Library › Latin: Biography › Vita Sancti Vedasti
This life of Vedast, bishop of Arras in the early sixth century, is by Jonas of Bobbio, the seventh-century monk best known for his life of Columbanus. The prologue reflects that the glory of holy bishops should always be commended, whether by imitation or by written memory, so that, clearly revealed, it may move sinners to imitate them, and both the writer and others may share in the reward. Jonas asks that no one disdain the work if in some things it is meagre. The life then tells how Vedast instructed Clovis in the faith before his baptism and became bishop of Arras, working miracles. The text is about 1,600 words long.
Vedast (Saint Vaast) was one of the most important saints of northern Gaul, and his abbey at Arras became a major religious centre. Jonas’ life was later rewritten by Alcuin, and it is an important example of Merovingian hagiography and of Jonas’ work beyond Bobbio. Its account of Vedast’s role in the conversion of Clovis made it a text of lasting interest for the Frankish monarchy’s sense of its Christian origins. It also shows Jonas’ rhetorical prose style, marked by long periods and an elaborate vocabulary, and the orthography of its Merovingian transmission.
About this edition. The Latin text comes from the Mirabile Digital Library of SISMEL and the Fondazione Ezio Franceschini, Florence (edition: Veyrard-Cosme, Christiane, Corpus 24, Mirabile Digital Library (Corpus Corporum), Firenze 2003), through Corpus Corporum (University of Zurich). Every word has been analyzed with LatinCy, a neural language model for Latin — click or tap any word for its dictionary form, part of speech, and complete morphology, together with the full entry from Lewis & Short’s A Latin Dictionary.
Latin · Biography
Vita Sancti Vedasti
Jonas of Bobbio · every word parsed
1
Incipit Uita xancti ac beatissimi Uedasti episcopi et confessoris.
Dum sanctorum presolum gloria potissimo semper iure ac solerti indagatione uel imitando exemplo uel litterarum seriae memoriae est conmendando, ut clare prorsus lucae reddita ad sui cultus imitationem delinquentium animus studeant prouocare, quatenus non solum sibi mercedis lucra affatim cumpilata, uerum etiam aliorum profecto quoadunata congaudeant: eritque aequus arbiter rerum sator aeternus ut, qui illis solamina ad augendam relegionis copiam tribuit, imitatoribus supplimentum perficiendi praebere non abnuat. Nec fastidire quispiam debet, si in aliquibus rebus, que exiguae hominibus uideantur, supernae uirtutis indicia suffragare, cum crebro in magnis ac minimis rectus arbiter et pensando subueniat et subueniendo, ut in maioribus conualescant, prestet auxilium. Uenerandi ergo uiri Uedasti pontificis Atrapatum urbis memoriam posteris commendare ratum ducimus, ut, unde originem duxerit, uel sane uitae cursum peregerit, quemque finem habuerit, prosequi studiamus uerbis.
Igitur cum inclitus Francorum rex Chlodoueus omni industria sollers Francis regnaret, euenit, ut quodam in tempore inter incendia bellorum aduersum Alamannos gentem ferrocem bellaturus pergerit. Quo cum uenisset ab utroque acies, et nisi obuium hostem habuisset, Reni alueum transire uellit, cumque ergo utrumque hostium chunei adstarent, et tam Franci quam Alamanni ad mutuam caedem inhierent, commisso proelio, ita uehemens terror Chlodouei animum obrepserat, ut in ea pugna seuiendi finem horrenda anxietate trucinaret. Cumque ergo suos paene ad internitionem obpremi cerneret, tandem diuino fultus auxilio in animum, oculosque ad caelum eleuatos adtollit: «Unice, inquid, potestatis ac maiestatis Deus, quem Chlodchildis, conlateranea mea, confitetur, quemque humile precae diae noctuque supplicare non cessat, tu mihi hodie hoc de hostibus concede uictoriam, ut et ego te deinceps et corde credendo teneam et adorem». Cumque his huiusmodi precibus rerum auctorem pulsaret, cessit tandem hostis terga uertendo uictoriam Chlodoueo. Uictor deinde Alamannos cum rege in dicionem coepit, ouansque ad patria festinus rediens, ad Tullum opidum uenit.
Et cum iam desiderium reteneret, ut caeler ad baptismi gratiam confugiret, sciscitando conperit, inibi beatum Uedastem sub relegionis cultu uitam degere, quem mox sibi itinere iunxit. Cum pariter pergerent, quadam diae uenerunt in pago Uungense ad locum qui dicitur Grandeponte, iuxta uilla Riguliaco, super fluuium Axona. Obuium habens caecum, multorum annorum spatia ab hac lucae damnatum, petiit beato Uedasto, ut pro se inmensae pietatis postolaret auxilium, ut lumen quod carebat, ipso denique inpetrante, recipere mereretur. Ille fidus de misericordiam Domini dexteram leuauit, super oculos caeci signum crucis inposuit, statimque lumen oculorum recepit. Ibique a christianis hominibus basilica constructa esse uidetur, ubi in eius honore multa mirabilia fiunt. Hac inde ad Remorum urbem ad pontificem Remegium, qui tunc inibi sacerdotalem cathedram regebat, perduxit. Quo quantisper moratus, sacre Trinitatis fidem Chlodoueus professus, baptismi gratiam recepit. Indeque progressus, uictor ad patriam rediens, iam dictum Uedastem beato Remegio commendauit.
5
Qui cum apud eum moraretur et in praefata urbae Remorum uitam degerit, accedit, ut quodam in tempore aliqui ex inlustribus uiris ad cellolam eius ueniret. Erat enim mitis animo alloquioque suauis; nouerat opem miseris ferre mestosque uerbis fouere ac ignauos quosque ad subrietatis normam redigere, omnemque relegionis censuram et exemplo monstrare et uerbis studebat edocere. Cumque ergo, ut diximus, quidam de inlustribus uiris ad eum prope peruenisset, ille de industria ministro iubet, ut concitu gradu post salubria effamina huic uirum poculum inferret. Ille ait, se nequaquam in uas, quo aurire solitus fuerat, quicquam uini remansisse. Quo audito, gemens caelum conspicit ac mentem ad superna adtollit, ut cito clemens pietas subueniret, mox eodem more, qui in Chana Galileae aquas in uinum mutauit saporem, huius necessitatis tribuat uicissitudinem. Ac mox post impletam orationem ministro urgens imperat, ut ad uas festinus properauit et quae Dominus tribuat adferre festinet. Moxque oboediens minister caeler uenit uasque, a quo uinum aurire solitus fuerat, superfluentem repperit; oppletus gaudio, imperatum munus deportat ac de affluente munere letus denuntiat. Quod ille statim audiens, ne fauor patrate uirtutis mentem macularet, ministro iubet, ut nulli hoc in propatulo iactitando denuntiet, sed, quoadusque inter superis uitam degeret, silendo tegi iobet.
Cumque iam caeleberrimae famae in prefata urbae Remorum esset, et beatus Remegius eum uenerationis cultu adtollere niteretur, fuit tandem consilii, ut Atrapatum urbi eum pontificem faceret, quo Francorum gentem ad baptismi gratiam paulatim docendo ac de industria monendo adtrahere curaret. Suscepto itaque pontificalis cathedrae onus, ad urbem Atrapatum uenit; dumque intra muros adire uellit, obuios habuit caecum et clodum, alimoniam postulantes. Cumque ille apostolica de fonte auriens uerba depromeret ac diceret, se nequaquam subplimento auri argentique honerari, illi adtentius pulsant ac de industria pecuniam quam haberet extorquere uim nitebantur. Ille deinceps inportunae opem petentibus ait: «Pro auri argentique munera, si fides uestra meo commitaretur affecto, diuine muneris mox uberius affluentia reddundaret». Illi aiunt, sese ad omnia paratos. «Si fides», inquid, «uestra meis commitatur dictis, pristinam sospitatem utriusque uestrum omnipotentis pietas largiatur». Manuque mox oculos superposita ac debilia membra adtrectata, crucis signo facto, sursum caelos aspiciens, quae poposcit impetrauit. Nam statim caecus uisum, clodus gressum recipiens, ouantes uterque ad propriam remearunt.
Peruenit ergo, ut ecclesiam introiret. Quam cernens incultam ac neglegentiam ciuium paganorum praetermissam, ueprium densitatem oppletam, stercorum ac bestiarum habitaculum pollutam, merore corda subdit omnique tristicia colla submittit. Nec prorsus hominis habitatio urbem frequentabat, que olim ab Attilane Chunorum rege diruta ac torpens squalore relicta fuerat. Ibi et habitatio ursi reperta; quem cum animae dolore a uallo urbis eiecit, ac ne Crientium fluuiolum, qui ibi fluit, ultra progrederetur, imperauit, nullatenus illuc uisus fuit reuertisse.
Erat gratus paenes regiam aulam nec ualebat Francorum uiris a profanis erroribus ex integro deuiare, sed paulatim, ut se per dulcia municionis effamina relegioni subdebant, ecclesiae recipiebantur sinu. Actumque deinceps, ut, mortuo Chlodoueo, Chlothacharius, filius eius, patris in locum suffectus, Francis regnaret, et cum egregiae regni regimina regeret, euenit, ut aliqui uir e Francis nomine Hocinus regem Chlothacharium ad prandium uocaret ac inter aulicos regis uenerabilem uirum Uedastem pontificem inuitaret. At ille, -non quod eis consentiendo gulae fauerit, sed quoadunatam ad regis prandium turbam suis salubribus doctrinis edocerit ac per regiam auctoritatem plerosque ad sacrum baptismum prouocare uellit,- cumque ergo adtonitus ad prandium uocatus uenisset, domum introiens, conspicit gentile ritu uasa plena ceruisae domi adstare. Quod ille sciscitans, quid sibi uasa in medio domi posita uellent, inquirerit, responsum est, se alia christianis, alia uero paganis opposita ac gentile ritu sacrificata. Cumque ita sibi denuntiatum fuisset, omnia uasa de industria signo crucis sacrauit, ac omnipotentis Dei nomen inuocato, cum fidei adminiculum, caelitum auxiliante dono, benedixit. Cumque benedictionem cum crucis signo super uasa, quae gentili fuerant ritu sacrificata, premisisset, mox soluta legaminibus, cunctum ceruisae ligorem quem capiebant in pauimentum deiecerunt. Unde rex miraculo perculsus ac omnes procerum caterua sciscitare, quid gestae rei causa fuerit, et sibi in propatulo narraret. Cui uenerandus uir Uedastus ait: «O rex, tuorum decus Francorum, caernere potes, quanta sit diabolicae fraudis astutia ad animas hominum decipiendas. Nam quam putas hic demonum fuisse coniecturam, quae per hunc ligorem ceruisae corda infidelium, praeuaricationem suffocata, aeterne mortis subdere studerent, sed nunc uirtute diuina pulsata ac effugata demonis arte? Scire cunctis necessarium est, qualiter ad salubria medicamenta uere fidei christiani descant confugire et has superstitiones gentilium omni nisu studeant pretermittere.» Quae causa multis qui aderant profuit ad salutem; nam multi ex hoc ad gratiam baptismi confugerunt ac sanctae relegionis colla submiserunt.
Erexit ergo supradictam ecclesiam multa per spatia temporum annis circiter XL, ac cursum uitae consummatum, cum iam uellit eum Dominus de huius uitae erumnis ad caelestem prouehere regnum, febre corripuit ac exitum denuntiauit. Nam cum in eadem urbi in quadam cellolam iaceret, ignis columna e caelo diffusa super cellole tegumenta capud tenuit ac per longa noctis spatia plus quam duarum fere horarum inmobilis istetit. Quod cum uir uenerabilis audisset, suum exitum denuntiauit, ac omnibus uale dicens, post monitionis effamina animam creatore reddedit UIII. Idus Febroariis, felicemque de ac uita exitum agens, solum desiderium uiuentibus reliquid. Multi in hac hora psallentium audierunt in caelo.
10
Cum hoc beato funere omnes audissent, aduenerunt clerus et plebs non solum de illo opido, sed etiam de uicinis urbium pontifices et sacerdotes, ut ipso Dei seruo sancto Uedaste ponteficae, qua dignum erat, traderent sepultura. Beatum corpus in medio domi positum, ut mos est omnibus, accipientes feretrum cum ipso sancto corpus, nullatenus eum de loco promouere potuerunt. Interrogatum est ad uiro uenerabile Scupilioni arcepresbitero loci illius, quem ipse beatus pontifex enutriuerat, quidnam esset. At ille nescire se dixit: «Utique unum scio, quia cum esset in corpore, sepius audiui eum dicentem, quasi infra muros ciuitatis nullus defunctus requiescere debebat». Nam ipse pontifex in oraturio, quem ipse uiuens de ligneis tabulis super litus Criencio fluuiolo aedificauerat, requiescere disponebat; sed tamen nec locus sic delectus nec monumentum praeparatum esse uidebatur. Dum de hoc ad inuicem loquebantur, uel quid de ipso agere deberent, uenerabilis uir Scupilio merore cordis repletus, commotus in lacrimis, super corpus beati Uedastis genibus prouolutus, erupit in uoce, dicens: «Heu me, beatissimae pater, quid uis ut faciam, quia dies iam declinat ad uespera, et omnes, quis conuenerunt, remeare festinant ad propriam? Iube ergo te deportare ad locum quem olim tibi praeparauimus». Cum haec dixisset, accepto feretro, in qua gliba corporis sancti iacebat, leuauerunt eum in humeris suis, nullo onus sentientes; cum magno psallentio deferentes, canebant, dicentes: «Ambula, sancti, uiam quam elegisti; festina ad locum quem tibi preparatum est». Tradiderunt ei sepultura qua decuit Dei seruo in ecclesia ad dextro cornu altaris, ubi ipse pontificale cathedrae fungebat officio.
Nam actum est post aliquo tempore, ut domus eadem, in qua uir sanctus Uedastis pontifex uitam finierat, ignis incendio flagraret ac totam partem domus consumeret. Cum subito uisum est, ut una ancillarum fidelissima nomine Habita beato Uedasto uisibiliter cerneret, et ignem ad cellola, ubi lectum erat, in quo ipse defunctus fuerat, auelleret, et omnimodo consumeret, sola tantummodo cum lecto cellola incolomis remansit. Quam propterea rerum sator urere permisit, ut uirtutis suae ex suffragatione suae muneris monimentum uiuentibus reliqueret, prestantem dominum nostrum Iesum Christum, cui est gloria et imperium in saecula saeculorum. Amen.
Click or tap any word for its parse and dictionary entry.
Text: Perseus Digital Library, licensed CC BY-SA. Dictionary: Lewis & Short (Perseus, CC BY-SA). Morphology: LatinCy — machine parsing, corrected against the AGDT & PROIEL treebanks and Morpheus.