Ancient Library
The Greek and Latin classics — every word parsed, every form defined

Dante Alighieri: Ecloga

Library › Latin: Lyric & Elegy › Ecloga

A Latin pastoral poem in hexameters by Dante Alighieri, written at Ravenna in his last years in reply to a verse letter from the Bolognese scholar Giovanni del Virgilio. Giovanni had reproached Dante for writing his great poem in the vernacular and urged him to compose a Latin epic and come to Bologna to be crowned. In the eclogue Dante, as the shepherd Tityrus, talks with his friend Meliboeus about the message from ‘Mopsus’ and promises to send him ten pails of milk.

The ten pails are generally understood as ten cantos of the Paradiso, with which Dante gently defends his choice of the vernacular. The exchange revived the Virgilian eclogue as a vehicle for personal and literary correspondence and stands at the beginning of the humanist pastoral later practised by Petrarch and Boccaccio. Dante wrote a second eclogue in reply to Giovanni’s answer, and the four poems together form one of the most charming literary exchanges of the fourteenth century.

About this edition. The Latin text comes from The Latin Library, which publishes public-domain texts. Every word has been analyzed with LatinCy, a neural language model for Latin — click or tap any word for its dictionary form, part of speech, and complete morphology, together with the full entry from Lewis & Short’s A Latin Dictionary.

Latin · Lyric & Elegy
Ecloga
Dante Alighieri · every word parsed
1
Uidimus in nigris albo patiente lituris
Pyerio demulsa sinu modulamina nobis.
Forte recensentes pastas de more capellas
tunc ego sub quercu meus et Melibeus eramus.
5
Ille quidem, cupiebat enim consciscere cantum,
"Tityre, quid Mopsus? quid uult? edissere " dixit.
Ridebam, Mopse; magis et magis ille premebat.
Uictus amore sui, posito uix denique risu,
"Stulte, quid insanis?" inquam: "tua cura capelle
10
te potius poscunt, quamquam mala cenula turbet.
Pascua sunt ignota tibi que Menalus alto
uertice decliui celator solis inumbrat,
herbarum uarium florumque inpicta colore.
Circuit hec humilis et tectus fronde saligna
15
perpetuis undis a summo margine ripas
rorans alueolus, qui, quas mons desuper edit,
sponte uiam, qua mitis eat, se fecit aquarum.
Mopsus in his, dum lenta boues per gramina ludunt,
contemplare ouans hominum superumque labores:
20
inde per inflatos calamos interna recludit
gaudia sic ut dulce melos armenta sequantur,
placatique ruant campis de monte leones,
et refluant unde, frondes et Menala nutent".
"Tityre," tunc "si Mopsus" ait "decantat in herbis
25
ignotis, ignota tamens sua carmina possum,
te mostrante, meis uagulis prodiscere capris".
Hic ego quid pteram, cum sic instaret anhelus?
"Montibus Aoniis Mopsus, Melibee, quot annis,
dum satagunt alii causarum iura doceri,
30
se dedit et sacris nemoris perpalluit umbra.
Uatificis prolutus aquis, et lacte canoro
uiscera plena ferens et plenus ad usque palatum,
me uocat ad frondes uersa Peneyde cretas".
"Quid facies?" Melibeus ait: "tu tempora lauro
35
semper inornata per pascua pastor habebis?"
"O Melibee, decus uatum, quoque nomen in auras
fluxit, et insomnem uix Mopsum Musa peregit",
retuleram, cum sic dedit indignatio uocem:
"Quantos balatus colles et prata sonabunt,
40
si uiridante coma fidibus peana ciebo!
Sed timeam saltus et rura ignara deorum.
Nonne triumphales melius pexare capillos
pe patrio, redeam si quando, abscondere canos
fronde sub inserta solitum flauescere Sarno?"
45
Ille: "Quis hoc dubitet? propter quod respice tempus
Tityre, quam uelox; nam iam senuere capelle
quas concepturis dedimus nos matribus hircos".
Tunc ego: "Cum mundi circumflua corpora cantu
astricoleque meo, uelut infera regna, patebunt,
50
deuincire caput hedera lauroque iuuabit:
concedat Mopsus". "Mopsus" tunc ille "quid?" inquit.
"Comica nonne uides ipsum reprehendere uerba,
tum quia femineo resonant ut trita labello,
tum quia Castalias, pudet acceptare sorores?"
55
ipse ego respondi, uersus iterumque relegi,
Mopse, tuos. Tunc ille humeros contraxit et "Ergo
quid faciemus" ait "Mopsum reuocare uolentes?"
"Est mecum quam noscis ouis gratissima" dixi
"ubera uix que ferre potest, tam lactis abundans;
60
rupe sub ingenti carptas modo ruminat herbas;
nulli iuncta gregi nullis assuetaque caulis,
sponte uenire solet, numquam ui, poscere mulctram.
Hanc ego prestolor manibus mulgere paratis,
hac inplebo decem missurus uascula Mopso.
65
Tu tamen interdum capros meditere petulcos
et duris crustis discas infingere dentes".
Talias sub quercu Melibeus et ipse canebam
parua tabernacla nobis dum farra coquebant.
Click or tap any word for its parse and dictionary entry.
Text: Perseus Digital Library, licensed CC BY-SA. Dictionary: Lewis & Short (Perseus, CC BY-SA). Morphology: LatinCy — machine parsing, corrected against the AGDT & PROIEL treebanks and Morpheus.
Scroll to Top