Name: Sermo de Passione Sancti Marci
Author: Leo of Atina

Library › Latin: Early Christian Writings › Sermo de Passione Sancti Marci

This sermon was composed for the feast of Mark, venerated at Atina as its first bishop and martyr and described here as a disciple of the apostle Peter. It is attributed to Leo, bishop of Atina in the eleventh century. The preacher calls the faithful to celebrate, repeating “today” in a series of acclamations: today Mark was crowned, today he heard the words “well done, good and faithful servant”, today he left his body to be buried at Atina.

The sermon dwells on the manner of the martyrdom, two nails driven into the saint’s head, and interprets his endurance as the fruit of burning desire for eternal life, citing Paul on the word of God sharper than any sword. It is a short example of local hagiographical preaching and a witness to the cult of the saint at Atina and in Campania. Its repeated acclamations suggest it was meant to be heard aloud.

About this edition. The Latin text comes from Corpus Corporum, the Latin text repository of the University of Zurich (edition: Jacques-Paul Migne, Patrologia Latina, vol. 143, Parisiis 1853), reused with attribution for non-commercial purposes (CC BY-NC-SA). Every word has been analyzed with LatinCy, a neural language model for Latin — click or tap any word for its dictionary form, part of speech, and complete morphology, together with the full entry from Lewis & Short’s A Latin Dictionary.

Latin · Early Christian Writings

Sermo de Passione Sancti Marci

Leo of Atina · every word parsed

Ad matris Ecclesiae gremium, fratres charissimi, harmoniae tympanum per totum orbem plebs fidelium sumens, laudesque Regi magnifico super beatissimi Marci pontificis passionem canens recurrat. Hodie namque Marcus praesul sanctissimus, apostoli Petri discipulus coronatus ante Dominum peruenit; hodie laureatus coelestibus infulis redimitus ante cum assistit, hodie, inquam, audire meruit: « Euge, bone serue et fidelis, quia in modico fuisti fidelis, eris potestatem habens supra multa; hodie pro Christo duobus clauis in capite est affixus; hodie brauium uictoriae perennis accepit; hodie sub coelesti est ara locatus; hodie, cum his qui pro Christo passi sunt, canticum nouum Deo decantans exsultat; hodie corpus suum urbi Atinae tumulandum reliquit; hodie per totam Campaniam catholicam illustrat Ecclesiam. Adeo enim supereminens eius excellentissima exstitit gloria, ut sua quidem passione non solum Atinensem Ecclesiam, uerum etiam totam illustraret Campaniam; clarificauit nempe hic beatissimus martyr et pontifex Marcus sua passione Iesum Christum Dominum nostrum, cum pro eius nomine clauis est in capite binis confixus; sua itaque passione et praesulatus officii dignitate illustrauit Ecclesiam, cum, sicut a beato apostolo Petro ei fuerat traditum, alios uerbis, alios corporis sui supplicio, alios miraculorum signis ad ueri Dei culturam accendit; nam quis in sanctae matris Ecclesiae gremio consistens clauos in capite non libenter pro Christo cum Marco susciperet, ut a Christo Domino in perpetuum cum eo remunerari ualeret? De hoc siquidem et aliis martyribus Dauid propheta praedixerat: Ure renes meos et cor meum. » Huius itaque excellentissimi martyris fide Ecclesia Christi per orbem diffusa incitatur ad martyrii metam, prouocatur ad praedicationem, instruitur ad pugnam. Incalescant ergo hodie fidelium mentes, et de tanto Ecclesiae ariete congaudentes, odas Christo promant, melleaque famina laudis. Nam quis super tam immanissimam passionem non obstupescat? quis non admiretur tortoris saeuam crudelitatem? Apprehenditur praedicator Trinitatis sanctissimus, et praesul magnificus catenis ferreis coarctatur, carceri mancipatur, suppliciis afficitur, proscribitur, damnatur, ad postremum clauis acutissimis in capite confoditur. Uidete, fratres, uidete Marci mysterium, uidete tantam longanimitatem, uidete tantam patientiam. Animaduertite quo calore urebatur, qui, dum intrepidus persecutoribus uerbum uitae annuntiat, acutos in capite suo pro Christi nomine suscipere clauos non formidauit. Urebatur martyr sanctissimus desiderio uitae aeternae, et idcirco libenter sustinuit acumina saeua clauorum. Hinc Paulus ait: Uiuus est sermo Dei, et efficax, et penetrabilior omni gladio ancipiti, pertingens etiam usque ad diuisiones animae ac spiritus, compagum quoque, et medullarum et discretor cogitationum Dei . Clauorum igitur beatissimus Marcus afficiebatur supplicio, sed ualidius sancti Spiritus urebatur ardore; sed dum martyris mens in fidei amore succenditur, hinc amplius tortor nefandus ad eius necem cum saeuis lanistis urgetur. Clamat celerius, clamat instantius: « o mali milites, effeminatum qui animum fertis cum sceleratissimo Marco parcitis! » Atinensis ciuitas in Christi laude resultat; praeparentur noua supplicia, gladius acuatur, neci Christianorum praesul et doctor tradatur, corpusque eius lupis et canibus deuorandum relinquatur. O sententia saeua tortoris! Heu, heu! phalanx iniqua, cur frustra in Christi martyrem saeuis? Adest, adest, inquam, cuncti potentia celsa Tonantis; aderit clementia magnifica Dei de tuis qui manibus liberet beatissimum Marcum. Caput eius perforatur, sed firmissima constantia pectoris eius a charitate non recedebat Omnipotentis. Corpus supplicia patitur, sed salutem uitae aeternae acquirit. O felix constantia! o spes inenarrabilis, quae, dum clauorum non timuit sustinere cruciatus, ante omnipotentis Dei clementiam meruit peruenire laureatus! Laureatus, inquam, ante Dominum beatus Marcus aduenit, et mox inter sanctorum cateruas a Domino est Iesu Christo locatus. Hic est martyr beatissimus, hic est praesul dignissimus, hic est principis apostolorum discipulus, hic est Iesu Christi Domini nostri praedicator testique magnificus. Sed quoniam ipsius hodie ueneranda natalitia celebramus, eum, tanquam patronum nostrum, flagitemus obnixius quatenus pro nobis assidue intercedat ad Dominum; decens siquidem est ut quem praedicatorem et doctorem ueritatis habuimus in terris, adiutorem pariter habere mereamur in coelis, quod Christus Iesus Rex regum omnium concedat aeternus, qui uiuit et regnat cum Patre et Spiritu sancto per omnia saecula saeculorum. Amen.

Click or tap any word for its parse and dictionary entry.

Text: Perseus Digital Library, licensed CC BY-SA. Dictionary: Lewis & Short (Perseus, CC BY-SA). Morphology: LatinCy — machine parsing, corrected against the AGDT & PROIEL treebanks and Morpheus.