1
S. P. A postremis meis ad te literis ne musca quidem literarum abs te nobis est reddita. Eo tamen nihil obstante iam pridem ad te scripturus eram, si modo quid certo de rebus d. Hoperi (quarum desiderio inprimis teneri te nihil ambigebam) significare potuissem; id uero quia non potui, eo usque hoc differendum esse censui, donec eius cum episcopis nimis inauspicata controuersia esset consopita.
Quod quia nunc factum est, non potui mihi temperare, quin iam paucis tibi rem ipsam indicarem. Scis (ni fallor) d. Hoperum a nouem iam plus minus mensibus episcopatum Golcestriensem per re[giam] m[aiestatem] ultro oblatum ea recepisse conditione, ut nuspiam ad ullam superstitionem ac presertim in ipsa inauguratione (quam illi consecrationem uocant) adigeretur, quod quidem a rege regioque senatu ipsi facile impetratum fuit. Eo tamen hanc rem deduxerunt episcopi nescio quibus coloribus apud r[egium] s[enatum] (se haud dubie glorie magis studiosi quam Christi domini), ut ipsi hanc libertatem semel ex dei uerbo concessam retractauerint, adeo ut ad inaugurationem quandam papisticam (quod ad uestes saltem ac pedi pastoralis gestationem attinet) urgeretur Hoperus. Ille uero diu multumque ac uiriliter restitit episcopis argumentis sane multo firmissimis asserens hominem christianum de impietate usus uestium in ministerio ecclesie instructum sana conscientia hisce uestibus in ministerio ecclesie uti non posse, cum quod opinionem meriti, hypocrisim, mille superstitionum offendiculorumque secum trahant genera, tum etiam quod sacerdotium Christi domini nimis uere obscurent.
Inter doctiores uero unicum d. a Lasco sue patrocinantem habuit sententie, qui non ueritus fuit unus scripto d. Hoperi subscribere. Bucerus (pie memorie) ac Petrus Martyr rogati, quid hic sentirent, scripserunt se quidem optare modis omnibus eiuscemodi uestes ab ecclesia sublatas esse; sibi tamen non uideri (cum omnia mundis munda esse constet) quod pii, de impietate uestium in ministerio ecclesie alioqui instructi, illis uti non possint. Post diuturnam autem reluctationem incarceratus est Hoperus, ac 15 forte post incarcerationem diebus, peruicacia episcoporum uictus, bonus Hoperus se causamque suam s[enatus] r[egii] submisit arbitrio; ac ita factum est, ut uia illa ordinaria media quadragesima inauguratus fuerit, non sine summo nostro piorumque omnium dolore tamen, neque sine grauissimo multorum hominum ac fratrum offendiculo: quod ego te celatum nolui, quamquam id pro meo in d. Hoperum animo inuitus faciam; neque certe facerem id nunc, nisi te scirem in Hoperum animo esse propensissimo, atque adeo te alterum Hoperum esse. Plura libenter hic adderem, si modo liceret tuto literis omnia committere; uerum id mallem coram quam priuatis literis. Interim cura ut hic de me nullum apud d. Hoperum facias uerbum; neque opere precium erit huius iam rei hominem multum commonere, cum res confecta nullo iam remedio corrigi queat: si tamen aliquid pro tua prudentia ipsi scribendum eumque commonendum existimes, id quidem poteris, eoque animo hec tibi potissimum significaui; maiore tamen cum fructu illud poteris, si meo aut cuiusuis alterius suppresso nomine scribas tibi a quodam amico significatum esse. Spero tamen hunc casum ipsi Hopero ac etiam ecclesie utilem fore. Ipse quindecim ante pascha diebus profectus est ad suum episcopatum, ubi quantum audimus diligentissime perfungitur suo munere: quo nomine gratia sit domino deo, cui ministerium eius ac etiamnum tuum ipsius commendo ex animo. Ego, si modo ab ecclesia nostra mihi impetrare liceat dimissionem, adibo d. Hoperum ad menses aliquot; et si quo modo ipsi utilis esse possim in suo ministerio, non detrectabo quicquid dominus dederit; idque ipsi hinc abeunti facturum me promisi. Porro ecclesia nostra satis succedit feliciter, eo dempto quod sacramenta pure adhuc administrare nobis non liceat per episcopos.
Ceterum uerbum purissime a Martino nostro Micronio maxima cum ecclesie utilitate predicatur, qui ut populariter, Tigurinorum more, ita et prudenter uersatur in uerbi interpretatione, nihil adferens tortum aut leuiculum, quod non ad maximam edificationem faciat. Disciplina, quatenus fieri licebit, iam a nobis instituitur; cuius pars et catechismus, quem iam paramus, censendus est, ac etiam prophetia seu collatio scripturarum, quam proxima hebdomada aggrediemur una cum Anglis. Eam uero et Latine diebus lune singulis, a prelectione d. a Lasco, qui iam euangelium Ioannis interpretatur maxima cum omnium auditorum admiratione et utilitate, peragemus; ac item Germanice diebus Mercurii, idque a prelectione d. Gualteri, qui Genesim interpretabitur Latina lingua: duas itaque collationes habituri sumus singulis hebdomadis; in quarum priore uentilabuntur summa cum modestia ambe ille proxime prelectiones, in posteriore uero conciones toto octiduo habite. Que res sine summo emolumento fieri non poterit, domino deo dante, cuius est augmentum rerum bonarum omnium dare. Uxor d. Hoperi, que adhuc est Londini, rogauit ut has quas meis coniunxi ad te una mitterem. Saluta mihi, quaeso, tuam charam castamque coniugem, ac d. Bibliandrum, d. Pellicanum, d. Gualterum, Zwinglium, Wolfium, Phrysium, ac Sebastianum. Ne tamen praetermitte dominum Guesnerum, ac imprimis meum hospitem d. Butlerum, cui una cum uxore atque adeo toti ecclesie precor omnia felicia in domino. Uale, uir ac praeceptor perpetuo mihi obseruande, in eo qui est uita nostra. Amen. Londini, 9 aprilis, 1551.
5
Tuus uere ex animo Ioannes Utenhouius.
Salutat te officiose d. Martinus, qui, iam solus adhuc Germanice ministrans ecclesie, uarie impeditur, ac proinde nihil potui nunc scribere; uerum id alias est compensaturus.
Clarissimo uiro d. Heynricho Bullingero, ecclesiae Tigurinae pastori uigilantissimo.