Library › Latin: Biography › Vita Sancti Licinii
This life of Licinius, bishop of Angers around the year 600, is a rewriting by Marbod of Rennes of an earlier account. In his introduction Marbod invokes God’s help to speak truly and usefully, and explains his method: he will omit nothing of the saint’s deeds as found in the earlier work, but will cut away the repetitions and digressions that suggest prolixity and ostentation and weary the reader. This, he says, was the reason his brethren asked him to undertake the task, since the earlier author’s loquacity diminished the dignity of the subject.
The life recounts Licinius’s noble origins and secular career, his conversion, his episcopate at Angers, his building works, and some of his miracles, from which, Marbod says, the reader may infer the rest. The prologue is a clear statement of the stylistic standards of the twelfth-century schools and their criticism of older hagiography. The life also preserves traditions about the early church of Angers, which venerated Licinius as one of its patrons. It belongs with Marbod’s other rewritten lives of Angevin bishops.
About this edition. The Latin text comes from Corpus Corporum, the Latin text repository of the University of Zurich (edition: Jacques-Paul Migne, Patrologia Latina, vol. 171, Parisiis 1854), reused with attribution for non-commercial purposes (CC BY-NC-SA). Every word has been analyzed with LatinCy, a neural language model for Latin — click or tap any word for its dictionary form, part of speech, and complete morphology, together with the full entry from Lewis & Short’s A Latin Dictionary.
Latin · Biography
Vita Sancti Licinii
Marbod of Rennes · every word parsed
1
Uitam et actus beati Licinii episcopi et confessoris explicare cupientes, Dominum Deum, a quo omnis sapientia est, uoluimus inuocare; ut eodem sancto intercedente, ostium nobis sermonis aperiat, quatenus et uera, et non superfluat, et auditoribus profutura dicamus. Quod ita demum fieri posse putamus, si nihil gestorum praetermittentes, sicut ea ex priori editione collegimus, diuersas adiectiones et replicationes, quae uel prolongationis uel ostentationis notam habent, magisque lectori taedium, quam lectioni ornatum afferunt, ex toto recidamus. Haec enim uel maxime causa exstitit, quae fratres nostros ad iniungedum nobis praesens opus impelleret, quoniam in priori opere superfluae orationis importuna loquacitas minuere uidebatur materiae dignitatem. Significat enim quodammodo dicendorum defectum, frequens circa idem uerborum reuolutio. Neque uero nos aut animi leuitate, aut uanitate aliqua ducti sumus, ut quasi alieni operis correctores, studii nostri ostentatione uellemus uulgares rumusculos aucupari, 1419 1420 sed aeternae potius mercedis intuitu, probabiliumque personarum precibus uicti sumus, ut maiorem uiribus non recusaremus laborem. Non enim de nobis, sed de auxilio diuino praesumimus. Referemus ergo, quantum poterimus, sub ope Christi, quae dicenda sunt, salua rerum fide, ad praedicti sancti laudem, et gloriam Dei–non solum nostram, sed et omnium legentium utilitatem consequi cupientes. Magnum enim studii sui fructum capit, qui ea scribens, quibus aedificentur legentes, multorum profectibus famulatur. Dabimus igitur operam oratione uti mediocri et temperata, quatenus nec grauitas obscuritatem, nec humilitas utilitatem, nec taedium prolixitas operetur. Lectoris autem partes erunt, attente et fideliter haec accipere; ne sibi, quod ad salutem comparatum est, in perniciem uertat, dum negligit. Sed iam narrationis initium faciamus.
CAPUT PRIMUM. Sancti Licinii studia, officia palatina, sanctioris uitae professio.
2·2
Igitur Licinius clarissimo genere ortus (reges enim Francorum in suis maioribus numerauit), bonis omnibus animae et corporis a natura ditatus, felicitatem suam uirtutis studio cumulauit. Cuius iam inde a pueritia talis exstitit conuersatio, ut in eo futurae cuiusdam perfectionis, et inusitati exempli species praeluceret. Nam praeter exterioris formae bonitatem, et uultus modestiam, qua spectantium mentes occulto quodam munere permulcebat; illud in puero cernebatur egregium quod ea uitia, quae nouellae aetati uidentur ingenita, et quasi iure naturae omnibus dominantur, iam tunc Dei gratia praeuentus aspernabatur. Neque enim uel ad ludendum nimius, uel ad edendum importunus, uel ad loquendum garrulus erat. Non iram temere colligebat, nec inter coaeuos superbula uiolentia grassabatur; non animi leuitate, ut est puerilis mobilitas, ad diuersa protinus raptabatur, ut cupide quid incoeptum repente contemneret. Prorsus in puero uirilis constantiae plurima uidebantur.
Cum ergo post prima elementa, sicut liberi nobilium solent, in disciplinam litterariam datus esset, ibi uero generosae naturae benignitas et ingenium capax enituit. Audita a magistris facile capiebat et retinebat memoria. Nec eius attentionem, sicut plerumque solet, timor uerberum extorquebat, sed amor scientiae accendebat. Doctoribus reuerentiam, paedagogis obedientiam, condiscipulis beneuolentiam, omnibus humilitatem nouerat exhibere. Nec aliena tarditate offensus, nec de suo est acumine gloriatus. Non operum tantum, sed et uerborum turpitudinem sic horrebat, ut eam nec in aliis irreprehensam pateretur. Iam plane puer censorius a contubernalibus timebatur, si quid auderent illicitum. Aemulorum inimicitias tolerabat aequanimiter, finiebat uelociter. Iram patientia, superbiam humilitate uincebat; detractionibus sociorum nec aurem nec linguam adhibuit; contumelias in se iactatas dissimulauit, in alios mitigauit. Prorsus in professione discipuli morum magister factus erat.
Decursis ergo in hoc studio pueritiae annis, cum sibi ad magistrorum scientiam in sacris et saecularibus litteris propria industria non modicum adiecisset, ad imperium patris, qui primum post regem in palatio locum tenebat, compulsus est philosophiae renuntiare, et ab otio ad negotia, a studio ad militiam, a scholasticis ad palatina munera translatus est. Quem rex Clotarius, cum propter sanguinis propinquitatem, tum propter egregiae formae dignitatem ac morum elegantiam quae in adolescente eminebant, libens suscepit, breuique post tempore cingulo militiae honoratum, inter amicos habere coepit, dignum plane cognitum, cum quo de magnis rebus, et regni administratione tractaret. Non enim illi deerat, uel ad consulendum prudentia, uel ad tegendum fides, uel strenuitas ad exsequendum. Nec expedita facundia carebat, nec amore iustitiae: unde et actioni causarum et iurisdictioni perutilis uidebatur.
5
Praeterea perpetuae castitatis custos et cultor, de sua familiaritate regis apud omnes iudicium decorabat. Erga commilitones suos ita se gessit, ut singulorum gratiam aliquo studeret obsequio demereri. Omnibus affabilem se praebebat; omnium necessitatibus, si ope non posset, occurrebat 1421 consilio; in omnium contristabatur aduersis; in suis lucris omnium prospera numerabat. Apud regem proderat quibus posset, poterat autem omnibus quibus uellet. Sic nullus relinquebatur, ad quem non eius aliquod beneficium perueniret. Praedicabat facta fortia singulorum, cum de ipsius uirtute praeter ipsum nullus sileret. Prorsus in aulae satellitio procuratoris partibus fungebatur. Unde factum est, ut a rege, flagitantibus cunctis, tribunus militum crearetur, qui nunc more nostro comes Stabuli nuncupatur. Quod officium sic transegit, ut ampliori dignissimus haberetur. Animus tamen eius inter haec semper uigilabat ad Deum, cui sine intermissione puras fundebat preces, ut se de praesenti saeculo nequam incorruptum eriperet. Sacrae lectioni quoties posset operam dabat; cuius assiduitate desiderium suum ad superna magis accenderet. Iuuentutis ardorem crebris ieiuniis non tam exstinguebat quam anticipabat, ne per luxum et licentiam humanus animus posset insolescere. In pauperes et afflictos usque adeo misericordiae uisceribus abundabat, ut nullum in his iuuandis loci per temporis praetermitteret occasionem. Plane in milite monachum, in actiuo contemplatiuum gerebat, utrumque sic implebat ut alterum, et a neutro ad alterum tardabatur.
Interea succedentibus sibi prosperis, cum et patria bona iam ad eum iure haereditario deuenissent, et ex regali munificentia amplissimis polleret honoribus (nam et comes Andegauensium factus erat), cogentibus amicis et ipso rege, de clarissima familia sibi uirginem desponsauit, contra animi sui uotum, quo caelibem uitam ducere, et abdicatis honoribus iamdudum Deo uacare decreuerat. Quam cum traducere iam pararet (mirum dictu!) in solemni conuentu lepra percussam deprehendit. Sic a nuptiarum necessitate, quam sibi amicorum consilia importabant, optato infortunio solutus est.
Neque uero ruborem suum, festinato alio matrimonio studuit abolere; sed potius Dei prouidentiam uotis suis concordare intelligens, uertit casum in occasionem, ne tentare iterum cogeretur, quod prius tentatum secus cessisset. Itaque, confirmato animo, ne quod olim uoluebat ultra differret, petita protinus missione, cingulum militiae deposuit, et caducis renuntiauit honoribus, totumque se in Dei seruitium tradens, tonsuram clericalem cum professione suscepit. O quantum 1422 gaudium de se fratribus dedit, quibus Dei laudibus ora omnium adimpleuit! Quam multorum corda in compunctionem oculos laxauit in lacrymas, cum uiderent illam nobilissimae stirpis indolem fascibus et diuitiis sublimatam, forma praecipuam, gloria perpollentem, contemptis omnibus, Christi iugo generosas inclinare ceruices, et de diuite pauperem, de potente infirmum, seruum de domino spontanea commutatione fieri! Rarum hoc quidem et magnis laudibus prosequendum, ea, cum adsint, sine difficultate contemnere, quorum spem solam uix ullus etiam inter aduersa dimittit. Sed Dei seruus futuram gloriam cogitabat, cuius pulchritudini comparatum terrenum omne sordescit. Bonum ei erat Deo adhaerere, et non in incerto diuitiarum, sed in Domino Deo spem suam ponere.
Iam uero in clericatu quantum promouerit, ex antecedentibus possumus aestimare. Totam industriam, quam saeculi functionibus prius impenderat, ad animae suae et fratrum, cum quibus uiuebat, utilitatem conuertit; et qui ad utrumque diuisa intentione suffecerat, collectis uiribus maxime suffecit ad alterum. Nunquam illum alti sanguinis gloria titillauit, quominus uilissimorum obsequiis subderetur; nec eius eruditio indoctorum aliquando simplicitatem irrisit, ieiunans aliorum prandiis non detraxit, dormientes excubans non despexit, dissidentes reuocare festinauit ad pacem, indisciplinatos ad ordinem; bona sibi omnium ad imitationem, mala uero proposuit ad cautelam. Et cum ab omnibus amaretur ut pater, omnes uenerabatur ut dominos.
10
CAPUT II. Sancti Licinii functiones episcopales.
Secundum Christi praeceptum, ad Ecclesiae conuiuium inuitatus, in nouissimo loco recubuerat. Cum ergo iam tempus esset ut ei a Domino diceretur: « Amice, ascende superius , » dictum est et Andegauensis sedis episcopo, pulsante corpus aegritudine: « Da huic locum . » Defuncto igitur Audoino, qui prius Andegauensem Ecclesiam regere uidebatur, cum iam sancti uiri longe lateque percrebuisset opinio, utriusque ordinis acclamatione, cum promptissimo regis assensu, petitur, rapitur, ordinatur; et qui in domo Dei abiectus esse elegerat, inuitus et lacrymans 1423 praeesse compellitur. Dignissime plane, ut bona quae diu per otium in se conuexerat, tandem per dispensationem in multorum utilitatem refunderet.
10·2
Suscepto ergo regimine, non tam sibi honorem quam onus iudicans accreuisse, quasi nihil hactenus promouisset quod consummauerat, tunc incoepit, et qui sanctitate uitae iamdudum caeteros cunctos praeibat, quod solum restabat, uincere seipsum instituit. Sed cui nulla probaretur deesse uirtutum, quo cresceret non habebat, nisi quod numero non poterat, adderet quantitati. Extendit ergo uigilias, ampliauit orationes, protraxit ieiunia, triuit carnem cilicio, corpus frigore cruciauit; et qui de se quod lueret non habebat, exemplo Christi, commissorum sibi peccata in se transtulit et languores. Eleemosynarum largitionem sic profudit, ut de remotis quoque prouinciis ad eum fama exciti greges pauperum properarent: quippe qui nullam praetermitteret munificentiae portionem. Operiebat nudos, famelicos reficiebat, procurabat languidis medicinam, mortuis sepulturam; peregrinis dabat hospitium, moestis impendebat solatium, captiuis redemptionem, pupillis tuitionem, uiduis patrocinium exhibebat; abluebat manibus pauperum pedes, flebat oculis, ore osculabatur, capillis tergebat. Postremo, tot exercebat misericordias, quot patitur humana uita miserias. Nec solum in pauperes, sed in omnes quoque ordines, in quosdam etiam episcopos sese liberalitas eius extendit.
Nec minus interea suscepto fungebatur officio, singulis quibusque diebus sacramentorum mysteria celebrans, et publice praedicans uerbum Dei, intentans peccatoribus terrores poenarum, proponens gementibus gaudia praemiorum. Misericordiam et iudicium cantabat tibi, Domine, iudicium in rebelles, in supplices misericordiam. Tanta in labiis eius gratia diffusa erat, ut quae dicebat nemini displicerent. Notabat latenter uitia singulorum, culpam corripiens, non personam; et cum in eius dictis se quisque recognosceret, nihil in se iniuriose dictum poterat recognoscere. Neque uero aliquando illum in docendo materia destituebat, cum uita sua pro libro uteretur. Quoties illi quaerendum erat quid diceret, in promptu sibi erat meminisse quid faceret.
Quantum ad districtionem, culpas persequebatur, naturae parcebat: uitia odiens, homines diligebat. Arguebat in iustitia delinquentes, suscipiebat in mansuetudine poenitentes, sic zelum indulgentia, et zelo indulgentiam temperabat, ut nec ista corrumperet, nec illa uulneraret. 1424 In synodali tractatu de misericordia plurimum disputabat, et in reorum defensionem, quantum ratio pateretur, mentem exercebat et linguam, sacerdotes accusatos maxime tuebatur. In personarum acceptionibus non honores attendebat, sed mores; ut tanto cuique plus deferret, quanto plus quemque Deum diligere perspexisset. Circuibat ecclesias; monasteria uisitabat; quocunque se uerteret, spiritalis laetitia nascebatur; animas uerbo, corpora cibo reficiebat; circumquaque uitiis exstirpatis inserebat uirtutes, et expulsis languoribus sanitates restituebat. Imo uultu et eodem animo fortunam utramque spectauit, ut nec prospera extolleretur, nec frangeretur aduersa. In habitu et incessu mediocritatem seruauit, in famulorum numero necessitatem, in qualitate honestatem quaesiuit. Prorsus sic publica ministrauit, quasi priuata contemneret; sic priuata curauit, quasi publica non curaret; nec, sicut plerique solent, a fulgore ad fumum recidit, sed a splendore ad splendorem, a minori uirtute transiit ad maiorem.
Iam totam Galliam splendor eius irradiauerat, et ad solam eius famam non pauci nobilium, spretis diuitiis, Christum pauperes sequebantur. Unde aestimandum est quantum praesens Domino lucraretur, qui et ubi non erat plurimos conuertebat. Iam regis Francorum et optimatum spes opesque de ipsius potissimum auctoritate pendebant; iam et ipsis episcopis magnus quidam et mirabilis habebatur. Omnes ad eum, uelut ad fontem sitientes, in suis necessitatibus recurrebant. Omnes ex eo quod quisque cuperet hauriebant. Iam plane omnibus quidam humanus angelus, uel potius homo angelicus uidebatur. Nam praeter incomparabilem sanctitatem, qua mensuram hominis excedebat, tanta miraculorum potentia coruscabat, ut ei apostolicam inesse gratiam nullus ambigeret. De miraculis aliqua recensebimus, ex quibus caetera fides lectoris poterit aestimare. Nam et ex paucis multa, et maiora ex minoribus, et ex manifestis occulta colligi solent.
CAPUT III. Sancti Licinii aedificia, quietis studium, miracula.
Cum in solemni ieiunio frequens populus ad ecclesiam conuenisset, quo, scilicet secundum pastoris sui institutum, deuotissime recurrebat, ecce mulier, quae a daemonio tenebatur, cum uocibus 1425 furibundis et gestu uesano coetum irrupit, coepitque per ecclesiam discurrendo mimos theatricos exercere, et uerbis erraticis, qualia proferre solent ebrii, risum populi commouere. Intellexit uir sanctus conatum diaboli, cuius studium est semper, quantum potest, Dei seruitium impedire. Imperato ergo silentio, cum populum de instanti materia pro tempore breuiter monuisset, daemoniacam illam sibi iussit adduci; et fusa super eam oratione, spectante populo, et rei exitum suspensis mentibus exspectante, uirtute crucis et sacris adiurationibus statim expulit inimicum. Recepta mente, femina grates egit, et publica oris sui confessione, grande apud omnes miraculum ampliauit. Nam se testata est septem prius habuisse daemonia. Neminem ibi laudes Dei crediderim siluisse, nullum tacuisse putauerim merita sacerdotis. Uere enim forma capitis relucet in membro, et simul uirtutis imagine magistrum discipulus repraesentat. De Maria Christus septem eiecit daemonia; de hac femina totidem, Christo praestante, Licinius. Quamuis etenim non possit seruus Domino comparari, in hoc tamen miraculo qualitas qualitati, sexus sexui, et numerus numero respondet.
15
Rursum dum inter missarum solemnia die Dominica more suo populum hortaretur, caecus quidam, Ghiso nomine, in parte consistens, leuata uoce rupit silentium, implorans episcopum, ut qui uerbo doctrinae suae mentium tenebras effugabat, ab eius oculis, suis sanctis precibus, pelleret caecitatem. Cui cum respondisset uir sanctus non esse hic locum interpellandi, et ne intempestiue obstreperet, quoniam populi turbaretur intentio: Non hoc, inquit, praesul sanctissime, importunitati ascribas, sed fidei: non enim dubito me lumen protinus tuis meritis recepturum. Nam nocte praeterita per uisionem mihi reuelatum est hanc tibi gratiam reseruari. Unde et ad te properare sum iussus, ut mihi quod desidero largiaris. Haec cum audisset episcopus, et de promissae uirtutis effectu nullatenus dubitaret, malens tamen hoc totius Ecclesiae precibus, quam suis meritis reputari, communem pro caeco poni iussit orationem; sicque finito missarum officio, populum dimisit, non quod ei futuri miraculi gratiam inuideret, sed ut ipse popularem gloriam declinaret: deinde secreto caecum assumens, cum eius oculos sacro oleo circumliuisset, uidentem et laetum remisit ad propria.
16·2
Cum ad B. Licinii uirtutum famam infirmorum turbae confluerent, et de uulgari frequentia contemplationi mens dedita 1426 molestiam pateretur, timens Dei seruus ne forte de miraculorum magnitudine fauor suam apud Deum mercedem minueret, statuit non ultra se turbis praebere concurrentium, sed intra secretam cellulam clausus, quietem coepit angelicam meditari, uno tantum clerico contentus et duobus ministris. Sed, cum nec sic pulsantium tumultus posset excludere, quippe qui ostio tenebantur, uocibus irrumpebant, et improbitate sua plerique desideratum extorquebant suffragium, necessitate coactus, locum dimisit, coepitque ex illo flagitare a rege et comprouincialibus episcopis missionem, quatenus in locum suum alio subrogato, ipse ad eremum properaret. Cui petitioni cunctis reclamantibus (quis enim dubitaret destitutum pastoris absentia Christi gregem, lupis rapacibus praedam futurum), cum ei plus in hac parte detrimenti, quam in altera lucri fore obiicerent; praeterea priuatum commodum publicis utilitatibus anteferre, contra legem esse contenderent charitatis, non quaerentis quae sua sunt, sed quae multorum, ut salui fiant; uictus tandem precibus et ratione confratrum, solitudinis intentionem deposuit, totusque quasi de integro ad exsequendam sibi creditam dispensationem conuersus, familiae Christi coepit necessaria prouidere, intermissae contemplationis iacturam fructuosae actionis compendiis supplere festinans. Unde factum est ut ampliorem a Deo gratiam mereretur, qui totum se utilitatibus deuouerat proximorum. Quod ut et mundo euidens esset, miraculis cum Dominus exinde maioribus et frequentioribus decorauit. Ex quibus nonnulla recitanda sunt, quorum tamen paucitas pro sua magnitudine multorum possit numero coaequari.
Coeperat uir sanctus aedificare monasterium extra ciuitatem, non longe a muris, quod postmodum rebus et possessionibus copiose dotatum, in honorem S. Ioannis Baptistae, sicut optauerat, dedicauit. Ad quos opus uisendum aliquando dum pergeret, uno tantum familiarissimo sibi discipulo comitatus, obuiam habuit pauperum turbam, qui ab eo coeperunt uocibus importunis eleemosynae subsidia postulare; inter quos erant duodecim, quos caecos partim, partim claudos fuisse accepimus: quibus cum nihil responderet episcopus, quippe cuius mentem assiduae orationis, etiam inter eundum rapiebat intentio, iteratis eum pulsare clamoribus, et nullam permittere dissimulandi licentiam. Commotus ergo paulisper, gradum fixit, et uelut ad sui defensionem, eleuata contra eos dextra, signum crucis obiecit instantibus. Protinus ad sancti zelum debilitas 1427 expauit et caecitas, et fugata omni aegritudine, uirtus crucis intulit sanitatem. Sanati ergo medicum, qui iam discesserat, sequebantur, ut ei grates agerent quas debebant. Respexit prior, agnouitque miraculum Magnobodus (hoc nomen discipulo) et praeeuntem magistrum territus exclamauit. Qui et ipse respiciens uidensque gratiam quam meruisset ignarus, pro multiplici dono multam dedit gloriam Creatori, statimque accersitis per eumdem discipulum opificibus, quos uisebat, locum ex quo signauerat requisiuit, sibique in honorem et memoriam sanctae crucis fundari iussit Ecclesiam, quae usque hodie permanens, antiquum credentibus miraculum repraesentat.
CAPUT IU. Alia sancti Licinii miracula, morbus, mors, sepultura.
Mos erat, ut dictum est, sancto pontifici episcopatus sui per semetipsum uisitare dioeceses, et pia sollicitudine singularum non solum regionum, uerum etiam personarum necessitates inquirere, ne qua forte uel sua, uel sacerdotum negligentia, grex sibi commissus periclitaretur. Spargebat ubique semina uerbi Dei, et confirmationibus et benedictionibus populum roborabat. Super haec de facultatibus suis indigentium supplebat inopiam, et cum hospitibus habebat omni tempore mensam communem. Contigit ergo ut inter alios pauperes hospitio leprosum reciperet, cuius statura corporis egregia, et membrorum elegans compositio maiorem infelici morbo faciebat inuidiam. Quem sanctus cum cibo proprio refecisset, in oratorium se recepit, et noctem quae instabat, eodem assistente, duxit insomnem, dum precibus indefessus misericordem Dominum interpellat pro misero. Iam mane facto, exorcizatis aquis lauat infirmum, et ad sacrarum manuum tactum dicto citius lepra disparuit. O uirum propheticae dignitatis! O nouum antiquae uirtutis exemplum! Non glorietur in miraculis populus prior, ut legem ueterem Nouo praeferat Testamento. Unus Dominus utriusque, cuius est aequa in utroque potentia. Habemus aquam, habemus prophetam, habemus leprosum: praesto sunt et nobis Naaman, Eliseus, Iordanis. Sed in hoc melior noster mundatus, quod ad priorem conuersationem 1428 non est ultra reuersus, nec a suo recedere sustinuit Eliseo, a quo litteris instructus diuinis et Christianae disciplinae moribus institutus, mutato habitu comam deposuit: sicque per minores gradus probatus ex tempore, ad dignitatem sacerdotii tandem meruit peruenire: cuius uita laudabilis, et a magistri uestigiis non recedens, multis postmodum bene uiuendi formam praebuit et exemplum.
Praetereunte praesule iuxta portam ciuitatis, rei qui portae iuncto carcere tenebantur, cognito quod transiret, lacrymosis eum uocibus inclamabant. Super quorum motus angustia, statuit a loco non recedere, nisi prius miseros liberaret; nimirum in illis se uinctum reputans, quorum in se per compassionem transferebat catenas. Missis ergo nuntiis, interpellat custodem, offerens pro captiuis redemptionis pecuniam. Sed cum illius pertinacia nec precibus flecti posset, nec pretio, uertit se fides uindicis quo solebat, ut quod ab hominis nequitia non poterat impetrare, ab insensibili materia mirabilius obtineret. Iecit in ostio carceris crucis signum; et statim, mirum dictu! ferrea serarum compago dissiluit, nec potuit solitam catenarum natura seruare duritiam, ubi fortior incubuit fides. Solutis ergo uinculis, omnes prosiliunt; et a sancto sacerdote uerbis et sumptibus confortati, cum gaudio reuertuntur ad sua. Sunt et alia eius multa non minus digna memoratu; sed propter compendium ista sufficiant. Nam fidelis quidem animus nihil ultra desiderat, infidelis autem nec plura reciperet. Nunc ad eius transitum properemus.
20
Iam Dei seruus bonum certamen certauerat, cursum consummauerat, fidemque seruauerat; restabat illi a iusto iudice merces, uictoriae corona, uel brauium. Debebatur militi iam emerito bonus ager, terra uiuentium; debebatur operario, qui pondus diei et aestus portauerat, aeternae quietis denarius. Correptus ergo mense Augusto uehementibus acutae febris ardoribus, in spem adductus quasi iam dissolueretur, exitum suum laetissimus exspectabat. Sed cum post tempus refrixisset incendium, intelligens chronicam passionem, dilatum se et uelut a uicino iam portu repulsum moestus ingemuit; quippe qui praesentem uitam naufragium iudicans, futuram patriam totus uiribus inquirebat. Creuit ex dilatione desiderium, nec quidquam sibi propter recurrentis saepe febris molestiam de prioris abstinentiae consuetudine relaxauit. Non idcirco mollioribus stratis 1429 incubuit, nec cibi aut potus qualitatem mutauit in melius. Imo uero multo nunc magis sollicitus ad Domini iam pulsantis ingressum, quantum temporis superuixit, mentem semper reduxit a corpore, sola cogitans ad quae ibat, oblitus omnium quae linquebat.
21·2
Aderat mensis iam quartus, et aurum Christi purissimum tribulationis caminus satis probauerat. Dignus ergo per omnia in aeternos. Domini thesauros reponi, Kalendis Nouembris praesul sanctissimus migrauit a corpore, sepultusque est magnifice, cum multa ordinum frequentia, in monasterio S. Ioannis Baptistae, quod ipse a fundamentis construxerat, ibique ad Deo seruiendum assidue collegium instituerat monachorum. In cuius exsequiis angelos astitisse quicunque aderant persenserunt, tam insueta repente perfusi fragrantia, ut ei nullam prorsus terrenam gratiam compararent. Sed et ibidem signorum ostensa consolatio, cunctorum qui de Pastoris sui dolebant absentia, tersit moerorem. Nam sanati sunt ipsa die ad eius tumulum caeci duo, aegri complures. Nec sequentibus quidem usque ad aetatem nostram temporibus in ipso loco diuina munera cessauere, ad animarum et corporum pertinentia sanitatem. Datur hic fideliter petentibus remissio peccatorum, datur languentibus optatum remedium, datur egentibus praesentis uitae subsidium.
Hic ostensum est per praesentis patroni merita tam grande miraculum, ut merito plus quam miraculum nominetur. Nam, si est miraculum exstinctum lumen oculorum reparari, plus esse patet miraculo, ubi nunquam fuerunt, oculos ipsos creari; et si est caecus qui habens oculos caret uisu, qui ipsis caret oculis, plus est quam caecus. Homo igitur plus quam caecus, sed fide illuminatus praeclara, ut rei exitus approbauit, ad sancti sepulcrum multo tempore, precibus assiduis et deuotis supplicationibus incumbebat, in quo tanta naturae nouitas apparebat, ut nec orbes haberet, nec locum, sed quod monstro 1430 simile uideatur, a superciliis facies plana descenderet. Undique multi ad hoc spectaculum confluebant, ut tanto latius manaret postmodum inauditae fama uirtutis, quanto prius ubique tanti monstri nouitas neminem latuisset. Hic ergo dum incessanter precibus pulsat sanctum, ante ipsius corpus repente oculos inuenit et uisum; et quod illi abstulerat naturae defectus, diuinae gratiae, per sancti merita, reparauit effectus
Hoc potissimum in fine operis uelut epilogum idcirco posuimus, ut quia ultimum recitatur, primum occurrat memoriae, cum nulla superiectae narrationis mole sit obrutum. Ex quo utique uel solo constat id, ad quod scilicet tota huius laboris nostri spectat intentio, quam bene summo Domino seruiatur, et quam nihil sit desperandum fideli, quandoquidem diuinae gratiae etiam naturae impossibilitas non obsistit, per Christum Dominum nostrum; qui cum, etc.
Ego Marbodus indignus archidiaconus Andegauensis Ecclesiae, Uitam B. Licinii episcopi descripsi et recognoui, rogatu canonicorum eiusdem Ecclesiae. Unde mihi illi pro laboris mei mercede promiserunt et dederunt partem, et communionem orationum et benefactorum, quaecunque in ipsa Ecclesia fient omni tempore et singulis diebus, dum uixero, unam Collectam in missa matutinali, Deus qui iustificas impium; post obitum uero meum, totum seruitium quod fit pro uno canonicorum in orationibus et missis, et per singulos annos commemorationem anniuersarii mei facere, sicut unius canonici. Insuper omnibus et singulis diebus, praeter festos dies, usque ad finem saeculi, cantare mihi post Primam, dum uadent in capitulum, psalmum De profundis, cum capitulo, Requiem aeternam, et Collecta, Absolue, Domine. Huius conuentionis inter me et canonicos, sit dominus meus S. Licinius mediator et testis, et sponsor. Amen.
Click or tap any word for its parse and dictionary entry.
Text: Perseus Digital Library, licensed CC BY-SA. Dictionary: Lewis & Short (Perseus, CC BY-SA). Morphology: LatinCy — machine parsing, corrected against the AGDT & PROIEL treebanks and Morpheus.