Library › Latin: Lyric & Elegy › Griphus Ternarii Numeri
A learned jeu d’esprit of the fourth century AD, the Griphus Ternarii Numeri (“Riddle of the Number Three”) of Ausonius is a short Latin poem cataloguing everything that comes in threes — the Fates, the Graces, the parts of the world, triple rhythms and ritual — sent with a joking prose preface to his friend Symmachus.
The poem exemplifies the erudite play beloved of late antique literary circles, where displays of miscellaneous learning were tokens of friendship. It remains an engaging curiosity for readers interested in ancient number lore and in the social life of Latin poetry.
About this edition. The Latin text is that of the Perseus Digital Library. Every word has been analyzed with LatinCy, a neural language model for Latin — click or tap any word for its dictionary form, part of speech, and complete morphology, together with the full entry from Lewis & Short’s A Latin Dictionary.
Latin · Lyric & Elegy
Griphus Ternarii Numeri
Ausonius, Decimus Magnus · every word parsed
1
Ter bibe uel totiens ternos: sic mystica lex est,
uel tria potanti uel ter tria multiplicanti,
inparibus nouies ternis contexere coebum.
Iuris idem tribus est, quod ter tribus: omnia in istis;
5
forma hominis coepti plenique exactio partus
quique nouem nouies fati tenet ultima finis,
tris Ope progeniti fratres, tris ordine partae,
Uesta, Ceres et Iuno, secus muliebre, sorores.
inde trisulca Iouis sunt fulmina, Cerberus inde,
10
inde tridens triplexque Helenae cum fratribus ouum.
ter noua Nestoreos impleuit purpura fusos
et totiens trino cornix uiuacior. aeuo.
quam nouies terni glomerantem saecula tractus
uincunt aeripedes ter temo Nestore cerui,
15
tris quorum aetates superat Phoebeius oscen,
quem nouies senior Gangeticus anteit ales,
ales cinnameo radiatus tempora nido.
Tergemina est Hecate, tria uirginis ora Dianae;
tris Charites, tria Fata, triplex uox, trina elementa,
20
tris in Trinacria Siredones; omnia terna:
tris uolucres, tris semideae, tris semipuellae,
ter tribus ad palmam iussae certare camenis,
ore manu flatu buxo fide uoce canentes,
tris sophiae partes, tria Punica bella, trimenstres
25
annorum caelique uices noctisque per umbram
tergemini uigiles, ter clara instantis Eoi
signa canit serus deprenso Marte satelles.
et qui conceptus triplicatae uespere noctis
iussa quater ternis adfixit opima tropaeis.
30
Et lyrici uates numero sunt Mnemosynarum,
tris solas quondam tenuit quas dextera Phoebi:
set Citheron totiens ternas ex aere sacrauit
relligione patrum, qui sex spreuisse timebant,
trina Tarentino celebrata trinoctia ludo,
35
qualia bis genito Thebis trieterica Baccho.
tris primas Thraecum pugnas tribus ordine bellis
Iuniadae patrio inferias misere sepulcro,
illa etiam thalamos per trina aenigmata quaerens,
qui bipes et quadrupes foret et tripes, omnia solus,
40
terruit Aoniam uolucris, leo, uirgo triformis
sphinx, uolucris pennis, pedibus fera, fronte puella.
Trina in Tarpeio fulgent consortia templo,
humana efficiunt habitacula tergenus artes:
parietibus qui saxa locat, qui culmine tigna,
45
et qui supremo comit tectoria cultu.
hinc Bromii quadrantal et hinc Sicana medimna:
hoc tribus, hoc geminis tribus explicat usus agendi.
in physicis tria prima, deus, mundus, data forma:
tergenus omnigenum, genitor, genetrix, generatum.
50
Per trinas species trigonorum regula currit,
aequilatus uel crure pari uel in omnibus inpar.
tris coit in partes numerus perfectus,1 ut idem
congrege ter temo per ter tria dissoluatur.
tris primus par, impar habet mediumque: sed ipse,
55
ut tris, sic quinque et septem quoque, diuidit unus;
et numero in toto positus sub acumine centri
distinguit solidos coebo pergente 2 trientes,
aequipares dirimens partes ex inpare temo:
et paribus triplex medium, cum quattuor et sex
60
bisque quaternorum secernitur omphalos idem.
Ius triplex, tabulae quod ter sanxere quaternae:
sacrum, priuatum et populi commune quod usquam est.
interdictorum trinum genus: unde repulsus
ui fuero aut utrubi fuerit quorumue bonorum,
65
triplex libertas capitisque minutio triplex.
trinum dicendi genus est: sublime, modestum
et tenui filo. triplex quoque forma medendi,
cui logos aut methodos cuique experientia nomen,
et medicina triplex: seruare, cauere, mederi,
70
tris oratorum cultus; regnata Colosso
quem Rhodos, Actaeae quem dilexistis Athenae
et quem de scaenis tetrica ad subsellia traxit
prosa Asiae, in causis numeros imitata chororum.
Orpheos hinc tripodes, quia sunt tria, terra, aqua, flamma.
75
triplex sideribus positus, distantia, forma.
et modus et genetrix modulorum musica triplex,
mixta libris, secreta astris, uulgata theatris.
Martia Roma triplex: equitatu, plebe, senatu,
hoc numero tribus et sacro de monte tribuni.
80
tres equitum turmae, tria nomina nobiliorum.
nomina sunt chordis tria, sunt tria nomina mensi.
Geryones triplices, triplex conpago Chimaerae:
Scylla triplex, commissa tribus: cane, uirgine, pisce.
Gorgones Harpalycaeque et Erinyes agmine temo,
85
et tris fatidicae, nomen commune, Sibyllae,
quarum tergemini fatalia carmina libri,
quos ter quinorum seruat cultura uirorum.
Ter bibe. tris numerus super omnia, tris deus unus.
hic quoque ne ludus numero transcurrat inerti,
90
ter decies ternos habeat deciesque nouenos.
Click or tap any word for its parse and dictionary entry.
Text: Perseus Digital Library, licensed CC BY-SA. Dictionary: Lewis & Short (Perseus, CC BY-SA). Morphology: LatinCy — machine parsing, corrected against the AGDT & PROIEL treebanks and Morpheus.