Ancient Library
The Greek and Latin classics — every word parsed, every form defined

Leonardo Dati: Epigrammata Varia

Library › Latin: Lyric & Elegy › Epigrammata Varia

These short poems by Leonardo Dati, the Florentine humanist who served at the papal curia and later became bishop of Massa, open with an iambic petition to the pope. Dati complains that the pontiff praises him before pious men and pities his fortune, yet forgets him whenever a church benefice falls vacant; after so many years of faithful service in the papal halls he is left cold and hungry. He begs the shepherd to feed his anxious sheep and promises, if helped, to sing the pope’s praises on a grander lyre. Further epigrams are addressed to friends, among them a Mauritius who wrote verse.

The petition is a frank document of the precarious life of humanists at the papal court, who depended on benefices and favour for their living. Its wit and directness make it an interesting example of the poetry of patronage. Dati was a versatile writer, author also of a Latin tragedy and of vernacular verse, and these poems show his talent for occasional pieces. The text follows F. Flamini’s 1890 edition.

About this edition. The Latin text comes from Musisque Deoque and its collection Poeti d’Italia in lingua latina (edition: F. Flamini, 1890, Musisque Deoque 2007), through Corpus Corporum (University of Zurich). Every word has been analyzed with LatinCy, a neural language model for Latin — click or tap any word for its dictionary form, part of speech, and complete morphology, together with the full entry from Lewis & Short’s A Latin Dictionary.

Latin · Lyric & Elegy
Epigrammata Varia
Leonardo Dati · every word parsed
1
1. Leonardus Dathus ad Pontificem Maximum
Magnanime princeps, me piis coram uiris
Longe probas, dolesque fortunam meam,
Dum tam adeo desertus iaceo languens humi
5
Sed templa si uacant, nihil memor es mei,
Si peto quod in spem non diuturnam excidat,
Caput excutis. Quid ego? qua uertar, miser?
Probatus algeo, tot annos atria
Secutus obsequio, spei plenus tuae.
10
Durum est, Pater, durum, Pater, durum malis
Tantis premi, ludique tam longa mora;
Nec te decet, Pastor, nisi et pium fore
Et pascere anxiam tuam iam dudum ouem.
Quod si foues, ut spero, nec pateris diu
15
Horrere Dathum, mox meam ad laudes tuas
Quam tendo grandi spiritu audies chelym.
2. ad Mauritium Dioiutum
Et mihi, Mauriti, quondam placuere poetae,
Et tua praecipue iam mihi Musa placet,
20
Et possim fateor cantu superasse cicadas;
At mihi non udo uiuere rore licet.
Pauit Epimenidem longo spelunca sopore,
Alter Epimenides non tamen inde fuit.
Augustus nostro non est in tempore Caesar,
25
Et Mecoenates interiere boni.
Linquitur, ut Mauors (etenim sic ipse iocaris),
Quando est in pretio, sit deus ipse mihi.
Fac, age, pontifices faueant ut uatibus ipsi,
Protinus in medium carmina mille dabo.
3·2
Hoc habet ossa sinu primae qui flore iuuentae
3·2
Cardo fit Ecclesiae, quam tum Camerarius ipse
3·3
Rexit, item multis Uicecancellarius annis.
3·4
Arduus interea dudum saeuo agmine Turcum
3·5
Horribilem et largo grassantem sanguine ab oris
3·6
Arcebat longe nostris, pontumque tenebat.
3·7
Hunc ipsum quarto Franciscum stirpe propinquum
3·8
Pontifici Eugenio ueneti genuere parentes,
3·9
Condelmera domus primae patritia genti.
3·10
Iam fratrum primus uix ampla palatia Romae
3·11
Condidit ad templum florum mirabile uisu,
3·12
Cum mox emoriens altum petit aethera laetus.
4·2
Quinti habet hic tumulus Nicolai exangue cadauer,
4·2
Immortalem animam celsus Olympus habet.
4·3
Insignis pietate pater, miseratus egenos,
4·4
Perraro claris defuit ille uiris.
4·5
Dilexit doctos inter doctissimus omnes,
4·6
Cuius et eloquium fluminis instar erat;
4·7
Innumerosque libros extremis traxit ab oris,
4·8
Quos iussit primum uerba latina loqui.
4·9
Auxit Episcopium, totam delubra per Urbem
4·10
Ad caelumque arces amplaque tecta tulit.
4·11
Alta leoninae iam pergama iecerat urbi;
4·12
O si quantillum uita superstes erat,
4·13
Cinxisset certe! Nec Petri infecta tribuna,
4·14
Nec mille ante oculos coepta relicta forent.
4·15
Ecclesiam uero scissam dirosque tyrannos
4·16
Repperit, et rebus territa corda nouis;
4·17
Ast haec non armis sed blando pectore pacat,
4·18
Omniaque ad nutum conciliata silent.
4·19
Illum adiit superans Fredericus tertius Alpes,
4·20
Sertum caesareis rettulit unde comis.
Click or tap any word for its parse and dictionary entry.
Text: Perseus Digital Library, licensed CC BY-SA. Dictionary: Lewis & Short (Perseus, CC BY-SA). Morphology: LatinCy — machine parsing, corrected against the AGDT & PROIEL treebanks and Morpheus.
Scroll to Top