ὦ Ζεῦ βασιλεῦ τὸ χρῆμα τῶν νυκτῶν ὅσον·
ἀπέραντον. οὐδέποθʼ ἡμέρα γενήσεται;
καὶ μὴν πάλαι γʼ ἀλεκτρυόνος ἤκουσʼ ἐγώ·
5
οἱ δʼ οἰκέται ῥέγκουσιν· ἀλλʼ οὐκ ἂν πρὸ τοῦ.
ἀπόλοιο δῆτʼ ὦ πόλεμε πολλῶν οὕνεκα,
ὅτʼ οὐδὲ κολάσʼ ἔξεστί μοι τοὺς οἰκέτας.
ἀλλʼ οὐδʼ ὁ χρηστὸς οὑτοσὶ νεανίας
ἐγείρεται τῆς νυκτός, ἀλλὰ πέρδεται
10
ἐν πέντε σισύραις ἐγκεκορδυλημένος.
ἀλλʼ εἰ δοκεῖ ῥέγκωμεν ἐγκεκαλυμμένοι.
ἀλλʼ οὐ δύναμαι δείλαιος εὕδειν δακνόμενος
ὑπὸ τῆς δαπάνης καὶ τῆς φάτνης καὶ τῶν χρεῶν
διὰ τουτονὶ τὸν υἱόν. ὁ δὲ κόμην ἔχων
15
ἱππάζεταί τε καὶ ξυνωρικεύεται
ὀνειροπολεῖ θʼ ἵππους· ἐγὼ δʼ ἀπόλλυμαι
ὁρῶν ἄγουσαν τὴν σελήνην εἰκάδας·
οἱ γὰρ τόκοι χωροῦσιν. ἅπτε παῖ λύχνον,
κἄκφερε τὸ γραμματεῖον, ἵνʼ ἀναγνῶ λαβὼν
20
ὁπόσοις ὀφείλω καὶ λογίσωμαι τοὺς τόκους.
φέρʼ ἴδω τί ὀφείλω; δώδεκα μνᾶς Πασίᾳ.
τοῦ δώδεκα μνᾶς Πασίᾳ; τί ἐχρησάμην;
ὅτʼ ἐπριάμην τὸν κοππατίαν. οἴμοι τάλας,
εἴθʼ ἐξεκόπην πρότερον τὸν ὀφθαλμὸν λίθῳ.
25
Φίλων ἀδικεῖς· ἔλαυνε τὸν σαυτοῦ δρόμον.
τοῦτʼ ἔστι τουτὶ τὸ κακὸν ὅ μʼ ἀπολώλεκεν·
ὀνειροπολεῖ γὰρ καὶ καθεύδων ἱππικήν.
πόσους δρόμους ἐλᾷ τὰ πολεμιστήρια;
ἐμὲ μὲν σὺ πολλοὺς τὸν πατέρʼ ἐλαύνεις δρόμους.
30
ἀτὰρ τί χρέος ἔβα με μετὰ τὸν Πασίαν;
τρεῖς μναῖ διφρίσκου καὶ τροχοῖν Ἀμυνίᾳ.
ἄπαγε τὸν ἵππον ἐξαλίσας οἴκαδε.
ἀλλʼ ὦ μέλʼ ἐξήλικας ἐμέ γʼ ἐκ τῶν ἐμῶν,
ὅτε καὶ δίκας ὤφληκα χἄτεροι τόκου
τί δυσκολαίνεις καὶ στρέφει τὴν νύχθʼ ὅλην;
δάκνει μὲ δήμαρχός τις ἐκ τῶν στρωμάτων.
ἔασον ὦ δαιμόνιε καταδαρθεῖν τί με.
σὺ δʼ οὖν κάθευδε· τὰ δὲ χρέα ταῦτʼ ἴσθʼ ὅτι
40
ἐς τὴν κεφαλὴν ἅπαντα τὴν σὴν τρέψεται.
41a
εἴθʼ ὤφελʼ ἡ προμνήστριʼ ἀπολέσθαι κακῶς,
ἥτις με γῆμʼ ἐπῆρε τὴν σὴν μητέρα·
ἐμοὶ γὰρ ἦν ἄγροικος ἥδιστος βίος
εὐρωτιῶν, ἀκόρητος, εἰκῇ κείμενος,
45
βρύων μελίτταις καὶ προβάτοις καὶ στεμφύλοις.
ἔπειτʼ ἔγημα Μεγακλέους τοῦ Μεγακλέους
ἀδελφιδῆν ἄγροικος ὢν ἐξ ἄστεως,
σεμνὴν τρυφῶσαν ἐγκεκοισυρωμένην.
ταύτην ὅτʼ ἐγάμουν, συγκατεκλινόμην ἐγὼ
50
ὄζων τρυγὸς τρασιᾶς ἐρίων περιουσίας,
ἡ δʼ αὖ μύρου κρόκου καταγλωττισμάτων,
δαπάνης λαφυγμοῦ Κωλιάδος Γενετυλλίδος.
οὐ μὴν ἐρῶ γʼ ὡς ἀργὸς ἦν, ἀλλʼ ἐσπάθα.
ἐγὼ δʼ ἂν αὐτῇ θο ἰμάτιον δεικνὺς τοδὶ
55
πρόφασιν ἔφασκον, ὦ γύναι λίαν σπαθᾷς.
ἔλαιον ἡμῖν οὐκ ἔνεστʼ ἐν τῷ λύχνῳ.
οἴμοι· τί γάρ μοι τὸν πότην ἧπτες λύχνον;
58b
διὰ τί δῆτα κλαύσομαι;
ὅτι τῶν παχειῶν ἐνετίθεις θρυαλλίδων.
60
μετὰ ταῦθʼ, ὅπως νῷν ἐγένεθʼ υἱὸς οὑτοσί,
ἐμοί τε δὴ καὶ τῇ γυναικὶ τἀγαθῇ,
περὶ τοὐνόματος δὴ ʼντεῦθεν ἐλοιδορούμεθα·
ἡ μὲν γὰρ ἵππον προσετίθει πρὸς τοὔ νομα,
Ξάνθιππον ἤ Χαριππον ἢ Καλλιππίδην,
65
ἐγὼ δὲ τοῦ πάππου ʼτιθέμην Φειδωνίδην.
τέως μὲν οὖν ἐκρινόμεθʼ· εἶτα τῷ χρόνῳ
κοινῇ ξυνέβημεν κἀθέμεθα Φειδιππίδην.
τοῦτον τὸν υἱὸν λαμβάνουσʼ ἐκορίζετο,
ὅταν σὺ μέγας ὢν ἅρμʼ ἐλαύνῃς πρὸς πόλιν,
70
ὥσπερ Μεγακλέης, ξυστίδʼ ἔχων. ἐγὼ δʼ ἔφην,
ὅταν μὲν οὖν τὰς αἶγας ἐκ τοῦ φελλέως,
ὥσπερ ὁ πατήρ σου, διφθέραν ἐνημμένος.
ἀλλʼ οὐκ ἐπίθετο τοῖς ἐμοῖς οὐδὲν λόγοις,
ἀλλʼ ἵππερόν μου κατέχεεν τῶν χρημάτων.
75
νῦν οὖν ὅλην τὴν νύκτα φροντίζων ὁδοῦ
μίαν ηὗρον ἀτραπὸν δαιμονίως ὑπερφυᾶ,
ἣν ἢν ἀναπείσω τουτονί, σωθήσομαι.
ἀλλʼ ἐξεγεῖραι πρῶτον αὐτὸν βούλομαι.
πῶς δῆτʼ ἂν ἥδιστʼ αὐτὸν ἐπεγείραιμι; πῶς;
80
Φειδιππίδη Φειδιππίδιον.
κύσον με καὶ τὴν χεῖρα δὸς τὴν δεξιάν.
νὴ τὸν Ποσειδῶ τουτονὶ τὸν ἵππιον.
μὴ ʼμοί γε τοῦτον μηδαμῶς τὸν ἵππιον·
85
οὗτος γὰρ ὁ θεὸς αἴτιός μοι τῶν κακῶν.
ἀλλʼ εἴπερ ἐκ τῆς καρδίας μʼ ὄντως φιλεῖς,
87b
τί οὖν πίθωμαι δῆτά σοι;
ἔκστρεψον ὡς τάχιστα τοὺς σαυτοῦ τρόπους,
καὶ μάνθανʼ ἐλθὼν ἃν ἐγὼ παραινέσω.
ὁρᾷς τὸ θύριον τοῦτο καὶ τᾠκίδιον;
ὁρῶ. τί οὖν τοῦτʼ ἐστὶν ἐτεὸν ὦ πάτερ;
ψυχῶν σοφῶν τοῦτʼ ἐστὶ φροντιστήριον.
95
ἐνταῦθʼ ἐνοικοῦσʼ ἄνδρες, οἳ τὸν οὐρανὸν
λέγοντες ἀναπείθουσιν ὡς ἔστιν πνιγεύς,
κἄστιν περὶ ἡμᾶς οὗτος, ἡμεῖς δʼ ἄνθρακες.
οὗτοι διδάσκουσʼ, ἀργύριον ἤν τις διδῷ,
λέγοντα νικᾶν καὶ δίκαια κἄδικα.
100b
οὐκ οἶδʼ ἀκριβῶς τοὔ νομα·
μεριμνοφροντισταὶ καλοί τε κἀγαθοί.
αἰβοῖ πονηροί γʼ, οἶδα. τοὺς ἀλαζόνας
τοὺς ὠχριῶντας τοὺς ἀνυποδήτους λέγεις,
105
ὧν ὁ κακοδαίμων Σωκράτης καὶ Χαιρεφῶν.
105b
ἢ ἢ σιώπα· μηδὲν εἴπῃς νήπιον.
ἀλλʼ εἴ τι κήδει τῶν πατρῴων ἀλφίτων,
τούτων γενοῦ μοι σχασάμενος τὴν ἱππικήν.
οὐκ ἂν μὰ τὸν Διόνυσον, εἰ δοίης γέ μοι
τοὺς φασιανοὺς οὓς τρέφει Λεωγόρας.
110
ἴθʼ ἀντιβολῶ σʼ ὦ φίλτατʼ ἀνθρώπων ἐμοὶ
111b
καὶ τί σοι μαθήσομαι;
εἶναι παρʼ αὐτοῖς φασιν ἄμφω τὼ λόγω,
τὸν κρείττονʼ, ὅστις ἐστί, καὶ τὸν ἥττονα.
τούτοιν τὸν ἕτερον τοῖν λόγοιν, τὸν ἥττονα,
115
νικᾶν λέγοντά φασι τἀδικώτερα.
ἢν οὖν μάθῃς μοι τὸν ἄδικον τοῦτον λόγον,
ἃ νῦν ὀφείλω διὰ σέ, τούτων τῶν χρεῶν
οὐκ ἂν ἀποδοίην οὐδʼ ἂν ὀβολὸν οὐδενί.
οὐκ ἂν πιθοίμην· οὐ γὰρ ἂν τλαίην ἰδεῖν
120
τοὺς ἱππέας τὸ χρῶμα διακεκναισμένος.
οὐκ ἄρα μὰ τὴν Δήμητρα τῶν γʼ ἐμῶν ἔδει,
οὔτʼ αὐτὸς οὔθʼ ὁ ζύγιος οὔθʼ ὁ σαμφόρας·
ἀλλʼ ἐξελῶ σʼ ἐς κόρακας ἐκ τῆς οἰκίας.
ἀλλʼ οὐ περιόψεταί μʼ ὁ θεῖος Μεγακλέης
125
ἄνιππον. ἀλλʼ εἴσειμι, σοῦ δʼ οὐ φροντιῶ.
ἀλλʼ οὐδʼ ἐγὼ μέντοι πεσών γε κείσομαι,
ἀλλʼ εὐξάμενος τοῖσιν θεοῖς διδάξομαι
αὐτὸς βαδίζων ἐς τὸ φροντιστήριον.
πῶς οὖν γέρων ὢν κἀπιλήσμων καὶ βραδὺς
130
λόγων ἀκριβῶν σχινδαλάμους μαθήσομαι;
ἰτητέον. τί ταῦτʼ ἔχων στραγγεύομαι,
ἀλλʼ οὐχὶ κόπτω τὴν θύραν; παῖ παιδίον.
βάλλʼ ἐς κόρακας· τίς ἐσθʼ ὁ κόψας τὴν θύραν;
Φείδωνος υἱὸς Στρεψιάδης Κικυννόθεν.
135
ἀμαθής γε νὴ Δίʼ ὅστις οὑτωσὶ σφόδρα
ἀπεριμερίμνως τὴν θύραν λελάκτικας
καὶ φροντίδʼ ἐξήμβλωκας ἐξηυρημένην.
σύγγνωθί μοι· τηλοῦ γὰρ οἰκῶ τῶν ἀγρῶν.
ἀλλʼ εἰπέ μοι τὸ πρᾶγμα τοὐξημβλωμένον.
140
ἀλλʼ οὐ θέμις πλὴν τοῖς μαθηταῖσιν λέγειν.
λέγε νυν ἐμοὶ θαρρῶν· ἐγὼ γὰρ οὑτοσὶ
ἥκω μαθητὴς ἐς τὸ φροντιστήριον.
λέξω. νομίσαι δὲ ταῦτα χρὴ μυστήρια.
ἀνήρετʼ ἄρτι Χαιρεφῶντα Σωκράτης
145
ψύλλαν ὁπόσους ἅλλοιτο τοὺς αὑτῆς πόδας·
δακοῦσα γὰρ τοῦ Χαιρεφῶντος τὴν ὀφρῦν
ἐπὶ τὴν κεφαλὴν τὴν Σωκράτους ἀφήλατο.
κηρὸν διατήξας, εἶτα τὴν ψύλλαν λαβὼν
150
ἐνέβαψεν ἐς τὸν κηρὸν αὐτῆς τὼ πόδε,
κ ᾆτα ψυχείσῃ περιέφυσαν Περσικαί.
ταύτας ὑπολύσας ἀνεμέτρει τὸ χωρίον.
ὦ Ζεῦ βασιλεῦ τῆς λεπτότητος τῶν φρενῶν.
τί δῆτʼ ἂν ἕτερον εἰ πύθοιο Σωκράτους
155b
ποῖον; ἀντιβολῶ κάτειπέ μοι.
ἀνήρετʼ αὐτὸν Χαιρεφῶν ὁ Σφήττιος
ὁπότερα τὴν γνώμην ἔχοι, τὰς ἐμπίδας
κατὰ τὸ στόμʼ ᾄδειν ἢ κατὰ τοὐρροπύγιον.
τί δῆτʼ ἐκεῖνος εἶπε περὶ τῆς ἐμπίδος;
160
ἔφασκεν εἶναι τοὔντερον τῆς ἐμπίδος
στενόν· διὰ λεπτοῦ δʼ ὄντος αὐτοῦ τὴν πνοὴν
βίᾳ βαδίζειν εὐθὺ τοὐρροπυγίου·
ἔπειτα κοῖλον πρὸς στενῷ προσκείμενον
τὸν πρωκτὸν ἠχεῖν ὑπὸ βίας τοῦ πνεύματος.
165
σάλπιγξ ὁ πρωκτός ἐστιν ἄρα τῶν ἐμπίδων.
ὦ τρισμακάριος τοῦ διεντερεύματος.
ἦ ῥᾳδίως φεύγων ἂν ἀποφύγοι δίκην
ὅστις δίοιδε τοὔντερον τῆς ἐμπίδος.
πρώην δέ γε γνώμην μεγάλην ἀφῃρέθη
170b
τίνα τρόπον; κάτειπέ μοι.
ζητοῦντος αὐτοῦ τῆς σελήνης τὰς ὁδοὺς
καὶ τὰς περιφορὰς εἶτʼ ἄνω κεχηνότος
ἀπὸ τῆς ὀροφῆς νύκτωρ γαλεώτης κατέχεσεν.
ἥσθην γαλεώτῃ καταχέσαντι Σωκράτους.
175
ἐχθὲς δέ γʼ ἡμῖν δεῖπνον οὐκ ἦν ἑσπέρας.
εἶεν· τί οὖν πρὸς τἄλφιτʼ ἐπαλαμήσατο;
κατὰ τῆς τραπέζης καταπάσας λεπτὴν τέφραν
κάμψας ὀβελίσκον εἶτα διαβήτην λαβὼν
ἐκ τῆς παλαίστρας θο ἰμάτιον ὑφείλετο.
180
τί δῆτʼ ἐκεῖνον τὸν Θαλῆν θαυμάζομεν;
ἄνοιγʼ ἄνοιγʼ ἀνύσας τὸ φροντιστήριον,
καὶ δεῖξον ὡς τάχιστά μοι τὸν Σωκράτη.
μαθητιῶ γάρ· ἀλλʼ ἄνοιγε τὴν θύραν.
ὦ Ἡράκλεις ταυτὶ ποδαπὰ τὰ θηρία;
185
τί ἐθαύμασας; τῷ σοι δοκοῦσιν εἰκέναι;
τοῖς ἐκ Πύλου ληφθεῖσι τοῖς Λακωνικοῖς.
ἀτὰρ τί ποτʼ ἐς τὴν γῆν βλέπουσιν οὑτοιί;
ζητοῦσιν οὗτοι τὰ κατὰ γῆς.
ζητοῦσι. μή νυν τουτογὶ φροντίζετε·
190
ἐγὼ γὰρ οἶδʼ ἵνʼ εἰσὶ μεγάλοι καὶ καλοί.
τί γὰρ οἵδε δρῶσιν οἱ σφόδρʼ ἐγκεκυφότες;
οὗτοι δʼ ἐρεβοδιφῶσιν ὑπὸ τὸν Τάρταρον.
τί δῆθʼ ὁ πρωκτὸς ἐς τὸν οὐρανὸν βλέπει;
αὐτὸς καθʼ αὑτὸν ἀστρονομεῖν διδάσκεται.
195
ἀλλʼ εἴσιθʼ, ἵνα μὴ ʼκεῖνος ὑμῖν ἐπιτύχῃ.
μήπω γε μήπω γʼ· ἀλλʼ ἐπιμεινάντων, ἵνα
αὐτοῖσι κοινώσω τι πραγμάτιον ἐμόν.
ἀλλʼ οὐχ οἷόν τʼ αὐτοῖσι πρὸς τὸν ἀέρα
ἔξω διατρίβειν πολὺν ἄγαν ἐστὶν χρόνον.
200
πρὸς τῶν θεῶν τί γὰρ τάδʼ ἐστίν; εἰπέ μοι.
202b
τοῦτʼ οὖν τί ἐστι χρήσιμον;
203b
πότερα τὴν κληρουχικήν;
205
τὸ γὰρ σόφισμα δημοτικὸν καὶ χρήσιμον.
αὕτη δέ σοι γῆς περίοδος πάσης. ὁρᾷς;
207b
τί σὺ λέγεις; οὐ πείθομαι,
ἐπεὶ δικαστὰς οὐχ ὁρῶ καθημένους.
ὡς τοῦτʼ ἀληθῶς Ἀττικὸν τὸ χωρίον.
210
καὶ ποῦ Κικυννῆς εἰσὶν οὑ μοὶ δημόται;
ἐνταῦθʼ ἔνεισιν. ἡ δέ γʼ Εὔβοἰ, ὡς ὁρᾷς,
ἡδὶ παρατέταται μακρὰ πόρρω πάνυ.
οἶδʼ· ὑπὸ γὰρ ἡμῶν παρετάθη καὶ Περικλέους.
ἀλλʼ ἡ Λακεδαίμων ποῦ ʼσθʼ;
215
ὡς ἐγγὺς ἡμῶν. τοῦτο πάνυ φροντίζετε,
ταύτην ἀφʼ ἡμῶν ἀπαγαγεῖν πόρρω πάνυ.
217b
νὴ Δίʼ οἰμώξεσθʼ ἄρα.
φέρε τίς γὰρ οὗτος οὑπὶ τῆς κρεμάθρας ἀνήρ;
220
ἴθʼ οὗτος, ἀναβόησον αὐτόν μοι μέγα.
220a
αὐτὸς μὲν οὖν σὺ κάλεσον· οὐ γάρ μοι σχολή.
πρῶτον μὲν ὅ τι δρᾷς ἀντιβολῶ κάτειπέ μοι.
225
ἀεροβατῶ καὶ περιφρονῶ τὸν ἥλιον.
ἔπειτʼ ἀπὸ ταρροῦ τοὺς θεοὺς ὑπερφρονεῖς,
ἀλλʼ οὐκ ἀπὸ τῆς γῆς, εἴπερ;
ἐξηῦρον ὀρθῶς τὰ μετέωρα πράγματα,
εἰ μὴ κρεμάσας τὸ νόημα καὶ τὴν φροντίδα
230
λεπτὴν καταμείξας ἐς τὸν ὅμοιον ἀέρα.
εἰ δʼ ὢν χαμαὶ τἄνω κάτωθεν ἐσκόπουν,
οὐκ ἄν ποθʼ ηὗρον· οὐ γὰρ ἀλλʼ ἡ γῆ βίᾳ
ἕλκει πρὸς αὑτὴν τὴν ἰκμάδα τῆς φροντίδος.
πάσχει δὲ ταὐτὸ τοῦτο καὶ τὰ κάρδαμα.
ἡ φροντὶς ἕλκει τὴν ἰκμάδʼ ἐς τὰ κάρδαμα;
ἴθι νυν κατάβηθʼ ὦ Σωκρατίδιον ὡς ἐμέ,
ἵνα με διδάξῃς ὧνπερ οὕνεκʼ ἐλήλυθα.
239b
βουλόμενος μαθεῖν λέγειν.
240
ὑπὸ γὰρ τόκων χρήστων τε δυσκολωτάτων
ἄγομαι φέρομαι, τὰ χρήματʼ ἐνεχυράζομαι.
πόθεν δʼ ὑπόχρεως σαυτὸν ἔλαθες γενόμενος;
νόσος μʼ ἐπέτριψεν ἱππικὴ δεινὴ φαγεῖν.
ἀλλά με δίδαξον τὸν ἕτερον τοῖν σοῖν λόγοιν,
245
τὸν μηδὲν ἀποδιδόντα. μισθὸν δʼ ὅντινʼ ἂν
πράττῃ μʼ ὀμοῦμαί σοι καταθήσειν τοὺς θεούς.
ποίους θεοὺς ὀμεῖ σύ; πρῶτον γὰρ θεοὶ
σιδαρέοισιν ὥσπερ ἐν Βυζαντίῳ;
250
βούλει τὰ θεῖα πράγματʼ εἰδέναι σαφῶς
251b
νὴ Δίʼ εἴπερ ἔστι γε.
καὶ ξυγγενέσθαι ταῖς Νεφέλαισιν ἐς λόγους,
ταῖς ἡμετέραισι δαίμοσιν;
κάθιζε τοίνυν ἐπὶ τὸν ἱερὸν σκίμποδα.
256b
ἐπὶ τί στέφανον; οἴμοι Σώκρατες
ὥσπερ με τὸν Ἀθάμανθʼ ὅπως μὴ θύσετε.
οὔκ, ἀλλὰ ταῦτα πάντα τοὺς τελουμένους
260
λέγειν γενήσει τρῖμμα κρόταλον παιπάλη.
261b
μὰ τὸν Δίʼ οὐ ψεύσει γέ με·
καταπαττόμενος γὰρ παιπάλη γενήσομαι.
εὐφημεῖν χρὴ τὸν πρεσβύτην καὶ τῆς εὐχῆς ἐπακούειν.
ὦ δέσποτʼ ἄναξ ἀμέτρητʼ Ἀήρ, ὃς ἔχεις τὴν γῆν μετέωρον,
265
λαμπρός τʼ Αἰθὴρ σεμναί τε θεαὶ Νεφέλαι βροντησικέραυνοι,
ἄρθητε φάνητʼ ὦ δέσποιναι τῷ φροντιστῇ μετέωροι.
μήπω μήπω γε πρὶν ἂν τουτὶ πτύξωμαι, μὴ καταβρεχθῶ.
τὸ δὲ μηδὲ κυνῆν οἴκοθεν ἐλθεῖν ἐμὲ τὸν κακοδαίμονʼ ἔχοντα.
ἔλθετε δῆτʼ ὦ πολυτίμητοι Νεφέλαι τῷδʼ εἰς ἐπίδειξιν·
270
εἴτʼ ἐπʼ Ὀλύμπου κορυφαῖς ἱεραῖς χιονοβλήτοισι κάθησθε,
εἴτʼ Ὠκεανοῦ πατρὸς ἐν κήποις ἱερὸν χορὸν ἵστατε Νύμφαις,
εἴτʼ ἄρα Νείλου προχοαῖς ὑδάτων χρυσέαις ἀρύτεσθε πρόχοισιν,
ἢ Μαιῶτιν λίμνην ἔχετʼ ἢ σκόπελον νιφόεντα Μίμαντος·
ὑπακούσατε δεξάμεναι θυσίαν καὶ τοῖς ἱεροῖσι χαρεῖσαι.
ἀρθῶμεν φανεραὶ δροσερὰν φύσιν εὐάγητον,
πατρὸς ἀπʼ Ὠκεανοῦ βαρυαχέος
τηλεφανεῖς σκοπιὰς ἀφορώμεθα,
καρπούς τʼ ἀρδομέναν ἱερὰν χθόνα,
καὶ ποταμῶν ζαθέων κελαδήματα,
καὶ πόντον κελάδοντα βαρύβρομον·
285
ὄμμα γὰρ αἰθέρος ἀκάματον σελαγεῖται
ἀλλʼ ἀποσεισάμεναι νέφος ὄμβριον
290
τηλεσκόπῳ ὄμματι γαῖαν.
ὦ μέγα σεμναὶ Νεφέλαι φανερῶς ἠκούσατέ μου καλέσαντος.
ᾔσθου φωνῆς ἅμα καὶ βροντῆς μυκησαμένης θεοσέπτου;
καὶ σέβομαί γʼ ὦ πολυτίμητοι καὶ βούλομαι ἀνταποπαρδεῖν
πρὸς τὰς βροντάς· οὕτως αὐτὰς τετρεμαίνω καὶ πεφόβημαι·
295
κ εἰ θέμις ἐστίν, νυνί γʼ ἤδη, κ εἰ μὴ θέμις ἐστί, χεσείω.
οὐ μὴ σκώψει μηδὲ ποιήσεις ἅπερ οἱ τρυγοδαίμονες οὗτοι,
ἀλλʼ εὐφήμει· μέγα γάρ τι θεῶν κινεῖται σμῆνος ἀοιδαῖς.
300
ἔλθωμεν λιπαρὰν χθόνα Παλλάδος, εὔανδρον γᾶν
Κέκροπος ὀψόμεναι πολυήρατον·
οὗ σέβας ἀρρήτων ἱερῶν, ἵνα
ἐν τελεταῖς ἁγίαις ἀναδείκνυται,
305
οὐρανίοις τε θεοῖς δωρήματα,
ναοί θʼ ὑψερεφεῖς καὶ ἀγάλματα,
καὶ πρόσοδοι μακάρων ἱερώταται,
εὐστέφανοί τε θεῶν θυσίαι θαλίαι τε,
ἦρί τʼ ἐπερχομένῳ Βρομία χάρις,
εὐκελάδων τε χορῶν ἐρεθίσματα,
καὶ μοῦσα βαρύβρομος αὐλῶν.
πρὸς τοῦ Διὸς ἀντιβολῶ σε φράσον, τίνες εἴσʼ ὦ Σώκρατες αὗται
315
αἱ φθεγξάμεναι τοῦτο τὸ σεμνόν; μῶν ἡρῷναί τινές εἰσιν;
ἥκιστʼ ἀλλʼ οὐράνιαι Νεφέλαι μεγάλαι θεαὶ ἀνδράσιν ἀργοῖς·
αἵπερ γνώμην καὶ διάλεξιν καὶ νοῦν ἡμῖν παρέχουσιν
καὶ τερατείαν καὶ περίλεξιν καὶ κροῦσιν καὶ κατάληψιν.
ταῦτʼ ἄρʼ ἀκούσασʼ αὐτῶν τὸ φθέγμʼ ἡ ψυχή μου πεπότηται,
320
καὶ λεπτολογεῖν ἤδη ζητεῖ καὶ περὶ καπνοῦ στενολεσχεῖν,
καὶ γνωμιδίῳ γνώμην νύξασʼ ἑτέρῳ λόγῳ ἀντιλογῆσαι·
ὥστʼ εἴ πως ἔστιν ἰδεῖν αὐτὰς ἤδη φανερῶς ἐπιθυμῶ.
βλέπε νυν δευρὶ πρὸς τὴν Πάρνηθʼ· ἤδη γὰρ ὁρῶ κατιούσας
324c
χωροῦσʼ αὗται πάνυ πολλαὶ
325
διὰ τῶν κοίλων καὶ τῶν δασέων, αὗται πλάγιαι.
326c
ἤδη νυνὶ μόλις οὕτως.
νῦν γέ τοι ἤδη καθορᾷς αὐτάς, εἰ μὴ λημᾷς κολοκύνταις.
νὴ Δίʼ ἔγωγʼ, ὦ πολυτίμητοι· πάντα γὰρ ἤδη κατέχουσιν.
ταύτας μέντοι σὺ θεὰς οὔσας οὐκ ᾔδησθʼ οὐδʼ ἐνόμιζες;
330
μὰ Δίʼ ἀλλʼ ὁμίχλην καὶ δρόσον αὐτὰς ἡγούμην καὶ καπνὸν εἶναι.
οὐ γὰρ μὰ Δίʼ οἶσθʼ ὁτιὴ πλείστους αὗται βόσκουσι σοφιστάς,
Θουριομάντεις ἰατροτέχνας σφραγιδονυχαργοκομήτας,
κυκλίων τε χορῶν ᾀσματοκάμπτας ἄνδρας μετεωροφένακας,
οὐδὲν δρῶντας βόσκουσʼ ἀργούς, ὅτι ταύτας μουσοποιοῦσιν.
335
ταῦτʼ ἄρʼ ἐποίουν ὑγρᾶν Νεφελᾶν στρεπταιγλᾶν δάιον ὁρμάν,
πλοκάμους θʼ ἑκατογκεφάλα Τυφῶ πρημαινούσας τε θυέλλας,
εἶτʼ ἀερίας διεράς, γαμψοὺς οἰωνοὺς ἀερονηχεῖς,
ὄμβρους θʼ ὑδάτων δροσερᾶν Νεφελᾶν· εἶτʼ ἀντʼ αὐτῶν κατέπινον
κεστρᾶν τεμάχη μεγαλᾶν ἀγαθᾶν κρέα τʼ ὀρνίθεια κιχηλᾶν.
340
διὰ μέντοι τάσδʼ οὐχὶ δικαίως;
340b
λέξον δή μοι, τί παθοῦσαι,
εἴπερ νεφέλαι γʼ εἰσὶν ἀληθῶς, θνηταῖς εἴξασι γυναιξίν;
οὐ γὰρ ἐκεῖναί γʼ εἰσὶ τοιαῦται.
342b
φέρε ποῖαι γάρ τινές εἰσιν;
οὐκ οἶδα σαφῶς· εἴξασιν γοῦν ἐρίοισιν πεπταμένοισιν,
κοὐχὶ γυναιξὶν μὰ Δίʼ οὐδʼ ὁτιοῦν· αὗται δὲ ῥῖνας ἔχουσιν.
345
ἀπόκριναί νυν ἅττʼ ἂν ἔρωμαι.
345b
λέγε νυν ταχέως ὅ τι βούλει.
ἤδη ποτʼ ἀναβλέψας εἶδες νεφέλην κενταύρῳ ὁμοίαν,
ἢ παρδάλει ἢ λύκῳ ἢ ταύρῳ;
347b
νὴ Δίʼ ἔγωγʼ. εἶτα τί τοῦτο;
γίγνονται πάνθʼ ὅ τι βούλονται· κᾆτʼ ἢν μὲν ἴδωσι κομήτην
ἄγριόν τινα τῶν λασίων τούτων, οἷόνπερ τὸν Ξενοφάντου,
350
σκώπτουσαι τὴν μανίαν αὐτοῦ κενταύροις ᾔκασαν αὑτάς.
τί γὰρ ἢν ἅρπαγα τῶν δημοσίων κατίδωσι Σίμωνα, τί δρῶσιν;
ἀποφαίνουσαι τὴν φύσιν αὐτοῦ λύκοι ἐξαίφνης ἐγένοντο.
ταῦτʼ ἄρα ταῦτα Κλεώνυμον αὗται τὸν ῥίψασπιν χθὲς ἰδοῦσαι,
ὅτι δειλότατον τοῦτον ἑώρων, ἔλαφοι διὰ τοῦτʼ ἐγένοντο.
355
καὶ νῦν γʼ ὅτι Κλεισθένη εἶδον, ὁρᾷς, διὰ τοῦτʼ ἐγένοντο γυναῖκες.
χαίρετε τοίνυν ὦ δέσποιναι· καὶ νῦν, εἴπερ τινὶ κἄλλῳ,
οὐρανομήκη ῥήξατε κἀμοὶ φωνήν, ὦ παμβασίλειαι.
χαῖρʼ ὦ πρεσβῦτα παλαιογενὲς θηρατὰ λόγων φιλομούσων,
σύ τε λεπτοτάτων λήρων ἱερεῦ, φράζε πρὸς ἡμᾶς ὅ τι χρῄζεις·
360
οὐ γὰρ ἂν ἄλλῳ γʼ ὑπακούσαιμεν τῶν νῦν μετεωροσοφιστῶν
πλὴν ἢ Προδίκῳ, τῷ μὲν σοφίας καὶ γνώμης οὕνεκα, σοὶ δέ,
ὅτι βρενθύει τʼ ἐν ταῖσιν ὁδοῖς καὶ τὠφθαλμὼ παραβάλλεις,
κἀνυπόδητος κακὰ πόλλʼ ἀνέχει κἀφʼ ἡμῖν σεμνοπροσωπεῖς.
ὦ γῆ τοῦ φθέγματος, ὡς ἱερὸν καὶ σεμνὸν καὶ τερατῶδες.
365
αὗται γάρ τοι μόναι εἰσὶ θεαί, τ ἄλλα δὲ πάντʼ ἐστὶ φλύαρος.
ὁ Ζεὺς δʼ ἡμῖν, φέρε πρὸς τῆς γῆς, οὑλύμπιος οὐ θεός ἐστιν;
ποῖος Ζεύς; οὐ μὴ ληρήσεις· οὐδʼ ἔστι Ζεύς.
ἀλλὰ τίς ὕει; τουτὶ γὰρ ἔμοιγʼ ἀπόφηναι πρῶτον ἁπάντων.
αὗται δήπου· μεγάλοις δέ σʼ ἐγὼ σημείοις αὐτὸ διδάξω.
370
φέρε ποῦ γὰρ πώποτʼ ἄνευ Νεφελῶν ὕοντʼ ἤδη τεθέασαι;
καίτοι χρῆν αἰθρίας ὕειν αὐτόν, ταύτας δʼ ἀποδημεῖν.
νὴ τὸν Ἀπόλλω τοῦτό γέ τοι δὴ τῷ νῦν λόγῳ εὖ προσέφυσας·
καίτοι πρότερον τὸν Δίʼ ἀληθῶς ᾤμην διὰ κοσκίνου οὐρεῖν.
ἀλλʼ ὅστις ὁ βροντῶν ἐστι φράσον· τοῦτό με ποιεῖ τετρεμαίνειν.
375
αὗται βροντῶσι κυλινδόμεναι.
375b
τῷ τρόπῳ ὦ πάντα σὺ τολμῶν;
ὅταν ἐμπλησθῶσʼ ὕδατος πολλοῦ κἀναγκασθῶσι φέρεσθαι,
κατακρημνάμεναι πλήρεις ὄμβρου διʼ ἀνάγκην, εἶτα βαρεῖαι
εἰς ἀλλήλας ἐμπίπτουσαι ῥήγνυνται καὶ παταγοῦσιν.
ὁ δʼ ἀναγκάζων ἐστὶ τίς αὐτάς, οὐχ ὁ Ζεύς, ὥστε φέρεσθαι;
380
ἥκιστʼ ἀλλʼ αἰθέριος Δῖνος.
380b
Δῖνος; τουτί μʼ ἐλελήθειν,
ὁ Ζεὺς οὐκ ὤν, ἀλλʼ ἀντʼ αὐτοῦ Δῖνος νυνὶ βασιλεύων.
ἀτὰρ οὐδέν πω περὶ τοῦ πατάγου καὶ τῆς βροντῆς μʼ ἐδίδαξας.
οὐκ ἤκουσάς μου τὰς Νεφέλας ὕδατος μεστὰς ὅτι φημὶ
ἐμπιπτούσας εἰς ἀλλήλας παταγεῖν διὰ τὴν πυκνότητα;
385
φέρε τουτὶ τῷ χρὴ πιστεύειν;
385b
ἀπὸ σαυτοῦ ʼγώ σε διδάξω.
ἤδη ζωμοῦ Παναθηναίοις ἐμπλησθεὶς εἶτʼ ἐταράχθης
τὴν γαστέρα, καὶ κλόνος ἐξαίφνης αὐτὴν διεκορκορύγησεν;
νὴ τὸν Ἀπόλλω καὶ δεινὰ ποιεῖ γʼ εὐθύς μοι, καὶ τετάρακται
χὤσπερ βροντὴ τὸ ζωμίδιον παταγεῖ καὶ δεινὰ κέκραγεν·
390
ἀτρέμας πρῶτον παππὰξ παππάξ, κἄπειτʼ ἐπάγει παπαπαππάξ,
χ ὤταν χέζω, κομιδῇ βροντᾷ παπαπαππὰξ ὥσπερ ἐκεῖναι.
σκέψαι τοίνυν ἀπὸ γαστριδίου τυννουτουὶ οἷα πέπορδας·
τὸν δʼ Ἀέρα τόνδʼ ὄντʼ ἀπέραντον πῶς οὐκ εἰκὸς μέγα βροντᾶν;
ταῦτʼ ἄρα καὶ τὠνόματʼ ἀλλήλοιν βροντὴ καὶ πορδὴ ὁμοίω.
395
ἀλλʼ ὁ κεραυνὸς πόθεν αὖ φέρεται λάμπων πυρί, τοῦτο δίδαξον,
καὶ καταφρύγει βάλλων ἡμᾶς, τοὺς δὲ ζῶντας περιφλύει;
τοῦτον γὰρ δὴ φανερῶς ὁ Ζεὺς ἵησʼ ἐπὶ τοὺς ἐπιόρκους.
καὶ πῶς ὦ μῶρε σὺ καὶ Κρονίων ὄζων καὶ βεκκεσέληνε,
εἴπερ βάλλει τοὺς ἐπιόρκους, δῆτʼ οὐχὶ Σίμωνʼ ἐνέπρησεν
400
οὐδὲ Κλεώνυμον οὐδὲ Θέωρον; καίτοι σφόδρα γʼ εἴσʼ ἐπίορκοι·
ἀλλὰ τὸν αὑτοῦ γε νεὼν βάλλει καὶ Σούνιον ἄκρον Ἀθηνέων
καὶ τὰς δρῦς τὰς μεγάλας· τί μαθών; οὐ γὰρ δὴ δρῦς γʼ ἐπιορκεῖ.
οὐκ οἶδʼ· ἀτὰρ εὖ σὺ λέγειν φαίνει. τί γάρ ἐστιν δῆθʼ ὁ κεραυνός;
ὅταν ἐς ταύτας ἄνεμος ξηρὸς μετεωρισθεὶς κατακλῃσθῇ,
405
ἔνδοθεν αὐτὰς ὥσπερ κύστιν φυσᾷ, κἄπειθʼ ὑπʼ ἀνάγκης
ῥήξας αὐτὰς ἔξω φέρεται σοβαρὸς διὰ τὴν πυκνότητα,
ὑπὸ τοῦ ῥοίβδου καὶ τῆς ῥύμης αὐτὸς ἑαυτὸν κατακάων.
νὴ Δίʼ ἐγὼ γοῦν ἀτεχνῶς ἔπαθον τουτί ποτε Διασίοισιν
ὀπτῶν γαστέρα τοῖς συγγενέσιν, κᾆτʼ οὐκ ἔσχων ἀμελήσας·
410
ἡ δʼ ἄρʼ ἐφυσᾶτʼ, εἶτʼ ἐξαίφνης διαλακήσασα πρὸς αὐτὼ
τὠφθαλμώ μου προσετίλησεν καὶ κατέκαυσεν τὸ πρόσωπον.
ὦ τῆς μεγάλης ἐπιθυμήσας σοφίας ἄνθρωπε παρʼ ἡμῶν,
ὡς εὐδαίμων ἐν Ἀθηναίοις καὶ τοῖς Ἕλλησι γενήσει,
εἰ μνήμων εἶ καὶ φροντιστὴς καὶ τὸ ταλαίπωρον ἔνεστιν
415
ἐν τῇ ψυχῇ, καὶ μὴ κάμνεις μήθʼ ἑστὼς μήτε βαδίζων,
μήτε ῥιγῶν ἄχθει λίαν μήτʼ ἀριστᾶν ἐπιθυμεῖς,
οἴνου τʼ ἀπέχει καὶ γυμνασίων καὶ τῶν ἄλλων ἀνοήτων,
καὶ βέλτιστον τοῦτο νομίζεις, ὅπερ εἰκὸς δεξιὸν ἄνδρα,
νικᾶν πράττων καὶ βουλεύων καὶ τῇ γλώττῃ πολεμίζων.
420
ἀλλʼ οὕνεκά γε ψυχῆς στερρᾶς δυσκολοκοίτου τε μερίμνης
καὶ φειδωλοῦ καὶ τρυσιβίου γαστρὸς καὶ θυμβρεπιδείπνου,
ἀμέλει θαρρῶν οὕνεκα τούτων ἐπιχαλκεύειν παρέχοιμʼ ἄν.
ἄλλο τι δῆτʼ οὖν νομιεῖς ἤδη θεὸν οὐδένα πλὴν ἅπερ ἡμεῖς,
τὸ Χάος τουτὶ καὶ τὰς Νεφέλας καὶ τὴν γλῶτταν, τρία ταυτί;
425
οὐδʼ ἂν διαλεχθείην γʼ ἀτεχνῶς τοῖς ἄλλοις οὐδʼ ἂν ἀπαντῶν·
οὐδʼ ἂν θύσαιμʼ, οὐδʼ ἂν σπείσαιμʼ, οὐδʼ ἐπιθείην λιβανωτόν.
λέγε νυν ἡμῖν ὅ τι σοι δρῶμεν θαρρῶν, ὡς οὐκ ἀτυχήσεις
ἡμᾶς τιμῶν καὶ θαυμάζων καὶ ζητῶν δεξιὸς εἶναι.
ὦ δέσποιναι δέομαι τοίνυν ὑμῶν τουτὶ πάνυ μικρόν,
430
τῶν Ἑλλήνων εἶναί με λέγειν ἑκατὸν σταδίοισιν ἄριστον.
ἀλλʼ ἔσται σοι τοῦτο παρʼ ἡμῶν· ὥστε τὸ λοιπόν γʼ ἀπὸ τουδὶ
ἐν τῷ δήμῳ γνώμας οὐδεὶς νικήσει πλείονας ἢ σύ.
μὴ ʼμοί γε λέγειν γνώμας μεγάλας· οὐ γὰρ τούτων ἐπιθυμῶ,
ἀλλʼ ὅσʼ ἐμαυτῷ στρεψοδικῆσαι καὶ τοὺς χρήστας διολισθεῖν.
435
τεύξει τοίνυν ὧν ἱμείρεις· οὐ γὰρ μεγάλων ἐπιθυμεῖς.
ἀλλὰ σεαυτὸν θαρρῶν παράδος τοῖς ἡμετέροις προπόλοισιν.
δράσω ταῦθʼ ὑμῖν πιστεύσας· ἡ γὰρ ἀνάγκη με πιέζει
διὰ τοὺς ἵππους τοὺς κοππατίας καὶ τὸν γάμον ὅς μʼ ἐπέτριψεν.
νῦν οὖν ἀτεχνῶς ὅ τι βούλονται
440
τουτὶ τοὐμὸν σῶμʼ αὐτοῖσιν
παρέχω, τύπτειν πεινῆν διψῆν
αὐχμεῖν ῥιγῶν ἀσκὸν δείρειν,
εἴπερ τὰ χρέα διαφευξοῦμαι,
τοῖς τʼ ἀνθρώποις εἶναι δόξω
445
θρασὺς εὔγλωττος τολμηρὸς ἴτης
βδελυρὸς ψευδῶν συγκολλητὴς
εὑρησιεπὴς περίτριμμα δικῶν
κύρβις κρόταλον κίναδος τρύμη
μάσθλης εἴρων γλοιὸς ἀλαζὼν
450
κέντρων μιαρὸς στρόφις ἀργαλέος
ταῦτʼ εἴ με καλοῦσʼ ἁπαντῶντες,
δρώντων ἀτεχνῶς ὅ τι χρῄζουσιν,
455
νὴ τὴν Δήμητρʼ ἔκ μου χορδὴν
τοῖς φροντισταῖς παραθέντων.
οὐκ ἄτολμον ἀλλʼ ἕτοιμον. ἴσθι δʼ ὡς
ταῦτα μαθὼν παρʼ ἐμοῦ κλέος οὐρανόμηκες
τὸν πάντα χρόνον μετʼ ἐμοῦ
ζηλωτότατον βίον ἀνθρώπων διάξεις.
465
ἆρά γε τοῦτʼ ἄρʼ ἐγώ ποτʼ
467b
ὥστε γέ σου πολλοὺς ἐπὶ ταῖσι θύραις ἀεὶ καθῆσθαι,
470
βουλομένους ἀνακοινοῦσθαί τε καὶ ἐς λόγον ἐλθεῖν
πράγματα κἀντιγραφὰς πολλῶν ταλάντων,
475
ἄξια σῇ φρενὶ συμβουλευσομένους μετὰ σοῦ.
ἀλλʼ ἐγχείρει τὸν πρεσβύτην ὅ τι περ μέλλεις προδιδάσκειν,
καὶ διακίνει τὸν νοῦν αὐτοῦ καὶ τῆς γνώμης ἀποπειρῶ.
ἄγε δὴ κάτειπέ μοι σὺ τὸν σαυτοῦ τρόπον,
ἵνʼ αὐτὸν εἰδὼς ὅστις ἐστὶ μηχανὰς
480
ἤδη ʼπὶ τούτοις πρὸς σὲ καινὰς προσφέρω.
τί δέ; τειχομαχεῖν μοι διανοεῖ πρὸς τῶν θεῶν;
οὔκ, ἀλλὰ βραχέα σου πυθέσθαι βούλομαι.
483b
δύο τρόπω νὴ τὸν Δία·
ἢν μὲν γὰρ ὀφείληταί τί μοι, μνήμων πάνυ·
485
ἐὰν δʼ ὀφείλω, σχέτλιος, ἐπιλήσμων πάνυ.
ἔνεστι δῆτα μανθάνειν ἐν τῇ φύσει;
λέγειν μὲν οὐκ ἔνεστʼ, ἀποστερεῖν δʼ ἔνι.
πῶς οὖν δυνήσει μανθάνειν;
ἄγε νυν ὅπως, ὅταν τι προβάλλω σοι σοφὸν
490
περὶ τῶν μετεώρων, εὐθέως ὑφαρπάσει.
τί δαί; κυνηδὸν τὴν σοφίαν σιτήσομαι;
ἄνθρωπος ἀμαθὴς οὑτοσὶ καὶ βάρβαρος.
δέδοικά σʼ ὦ πρεσβῦτα μὴ πληγῶν δέει.
φέρʼ ἴδω τί δρᾷς, ἤν τίς σε τύπτῃ;
495
ἔπειτʼ ἐπισχὼν ὀλίγον ἐπιμαρτύρομαι,
εἶτʼ αὖθις ἀκαρῆ διαλιπὼν δικάζομαι.
ἴθι νυν κατάθου θο ἰμάτιον.
οὔκ, ἀλλὰ γυμνοὺς εἰσιέναι νομίζεται.
ἀλλʼ οὐχὶ φωράσων ἔγωγʼ εἰσέρχομαι.
ἢν ἐπιμελὴς ὦ καὶ προθύμως μανθάνω,
τῷ τῶν μαθητῶν ἐμφερὴς γενήσομαι;
οὐδὲν διοίσεις Χαιρεφῶντος τὴν φύσιν.
οἴμοι κακοδαίμων ἡμιθνὴς γενήσομαι.
505
οὐ μὴ λαλήσεις, ἀλλʼ ἀκολουθήσεις ἐμοὶ
δός μοι μελιτοῦτταν πρότερον· ὡς δέδοικʼ ἐγὼ
εἴσω καταβαίνων ὥσπερ ἐς Τροφωνίου.
χώρει· τί κυπτάζεις ἔχων περὶ τὴν θύραν;
510
ἀλλʼ ἴθι χαίρων τῆς ἀνδρείας
εὐτυχία γένοιτο τἀνθρώπῳ,
515
νεωτέροις τὴν φύσιν αὑτοῦ
ὦ θεώμενοι κατερῶ πρὸς ὑμᾶς ἐλευθέρως
τἀληθῆ νὴ τὸν Διόνυσον τὸν ἐκθρέψαντά με.
520
οὕτω νικήσαιμί τʼ ἐγὼ καὶ νομιζοίμην σοφός,
ὡς ὑμᾶς ἡγούμενος εἶναι θεατὰς δεξιοὺς
καὶ ταύτην σοφώτατʼ ἔχειν τῶν ἐμῶν κωμῳδιῶν,
πρώτους ἠξίωσʼ ἀναγεῦσʼ ὑμᾶς, ἣ παρέσχε μοι
ἔργον πλεῖστον· εἶτʼ ἀνεχώρουν ὑπʼ ἀνδρῶν φορτικῶν
525
ἡττηθεὶς οὐκ ἄξιος ὤν· ταῦτʼ οὖν ὑμῖν μέμφομαι
τοῖς σοφοῖς, ὧν οὕνεκʼ ἐγὼ ταῦτʼ ἐπραγματευόμην.
ἀλλʼ οὐδʼ ὣς ὑμῶν ποθʼ ἑκὼν προδώσω τοὺς δεξιούς.
ἐξ ὅτου γὰρ ἐνθάδʼ ὑπʼ ἀνδρῶν, οἷς ἡδὺ καὶ λέγειν,
ὁ σώφρων τε χὠ καταπύγων ἄριστʼ ἠκουσάτην,
530
κἀ γώ, παρθένος γὰρ ἔτʼ ἦν, κοὐκ ἐξῆν πώ μοι τεκεῖν,
ἐξέθηκα, παῖς δʼ ἑτέρα τις λαβοῦσʼ ἀνείλετο,
ὑμεῖς δʼ ἐξεθρέψατε γενναίως κἀπαιδεύσατε·
ἐκ τούτου μοι πιστὰ παρʼ ὑμῖν γνώμης ἔσθʼ ὅρκια.
νῦν οὖν Ἠλέκτραν κατʼ ἐκείνην ἥδʼ ἡ κωμῳδία
535
ζητοῦσʼ ἦλθʼ, ἤν που ʼπιτύχῃ θεαταῖς οὕτω σοφοῖς·
γνώσεται γάρ, ἤνπερ ἴδῃ, τἀδελφοῦ τὸν βόστρυχον.
ὡς δὲ σώφρων ἐστὶ φύσει σκέψασθʼ· ἥτις πρῶτα μὲν
οὐδὲν ἦλθε ῥαψαμένη σκυτίον καθειμένον
ἐρυθρὸν ἐξ ἄκρου παχύ, τοῖς παιδίοις ἵνʼ ᾖ γέλως·
540
οὐδʼ ἔσκωψε τοὺς φαλακρούς, οὐδὲ κόρδαχʼ εἵλκυσεν,
οὐδὲ πρεσβύτης ὁ λέγων τἄπη τῇ βακτηρίᾳ
τύπτει τὸν παρόντʼ ἀφανίζων πονηρὰ σκώμματα,
οὐδʼ εἰσῇξε δᾷδας ἔχουσʼ, οὐδʼ ἰοὺ ἰοὺ βοᾷ,
ἀλλʼ αὑτῇ καὶ τοῖς ἔπεσιν πιστεύουσʼ ἐλήλυθεν.
545
κἀ γὼ μὲν τοιοῦτος ἀνὴρ ὢν ποιητὴς οὐ κομῶ,
οὐδʼ ὑμᾶς ζητῶ ʼξαπατᾶν δὶς καὶ τρὶς ταὔτʼ εἰσάγων,
ἀλλʼ ἀεὶ καινὰς ἰδέας ἐσφέρων σοφίζομαι,
οὐδὲν ἀλλήλαισιν ὁμοίας καὶ πάσας δεξιάς·
ὃς μέγιστον ὄντα Κλέωνʼ ἔπαισʼ ἐς τὴν γαστέρα,
550
κοὐκ ἐτόλμησʼ αὖθις ἐπεμπηδῆσʼ αὐτῷ κειμένῳ.
οὗτοι δʼ, ὡς ἅπαξ παρέδωκεν λαβὴν Ὑπέρβολος,
τοῦτον δείλαιον κολετρῶσʼ ἀεὶ καὶ τὴν μητέρα.
Εὔπολις μὲν τὸν Μαρικᾶν πρώτιστον παρείλκυσεν
ἐκστρέψας τοὺς ἡμετέρους Ἱππέας κακὸς κακῶς,
555
προσθεὶς αὐτῷ γραῦν μεθύσην τοῦ κόρδακος οὕνεχʼ, ἣν
Φρύνιχος πάλαι πεποίηχʼ, ἣν τὸ κῆτος ἤσθιεν.
εἶθʼ Ἕρμιππος αὖθις ἐποίησεν εἰς Ὑπέρβολον,
ἄλλοι τʼ ἤδη πάντες ἐρείδουσιν εἰς Ὑπέρβολον,
τὰς εἰκοὺς τῶν ἐγχέλεων τὰς ἐμὰς μιμούμενοι.
560
ὅστις οὖν τούτοισι γελᾷ, τοῖς ἐμοῖς μὴ χαιρέτω·
ἢν δʼ ἐμοὶ καὶ τοῖσιν ἐμοῖς εὐφραίνησθʼ εὑρήμασιν,
ἐς τὰς ὥρας τὰς ἑτέρας εὖ φρονεῖν δοκήσετε.
τόν τε μεγασθενῆ τριαίνης ταμίαν,
γῆς τε καὶ ἁλμυρᾶς θαλάσσης ἄγριον μοχλευτήν·
καὶ μεγαλώνυμον ἡμέτερον πατέρʼ
570
Αἰθέρα σεμνότατον βιοθρέμμονα πάντων·
τόν θʼ ἱππονώμαν, ὃς ὑπερλάμπροις
575
ὦ σοφώτατοι θεαταὶ δεῦρο τὸν νοῦν προσέχετε.
ἠδικημέναι γὰρ ὑμῖν μεμφόμεσθʼ ἐναντίον·
πλεῖστα γὰρ θεῶν ἁπάντων ὠφελούσαις τὴν πόλιν,
δαιμόνων ἡμῖν μόναις οὐ θύετʼ οὐδὲ σπένδετε,
αἵτινες τηροῦμεν ὑμᾶς. ἢν γὰρ ᾖ τις ἔξοδος
580
μηδενὶ ξὺν νῷ, τότʼ ἢ βροντῶμεν ἢ ψακάζομεν.
εἶτα τὸν θεοῖσιν ἐχθρὸν βυρσοδέψην Παφλαγόνα
ἡνίχʼ ᾑρεῖσθε στρατηγόν, τὰς ὀφρῦς συνήγομεν
κἀποιοῦμεν δεινά, βροντὴ δʼ ἐρράγη διʼ ἀστραπῆς·
ἡ σελήνη δʼ ἐξέλειπε τὰς ὁδούς, ὁ δʼ ἥλιος
585
τὴν θρυαλλίδʼ εἰς ἑαυτὸν εὐθέως ξυνελκύσας
οὐ φανεῖν ἔφασκεν ὑμῖν, εἰ στρατηγήσει Κλέων.
ἀλλʼ ὅμως εἵλεσθε τοῦτον. φασὶ γὰρ δυσβουλίαν
τῇδε τῇ πόλει προσεῖναι, ταῦτα μέντοι τοὺς θεοὺς
ἅττʼ ἂν ὑμεῖς ἐξαμάρτητʼ ἐπὶ τὸ βέλτιον τρέπειν.
590
ὡς δὲ καὶ τοῦτο ξυνοίσει ῥᾳδίως διδάξομεν·
ἢν Κλέωνα τὸν λάρον δώρων ἑλόντες καὶ κλοπῆς
εἶτα φιμώσητε τούτου τῷ ξύλῳ τὸν αὐχένα,
αὖθις ἐς τἀρχαῖον ὑμῖν, εἴ τι κἀξημάρτετε,
ἐπὶ τὸ βέλτιον τὸ πρᾶγμα τῇ πόλει συνοίσεται.
595
ἀμφί μοι αὖτε Φοῖβʼ ἄναξ
ἥ τʼ Ἐφέσου μάκαιρα πάγχρυσον ἔχεις
600
οἶκον ἐν ᾧ κόραι σε Λυδῶν μεγάλως σέβουσιν,
ἥ τʼ ἐπιχώριος ἡμετέρα θεὸς
αἰγίδος ἡνίοχος πολιοῦχος Ἀθάνα,
πέτραν σὺν πεύκαις σελαγεῖ
605
Βάκχαις Δελφίσιν ἐμπρέπων,
ἡνίχʼ ἡμεῖς δεῦρʼ ἀφορμᾶσθαι παρεσκευάσμεθα,
ἡ σελήνη συντυχοῦσʼ ἡμῖν ἐπέστειλεν φράσαι,
πρῶτα μὲν χαίρειν Ἀθηναίοισι καὶ τοῖς ξυμμάχοις·
610
εἶτα θυμαίνειν ἔφασκε· δεινὰ γὰρ πεπονθέναι
ὠφελοῦσʼ ὑμᾶς ἅπαντας οὐ λόγοις ἀλλʼ ἐμφανῶς.
πρῶτα μὲν τοῦ μηνὸς ἐς δᾷδʼ οὐκ ἔλαττον ἢ δραχμήν,
ὥστε καὶ λέγειν ἅπαντας ἐξιόντας ἑσπέρας,
μὴ πρίῃ παῖ δᾷδʼ, ἐπειδὴ φῶς σεληναίας καλόν.
615
ἄλλα τʼ εὖ δρᾶν φησιν, ὑμᾶς δʼ οὐκ ἄγειν τὰς ἡμέρας
οὐδὲν ὀρθῶς, ἀλλʼ ἄνω τε καὶ κάτω κυδοιδοπᾶν·
ὥστʼ ἀπειλεῖν φησιν αὐτῇ τοὺς θεοὺς ἑκάστοτε
ἡνίκʼ ἂν ψευσθῶσι δείπνου κἀπίωσιν οἴκαδε,
τῆς ἑορτῆς μὴ τυχόντες κατὰ λόγον τῶν ἡμερῶν.
620
κᾆθʼ ὅταν θύειν δέῃ, στρεβλοῦτε καὶ δικάζετε·
πολλάκις δʼ ἡμῶν ἀγόντων τῶν θεῶν ἀπαστίαν,
ἡνίκʼ ἂν πενθῶμεν ἢ τὸν Μέμνονʼ ἢ Σαρπηδόνα,
σπένδεθʼ ὑμεῖς καὶ γελᾶτʼ· ἀνθʼ ὧν λαχὼν Ὑπέρβολος
τῆτες ἱερομνημονεῖν, κἄπειθʼ ὑφʼ ἡμῶν τῶν θεῶν
625
τὸν στέφανον ἀφῃρέθη· μᾶλλον γὰρ οὕτως εἴσεται
κατὰ σελήνην ὡς ἄγειν χρὴ τοῦ βίου τὰς ἡμέρας.
μὰ τὴν Ἀναπνοὴν μὰ τὸ Χάος μὰ τὸν Ἀέρα
οὐκ εἶδον οὕτως ἄνδρʼ ἄγροικον οὐδένα
οὐδʼ ἄπορον οὐδὲ σκαιὸν οὐδʼ ἐπιλήσμονα·
630
ὅστις σκαλαθυρμάτιʼ ἄττα μικρὰ μανθάνων
ταῦτʼ ἐπιλέλησται πρὶν μαθεῖν· ὅμως γε μὴν
αὐτὸν καλῶ θύραζε δευρὶ πρὸς τὸ φῶς.
ποῦ Στρεψιάδης; ἔξει τὸν ἀσκάντην λαβών;
ἀλλʼ οὐκ ἐῶσί μʼ ἐξενεγκεῖν οἱ κόρεις.
635
ἀνύσας τι κατάθου καὶ πρόσεχε τὸν νοῦν.
ἄγε δὴ τί βούλει πρῶτα νυνὶ μανθάνειν
ὧν οὐκ ἐδιδάχθης πώποτʼ οὐδέν; εἰπέ μοι.
πότερα περὶ μέτρων ἢ περὶ ἐπῶν ἢ ῥυθμῶν;
περὶ τῶν μέτρων ἔγωγʼ· ἔναγχος γάρ ποτε
640
ὑπʼ ἀλφιταμοιβοῦ παρεκόπην διχοινίκῳ.
οὐ τοῦτʼ ἐρωτῶ σʼ, ἀλλʼ ὅ τι κάλλιστον μέτρον
ἡγεῖ· πότερα τὸ τρίμετρον ἢ τὸ τετράμετρον;
ἐγὼ μὲν οὐδὲν πρότερον ἡμιεκτέου.
645
εἰ μὴ τετράμετρόν ἐστιν ἡμιεκτέον.
ἐς κόρακας, ὡς ἄγροικος εἶ καὶ δυσμαθής.
ταχύ γʼ ἂν δύναιο μανθάνειν περὶ ῥυθμῶν.
τί δέ μʼ ὠφελήσουσʼ οἱ ῥυθμοὶ πρὸς τἄλφιτα;
πρῶτον μὲν εἶναι κομψὸν ἐν συνουσίᾳ,
650
ἐπαΐονθʼ ὁποῖός ἐστι τῶν ῥυθμῶν
κατʼ ἐνόπλιον, χὠποῖος αὖ κατὰ δάκτυλον.
κατὰ δάκτυλον; νὴ τὸν Δίʼ, ἀλλʼ οἶδʼ.
τίς ἄλλος ἀντὶ τουτουὶ τοῦ δακτύλου;
πρὸ τοῦ μέν, ἔτʼ ἐμοῦ παιδὸς ὄντος, οὑτοσί.
655
ἀγρεῖος εἶ καὶ σκαιός.
τούτων ἐπιθυμῶ μανθάνειν οὐδέν.
ἐκεῖνʼ ἐκεῖνο, τὸν ἀδικώτατον λόγον.
ἀλλʼ ἕτερα δεῖ σε πρότερα τούτου μανθάνειν,
τῶν τετραπόδων ἅττʼ ἐστὶν ὀρθῶς ἄρρενα.
660
ἀλλʼ οἶδʼ ἔγωγε τἄρρενʼ, εἰ μὴ μαίνομαι·
κριὸς τράγος ταῦρος κύων ἀλεκτρυών.
ὁρᾷς ὃ πάσχεις; τήν τε θήλειαν καλεῖς
ἀλεκτρυόνα κατὰ ταὐτὸ καὶ τὸν ἄρρενα.
664b
ὅπως; ἀλεκτρυὼν κἀλεκτρυών.
665
νὴ τὸν Ποσειδῶ. νῦν δὲ πῶς με χρὴ καλεῖν;
ἀλεκτρύαιναν, τὸν δʼ ἕτερον ἀλέκτορα.
ἀλεκτρύαιναν; εὖ γε νὴ τὸν Ἀέρα·
ὥστʼ ἀντὶ τούτου τοῦ διδάγματος μόνου
διαλφιτώσω σου κύκλῳ τὴν κάρδοπον.
670
ἰδοὺ μάλʼ αὖθις τοῦθʼ ἕτερον· τὴν κάρδοπον
ἄρρενα καλεῖς θήλειαν οὖσαν.
ἄρρενα καλῶ ʼγὼ κάρδοπον;
ταὐτὸν δύναταί σοι κάρδοπος Κλεωνύμῳ.
675
ἀλλʼ ὦγάθʼ οὐδʼ ἦν κάρδοπος Κλεωνύμῳ,
ἀλλʼ ἐν θυείᾳ στρογγύλῃ γʼ ἂν ἐμάττετο.
ἀτὰρ τὸ λοιπὸν πῶς με χρὴ καλεῖν;
τὴν καρδόπην, ὥσπερ καλεῖς τὴν Σωστράτην.
680
ἐκεῖνο δʼ ἦν ἄν, καρδόπη, Κλεωνύμη.
ἔτι δή γε περὶ τῶν ὀνομάτων μαθεῖν σε δεῖ,
ἅττʼ ἄρρενʼ ἐστίν, ἅττα δʼ αὐτῶν θήλεα.
ἀλλʼ οἶδʼ ἔγωγʼ ἃ θήλεʼ ἐστίν.
Λύσιλλα Φίλιννα Κλειταγόρα Δημητρία.
685
ἄρρενα δὲ ποῖα τῶν ὀνομάτων;
Φιλόξενος Μελησίας Ἀμυνίας.
ἀλλʼ ὦ πόνηρε ταῦτά γʼ ἐστʼ οὐκ ἄρρενα.
πῶς ἂν καλέσειας ἐντυχὼν Ἀμυνίᾳ;
690
ὅπως ἄν; ὡδί, δεῦρο δεῦρʼ Ἀμυνία.
ὁρᾷς; γυναῖκα τὴν Ἀμυνίαν καλεῖς.
οὔκουν δικαίως ἥτις οὐ στρατεύεται;
ἀτὰρ τί ταῦθʼ ἃ πάντες ἴσμεν μανθάνω;
οὐδὲν μὰ Δίʼ ἀλλὰ κατακλινεὶς δευρὶ —
695
ἐκφρόντισόν τι τῶν σεαυτοῦ πραγμάτων.
μὴ δῆθʼ ἱκετεύω σʼ ἐνγεταῦθʼ· ἀλλʼ εἴ γε χρή,
χαμαί μʼ ἔασον αὐτὰ ταῦτʼ ἐκφροντίσαι.
οὐκ ἔστι παρὰ ταῦτʼ ἄλλα.
οἵαν δίκην τοῖς κόρεσι δώσω τήμερον.
700
φρόντιζε δὴ καὶ διάθρει πάντα τρόπον τε σαυτὸν
ταχὺς δʼ, ὅταν εἰς ἄπορον πέσῃς,
705
νόημα φρενός· ὕπνος δʼ ἀπέστω γλυκύθυμος ὀμμάτων.
ἀπόλλυμαι δείλαιος· ἐκ τοῦ σκίμποδος
710
δάκνουσί μʼ ἐξέρποντες οἱ Κορίνθιοι,
καὶ τὰς πλευρὰς δαρδάπτουσιν
καὶ τοὺς ὄρχεις ἐξέλκουσιν
καὶ τὸν πρωκτὸν διορύττουσιν,
μή νυν βαρέως ἄλγει λίαν.
φροῦδα τὰ χρήματα, φρούδη χροιά,
φρούδη ψυχή, φρούδη δʼ ἐμβάς·
720
καὶ πρὸς τούτοις ἔτι τοῖσι κακοῖς
ὀλίγου φροῦδος γεγένημαι.
οὗτος τί ποιεῖς; οὐχὶ φροντίζεις;
724b
καὶ τί δῆτʼ ἐφρόντισας;
725
ὑπὸ τῶν κόρεων εἴ μού τι περιλειφθήσεται.
726b
ἀλλʼ ὦγάθʼ ἀπόλωλʼ ἀρτίως.
οὐ μαλθακιστέʼ ἀλλὰ περικαλυπτέα.
ἐξευρετέος γὰρ νοῦς ἀποστερητικὸς
729b
οἴμοι τίς ἂν δῆτʼ ἐπιβάλοι
730
ἐξ ἀρνακίδων γνώμην ἀποστερητρίδα;
φέρε νυν ἀθρήσω πρῶτον ὅ τι δρᾷ τουτονί.
732b
μὰ τὸν Ἀπόλλω ʼγὼ μὲν οὔ.
733b
μὰ Δίʼ οὐ δῆτʼ ἔγωγʼ.
οὐδέν γε πλὴν ἢ τὸ πέος ἐν τῇ δεξιᾷ.
735
οὐκ ἐγκαλυψάμενος ταχέως τι φροντιεῖς;
περὶ τοῦ; σὺ γάρ μοι τοῦτο φράσον ὦ Σώκρατες.
αὐτὸς ὅ τι βούλει πρῶτος ἐξευρὼν λέγε.
ἀκήκοας μυριάκις ἁ γὼ βούλομαι,
περὶ τῶν τόκων, ὅπως ἂν ἀποδῶ μηδενί.
740
ἴθι νῦν καλύπτου καὶ σχάσας τὴν φροντίδα
λεπτὴν κατὰ μικρὸν περιφρόνει τὰ πράγματα,
ὀρθῶς διαιρῶν καὶ σκοπῶν.
ἔχʼ ἀτρέμα· κἂν ἀπορῇς τι τῶν νοημάτων,
ἀφεὶς ἄπελθε, καὶ κατὰ τὴν γνώμην πάλιν
745
κίνησον αὖθις αὐτὸ καὶ ζυγώθρισον.
ἔχω τόκου γνώμην ἀποστερητικήν.
γυναῖκα φαρμακίδʼ εἰ πριάμενος Θετταλὴν
750
καθέλοιμι νύκτωρ τὴν σελήνην, εἶτα δὴ
αὐτὴν καθείρξαιμʼ ἐς λοφεῖον στρογγύλον,
ὥσπερ κάτοπτρον, κ ᾆτα τηροίην ἔχων —
τί δῆτα τοῦτʼ ἂν ὠφελήσειέν σʼ;
εἰ μηκέτʼ ἀνατέλλοι σελήνη μηδαμοῦ,
755
οὐκ ἂν ἀποδοίην τοὺς τόκους.
ὁτιὴ κατὰ μῆνα τἀγύριον δανείζεται.
εὖ γʼ· ἀλλʼ ἕτερον αὖ σοι προβαλῶ τι δεξιόν.
εἴ σοι γράφοιτο πεντετάλαντός τις δίκη,
760
ὅπως ἂν αὐτὴν ἀφανίσειας εἰπέ μοι.
ὅπως; ὅπως; οὐκ οἶδʼ· ἀτὰρ ζητητέον.
μή νυν περὶ σαυτὸν εἶλλε τὴν γνώμην ἀεί,
ἀλλʼ ἀποχάλα τὴν φροντίδʼ ἐς τὸν ἀέρα
λινόδετον ὥσπερ μηλολόνθην τοῦ ποδός.
765
ηὕρηκʼ ἀφάνισιν τῆς δίκης σοφωτάτην,
ὥστʼ αὐτὸν ὁμολογεῖν σʼ ἐμοί.
ἤδη παρὰ τοῖσι φαρμακοπώλαις τὴν λίθον
ταύτην ἑόρακας τὴν καλήν, τὴν διαφανῆ,
770
ἔγωγε. φέρε τί δῆτʼ ἄν, εἰ ταύτην λαβών,
770a
ὁπότε γράφοιτο τὴν δίκην ὁ γραμματεύς,
ἀπωτέρω στὰς ὧδε πρὸς τὸν ἥλιον
τὰ γράμματʼ ἐκτήξαιμι τῆς ἐμῆς δίκης;
ὅτι πεντετάλαντος διαγέγραπταί μοι δίκη.
775
ἄγε δὴ ταχέως τουτὶ ξυνάρπασον.
ὅπως ἀποστρέψαιʼ ἂν ἀντιδικῶν δίκην
μέλλων ὀφλήσειν μὴ παρόντων μαρτύρων.
εἰ πρόσθεν ἔτι μιᾶς ἐνεστώσης δίκης,
780
πρὶν τὴν ἐμὴν καλεῖσθʼ, ἀπαγξαίμην τρέχων.
781b
νὴ τοὺς θεοὺς ἔγωγʼ, ἐπεὶ
οὐδεὶς κατʼ ἐμοῦ τεθνεῶτος εἰσάξει δίκην.
ὑθλεῖς· ἄπερρʼ, οὐκ ἂν διδάξαιμʼ ἄν σʼ ἔτι.
ὁτιὴ τί; ναὶ πρὸς τῶν θεῶν ὦ Σώκρατες.
785
ἀλλʼ εὐθὺς ἐπιλήθει σύ γʼ ἅττʼ ἂν καὶ μάθῃς·
ἐπεὶ τί νυνὶ πρῶτον ἐδιδάχθης; λέγε.
φέρʼ ἴδω τί μέντοι πρῶτον ἦν; τί πρῶτον ἦν;
τίς ἦν ἐν ᾗ ʼματτόμεθα μέντοι τἄλφιτα;
789b
οὐκ ἐς κόρακας ἀποφθερεῖ,
790
ἐπιλησμότατον καὶ σκαιότατον γερόντιον;
οἴμοι τί οὖν δῆθʼ ὁ κακοδαίμων πείσομαι;
ἀπὸ γὰρ ὀλοῦμαι μὴ μαθὼν γλωττοστροφεῖν.
ἀλλʼ ὦ Νεφέλαι χρηστόν τι συμβουλεύσατε.
ἡμεῖς μὲν ὦ πρεσβῦτα συμβουλεύομεν,
795
εἴ σοί τις υἱός ἐστιν ἐκτεθραμμένος,
πέμπειν ἐκεῖνον ἀντὶ σαυτοῦ μανθάνειν.
ἀλλʼ ἔστʼ ἔμοιγʼ υἱὸς καλός τε κἀγαθός·
ἀλλʼ οὐκ ἐθέλει γὰρ μανθάνειν. τί ἐγὼ πάθω;
799b
εὐσωματεῖ γὰρ καὶ σφριγᾷ,
800
κἄστʼ ἐκ γυναικῶν εὐπτέρων τῶν Κοισύρας.
ἀτὰρ μέτειμί γʼ αὐτόν· ἢν δὲ μὴ ʼθέλῃ,
οὐκ ἔσθʼ ὅπως οὐκ ἐξελῶ κʼ τῆς οἰκίας.
ἀλλʼ ἐπανάμεινόν μʼ ὀλίγον εἰσελθὼν χρόνον.
ἆρʼ αἰσθάνει πλεῖστα διʼ ἡμᾶς ἀγάθʼ αὐτίχʼ ἕξων
ἕτοιμος ὅδʼ ἐστὶν ἅπαντα δρᾶν
810
σὺ δʼ ἀνδρὸς ἐκπεπληγμένου καὶ φανερῶς ἐπηρμένου
γνοὺς ἀπολάψεις ὅ τι πλεῖστον δύνασαι,
ταχέως· φιλεῖ γάρ πως τὰ τοιαῦθʼ ἑτέρᾳ τρέπεσθαι.
οὔτοι μὰ τὴν Ὁμίχλην ἔτʼ ἐνταυθοῖ μενεῖς·
815
ἀλλʼ ἔσθιʼ ἐλθὼν τοὺς Μεγακλέους κίονας.
ὦ δαιμόνιε, τί χρῆμα πάσχεις ὦ πάτερ;
οὐκ εὖ φρονεῖς μὰ τὸν Δία τὸν Ὀλύμπιον.
ἰδού γʼ ἰδού, Δίʼ Ὀλύμπιον· τῆς μωρίας,
τὸν Δία νομίζειν ὄντα τηλικουτονί.
820
τί δὲ τοῦτʼ ἐγέλασας ἐτεόν;
ὅτι παιδάριον εἶ καὶ φρονεῖς ἀρχαιϊκά.
ὅμως γε μὴν πρόσελθʼ, ἵνʼ εἰδῇς πλείονα,
καί σοι φράσω τι πρᾶγμʼ ὃ μαθὼν ἀνὴρ ἔσει.
ὅπως δὲ τοῦτο μὴ διδάξεις μηδένα.
826b
ὁρᾷς οὖν ὡς ἀγαθὸν τὸ μανθάνειν;
οὐκ ἔστιν ὦ Φειδιππίδη Ζεύς.
Δῖνος βασιλεύει τὸν Δίʼ ἐξεληλακώς.
829b
ἴσθι τοῦθʼ οὕτως ἔχον.
καὶ Χαιρεφῶν, ὃς οἶδε τὰ ψυλλῶν ἴχνη.
σὺ δʼ ἐς τοσοῦτον τῶν μανιῶν ἐλήλυθας
ὥστʼ ἀνδράσιν πείθει χολῶσιν;
καὶ μηδὲν εἴπῃς φλαῦρον ἄνδρας δεξιοὺς
835
καὶ νοῦν ἔχοντας· ὧν ὑπὸ τῆς φειδωλίας
ἀπεκείρατʼ οὐδεὶς πώποτʼ οὐδʼ ἠλείψατο,
οὐδʼ ἐς βαλανεῖον ἦλθε λουσόμενος· σὺ δὲ
ὥσπερ τεθνεῶτος καταλόει μου τὸν βίον.
ἀλλʼ ὡς τάχιστʼ ἐλθὼν ὑπὲρ ἐμοῦ μάνθανε.
840
τί δʼ ἂν παρʼ ἐκείνων καὶ μάθοι χρηστόν τις ἄν;
ἄληθες; ὅσαπερ ἔστʼ ἐν ἀνθρώποις σοφά·
γνώσει δὲ σαυτὸν ὡς ἀμαθὴς εἶ καὶ παχύς.
ἀλλʼ ἐπανάμεινόν μʼ ὀλίγον ἐνταυθοῖ χρόνον.
οἴμοι τί δράσω παραφρονοῦντος τοῦ πατρός;
845
πότερον παρανοίας αὐτὸν εἰσαγαγὼν ἕλω,
ἢ τοῖς σοροπηγοῖς τὴν μανίαν αὐτοῦ φράσω;
φέρʼ ἴδω, σὺ τοῦτον τί ὀνομάζεις; εἰπέ μοι.
848b
καλῶς γε. ταυτηνὶ δὲ τί;
849b
ἄμφω ταὐτό; καταγέλαστος εἶ.
850
μή νυν τὸ λοιπόν, ἀλλὰ τήνδε μὲν καλεῖν
ἀλεκτρύαιναν τουτονὶ δʼ ἀλέκτορα.
ἀλεκτρύαιναν; ταῦτʼ ἔμαθες τὰ δεξιὰ
εἴσω παρελθὼν ἄρτι παρὰ τοὺς γηγενεῖς;
χἄτερά γε πόλλʼ· ἀλλʼ ὅ τι μάθοιμʼ ἑκάστοτε,
855
ἐπελανθανόμην ἂν εὐθὺς ὑπὸ πλήθους ἐτῶν.
διὰ ταῦτα δὴ καὶ θο ἰμάτιον ἀπώλεσας;
ἀλλʼ οὐκ ἀπολώλεκʼ, ἀλλὰ καταπεφρόντικα.
τὰς δʼ ἐμβάδας ποῖ τέτροφας ὦνόητε σύ;
ὥσπερ Περικλέης ἐς τὸ δέον ἀπώλεσα.
860
ἀλλʼ ἴθι βάδιζʼ, ἴωμεν· εἶτα τῷ πατρὶ
πιθόμενος ἐξάμαρτε· κἀ γώ τοί ποτε,
οἶδʼ, ἑξέτει σοι τραυλίσαντι πιθόμενος,
ὃν πρῶτον ὀβολὸν ἔλαβον ἡλιαστικόν,
τούτου ʼπριάμην σοι Διασίοις ἁμαξίδα.
865
ἦ μὴν σὺ τούτοις τῷ χρόνῳ ποτʼ ἀχθέσει.
εὖ γʼ ὅτι ἐπείσθης. δεῦρο δεῦρʼ ὦ Σώκρατες,
ἔξελθʼ· ἄγω γάρ σοι τὸν υἱὸν τουτονὶ
868b
νηπύτιος γάρ ἐστʼ ἔτι,
καὶ τῶν κρεμαθρῶν οὔπω τρίβων τῶν ἐνθάδε.
870
αὐτὸς τρίβων εἴης ἄν, εἰ κρέμαιό γε.
οὐκ ἐς κόρακας; καταρᾷ σὺ τῷ διδασκάλῳ;
ἰδοὺ κρέμαιʼ, ὡς ἠλίθιον ἐφθέγξατο
καὶ τοῖσι χείλεσιν διερρυηκόσιν.
πῶς ἂν μάθοι ποθʼ οὗτος ἀπόφυξιν δίκης
875
ἢ κλῆσιν ἢ χαύνωσιν ἀναπειστηρίαν;
καίτοι γε ταλάντου τοῦτʼ ἔμαθεν Ὑπέρβολος.
ἀμέλει δίδασκε· θυμόσοφός ἐστιν φύσει·
εὐθύς γέ τοι παιδάριον ὄν τυννουτονὶ
ἔπλαττεν ἔνδον οἰκίας ναῦς τʼ ἔγλυφεν,
880
ἁμαξίδας τε σκυτίνας ἠργάζετο,
κἀκ τῶν σιδίων βατράχους ἐποίει πῶς δοκεῖς.
ὅπως δʼ ἐκείνω τὼ λόγω μαθήσεται,
τὸν κρείττονʼ ὅστις ἐστὶ καὶ τὸν ἥττονα,
ὃς τἄδικα λέγων ἀνατρέπει τὸν κρείττονα·
885
ἐὰν δὲ μή, τὸν γοῦν ἄδικον πάσῃ τέχνῃ.
αὐτὸς μαθήσεται παρʼ αὐτοῖν τοῖν λόγοιν.
887b
τοῦτό νυν μέμνησʼ, ὅπως
πρὸς πάντα τὰ δίκαιʼ ἀντιλέγειν δυνήσεται.
χώρει δευρί, δεῖξον σαυτὸν
890
τοῖσι θεαταῖς, καίπερ θρασὺς ὤν.
ἴθʼ ὅποι χρῄζεις. πολὺ γὰρ μᾶλλόν ʼς
ἐν τοῖς πολλοῖσι λέγων ἀπολῶ.
ἀλλά σε νικῶ τὸν ἐμοῦ κρείττω
γνώμας καινὰς ἐξευρίσκων.
ταῦτα γὰρ ἀνθεῖ διὰ τουτουσὶ
ἀλλʼ ἀνατρέψω γʼ αὔτʼ ἀντιλέγων·
οὐδὲ γὰρ εἶναι πάνυ φημὶ δίκην.
904a
πῶς δῆτα δίκης οὔσης ὁ Ζεὺς
905
οὐκ ἀπόλωλεν τὸν πατέρʼ αὑτοῦ
χωρεῖ τὸ κακόν· δότε μοι λεκάνην.
τυφογέρων εἶ κἀνάρμοστος.
καταπύγων εἶ κἀναίσχυντος.
χρυσῷ πάττων μʼ οὐ γιγνώσκεις.
οὐ δῆτα πρὸ τοῦ γʼ, ἀλλὰ μολύβδῳ.
νῦν δέ γε κόσμος τοῦτʼ ἐστὶν ἐμοί.
οὐδεὶς ἐθέλει τῶν μειρακίων·
καὶ γνωσθήσει ποτʼ Ἀθηναίοις
οἶα διδάσκεις τοὺς ἀνοήτους.
920b
σὺ δέ γʼ εὖ πράττεις.
καίτοι πρότερόν γʼ ἐπτώχευες,
Τήλεφος εἶναι Μυσὸς φάσκων,
γνώμας τρώγων Πανδελετείους.
τῆς σῆς, πόλεώς θʼ ἥτις σε τρέφει
λυμαινόμενον τοῖς μειρακίοις.
οὐχὶ διδάξεις τοῦτον Κρόνος ὤν.
930
εἴπερ γʼ αὐτὸν σωθῆναι χρὴ
καὶ μὴ λαλιὰν μόνον ἀσκῆσαι.
δεῦρʼ ἴθι, τοῦτον δʼ ἔα μαίνεσθαι.
κλαύσει, τὴν χεῖρʼ ἢν ἐπιβάλλῃς.
παύσασθε μάχης καὶ λοιδορίας.
935
ἀλλʼ ἐπίδειξαι σύ τε τοὺς προτέρους
ἅττʼ ἐδίδασκες, σύ τε τὴν καινὴν
παίδευσιν, ὅπως ἂν ἀκούσας σφῷν
ἀντιλεγόντοιν κρίνας φοιτᾷ.
940
φέρε δὴ πότερος λέξει πρότερος;
κᾆτʼ ἐκ τούτων ὧν ἂν λέξῃ
ῥηματίοισιν καινοῖς αὐτὸν
καὶ διανοίαις κατατοξεύσω.
945
τὸ τελευταῖον δʼ, ἢν ἀναγρύζῃ,
τὸ πρόσωπον ἅπαν καὶ τὠφθαλμὼ
κεντούμενος ὥσπερ ὑπʼ ἀνθρηνῶν
ὑπὸ τῶν γνωμῶν ἀπολεῖται.
νῦν δείξετον τὼ πισύνω τοῖς περιδεξίοισι
950
λόγοισι καὶ φροντίσι καὶ γνωμοτύποις μερίμναις,
ὁπότερος αὐτοῖν λέγων ἀμείνων φανήσεται.
955
νῦν γὰρ ἅπας ἐνθάδε κίνδυνος ἀνεῖται σοφίας,
ἧς πέρι τοῖς ἐμοῖς φίλοις ἐστὶν ἀγὼν μέγιστος.
ἀλλʼ ὦ πολλοῖς τοὺς πρεσβυτέρους ἤθεσι χρηστοῖς στεφανώσας,
960
ῥῆξον φωνὴν ᾗτινι χαίρεις, καὶ τὴν σαυτοῦ φύσιν εἰπέ.
λέξω τοίνυν τὴν ἀρχαίαν παιδείαν ὡς διέκειτο,
ὅτʼ ἐγὼ τὰ δίκαια λέγων ἤνθουν καὶ σωφροσύνη ʼνενόμιστο.
πρῶτον μὲν ἔδει παιδὸς φωνὴν γρύξαντος μηδὲν ἀκοῦσαι·
εἶτα βαδίζειν ἐν ταῖσιν ὁδοῖς εὐτάκτως ἐς κιθαριστοῦ
965
τοὺς κωμήτας γυμνοὺς ἁθρόους, κ εἰ κριμνώδη κατανείφοι.
εἶτʼ αὖ προμαθεῖν ᾆσμʼ ἐδίδασκεν τὼ μηρὼ μὴ ξυνέχοντας,
ἢ Παλλάδα περσέπολιν δεινὰν ἢ τηλέπορόν τι βόαμα,
ἐντειναμένους τὴν ἁρμονίαν, ἣν οἱ πατέρες παρέδωκαν.
εἰ δέ τις αὐτῶν βωμολοχεύσαιτʼ ἢ κάμψειέν τινα καμπήν,
970
οἵας οἱ νῦν τὰς κατὰ Φρῦνιν ταύτας τὰς δυσκολοκάμπτους,
ἐπετρίβετο τυπτόμενος πολλὰς ὡς τὰς Μούσας ἀφανίζων.
ἐν παιδοτρίβου δὲ καθίζοντας τὸν μηρὸν ἔδει προβαλέσθαι
τοὺς παῖδας, ὅπως τοῖς ἔξωθεν μηδὲν δείξειαν ἀπηνές·
975
εἶτʼ αὖ πάλιν αὖθις ἀνιστάμενον συμψῆσαι, καὶ προνοεῖσθαι
εἴδωλον τοῖσιν ἐρασταῖσιν τῆς ἥβης μὴ καταλείπειν.
ἠλείψατο δʼ ἂν τοὐμφαλοῦ οὐδεὶς παῖς ὑπένερθεν τότʼ ἄν, ὥστε
τοῖς αἰδοίοισι δρόσος καὶ χνοῦς ὥσπερ μήλοισιν ἐπήνθει·
οὐδʼ ἂν μαλακὴν φυρασάμενος τὴν φωνὴν πρὸς τὸν ἐραστὴν
980
αὐτὸς ἑαυτὸν προαγωγεύων τοῖς ὀφθαλμοῖς ἐβάδιζεν,
οὐδʼ ἀνελέσθαι δειπνοῦντʼ ἐξῆν καὶ κεφάλαιον ῥαφανῖδος,
οὐδʼ ἄννηθον τῶν πρεσβυτέρων ἁρπάζειν οὐδὲ σέλινον,
οὐδʼ ὀψοφαγεῖν οὐδὲ κιχλίζειν οὐδʼ ἴσχειν τὼ πόδʼ ἐναλλάξ.
ἀρχαῖά γε καὶ Διιπολιώδη καὶ τεττίγων ἀνάμεστα
985
καὶ Κηκείδου καὶ Βουφονίων.
985b
ἀλλʼ οὖν ταῦτʼ ἐστὶν ἐκεῖνα,
ἐξ ὧν ἄνδρας Μαραθωνομάχας ἡμὴ παίδευσις ἔθρεψεν.
σὺ δὲ τοὺς νῦν εὐθὺς ἐν ἱματίοισι διδάσκεις ἐντετυλίχθαι·
ὥστε μʼ ἀπάγχεσθʼ, ὅταν ὀρχεῖσθαι Παναθηναίοις δέον αὐτοὺς
τὴν ἀσπίδα τῆς κωλῆς προέχων ἀμελῇ τῆς Τριτογενείας.
990
πρὸς ταῦτʼ ὦ μειράκιον θαρρῶν ἐμὲ τὸν κρείττω λόγον αἱροῦ·
κἀπιστήσει μισεῖν ἀγορὰν καὶ βαλανείων ἀπέχεσθαι,
καὶ τοῖς αἰσχροῖς αἰσχύνεσθαι, κἂν σκώπτῃ τίς σε φλέγεσθαι·
καὶ τῶν θάκων τοῖς πρεσβυτέροις ὑπανίστασθαι προσιοῦσιν,
καὶ μὴ περὶ τοὺς σαυτοῦ γονέας σκαιουργεῖν, ἄλλο τε μηδὲν
995
αἰσχρὸν ποιεῖν, ὅτι τῆς αἰδοῦς μέλλεις τἄγαλμʼ ἀναπλάττειν·
μηδʼ εἰς ὀρχηστρίδος εἰσᾴττειν, ἵνα μὴ πρὸς ταῦτα κεχηνὼς
μήλῳ βληθεὶς ὑπὸ πορνιδίου τῆς εὐκλείας ἀποθραυσθῇς·
μηδʼ ἀντειπεῖν τῷ πατρὶ μηδέν, μηδʼ Ἰαπετὸν καλέσαντα
μνησικακῆσαι τὴν ἡλικίαν ἐξ ἧς ἐνεοττοτροφήθης.
1000
εἰ ταῦτʼ ὦ μειράκιον πείσει τούτῳ, νὴ τὸν Διόνυσον
τοῖς Ἱπποκράτους υἱέσιν εἴξεις καὶ σε καλοῦσι βλιτομάμμαν.
ἀλλʼ οὖν λιπαρός γε καὶ εὐανθὴς ἐν γυμνασίοις διατρίψεις,
οὐ στωμύλλων κατὰ τὴν ἀγορὰν τριβολεκτράπελʼ οἷάπερ οἱ νῦν,
οὐδʼ ἑλκόμενος περὶ πραγματίου γλισχραντιλογεξεπιτρίπτου·
1005
ἀλλʼ εἰς Ἀκαδήμειαν κατιὼν ὑπὸ ταῖς μορίαις ἀποθρέξει
στεφανωσάμενος καλάμῳ λευκῷ μετὰ σώφρονος ἡλικιώτου,
μίλακος ὄζων καὶ ἀπραγμοσύνης καὶ λεύκης φυλλοβολούσης,
ἦρος ἐν ὥρᾳ χαίρων, ὁπόταν πλάτανος πτελέᾳ ψιθυρίζῃ.
ἢν ταῦτα ποιῇς ἁ γὼ φράζω,
1010
καὶ πρὸς τούτοις προσέχῃς τὸν νοῦν,
στῆθος λιπαρόν, χροιὰν λαμπράν,
ὤμους μεγάλους, γλῶτταν βαιάν,
πυγὴν μεγάλην, πόσθην μικράν.
1015
ἢν δʼ ἅπερ οἱ νῦν ἐπιτηδεύῃς,
χροιὰν ὠχράν, ὤμους μικρούς,
στῆθος λεπτόν, γλῶτταν μεγάλην,
πυγὴν μικράν, κωλῆν μεγάλην,
1020
ψήφισμα μακρόν, καὶ σʼ ἀναπείσει
1020a
τὸ μὲν αἰσχρὸν ἅπαν καλὸν ἡγεῖσθαι,
καὶ πρὸς τούτοις τῆς Ἀντιμάχου
ὦ καλλίπυργον σοφίαν κλεινοτάτην ἐπασκῶν,
1025
ὡς ἡδύ σου τοῖσι λόγοις σῶφρον ἔπεστιν ἄνθος.
† εὐδαίμονες δʼ ἦσαν ἄρʼ οἱ ζῶντες τότʼ ἐπὶ
1030
τῶν προτέρων †· πρὸς τάδε σʼ ὦ κομψοπρεπῆ μοῦσαν ἔχων,
δεῖ σε λέγειν τι καινόν, ὡς ηὐδοκίμηκεν ἁ νήρ.
δεινῶν δέ σοι βουλευμάτων ἔοικε δεῖν πρὸς αὐτόν,
1035
εἴπερ τὸν ἄνδρʼ ὑπερβαλεῖ καὶ μὴ γέλωτʼ ὀφλήσεις.
καὶ μὴν πάλαι γʼ ἐπνιγόμην τὰ σπλάγχνα κἀπεθύμουν
ἅπαντα ταῦτʼ ἐναντίαις γνώμαισι συνταράξαι.
ἐγὼ γὰρ ἥττων μὲν λόγος διʼ αὐτὸ τοῦτʼ ἐκλήθην
ἐν τοῖσι φροντισταῖσιν, ὅτι πρώτιστος ἐπενόησα
1040
τοῖσιν νόμοις καὶ ταῖς δίκαις τἀναντίʼ ἀντιλέξαι.
καὶ τοῦτο πλεῖν ἢ μυρίων ἔστʼ ἄξιον στατήρων,
αἱρούμενον τοὺς ἥττονας λόγους ἔπειτα νικᾶν.
σκέψαι δὲ τὴν παίδευσιν ᾗ πέποιθεν ὡς ἐλέγξω,
ὅστις σε θερμῷ φησι λοῦσθαι πρῶτον οὐκ ἐάσειν.
1045
καίτοι τίνα γνώμην ἔχων ψέγεις τὰ θερμὰ λουτρά;
ὁτιὴ κάκιστόν ἐστι καὶ δειλὸν ποιεῖ τὸν ἄνδρα.
ἐπίσχες· εὐθὺς γάρ σʼ ἔχω μέσον λαβὼν ἄφυκτον.
καί μοι φράσον, τῶν τοῦ Διὸς παίδων τίνʼ ἄνδρʼ ἄριστον
ψυχὴν νομίζεις, εἰπέ, καὶ πλείστους πόνους πονῆσαι.
1050
ἐγὼ μὲν οὐδένʼ Ἡρακλέους βελτίονʼ ἄνδρα κρίνω.
ποῦ ψυχρὰ δῆτα πώποτʼ εἶδες Ἡράκλεια λουτρά;
καίτοι τίς ἀνδρειότερος ἦν;
1052b
ταῦτʼ ἐστὶ ταῦτʼ ἐκεῖνα,
ἃ τῶν νεανίσκων ἀεὶ διʼ ἡμέρας λαλούντων
πλῆρες τὸ βαλανεῖον ποιεῖ, κενὰς δὲ τὰς παλαίστρας.
1055
εἶτʼ ἐν ἀγορᾷ τὴν διατριβὴν ψέγεις· ἐγὼ δʼ ἐπαινῶ.
εἰ γὰρ πονηρὸν ἦν, Ὅμηρος οὐδέποτʼ ἂν ἐποίει
τὸν Νέστορʼ ἀγορητὴν ἂν οὐδὲ τοὺς σοφοὺς ἅπαντας.
ἄνειμι δῆτʼ ἐντεῦθεν ἐς τὴν γλῶτταν, ἣν ὁδὶ μὲν
οὔ φησι χρῆναι τοὺς νέους ἀσκεῖν, ἐγὼ δέ φημι.
1060
καὶ σωφρονεῖν αὖ φησι χρῆναι· δύο κακὼ μεγίστω.
ἐπεὶ σὺ διὰ τὸ σωφρονεῖν τῷ πώποτʼ εἶδες ἤδη
ἀγαθάν τι γενόμενον, φράσον, καί μʼ ἐξέλεγξον εἰπών.
πολλοῖς. ὁ γοῦν Πηλεὺς ἔλαβε διὰ τοῦτο τὴν μάχαιραν.
μάχαιραν; ἀστεῖόν γε κέρδος ἔλαβεν ὁ κακοδαίμων.
1065
Ὑπέρβολος δʼ οὑκ τῶν λύχνων πλεῖν ἢ τάλαντα πολλὰ
εἴληφε διὰ πονηρίαν, ἀλλʼ οὐ μὰ Δίʼ οὐ μάχαιραν.
καὶ τὴν Θέτιν γʼ ἔγημε διὰ τὸ σωφρονεῖν ὁ Πηλεύς.
κᾆτʼ ἀπολιποῦσά γʼ αὐτὸν ᾤχετʼ· οὐ γὰρ ἦν ὑβριστὴς
οὐδʼ ἡδὺς ἐν τοῖς στρώμασιν τὴν νύκτα παννυχίζειν·
1070
γυνὴ δὲ σιναμωρουμένη χαίρει· σὺ δʼ εἶ Κρόνιππος.
σκέψαι γὰρ ὦ μειράκιον ἐν τῷ σωφρονεῖν ἅπαντα
ἅνεστιν, ἡδονῶν θʼ ὅσων μέλλεις ἀποστερεῖσθαι,
παίδων γυναικῶν κοττάβων ὄψων πότων κιχλισμῶν.
καίτοι τί σοι ζῆν ἄξιον, τούτων ἐὰν στερηθῇς;
1075
εἶεν. πάρειμʼ ἐντεῦθεν ἐς τὰς τῆς φύσεως ἀνάγκας.
ἥμαρτες, ἠράσθης, ἐμοίχευσάς τι, κᾆτʼ ἐλήφθης·
ἀπόλωλας· ἀδύνατος γὰρ εἶ λέγειν. ἐμοὶ δʼ ὁμιλῶν
χρῶ τῇ φύσει, σκίρτα, γέλα, νόμιζε μηδὲν αἰσχρόν.
μοιχὸς γὰρ ἢν τύχῃς ἁλούς, τάδʼ ἀντερεῖς πρὸς αὐτόν,
1080
ὡς οὐδὲν ἠδίκηκας· εἶτʼ ἐς τὸν Δίʼ ἐπανενεγκεῖν,
κἀκεῖνος ὡς ἥττων ἔρωτός ἐστι καὶ γυναικῶν·
καίτοι σὺ θνητὸς ὢν θεοῦ πῶς μεῖζον ἂν δύναιο;
τί δʼ ἢν ῥαφανιδωθῇ πιθόμενός σοι τέφρᾳ τε τιλθῇ,
ἕξει τινὰ γνώμην λέγειν τὸ μὴ εὐρύπρωκτος εἶναι;
1085
ἢν δʼ εὐρύπρωκτος ᾖ, τί πείσεται κακόν;
τί μὲν οὖν ἂν ἔτι μεῖζον πάθοι τούτου ποτέ;
τί δῆτʼ ἐρεῖς, ἢν τοῦτο νικηθῇς ἐμοῦ;
τί δαί; τραγῳδοῦσʼ ἐκ τίνων;
1095
ἔγνωκας ὡς οὐδὲν λέγεις;
1098a
πολὺ πλείονας νὴ τοὺς θεοὺς
τοὺς εὐρυπρώκτους· τουτονὶ
1100
γοῦν οἶδʼ ἐγὼ κἀκεινονὶ
πρὸς τῶν θεῶν δέξασθέ μου
1105
τί δῆτα; πότερα τοῦτον ἀπάγεσθαι λαβὼν
βούλει τὸν υἱόν, ἢ διδάσκω σοι λέγειν;
δίδασκε καὶ κόλαζε καὶ μέμνησʼ ὅπως
εὖ μοι στομώσεις αὐτόν, ἐπὶ μὲν θάτερα
οἷον δικιδίοις, τὴν δʼ ἑτέραν αὐτοῦ γνάθον
1110
στόμωσον οἵαν ἐς τὰ μείζω πράγματα.
ἀμέλει κομιεῖ τοῦτον σοφιστὴν δεξιόν.
ὠχρὸν μὲν οὖν οἶμαί γε καὶ κακοδαίμονα.
χωρεῖτέ νυν. οἶμαι δέ σοι ταῦτα μεταμελήσειν.
1115
τοὺς κριτὰς ἃ κερδανοῦσιν, ἤν τι τόνδε τὸν χορὸν
ὠφελῶσʼ ἐκ τῶν δικαίων, βουλόμεσθʼ ἡμεῖς φράσαι.
πρῶτα μὲν γάρ, ἢν νεᾶν βούλησθʼ ἐν ὥρᾳ τοὺς ἀγρούς,
ὕσομεν πρώτοισιν ὑμῖν, τοῖσι δʼ ἄλλοις ὕστερον.
εἶτα τὸν καρπὸν τεκούσας ἀμπέλους φυλάξομεν,
1120
ὥστε μήτʼ αὐχμὸν πιέζειν μήτʼ ἄγαν ἐπομβρίαν.
ἢν δʼ ἀτιμάσῃ τις ἡμᾶς θνητὸς ὢν οὔσας θεάς,
προσεχέτω τὸν νοῦν, πρὸς ἡμῶν οἷα πείσεται κακά,
λαμβάνων οὔτʼ οἶνον οὔτʼ ἄλλʼ οὐδὲν ἐκ τοῦ χωρίου.
ἡνίκʼ ἂν γὰρ αἵ τʼ ἐλαῖαι βλαστάνωσʼ αἵ τʼ ἄμπελοι,
1125
ἀποκεκόψονται· τοιαύταις σφενδόναις παιήσομεν.
ἢν δὲ πλινθεύοντʼ ἴδωμεν, ὕσομεν καὶ τοῦ τέγους
τὸν κέραμον αὐτοῦ χαλάζαις στρογγύλαις συντρίψομεν.
κἂν γαμῇ ποτʼ αὐτὸς ἢ τῶν ξυγγενῶν ἢ τῶν φίλων,
ὕσομεν τὴν νύκτα πᾶσαν· ὥστʼ ἴσως βουλήσεται
1130
κἂν ἐν Αἰγύπτῳ τυχεῖν ὢν μᾶλλον ἢ κρῖναι κακῶς.
πέμπτη, τετράς, τρίτη, μετὰ ταύτην δευτέρα,
εἶθʼ ἣν ἐγὼ μάλιστα πασῶν ἡμερῶν
δέδοικα καὶ πέφρικα καὶ βδελύττομαι,
εὐθὺς μετὰ ταύτην ἔσθʼ ἕνη τε καὶ νέα.
1135
πᾶς γάρ τις ὀμνὺς οἷς ὀφείλων τυγχάνω,
θείς μοι πρυτανεῖʼ ἀπολεῖν μέ φησι κἀξολεῖν,
κἀμοῦ μέτριά τε καὶ δίκαιʼ αἰτουμένου,
ὦ δαιμόνιε τὸ μέν τι νυνὶ μὴ λάβῃς,
τὸ δʼ ἀναβαλοῦ μοι, τὸ δʼ ἄφες, οὔ φασίν ποτε
1140
οὕτως ἀπολήψεσθʼ, ἀλλὰ λοιδοροῦσί με
ὡς ἄδικός εἰμι, καὶ δικάσεσθαί φασί μοι.
νῦν οὖν δικαζέσθων· ὀλίγον γάρ μοι μέλει,
εἴπερ μεμάθηκεν εὖ λέγειν Φειδιππίδης.
τάχα δʼ εἴσομαι κόψας τὸ φροντιστήριον.
1145b
Στρεψιάδην ἀσπάζομαι.
κἄγωγέ σʼ· ἀλλὰ τουτονὶ πρῶτον λαβέ·
χρὴ γὰρ ἐπιθαυμάζειν τι τὸν διδάσκαλον.
καί μοι τὸν υἱὸν εἰ μεμάθηκε τὸν λόγον
ἐκεῖνον εἴφʼ ὃν ἀρτίως εἰσήγαγες.
1150b
εὖ γʼ ὦ παμβασίλειʼ Ἀπαιόλη.
ὥστʼ ἀποφύγοις ἂν ἥντινʼ ἂν βούλῃ δίκην.
κ εἰ μάρτυρες παρῆσαν, ὅτʼ ἐδανειζόμην;
πολλῷ γε μᾶλλον, κἂν παρῶσι χίλιοι.
βοάσομαί τἄρα τὰν ὑπέρτονον
1155
βοάν. ἰὼ κλάετʼ ὦ ʼβολοστάται
αὐτοί τε καὶ τἀρχαῖα καὶ τόκοι τόκων·
οὐδὲν γὰρ ἄν με φλαῦρον ἐργάσαισθʼ ἔτι,
1160
ἀμφήκει γλώττῃ λάμπων,
πρόβολος ἐμός, σωτὴρ δόμοις, ἐχθροῖς βλάβη,
λυσανίας πατρῴων μεγάλων κακῶν·
ὃν κάλεσον τρέχων ἔνδοθεν ὡς ἐμέ.
1165
ὦ τέκνον ὦ παῖ ἔξελθʼ οἴκων,
1170
ἰὼ ἰὼ τέκνον, ἰὼ ἰοῦ ἰοῦ.
ὡς ἥδομαί σου πρῶτα τὴν χρόαν ἰδών.
νῦν μέν γʼ ἰδεῖν εἶ πρῶτον ἐξαρνητικὸς
κἀντιλογικός, καὶ τοῦτο τοὐπιχώριον
ἀτεχνῶς ἐπανθεῖ, τὸ τί λέγεις σύ; καὶ δοκεῖν
1175
ἀδικοῦντʼ ἀδικεῖσθαι καὶ κακουργοῦντʼ οἶδʼ ὅτι·
ἐπὶ τοῦ προσώπου τʼ ἐστὶν Ἀττικὸν βλέπος.
νῦν οὖν ὅπως σώσεις μʼ, ἐπεὶ κἀπώλεσας.
1178b
τὴν ἕνην τε καὶ νέαν.
ἕνη γάρ ἐστι καὶ νέα τις ἡμέρα;
1180
εἰς ἥν γε θήσειν τὰ πρυτανεῖά φασί μοι.
ἀπολοῦσʼ ἄρʼ αὔθʼ οἱ θέντες· οὐ γὰρ ἔσθʼ ὅπως
μίʼ ἡμέρα γένοιτʼ ἂν ἡμέρα δύο.
1183b
πῶς γάρ; εἰ μή πέρ γʼ ἅμα
αὑτὴ γένοιτʼ ἂν γραῦς τε καὶ νέα γυνή.
1185
καὶ μὴν νενόμισταί γʼ.
1185b
οὐ γάρ, οἶμαι, τὸν νόμον
ὁ Σόλων ὁ παλαιὸς ἦν φιλόδημος τὴν φύσιν.
τουτὶ μὲν οὐδέν πω πρὸς ἕνην τε καὶ νέαν.
ἐκεῖνος οὖν τὴν κλῆσιν ἐς δύʼ ἡμέρας
1190
ἔθηκεν, ἔς γε τὴν ἕνην τε καὶ νέαν,
ἵνʼ αἱ θέσεις γίγνοιντο τῇ νουμηνίᾳ.
ἵνα δὴ τί τὴν ἕνην προσέθηχʼ;
παρόντες οἱ φεύγοντες ἡμέρᾳ μιᾷ
πρότερον ἀπαλλάττοινθʼ ἑκόντες, εἰ δὲ μή,
1195
ἕωθεν ὑπανιῷντο τῇ νουμηνία.
πῶς οὐ δέχονται δῆτα τῇ νουμηνίᾳ
ἁρχαὶ τὰ πρυτανεῖʼ, ἀλλʼ ἕνῃ τε καὶ νέᾳ;
ὅπερ οἱ προτένθαι γὰρ δοκοῦσί μοι ποιεῖν·
ὅπως τάχιστα τὰ πρυτανεῖʼ ὑφελοίατο,
1200
διὰ τοῦτο προὐτένθευσαν ἡμέρᾳ μιᾷ.
εὖ γʼ· ὦ κακοδαίμονες, τί κάθησθʼ ἀβέλτεροι,
ἡμέτερα κέρδη τῶν σοφῶν ὄντες, λίθοι,
ἀριθμός, πρόβατʼ ἄλλως, ἀμφορῆς νενησμένοι;
ὥστʼ εἰς ἐμαυτὸν καὶ τὸν υἱὸν τουτονὶ
1205
ἐπʼ εὐτυχίαισιν ᾀστέον μοὐγκώμιον.
ζηλοῦντες ἡνίκʼ ἂν σὺ νικᾷς λέγων τὰς δίκας.
ἀλλʼ εἰσάγων σε βούλομαι πρῶτον ἑστιᾶσαι.
εἶτʼ ἄνδρα τῶν αὑτοῦ τι χρὴ προϊέναι;
1215
οὐδέποτέ γʼ, ἀλλὰ κρεῖττον εὐθὺς ἦν τότε
ἀπερυθριᾶσαι μᾶλλον ἢ σχεῖν πράγματα,
ὅτε τῶν ἐμαυτοῦ γʼ ἕνεκα νυνὶ χρημάτων
ἕλκω σε κλητεύσοντα, καὶ γενήσομαι
ἐχθρὸς ἔτι πρὸς τούτοισιν ἀνδρὶ δημότῃ.
1220
ἀτὰρ οὐδέποτέ γε τὴν πατρίδα καταισχυνῶ
ζῶν, ἀλλὰ καλοῦμαι Στρεψιάδην —
ὅτι ἐς δύʼ εἶπεν ἡμέρας. τοῦ χρήματος;
τῶν δώδεκα μνῶν, ἃς ἔλαβες ὠνούμενος
ὃν πάντες ὑμεῖς ἴστε μισοῦνθʼ ἱππικήν.
καὶ νὴ Δίʼ ἀποδώσειν γʼ ἐπώμνυς τοὺς θεούς.
μὰ τὸν Δίʼ οὐ γάρ πω τότʼ ἐξηπίστατο
Φειδιππίδης μοι τὸν ἀκατάβλητον λόγον.
1230
νῦν δὲ διὰ τοῦτʼ ἔξαρνος εἶναι διανοεῖ;
τί γὰρ ἄλλʼ ἂν ἀπολαύσαιμι τοῦ μαθήματος;
καὶ ταῦτʼ ἐθελήσεις ἀπομόσαι μοι τοὺς θεοὺς
τὸν Δία, τὸν Ἑρμῆν, τὸν Ποσειδῶ.
1235
κἂν προσκαταθείην γʼ ὥστʼ ὀμόσαι τριώβολον.
ἀπόλοιο τοίνυν ἕνεκʼ ἀναιδείας ἔτι.
ἁλσὶν διασμηχθεὶς ὄναιτʼ ἂν οὑτοσί.
οὔ τοι μὰ τὸν Δία τὸν μέγαν καὶ τοὺς θεοὺς
1240b
θαυμασίως ἥσθην θεοῖς,
καὶ Ζεὺς γέλοιος ὀμνύμενος τοῖς εἰδόσιν.
ἦ μὴν σὺ τούτων τῷ χρόνῳ δώσεις δίκην.
ἀλλʼ εἴτʼ ἀποδώσεις μοι τὰ χρήματʼ εἴτε μή,
1245
ἐγὼ γὰρ αὐτίκʼ ἀποκρινοῦμαί σοι σαφῶς.
1246b
ἀποδώσειν μοι δοκεῖ.
ποῦ ʼσθʼ οὗτος ἁπαιτῶν με τἀργύριον; λέγε
1248b
τοῦθʼ ὅ τι ἐστί; κάρδοπος.
ἔπειτʼ ἀπαιτεῖς τἀργύριον τοιοῦτος ὤν;
1250
οὐκ ἂν ἀποδοίην οὐδʼ ἂν ὀβολὸν οὐδενί,
ὅστις καλέσειε κάρδοπον τὴν καρδόπην.
1252b
οὐχ ὅσον γέ μʼ εἰδέναι.
οὔκουν ἀνύσας τι θᾶττον ἀπολιταργιεῖς
1254b
ἄπειμι, καὶ τοῦτʼ ἴσθʼ ὅτι
1255
θήσω πρυτανεῖʼ ἢ μηκέτι ζῴην ἐγώ.
καὶ προσαπολεῖς ἄρʼ αὐτὰ πρὸς ταῖς δώδεκα.
καίτοι σε τοῦτό γʼ οὐχὶ βούλομαι παθεῖν,
ὁτιὴ ʼκάλεσας εὐηθικῶς τὴν κάρδοπον.
1260a
τίς οὑτοσί ποτʼ ἔσθʼ ὁ θρηνῶν; οὔτι που
τῶν Καρκίνου τις δαιμόνων ἐφθέγξατο;
τί δʼ ὅστις εἰμὶ τοῦτο βούλεσθʼ εἰδέναι;
1263b
κατὰ σεαυτόν νυν τρέπου.
ὦ σκληρὲ δαῖμον, ὦ τύχαι θραυσάντυγες
1265
ἵππων ἐμῶν, ὦ Παλλὰς ὥς μʼ ἀπώλεσας.
τί δαί σε Τληπόλεμός ποτʼ εἴργασται κακόν;
μὴ σκῶπτέ μʼ ὦ τᾶν, ἀλλά μοι τὰ χρήματα
τὸν υἱὸν ἀποδοῦναι κέλευσον ἅλαβεν,
ἄλλως τε μέντοι καὶ κακῶς πεπραγότι.
1270
τὰ ποῖα ταῦτα χρήμαθʼ;
κακῶς ἄρʼ ὄντως εἶχες, ὥς γʼ ἐμοὶ δοκεῖς.
ἵππους ἐλαύνων ἐξέπεσον νὴ τοὺς θεούς.
τί δῆτα ληρεῖς ὥσπερ ἀπʼ ὄνου καταπεσών;
ληρῶ, τὰ χρήματʼ ἀπολαβεῖν εἰ βούλομαι;
1275
οὐκ ἔσθʼ ὅπως σύ γʼ αὐτὸς ὑγιαίνεις.
τὸν ἐγκέφαλον ὥσπερ σεσεῖσθαί μοι δοκεῖς.
σὺ δὲ νὴ τὸν Ἑρμῆν προσκεκλήσεσθαί γέ μοι,
εἰ μὴ ʼποδώσεις τἀργύριον.
πότερα νομίζεις καινὸν ἀεὶ τὸν Δία
1280
ὕειν ὕδωρ ἑκάστοτʼ, ἢ τὸν ἥλιον
ἕλκειν κάτωθεν ταὐτὸ τοῦθʼ ὕδωρ πάλιν;
οὐκ οἶδʼ ἔγωγʼ ὁπότερον, οὐδέ μοι μέλει.
πῶς οὖν ἀπολαβεῖν τἀργύριον δίκαιος εἶ,
εἰ μηδὲν οἶσθα τῶν μετεώρων πραγμάτων;
1285
ἀλλʼ εἰ σπανίζεις, τἀργυρίου μοι τὸν τόκον
1286b
τοῦτο δʼ ἔσθʼ ὁ τόκος τί θηρίον;
τί δʼ ἄλλο γʼ ἢ κατὰ μῆνα καὶ καθʼ ἡμέραν
πλέον πλέον τἀργύριον ἀεὶ γίγνεται
1290
τί δῆτα; τὴν θάλατταν ἔσθʼ ὅτι πλείονα
οὐ γὰρ δίκαιον πλείονʼ εἶναι.
αὕτη μὲν ὦ κακόδαιμον οὐδὲν γίγνεται
ἐπιρρεόντων τῶν ποταμῶν πλείων, σὺ δὲ
1295
ζητεῖς ποιῆσαι τἀργύριον πλεῖον τὸ σόν;
οὐκ ἀποδιώξει σαυτὸν ἀπὸ τῆς οἰκίας;
1297b
ταῦτʼ ἐγὼ μαρτύρομαι.
ὕπαγε. τί μέλλεις; οὐκ ἐλᾷς ὦ σαμφόρα;
ταῦτʼ οὐχ ὕβρις δῆτʼ ἐστίν;
1300
κεντῶν ὑπὸ τὸν πρωκτόν σε τὸν σειραφόρον.
φεύγεις; ἔμελλόν σʼ ἆρα κινήσειν ἐγὼ
αὐτοῖς τροχοῖς τοῖς σοῖσι καὶ ξυνωρίσιν.
οἷον τὸ πραγμάτων ἐρᾶν φλαύρων· ὁ γὰρ
κοὐκ ἔσθʼ ὅπως οὐ τήμερον
λήψεταί τι πρᾶγμʼ, ὃ τοῦτον
ποιήσει τὸν σοφιστὴν ἴσως,
1310
ἀνθʼ ὧν πανουργεῖν ἤρξατʼ, ἐξαίφνης λαβεῖν κακόν τι.
οἶμαι γὰρ αὐτὸν αὐτίχʼ εὑρήσειν ὅπερ
1315
τοῖσιν δικαίοις, ὥστε νικᾶν
ξυγγένηται, κἂν λέγῃ παμπόνηρʼ.
1320
ἴσως δʼ ἴσως βουλήσεται κἄφωνον αὐτὸν εἶναι.
ὦ γείτονες καὶ ξυγγενεῖς καὶ δημόται,
ἀμυνάθετέ μοι τυπτομένῳ πάσῃ τέχνῃ.
οἴμοι κακοδαίμων τῆς κεφαλῆς καὶ τῆς γνάθου.
1325
ὦ μιαρὲ τύπτεις τὸν πατέρα;
ὁρᾶθʼ ὁμολογοῦνθʼ ὅτι με τύπτει.
ὦ μιαρὲ καὶ πατραλοῖα καὶ τοιχωρύχε.
αὖθίς με ταὐτὰ ταῦτα καὶ πλείω λέγε.
ἆρʼ οἶσθʼ ὅτι χαίρω πόλλʼ ἀκούων καὶ κακά;
1330b
πάττε πολλοῖς τοῖς ῥόδοις.
καὶ πῶς γένοιτʼ ἂν πατέρα τύπτειν ἐν δίκῃ;
ἔγωγʼ ἀποδείξω καί σε νικήσω λέγων.
ἑλοῦ δʼ ὁπότερον τοῖν λόγοιν βούλει λέγειν.
1337b
τὸν κρείττονʼ ἢ τὸν ἥττονα.
ἐδιδαξάμην μέντοι σε νὴ Δίʼ ὦ μέλε
τοῖσιν δικαίοις ἀντιλέγειν, εἰ ταῦτά γε
1340
μέλλεις ἀναπείσειν, ὡς δίκαιον καὶ καλὸν
τὸν πατέρα τύπτεσθʼ ἐστὶν ὑπὸ τῶν υἱέων.
ἀλλʼ οἴομαι μέντοι σʼ ἀναπείσειν, ὥστε γε
οὐδʼ αὐτὸς ἀκροασάμενος οὐδὲν ἀντερεῖς.
καὶ μὴν ὅ τι καὶ λέξεις ἀκοῦσαι βούλομαι.
1345
σὸν ἔργον ὦ πρεσβῦτα φροντίζειν ὅπῃ
ὡς οὗτος, εἰ μή τῳ ʼπεποίθειν, οὐκ ἂν ἦν
ἀλλʼ ἔσθʼ ὅτῳ θρασύνεται· δῆλόν γε τἀνθρώπου
ἀλλʼ ἐξ ὅτου τὸ πρῶτον ἤρξαθʼ ἡ μάχη γενέσθαι,
ἤδη λέγειν χρὴ πρὸς χορόν· πάντως δὲ τοῦτο δράσεις.
καὶ μὴν ὅθεν γε πρῶτον ἠρξάμεσθα λοιδορεῖσθαι
ἐγὼ φράσω· ʼπειδὴ γὰρ εἱστιώμεθʼ, ὥσπερ ἴστε,
1355
πρῶτον μὲν αὐτὸν τὴν λύραν λαβόντʼ ἐγὼ ʼκέλευσα
ᾆσαι Σιμωνίδου μέλος, τὸν Κριὸν ὡς ἐπέχθη.
ὁ δʼ εὐθέως ἀρχαῖον εἶνʼ ἔφασκε τὸ κιθαρίζειν
ᾄδειν τε πίνονθʼ ὡσπερεὶ κάχρυς γυναῖκʼ ἀλοῦσαν.
οὐ γὰρ τότʼ εὐθὺς χρῆν σʼ ἄρα τύπτεσθαί τε καὶ πατεῖσθαι,
1360
ᾄδειν κελεύονθʼ ὡσπερεὶ τέττιγας ἑστιῶντα;
τοιαῦτα μέντοι καὶ τότʼ ἔλεγεν ἔνδον οἷάπερ νῦν,
καὶ τὸν Σιμωνίδην ἔφασκʼ εἶναι κακὸν ποιητήν.
κἀ γὼ μόλις μὲν ἀλλʼ ὅμως ἠνεσχόμην τὸ πρῶτον·
ἔπειτα δʼ ἐκέλευσʼ αὐτὸν ἀλλὰ μυρρίνην λαβόντα
1365
τῶν Αἰσχύλου λέξαι τί μοι· κᾆθʼ οὗτος εὐθὺς εἶπεν·
ἐγὼ γὰρ Αἰσχύλον νομίζω πρῶτον ἐν ποιηταῖς,
ψόφου πλέων ἀξύστατον στόμφακα κρημνοποιόν;
κἀνταῦθα πῶς οἴεσθέ μου τὴν καρδίαν ὀρεχθεῖν;
ὅμως δὲ τὸν θυμὸν δακὼν ἔφην, σὺ δʼ ἀλλὰ τούτων
1370
λέξον τι τῶν νεωτέρων, ἅττʼ ἐστὶ τὰ σοφὰ ταῦτα.
ὁ δʼ εὐθὺς ᾖσʼ Εὐριπίδου ῥῆσίν τινʼ, ὡς ἐκίνει
ἀδελφὸς ὦλεξίκακε τὴν ὁμομητρίαν ἀδελφήν.
κἀ γὼ οὐκέτʼ ἐξηνεσχόμην, ἀλλʼ εὐθέως ἀράττω
πολλοῖς κακοῖς καἰσχροῖσι· κᾆτʼ ἐντεῦθεν, οἷον εἰκός,
1375
ἔπος πρὸς ἔπος ἠρειδόμεσθʼ· εἶθʼ οὗτος ἐπαναπηδᾶ,
κἄπειτʼ ἔφλα με κἀσπόδει κἄπνιγε κἀπέθλιβεν.
οὔκουν δικαίως, ὅστις οὐκ Εὐριπίδην ἐπαινεῖς
σοφώτατόν γʼ ἐκεῖνον·ὦ — τί σʼ εἴπω;
1379b
ἀλλʼ αὖθις αὖ τυπτήσομαι.
1379c
νὴ τὸν Δίʼ ἐν δίκῃ γʼ ἄν.
1380
καὶ πῶς δικαίως; ὅστις ὦ ʼναίσχυντέ σʼ ἐξέθρεψα,
αἰσθανόμενός σου πάντα τραυλίζοντος, ὅ τι νοοίης.
εἰ μέν γε βρῦν εἴποις, ἐγὼ γνοὺς ἂν πιεῖν ἐπέσχον·
μαμμᾶν δʼ ἂν αἰτήσαντος ἧκόν σοι φέρων ἂν ἄρτον·
κακκᾶν δʼ ἂν οὐκ ἔφθης φράσας, κἀ γὼ λαβὼν θύραζε
1385
ἐξέφερον ἂν καὶ προὐσχόμην σε· σὺ δʼ ἐμὲ νῦν ἀπάγχων
θύραζέ μʼ, ἀλλὰ πνιγόμενος
1390
αὐτοῦ ʼποίησα κακκᾶν.
οἶμαί γε τῶν νεωτέρων τὰς καρδίας
εἰ γὰρ τοιαῦτά γʼ οὗτος ἐξειργασμένος
1395
τὸ δέρμα τῶν γεραιτέρων λάβοιμεν ἂν
σὸν ἔργον ὦ καινῶν ἐπῶν κινητὰ καὶ μοχλευτὰ
πειθώ τινα ζητεῖν, ὅπως δόξεις λέγειν δίκαια.
ὡς ἡδὺ καινοῖς πράγμασιν καὶ δεξιοῖς ὁμιλεῖν,
1400
καὶ τῶν καθεστώτων νόμων ὑπερφρονεῖν δύνασθαι.
ἐγὼ γὰρ ὅτε μὲν ἱππικῇ τὸν νοῦν μόνῃ προσεῖχον,
οὐδʼ ἂν τρίʼ εἰπεῖν ῥήμαθʼ οἷός τʼ ἦν πρὶν ἐξαμαρτεῖν·
νυνὶ δʼ ἐπειδή μʼ οὑτοσὶ τούτων ἔπαυσεν αὐτός,
γνώμαις δὲ λεπταῖς καὶ λόγοις ξύνειμι καὶ μερίμναις,
1405
οἶμαι διδάξειν ὡς δίκαιον τὸν πατέρα κολάζειν.
ἵππευε τοίνυν νὴ Δίʼ, ὡς ἔμοιγε κρεῖττόν ἐστιν
ἵππων τρέφειν τέθριππον ἢ τυπτόμενον ἐπιτριβῆναι.
ἐκεῖσε δʼ ὅθεν ἀπέσχισάς με τοῦ λόγου μέτειμι,
καὶ πρῶτʼ ἐρήσομαί σε τουτί· παῖδά μʼ ὄντʼ ἔτυπτες;
1410
ἔγωγέ σʼ εὐνοῶν τε καὶ κηδόμενος.
οὐ κἀμέ σοι δίκαιόν ἐστιν εὐνοεῖν ὁμοίως
τύπτειν τʼ, ἐπειδήπερ γε τοῦτʼ ἐστʼ εὐνοεῖν τὸ τύπτειν;
πῶς γὰρ τὸ μὲν σὸν σῶμα χρὴ πληγῶν ἀθῷον εἶναι,
τοὐμὸν δὲ μή; καὶ μὴν ἔφυν ἐλεύθερός γε κἀ γώ.
1415
κλάουσι παῖδες, πατέρα δʼ οὐ κλάειν δοκεῖς;
φήσεις νομίζεσθαι σὺ παιδὸς τοῦτο τοὔργον εἶναι·
ἐγὼ δέ γʼ ἀντείποιμʼ ἂν ὡς δὶς παῖδες οἱ γέροντες·
εἰκὸς δὲ μᾶλλον τοὺς γέροντας ἢ νέους τι κλάειν,
ὅσῳπερ ἐξαμαρτάνειν ἧττον δίκαιον αὐτούς.
1420
ἀλλʼ οὐδαμοῦ νομίζεται τὸν πατέρα τοῦτο πάσχειν.
οὔκουν ἀνὴρ ὁ τὸν νόμον θεὶς τοῦτον ἦν τὸ πρῶτον
ὥσπερ σὺ κἀ γώ, καὶ λέγων ἔπειθε τοὺς παλαιούς;
ἧττόν τι δῆτʼ ἔξεστι κἀμοὶ καινὸν αὖ τὸ λοιπὸν
θεῖναι νόμον τοῖς υἱέσιν, τοὺς πατέρας ἀντιτύπτειν;
1425
ὅσας δὲ πληγὰς εἴχομεν πρὶν τὸν νόμον τεθῆναι,
ἀφίεμεν, καὶ δίδομεν αὐτοῖς προῖκα συγκεκόφθαι.
σκέψαι δὲ τοὺς ἀλεκτρυόνας καὶ τ ἄλλα τὰ βοτὰ ταυτί,
ὡς τοὺς πατέρας ἀμύνεται· καίτοι τί διαφέρουσιν
ἡμῶν ἐκεῖνοι, πλήν γʼ ὅτι ψηφίσματʼ οὐ γράφουσιν;
1430
τί δῆτʼ, ἐπειδὴ τοὺς ἀλεκτρυόνας ἅπαντα μιμεῖ,
οὐκ ἐσθίεις καὶ τὴν κόπρον κἀπὶ ξύλου καθεύδεις;
οὐ ταὐτὸν ὦ τᾶν ἐστίν, οὐδʼ ἂν Σωκράτει δοκοίη.
πρὸς ταῦτα μὴ τύπτʼ· εἰ δὲ μή, σαυτόν ποτʼ αἰτιάσει.
1434b
ἐπεὶ σὲ μὲν δίκαιός εἰμʼ ἐγὼ κολάζειν,
1435
σὺ δʼ, ἢν γένηταί σοι, τὸν υἱόν.
μάτην ἐμοὶ κεκλαύσεται, σὺ δʼ ἐγχανὼν τεθνήξεις.
ἐμοὶ μὲν ὦ νδρες ἥλικες δοκεῖ λέγειν δίκαια·
κἄμοιγε συγχωρεῖν δοκεῖ τούτοισι τἀπιεικῆ.
κλάειν γὰρ ἡμᾶς εἰκός ἐστʼ, ἢν μὴ δίκαια δρῶμεν.
1440
σκέψαι δὲ χἀτέραν ἔτι γνώμην.
καὶ μὴν ἴσως γʼ οὐκ ἀχθέσει παθὼν ἃ νῦν πέπονθας.
πῶς δή; δίδαξον γὰρ τί μʼ ἐκ τούτων ἐπωφελήσεις.
τὴν μητέρʼ ὥσπερ καὶ σὲ τυπτήσω.
τοῦθʼ ἕτερον αὖ μεῖζον κακόν.
1444b
τί δʼ ἢν ἔχων τὸν ἥττω
1445
λόγον σε νικήσω λέγων
τὴν μητέρʼ ὡς τύπτειν χρεών;
τί δʼ ἄλλο γʼ ἢν ταυτὶ ποιῇς,
ταυτὶ διʼ ὑμᾶς ὦ Νεθέλαι πέπονθʼ ἐγώ,
ὑμῖν ἀναθεὶς ἅπαντα τἀμὰ πράγματα.
αὐτὸς μὲν οὖν σαυτῷ σὺ τούτων αἴτιος,
1455
στρέψας σεαυτὸν ἐς πονηρὰ πράγματα.
τί δῆτα ταῦτʼ οὔ μοι τότʼ ἠγορεύετε,
ἀλλʼ ἄνδρʼ ἄγροικον καὶ γέροντʼ ἐπῄρετε;
ἡμεῖς ποιοῦμεν ταῦθʼ ἑκάστοθʼ ὅταν τινὰ
γνῶμεν πονηρῶν ὄντʼ ἐραστὴν πραγμάτων,
1460
ἕως ἂν αὐτὸν ἐμβάλωμεν ἐς κακόν,
ὅπως ἂν εἰδῇ τοὺς θεοὺς δεδοικέναι.
ὤμοι πονηρά γʼ ὦ Νεφέλαι, δίκαια δέ.
οὐ γάρ μʼ ἐχρῆν τὰ χρήμαθʼ ἁδανεισάμην
ἀποστερεῖν. νῦν οὖν ὅπως ὦ φίλτατε
1465
τὸν Χαιρεφῶντα τὸν μιαρὸν καὶ Σωκράτη
ἀπολεῖς μετʼ ἐμοῦ ʼλθών, οἳ σὲ κἄμʼ ἐξηπάτων.
ἀλλʼ οὐκ ἂν ἀδικήσαιμι τοὺς διδασκάλους.
ναὶ ναὶ καταιδέσθητι πατρῷον Δία.
ἰδού γε Δία πατρῷον· ὡς ἀρχαῖος εἶ.
Δῖνος βασιλεύει τὸν Δίʼ ἐξεληλακώς.
οὐκ ἐξελήλακʼ, ἀλλʼ ἐγὼ τοῦτʼ ᾠόμην
διὰ τουτονὶ τὸν δῖνον. οἴμοι δείλαιος
ὅτε καὶ σὲ χυτρεοῦν ὄντα θεὸν ἡγησάμην.
1475
ἐνταῦθα σαυτῷ παραφρόνει καὶ φληνάφα.
οἴμοι παρανοίας· ὡς ἐμαινόμην ἄρα,
ὅτʼ ἐξέβαλλον τοὺς θεοὺς διὰ Σωκράτη.
ἀλλʼ ὦ φίλʼ Ἑρμῆ μηδαμῶς θύμαινέ μοι
μηδέ μʼ ἐπιτρίψῃς, ἀλλὰ συγγνώμην ἔχε
1480
ἐμοῦ παρανοήσαντος ἀδολεσχίᾳ·
καί μοι γενοῦ ξύμβουλος, εἴτʼ αὐτοὺς γραφὴν
διωκάθω γραψάμενος εἴθʼ ὅ τι σοι δοκεῖ.
ὀρθῶς παραινεῖς οὐκ ἐῶν δικορραφεῖν,
ἀλλʼ ὡς τάχιστʼ ἐμπιμπράναι τὴν οἰκίαν
1485
τῶν ἀδολεσχῶν. δεῦρο δεῦρʼ ὦ Ξανθία,
κλίμακα λαβὼν ἔξελθε καὶ σμινύην φέρων,
κἄπειτʼ ἐπαναβὰς ἐπὶ τὸ φροντιστήριον
τὸ τέγος κατάσκαπτʼ, εἰ φιλεῖς τὸν δεσπότην,
ἕως ἂν αὐτοῖς ἐμβάλῃς τὴν οἰκίαν·
1490
ἐμοὶ δὲ δᾷδʼ ἐνεγκάτω τις ἡμμένην,
κἀ γώ τινʼ αὐτῶν τήμερον δοῦναι δίκην
ἐμοὶ ποιήσω, κ εἰ σφόδρʼ εἴσʼ ἀλαζόνες.
σὸν ἔργον ὦ δᾲς ἱέναι πολλὴν φλόγα.
1495b
ὅ τι ποιῶ; τί δʼ ἄλλο γʼ ἢ
διαλεπτολογοῦμαι ταῖς δοκοῖς τῆς οἰκίας;
οἴμοι τίς ἡμῶν πυρπολεῖ τὴν οἰκίαν;
ἐκεῖνος οὗπερ θο ἰμάτιον εἰλήφατε.
1499b
τοῦτʼ αὐτὸ γὰρ καὶ βούλομαι,
1500
ἢν ἡ σμινύη μοι μὴ προδῷ τὰς ἐλπίδας,
ἢ ʼγὼ πρότερόν πως ἐκτραχηλισθῶ πεσών.
οὗτος τί ποιεῖς ἐτεὸν οὑπὶ τοῦ τέγους;
ἀεροβατῶ καὶ περιφρονῶ τὸν ἥλιον.
οἴμοι τάλας δείλαιος ἀποπνιγήσομαι.
1505
ἐγὼ δὲ κακοδαίμων γε κατακαυθήσομαι.
τί γὰρ μαθόντες τοὺς θεοὺς ὑβρίζετε,
καὶ τῆς σελήνης ἐσκοπεῖσθε τὴν ἕδραν;
δίωκε βάλλε παῖε, πολλῶν οὕνεκα,
μάλιστα δʼ εἰδὼς τοὺς θεοὺς ὡς ἠδίκουν.
1510
ἡγεῖσθʼ ἔξω· κεχόρευται γὰρ
μετρίως τό γε τήμερον ἡμῖν.