Ancient Library
The Greek and Latin classics — every word parsed, every form defined

Cleopatra (alchemist) (attributed): On Weights and Measures

Library › Greek: Science & Medicine › On Weights and Measures

On Weights and Measures is a short metrological text headed "From the writings of Cleopatra" in the manuscripts, which place it among alchemical and metrological collections. It is usually assigned to the pseudonymous alchemist Cleopatra of late antiquity, although the ascription rests only on that heading. It explains how the mina, litra, ounce, drachma and gramma break down into obols, thermoi, keratia and chalkoi, comparing Attic, Ptolemaic and Roman standards, and also lists liquid measures such as the kyathos and xestes.

Ancient recipes, whether medical or alchemical, depended on precise measures, and short tables like this one helped readers convert between the systems used in different periods and regions. The text is a useful witness to the weights of the Roman and Byzantine world and to the practical side of the alchemical tradition.

About this edition. The Greek text comes from the Eulogikon open corpus of public-domain editions (standard reference: Hultsch, Metrologicorum scriptorum reliquiae I). Every word has been analyzed with odyCy, a neural language model for Ancient Greek — click or tap any word for its dictionary form, part of speech, and complete morphology, together with the full entry from the Liddell–Scott–Jones Greek–English Lexicon (LSJ). The metrological excerpt is ascribed to Cleopatra only by its manuscript heading in the alchemical and metrological collections.

Ancient Greek · Science & Medicine
On Weights and Measures
Cleopatra (alchemist) (attributed) · every word parsed
78 prol
Ἐκ τῶν Κλεοπάτρας περὶ σταθμῶν καὶ μέτρων ἐξήγησις κατὰ πλάτος πρὸς εὐχερῆ εὕρεσιν ἑκάστης μνᾶς καὶ λίτρας καὶ οὐγγίας καὶ δραχμῆς καὶ γράμματος, πόσους ἔχουσιν ὀβολοὺς καὶ θέρμους καὶ κεράτια καὶ χαλκοῦς, ἐν οἷς ἡ λεπτότης τοῦ σταθμοῦ ἐν τοῖς δυναμιδίοις εὑρίσκεται λειουμένη, ἣν ὑπέταξα· μετὰ δὲ τὴν τούτων λεπτότητα καὶ ἁδρομερῶς ἑκάστου σταθμὸν ὑπέταξα, ἵνα καὶ τῷ τεύχει εὑρίσκητε τὸν ζητούμενον σταθμόν. Ἡ μνᾶς ὄνομα [ἔχει] σταθμοῦ. [5]
78 1
ἔχει δὲ 𐆄 ιϛʹ, δραχμὰς ρκηʹ, γραμμάρια δὲ τπδʹ, ὀβολοὺς δὲ ψξηʹ, θέρμους δὲ ͵ αρνβʹ, κεράτια ͵ βτδʹ, χαλκοῦς δὲ ͵ ϛρμδʹ, νομίσματα ϙϛʹ. ἡ Ἀττικὴ μνᾶς ἔχει 𐆄 ιβʹ 𐅶 , δραχμὰς ρʹ, γραμμάρια τʹ, ὀβολοὺς χʹ, θέρμους ϡʹ, κεράτια ͵ αωʹ, χαλκοῦς δὲ ͵ δωʹ, νομίσματα οεʹ. ἡ Πτολεμαϊκὴ μνᾶς ἔχει 𐆄 ιηʹ, δραχμὰς ρμδʹ, γραμμάρια υλβʹ, ὀβολοὺς ωξδʹ, θέρμους ͵ αςϙϛʹ, κεράτια ͵ βφϙβʹ, χαλκοῦς δὲ ͵ ϛϡιβʹ, νομίσματα ρηʹ. Ἡ λίτρα ἔχει 𐆄 ιβʹ, δραχμὰς ϙϛʹ, γραμμάρια σπηʹ. [5]
78 3
Ἡ 𐆄 ἔχει δραχμὰς ηʹ, γραμμάρια κδʹ, ὀβολοὺς μηʹ, θέρμους οβʹ, κεράτια ρμδʹ, χαλκοῦς τπδʹ, νομίσματα ϛʹ. καλεῖται δὲ ἡ 𐆄 τετρασάριον Ἰταλικόν. Ἡ δραχμὴ ἔχει γραμμάρια γʹ, ὀβολοὺς ϛʹ, θέρμους θʹ, κεράτια ιηʹ, χαλκοῦς μηʹ, νομίσματος 𐅷 ʹʹ καὶ ιβʹʹ.
78 4
καὶ τὸ Ἰταλικὸν δηνάριον ἔχει δραχμὴν αʹ. ἡ δραχμὴ δὲ καὶ ἄλλη ὁμώνυμος καλεῖται ἡ Αἰγυπτιακή, ἥτις ἕκτον μέρος ἐστὶ τῆς Ἀττικῆς, ἄγουσα ὀβολὸν αʹ. Τὸ γραμμάριον ἔχει ὀβολοὺς βʹ, θέρμους γʹ, κεράτια ϛʹ, χαλκοῦς ιϛʹ. [5]
78 6
Ὁ ὀβολὸς ἔχει θέρμον αʹ 𐅶 , κεράτια γʹ, χαλκοῦς ηʹ. Τὸ ἡμιβόλιον ἔχει κεράτια αʹ 𐅶 , χαλκοῦς δʹ.
78 8
Ὁ θέρμος ἔχει κεράτια βʹ, χαλκοὺς γʹ, Ἀττικὸν δὲ ἡμιοβόλιον ἔχει τέσσαρα πέμπτα. Τὸ κεράτιον ἔχει Ἀττικοὺς χαλκοῦς βʹ.
78 9
καὶ ὁ χαλκὸς βʹ πέμπτα. Ὁ χαλκὸς ἔχει ἡμιοβολίου τὸ δʹʹ· ὥστε τοὺς δʹ χαλκοῦς ἄγειν ἡμιοβόλιον.
78 11
Ὁ στατὴρ ἔχει δραχμὰς δʹ, νομίσματα γʹ· καλοῦσι δὲ αὐτὸ τετράδραχμον. Τὸ δίδραχμον ἄγει νόμισμα αʹ 𐅶 , κεράτια λϛʹ.
78 12
καὶ τὸ διπλοῦν δίδραχμον ὁμοίως ἄγει δραχμὰς δʹ, νομίσματα γʹ. καὶ τὸ βασιλικὸν κάρυον ὁμοίως ἄγει κοτύλας δʹ. Ἡ χίμη ἡ μεγάλη ἔχει 𐅻 γʹ.
78 13
καὶ ἡ μικρὰ χίμη ἔχει 𐅻 β. Τὸ ἀσάριον ἔχει 𐅻 βʹ.
78 15
Τὸ κοχλιάριον ἔχει …. Ὁ κύαθος 𐅻 ιʹ, 𐆄 δὲ αʹ δʹʹ, γραμμάρια λʹ, ὀβολοὺς ξʹ, θέρμους ϙʹ, κεράτια δὲ ρπʹ, χαλκοῦς δὲ υπʹ, νομίσματα ζʹ 𐅶 .
78 17
Τὸ τάλαντον ἄγει λίτρας ρκεʹ, νομίσματα ͵ θ. Ἔστι δὲ ὁ κύαθος 𐆂 ο τὸ ϛʹʹ.
78 18
ἡ 𐆂 ο μέτρῳ μὲν ἔχει κυάθους ϛʹ, σταθμῷ δὲ 𐅻 𐅻 ξʹ. ἄγουσιν 𐆄 ζʹ 𐅶 , γραμμάρια δὲ ρπʹ, ὀβολοὺς τξʹ, θέρμα φμʹ, κεράτια δὲ ͵ απʹ, χαλκοῦς ͵ βωπʹ, νομίσματα μεʹ. Τὸ τριβλίον τὸ αὐτὸ μέτρον χωρεῖ τῇ 𐆂 ο , ἔχει γὰρ μέτρῳ μὲν κυάθους ϛʹ, σταθμῷ δὲ 𐅻 ξʹ.
78 20
Ὁ ξέστης ὁ Ἀλεξανδρείτης [ἔχει ͵ ϛβʹ] μέτρον μὲν ἔχει 𐆂 ο βʹ, σταθμῷ δὲ 𐅻 𐅻 ρκʹ. καλεῖται δὲ παρʼ Αἰγυπτίοις ὁ ξέστης ἱνίον. Τὸ ὀξύβαφον ἔχει 𐆂 ο δʹʹ, κύαθον αʹ 𐅶 , σταθμῶ δὲ 𐅻 𐅻 ιεʹ.
78 22
Κόγχη ἡ μεγάλη τὸ αὐτὸ μέτρον σώζει τῷ ὀξυβάφῳ· ἔχει γὰρ μέτρον μὲν κύαθον αʹ 𐅶 , σταθμῷ δὲ 𐅻 ιεʹ, ἡ δὲ ἐλάττων κόγχη ἡμικύαθον, σταθμῷ δὲ 𐅻 εʹ. Ὁ κύαθος ἔχει δραχ.
78 23
.. 𐆂 ο τὸ ϛʹʹ. Ταῦτα ἀπὸ τῶν γεωργικῶν.
79 1
Ἡ μνᾶς ἔχει 𐆄 ιϛʹ, νομίσματα ϙϛʹ. ἡ Ἀττικὴ μνᾶς ἔχει 𐆄 ιβʹ 𐅶 , νομίσματα οεʹ. ἡ Ῥωμαϊκὴ 𐆄 κʹ. ἡ Πτολεμαϊκὴ 𐆄 ιηʹ, νομίσματα ρηʹ. Ὁ χαλκοῦς δὲ εʹʹ Ἀττικοῦ ἡμιοβολίου.
79 2
καὶ ἡμιοβολίου τὸ δʹʹ πέμπτον τὸ ϛʹʹ ἔχει Ἀττικοῦ β χαλκοῦ καὶ χαλκ.. βʹ πέμπτα. [καὶ τὸ διπλούνδιον ὁμοίως ἄγει δραχμὰς δʹ.] Ἡ 𐆄 ἔχει 𐅻 ηʹ. *[crux: καὶ]*
79 3
ἡ 𐅻 ἔχει 𐆄 τὸ δʹʹ … ὀξύβαφα βʹ. τὸ δὲ ὀξύβαφον κυάθους γʹ. Ὁ κύαθος ἔχει μύστρα μικρὰ βʹ. *[crux: δʹʹ]*
79 5
Τὸ κοχλιάριον δὲ μύστρου τὸ 𐅶 . Τὸ δὲ ὀξύβαφον ποιεῖ 𐆄 ϛʹ.
79 7
Ὁ κύαθος ποιεῖ 𐆄 βʹ. Τὸ μύστρον ποιεῖ 𐆄 τὸ 𐅶 .
79 9
Τὸ δὲ μύστρον κοχλιάρια βʹ· ὧς εἶναι τὸ κοχλιάριον 𐆄 δʹʹ. Ἡ μνᾶς ἔχει 𐆄 ιεʹ, ὁλκὰς ριβʹ 𐅶 .
79 10
καὶ ἔχει ὁλκὰς ϙʹ. Τὸ δηνάριον ἔχει γράμματα δʹ. *[crux: καὶ]*
80 1
Ὁ κοδράντης ἐστὶ τὸ δʹʹ τῆς 𐆄 . Ἡ ἀρτάβη ἔχει Λ̸ οβʹ.
80 3
Μέτρον σεμιδάλεως ποιοῦν ἀρτάβην μίαν. Νέβελ οἴνου Λ̸ τʹ.
80 5
Καμψάκης ἐστὶ Λ̸ κδʹ, ξέσται ιβʹ. Τὰ λʹ ἀργύρια γίνονται νομίσματα τʹ.
80 6
τὸ γὰρ ἀργύριον ἔχει νομίσματα ιʹ Λ̸ δʹ 𐆄 βʹ· ἅπερ ἔλαβεν ὁ Ἰούδας. Τὸ σάτον ἐστὶ μόδιος κούμουλος. *[crux: κούμουλος]*
80 7
σάτα γʹ μόδιοι γʹ.
Click or tap any word for its parse and dictionary entry.
Text: Perseus Digital Library, licensed CC BY-SA. Dictionary: Liddell, Scott & Jones (Perseus, CC BY-SA). Morphology: odyCy — machine parsing, corrected against the AGDT & PROIEL treebanks and Morpheus.
Scroll to Top