernens angelicos homines albore micantes
30
(Perculerant tanta strictim formidine pectos),
Tu credens Christi corpus de fauce sepulchri
Raptum linquisti festinans limina lecti,
Mallens discipulis tu nuntiare suis.
U. Ultime sacro discipuli uenere sepulchro;
35
Petrus habere fidem firmamque agnoscere doctus
Illeque discipulus, quem fulsit pectore Christus,
Uno sancti currebant hinc tramite mesti,
Sed prior fesso nil tangens intima gressu,
Posterior Christi intrauit septa sepulchri.
40
Cernebant ipsi intro sua lintea sola;
Illi intratum demittunt calle sepulchrum.
UI. Ecce restauratur festinus gressibus aeger,
Laetus pestiferum congaudet linquere lectum;
Cum Petro tunc templi intrauit ianuas ampli,
45
Gaudet et optatas calcauit tramite terras.
Quantocumque Deum laudat caelestibus hymnis
Oreque praedulcis donauit munera laudis;
Totus et ignarus cernit miracula coetus.
Hoc factum grandis constabat causa salutis.
50
UII. Dorcas prementis consumpta uoragine mortis
Petri diuinis surrexit uocibus hostis.
Ipsa nam in mediis adstabat sana cateruis,
Libera ereptis gestabat uiscera poenis;
Scilicet ad plebem prestauit reddere uiuam.
55
Hinc gressu repetita uolebat uisere tecta,
Atque propinquantes donantur gaudio gentes,
Hymnorum fusis implebant cantibus auras.
UIII. Sancto Cornelius gentilis Petro sanatus,
[Christi] Munere edoctus tunc mansit uiscere sanus.
60
Non igitur talis portabat uulnera carnis,
Sed nempe errantis mundabat uulnera mentis,
Morbida horrendae mutans discrimina poenae
Tam cito praesummi clemens in gaudia regni.
Gratia de caelo flagrans spiramine laeto,
65
Abstulit ille suis caelorum regna rapinis.
IX. Petrus septenis rexit uertigine annis
Antiochiae sacram Christi de regmine plebem,
Cuique dedit purae hinc ipse solacia uitae.
Hinc molles escis fulsit caelestibus agnos,
70
Quos bene sanctae portabat ad limina caulae;
Omnibus incultis dirus gaudebat in agris
Agnos insontes pugnax inuadere lupus,
Sed Petrus horrendis tollebat faucibus atris.
X. Christus discipulum mallens aduisere castri
75
Uectibus ostia intrauit uestigio clausa.
Talia de sacris aptabat dicere uerbis:
«Ecce, Thomas, nostris confixa uulnera lumbis;
Tange nil dubitans foris, ut sis corde fidelis,
Tali nam totus purgatur uulnere mundus,
80
Atque reluctantes prestaui credere gentes,
Ne iterum uanis addant seruire figuris».
XI. Petrus uixit quinquenis iam libere lustris
Romae pontificium continens tempore summum,
Turbis angelicum certabat tradere uictum.
85
Fertilis humana tum coepit crescere messis,
Clausa fideli pandebat praecordia luci,
Omnia aeternae porrexit foedera uitae,
Impiger edocti mittebat semina uerbi,
Cordium ut laetis tum fructus cresceret aruis.
90
XII. Omnia post Petrus dominantis uerba secutus,
Qui cernit cuncta praesentia prisca futura,
Ilico in patuli suspensus culmine ligni,
Aurea ad sacrae uertuntur sidera plantae,
At suo terrenis contorso uertice imis.
95
Sic nam praesentem currebat linquere mundum
Regnique aeternas caelorum uisere metas,
Cui tunc uiuentis donantur munera regis.
Click or tap any word for its parse and dictionary entry.
Text: Perseus Digital Library, licensed CC BY-SA. Dictionary: Lewis & Short (Perseus, CC BY-SA). Morphology: LatinCy — machine parsing, corrected against the AGDT & PROIEL treebanks and Morpheus.
Scroll to Top