Library › Latin: Tragedy › Medea
Seneca’s Medea is a Latin tragedy of the first century AD in which the abandoned sorceress takes her revenge on Jason by destroying his bride and killing their own sons. Written by the Stoic philosopher Seneca the Younger, the play concentrates the myth into a portrait of passion consciously willing itself toward atrocity, culminating in the chilling declaration “Medea nunc sum” — now I am Medea.
More extreme than Euripides’ version, the drama became a touchstone for Renaissance and modern theater, from Elizabethan revenge plays to contemporary stagings. It is the most performed of Seneca’s tragedies and a defining exploration of rage in ancient literature.
About this edition. The Latin text is that of the Perseus Digital Library. Every word has been analyzed with LatinCy, a neural language model for Latin — click or tap any word for its dictionary form, part of speech, and complete morphology, together with the full entry from Lewis & Short’s A Latin Dictionary.
Latin · Tragedy
Medea
Seneca · every word parsed
1
Di coniugales tuque genialis tori,
Lucina, custos quaeque domituram freta
Tiphyn nouam frenare docuisti ratem,
et tu, profundi saeue dominator maris,
5
clarumque Titan diuidens orbi diem,
tacitisque praebens conscium sacris iubar
Hecate triformis, quosque iurauit mihi
deos Iason, quosque Medeae magis
fas est precari: noctis aeternae chaos,
10
auersa superis regna manesque impios
dominumque regni tristis et dominam fide
meliore raptam, uoce non fausta precor,
nunc, nunc adeste, sceleris ultrices deae,
crinem solutis squalidae serpentibus,
15
atram cruentis manibus amplexae facem,
adeste, thalamis horridae quondam meis
quales stetistis: coniugi letum nouae
letumque socero et regiae stirpi date,
date peius aliud, quod precer sponso malum:
20
uiuat, per urbes erret ignotas egens
exul pauens inuisus incerti laris,
23a22b
iam notus hospes limen alienum expetat,
22a23b
me coniugem optet quoque non aliud queam
peius precari, liberos similes patri "
25
similesque matri, parta iam, parta ultio est:
peperi, querelas uerbaque in cassum sero?
non ibo in hostes? manibus excutiam faces
caeloque lucem, spectat hoc nostri sator
Sol generis, et spectatur, et curru insidens
30
per solita puri spatia decurrit poli?
non redit in ortus et remetitur diem?
da, da per auras curribus patriis uehi,
committe habenas, genitor, et flagrantibus
ignifera loris tribue moderari iuga:
35
gemino Corinthos litore opponens moras
cremata flammis maria committat duo.
hoc restat unum, pronubam thalamo feram
ut ipsa pinum postque sacrificas preces
caedam dicatis uictimas altaribus,
40
per uiscera ipsa quaere supplicio uiam,
si uiuis, anime, si quid antiqui tibi
remanet uigoris; pelle femineos metus
et inhospitalem Caucasum mente indue,
quodcumque uidit Pontus aut Phasis nefas,
45
uidebit Isthmos. effera ignota horrida,
tremenda caelo pariter ac terris mala
mens intus agitat: uulnera et caedem et uagum
funus per artus — leuia memoraui nimis:
haec uirgo feci; grauior exurgat dolor:
50
maiora iam me scelera post partus decent.
accingere ira teque in exitium para
furore toto. paria narrentur tua
repudia thalamis: quo uirum linques modo?
hoc quo secuta es. rumpe iam segnes moras:
55
quae scelere parta est, scelere linquenda est domus.
Ad regum thalamos numine prospero
qui caelum superi quique regnat fretum
assint cum populis rite fauentibus,
primum sceptriferis colla Tonantibus
60
taurus celsa ferat tergore candido;
Latinam niuei femina corporis
intemptata iugo placet et asperi
Martis sanguineas quae cohibet manus,
quae dat belligeris foedera gentibus
65
et cornu retinet diuite copiam,
donetur tenera mitior hostia,
et tu, qui facibus legitimis ades,
noctem discutiens auspice dextera
huc incede gradu marcidus ebrio,
70
praecingens roseo tempora uinculo.
et tu quae, gemini praeuia temporis,
tarde, stella, redis semper amantibus:
te matres, auide te cupiunt nurus
quamprimum radios spargere lucidos.
75
Uincit uirgineus decor
longe Cecropias nurus,
et quas Taygeti iugis
exercet iuuenum modo
muris quod caret oppidum,
80
et quas Aonius latex
Alpheosque sacer lauat.
Si forma uelit aspici,
cedent Aesonio duci
proles fulminis improbi
85
aptat qui iuga tigribus.
nec non, qui tripodas mouet,
frater uirginis asperae,
cedet Castore cum suo
Pollux caestibus aptior.
90
sic, sic, caelicolae, precor,
uincat femina coniuges,
uir longe superet uiros.
Haec cum femineo .constitit in choro,
unius facies praenitet omnibus.
95
sic cum sole perit sidereus decor,
et densi latitant Pleiadum greges
cum Phoebe solidum lumine non suo
orbem circuitis cornibus alligat.
ostro sic niueus puniceo color
100
perfusus rubuit, sic nitidum iubar
pastor luce noua roscidus aspicit.
ereptus thalamis Phasidis horridi,
effrenae solitus pectora coniugis
inuita trepidus prendere dextera,
105
felix Aeoliam corripe uirginem.
nunc primum soceris, sponse, uolentibus.
concesso, iuuenes, ludite iurgio,
hinc illinc, iuuenes, mittite carmina:
rara est in dominos iusta licentia.
110
Candida thyrsigeri proles generosa Lyaei,
multifidam iam tempus erat succendere pinum:
excute sollemnem digitis marcentibus ignem.
festa dicax fundat conuicia fescenninus.
soluat turba iocos — tacitis eat illa tenebris,
115
si qua peregrino nubit fugitiua marito.
Occidimus, aures pepulit hymenaeus meas.
uix ipsa tantum, uix adnue credo malum,
hoc facere Iason potuit, erepto patre
patria atque regno sedibus solam exteris
120
deserere durus? merita contempsit mea
qui scelere flammas uiderat uinci et mare?
adeone credit omne consumptum nefas?
incerta uaecors mente uaesana feror
partes in omnes; unde me ulcisci queam?
125
utinam esset illi frater! est coniunx: in hanc
ferrum exigatur. hoc meis satis est malis?
si quod Pelasgae, si quod urbes barbarae
nouere facinus quod tuae ignorent manus,
nunc est parandum. scelera te hortentur tua
130
et cuncta redeant f inclitum regni decus
raptum et nefandae uirginis paruus comes
diuisus ense, funus ingestum. patri
sparsumque ponto corpus et Peliae senis
decocta aeno membra: funestum impie
135
quam saepe fudi sanguinem, et nullum scelus
irata feci: suasit infelix amor.
Quid tamen Iason potuit, alieni arbitri
iurisque factus? debuit ferro obuium
offerre pectus — melius, a melius, dolor
140
furiose, loquere, si potest, uiuat meus,
ut fuit, Iason; si minus, uiuat tamen
memorque nostri muneris parcat mihi.
culpa est Creontis tota, qui sceptro impotens
coniugia soluit quique genetricem abstrahit
145
gnatis et arto pignore astrictam fidem
dirimit: petatur solus hic, poenas luat
quas debet, alto cinere cumulabo domum;
uidebit atrum uerticem flammis agi
Malea longas nauibus flectens moras.
150
Sile, obsecro, questusque secreto abditos
manda dolori, grauia quisquis uulnera
patiente et aequo mutus animo pertulit,
referre potuit: ira quae tegitur nocet;
professa perdunt odia uindictae locum.
155
Leuis est dolor qui capere consilium potest
et clepere sese: magna non latitant mala.
libet ire contra,
157b
Siste furialem impetum,
alumna: uix te tacita defendit quies.
Fortuna fortes metuit, ignauos premit.
160
Tunc est probanda, si locum uirtus habet.
Numquam potest non esse uirtuti locus.
Spes nulla rebus monstrat adflictis uiam.
Qui nil potest sperare, desperet nihil.
Abiere Colchi, coniugis nulla est fides
165
nihilque superest opibus e tantis tibi.
Medea superest, hic mare et terras uides
ferrumque et ignes et deos et fulmina.
Rex est timendus,
168b
Rex meus fuerat pater.
Non metuis arma?
169b
Sint licet terra edita.
170
Moriere.
170b
Cupio.
170c
Profuge.
170d
Paenituit fugae.
Medea
171b
Fiam
171c
Mater es.
171d
Cui sim uides.
Profugere dubitas?
172b
Fugiam, ut ulciscar prius.
Uindex sequetur,
173b
Forsan inueniam moras.
Compesce uerba, parce iam, demens, minis
175
animosque minue: tempori aptari decet.
Fortuna opes auferre, non animum potest,
sed cuius ictu regius cardo strepit?
ipse ' est Pelasgo tumidus imperio Creo.
Medea, Colchi noxium Aeetae genus,
180
nondum meis exportat e regnis pedem?
molitur aliquid: nota fraus, nota est manus,
cui parcet illa quemue securum sinet?
abolere propere pessimam ferro luem
equidem parabam: precibus euicit gener,
185
concessa uita est, liberet fines metu
abeatque tuta. fert gradum contra ferox
minaxque nostros propius affatus petit,
arcete, famuli, tactu et accessu procul,
iubete sileat. regium imperium pati
190
aliquando discat, uade ueloci fuga
monstrumque saeuum horribile iamdudum auehe.
Quod crimen aut quae culpa multatur fuga?
Quae causa pellat, innocens mulier rogat.
Si iudicas, cognosce, si regnas, iube.
195
Aequum atque iniquum regis imperium feras.
Iniqua numquam regna perpetuo manent.
I, querere Colchis,
197b
Redeo: qui aduexit, ferat.
Uox constitute sera decreto uenit.
Qui statuit aliquid parte inaudita altera,
200
aequum licet statuerit, haud aequus fuit.
C R. Auditus a te Pelia supplicium tulit?
sed fare, causae detur egregiae locus.
Difficile quam sit animum ab ira flectere
iam concitatum quamque regale hoc putet
205
sceptris superbas quisquis admouit manus,
qua coepit ire, regia didici mea.
quamuis enim sim clade miseranda obruta,
expulsa supplex sola deserta, undique
adflicta, quondam nobili falsi patre
210
auoque clarum Sole deduxi genus.
quodcumque placidis flexibus Phasis rigat
Pontusque quicquid Scythicus a tergo uidet,
palustribus qua maria dulcescunt aquis,
armata peltis quicquid exterret cohors
215
inclusa ripis uidua Thermodontiis,
hoc omne noster genitor imperio regit.
generosa, felix, decore regali potens
fulsi: petebant tunc meos thalamos proci,
qui nunc petuntur. rapida fortuna ac leuis
220
praecepsque regno eripuit, exilio dedit.
confide regnis, cum leuis magnas opes
huc ferat et illuc casus — hoc reges habent
magnificum et ingens, nulla quod rapiat dies:
prodesse miseris, supplices fido lare
225
protegere, solum hoc Colchico regno extuli,
decus illud ingens Graeciae et florem inclitum,
praesidia Achiuae gentis et prolem deum,
seruasse memet, munus est Orpheus meum,
qui saxa cantu mulcet et siluas trahit,
230
geminumque numen Castor et Pollux meum est
satique Borea quique trans Pontum quoque
summota Lynceus lumine inmisso uidet,
omnesque Minyae: nam ducem taceo ducum,
pro quo nihil debetur: hunc nulli imputo;
235
uobis reuexi ceteros, unum mihi.
incesse nunc et cuncta flagitia ingere.
fatebor: obici crimen hoc solum potest,
Argo reuersa, uirgini placeat pudor
paterque placeat: tota cum ducibus ruet
240
Pelasga tellus, hic tuus primum gener
tauri ferocis ore flammanti occidet.
fortuna causam quae uolet nostram premat,
non paenitet seruasse tot regum decus.
quodcumque culpa praemium ex omni tuli,
245
hoc est penes te. si placet, damna ream;
sed redde crimen, sum nocens, fateor, Creo:
talem sciebas esse, cum genua attigi
fidemque supplex praesidis dextrae peti;
terra hac miseriis angulum ac sedem rogo
250
latebrasque uiles: urbe si pelli placet,
detur remotus aliquis in regnis locus.
Non esse me qui sceptra uiolentus geram
nec qui superbo miserias calcem pede,
testatus equidem uideor haud clare parum
255
generum exulem legendo et adflictum et graui
terrore pauidum, quippe quem poenae expetit
letoque Acastus regna Thessalica optinens.
senio trementem debili atque aeuo grauem
patrem peremptum queritur et caesi senis
260
discissa membra, cum dolo captae tuo
piae sorores impium auderent nefas.
potest Iason, si tuam causam amoues,
suam tueri: nullus innocuum cruor
contaminauit, afuit ferro manus
265
proculque uestro purus a coetu stetit.
tu, tu malorum machinatrix facinorum,
cui feminae nequitia ad audenda omnia,
robur uirile est, nulla famae memoria,
egredere, purga regna, letales simul
270
te cum aufer herbas, libera ciues metu,
alia sedens tellure sollicita deos.
Profugere cogis? redde fugienti ratem
uel redde comitem — fugere cur solam iubes?
non sola ueni. bella si metuis pati,
275
utrumque regno pelle, cur sontes duos
distinguis? illi Pelia, non nobis iacet;
fugam, rapinas adice, desertum patrem
lacerumque fratrem, quicquid etiam nunc nouas
docet maritus coniuges, non est meum:
280
totiens nocens sum facta, sed numquam mihi.
Iam exisse decuit, quid seris fando moras?
Supplex recedens illud extremum precor,
ne culpa natos matris insontes trahat.
Uade: hos paterno ut genitor excipiam sinu.
285
Per ego auspicatos regii thalami toros,
per spes futuras perque regnorum status,
Fortuna uaria dubia quos agitat uice,
precor, breuem largire fugienti moram,
dum extrema natis mater infigo oscula,
290
fortasse moriens.
290b
Fraudibus tempus petis.
Quae fraus timeri tempore exiguo potest?
Nullum ad nocendum tempus angustum est malis.
Parumne miserae temporis lacrimis negas?
Etsi repugnat precibus infixus timor,
295
unus parando dabitur exilio dies.
Nimis est, recidas aliquid ex isto licet:
et ipsa propero.
297b
Capite supplicium lues,
clarum priusquam Phoebus attollat diem
nisi cedis Isthmo. sacra me thalami uocant,
300
uocat precari festus Hymenaeo dies.
Audax nimium qui freta primus
rate tam fragili perfida rupit
terrasque suas posterga uidens
animam leuibus credidit auris,
305
dubioque secans aequora cursu
potuit tenui fidere ligno
inter uitae mortisque uias
nimium gracili limite ducto.
Candida nostri saecula patres
330
uidere, procul fraude remota.
sua quisque piger litora tangens
patrioque senex factus in aruo,
paruo diues, nisi quas tulerat
natale solum, non norat opes:
nondum quisquam sidera norat.
310
stellisque quibus pingitur aether
non erat usus. nondum pluuias
Hyadas poterat uitare ratis.
non Oleniae lumina caprae,
nec quae sequitur flectitque senex
315
Attica tardus plaustra Bootes,
nondum Boreas,
nondum Zephyrus nomen habebant.
Ausus Tiphys pandere uasto
carbasa ponto
320
legesque nouas scribere uentis:
nunc lina sinu tendere toto,
nunc prolato pede transuersos
captare notos, nunc antemnas
medio tutas ponere malo,
325
nunc in summo religare loco,
cum iam totos auidus nimium
nauita flatus optat et alto
rubicunda tremunt sipara uelo.
335
b «ne dissaepti foedera mundi
traxit in unum Thessala pinus
iussitque pati uerbera pontum,
partemque metus fieri nostri
mare sepositum.
340
dedit illa graues improba poenas
per tam longos ducta timores,
cum duo montes, claustra profundi,
hinc atque illinc subito impulsu
uelut aetherio gemerent sonitu,
345
nubesque ipsas
345a
mare deprensum spargeret austris.
palluit audax Tiphys et omnes
labente manu misit habenas,
Orpbeus tacuit torpente lyra
ipsaque uocem perdidit Argo.
350
quid cum Siculi uirgo Pelori,
rabidos utero succincta canes,
omnis pariter soluit hiatus? '
quis non totos horruit artus
totiens uno latrante malo?
355
quid cum Ausonium dirae pestes
uoce canora mare mulcerent.
cum Pieria resonans cithara
Thracius Orpheus
solitam cantu retinere rates
360
paene coegit Sirena sequi?
quod fuit huius pretium cursus?
361b
aurea pellis
maiusque mari Medea malum,
merces prima digna carina.
Nunc iam cessit pontus et omnes
365
patitur leges: non Palladia
compacta manu regum referens
inclita remos quaeritur Argo —
quaelibet altum cumba pererrat;
terminus omnis motus et urbes
370
muros terra posuere noua,
nil qua fuerat sede reliquit
peruius orbis:
Indus gelidum potat Araxen,
Albin Persae Rhenumque bibunt.
375
uenient annis saecula seris,
quibus Oceanus uincula rerum
laxet et ingens pateat tellus
Tethysque nouos detegat orbes
nec sit terris ultima Thule.
380
Alumna, celerem quo rapis tectis pedem?
resiste et iras comprime ac retine impetum.
Incerta qualis entheos gressus tulit
cum iam recepto maenas insanit deo
Pindi niualis uertice aut Nysae iugis,
385
talis recursat huc et huc motu effero,
furoris ore signa lymphati gerens,
flammata facies spiritum ex alto citat,
proclamat, oculos uberi fletu rigat,
renidet: omnis specimen affectus capit,
quo pondus animi uergat, ubi ponat minas,
390
haeret: minatur aestuat queritur gemit.
ubi se iste fluctus franget? exundat furor.
non facile secum uersat aut medium scelus;
se uincet: irae nouimus ueteris notas,
395
magnum aliquid instat, efferum immane impium:
uultum furoris cerno, di fallant metum!
Si quaeris odio, misera, quem statuas modum:
imitare amorem, regias egone ut faces
inulta patiar? segnis hic ibit dies,
400
tanto petitus ambitu, tanto datus?
dum terra caelum media libratum feret
nitidusque certas mundus euoluet uices
numerosque harenis derit et solem dies,
noctem sequentur astra, dum siccas polus
405
uersabit Arctos, flumina in pontum cadent.
numquam meus cessabit in poenas furor
crescetque semper, quae ferarum immanitas,
quae Scylla, quae Charybdis Ausonium mare
Siculumque sorbens quaeue anhelantem premens
410
Titana tantis Aetna feruebit minis?
non rapidus amnis, non procellosum mare
Pontusue coro saeuus aut uis ignium
adiuta flatu possit inhibere impetum
irasque nostras: sternam et euertam omnia.
415
Timuit Creontem ac bella Thessalici ducis?
amor timere neminem uerus potest,
sed cesserit coactus et dederit manus:
adire certe et coniugem extremo alioqui
sermone potuit — hoc quoque extimuit ferox;
420
laxare certe tempus immitis fugae
genero licebat — liberis unus dies
datus est duobus, non queror tempus breue:
multum patebit. faciet hic faciet dies
quod nullus umquam taceat — inuadam deos
425
et cuncta quatiam.
425b
Recipe turbatum malis.
era, pectus, animum mitiga.
426b
Sola est quies,
me cum ruina cuncta si uideo obruta:
me cum omnia abeant. trahere, cum pereas, libet.
Quam multa sint timenda, si perstas, uide:
430
nemo potentes aggredi tutus potest.
O dura fata semper et sortem asperam,
cum saeuit et cum parcit ex aequo malam!
remedia quotiens inuenit nobis deus
periculis peiora: si uellem fidem
435
praestare meritis coniugis, leto fuit
caput offerendum; si mori nollem, fide
misero carendum, non timor uicit fidem,
sed trepida pietas: quippe sequeretur necem
proles parentum, sancta si caelum incolis
440
Iustitia, numen inuoco ac testor tuum:
nati patrem uicere. quin ipsam quoque,
etsi ferox est corde nec patiens iugi,
consulere natis malle quam thalamis reor.
constituit animus precibus iratam aggredi.
445
atque ecce, uiso memet exiluit, furit,
fert odia prae se: totus in uultu est dolor.
Fugimus, Iason: fugimus — hoc non est nouum,
mutare sedes; causa fugiendi noua est:
pro te solebam fugere, discedo exeo,
450
penatibus profugere quam cogis tuis:
at quo remittas? Phasin et Colchos petam
patriumque regnum quaeque fraternus cruor
perfudit arua? quas peti terras iubes?
quae maria monstras? Pontici fauces freti
455
per quas reuexi nobilem regum manum 455
adulterum secuta per Symplegadas?
paruamne lolcon, Thessala an Tempe petam?
quascumque aperui tibi uias, clausi mihi —
quo me remittis? exuli exilium imperas
460
nec das. eatur. regius iussit gener:
nihil recuso, dira supplicia ingere:
merui cruentis paelicem poenis premat
regalis ira, uinculis oneret manus
clausamque saxo noctis aeternae obruat:
465
minora meritis patiar — ingratum caput,
reuoluat animus igneos tauri halitus
interque saeuos gentis indomitae metus
armifero in aruo flanimeum Aeetae pecus,
hostisque subiti tela, cum iussu meo
470
terrigena miles mutua caede occidit;
adice expetita spolia Phrixei arietis
somnoque iussum lumina ignoto dare
insomne monstrum, traditum fratrem neci
et scelere in uno non semel factum scelus,
475
ausasqne natas fraude deceptas mea
secare membra non reuicturi senis:
per spes tuorum liberum et certum larem,
per uicta monstra, per manus, pro te quibus
480
numquam peperci, perque praeteritos metus,
per caelum et undas, coniugi testes mei,
miserere, redde supplici felix uicem.
aliena quaerens regna deserni mea:
ex opibus illis, quas procul raptas Scythae
usque a perustis Indiae populis agunt,
485
quas quia referta uix domus gaza capit,
ornamus auro nemora, nil exul tuli
nisi fratris artus: hos quoque impendi tibi;
tibi patria cessit, tibi pater, frater, pudor —
hac dote nupsi. redde fugienti sua.
490
Perimere cum te uellet infestus Creo,
lacrimis meis euictus exilium dedit.
Poenam putabam: munus ut uideo est fuga.
Dum licet abire, profuge teque hinc eripe:
grauis ira regum est semper,
494b
Hoc suades mihi,
495
praestas Creusae: paelicem inuisam amoues.
Medea amores obicit?
496b
Et caedem et dolos.
Obicere tandem quod potes crimen mihi?
Quodcumque feci.
498b
Restat hoc unum insuper,
tuis ut etiam sceleribus fiam nocens.
500
Tua illa, tua sunt illa: cui prodest scelus
is fecit — omnes coniugem infamem arguant,
solus tuere, solus insontem uoca:
tibi innocens sit quisquis est pro te nocens.
Ingrata uita est cuius acceptae pudet.
505
Retineuda non est cuius acceptae pudet.
Quin potius ira concitum pectus doma,
placare natis.
507b
Abdico eiuro abnuo —
meis Creusa liberis fratres dabit?
Regina natis exulum, afflictis potens.
510
Ne ueniat umquam tam malus miseris dies,
qui prole foeda misceat prolem inclitam.
Phoebi nepotes Sisyphi nepotibus
Quid, misera, meque teque in exitium trahis?
abscede quaeso,
514b
Supplicem audiuit Creo.
515
Quid facere possim, loquere,
515b
Pro me? uel scelus.
Hinc rex et illinc —
516b
Est (et hic maior metus)
Medea, nos † confligere, certemus sine,
sit pretium Iason.
518b
Cedo defessus malis.
et ipsa casus saepe iam expertos time.
520
Fortuna semper omnis infra me stetit.
Acastus instat,
521b
Propior est hostis Creo:
utrumque profuge. non ut in socerum manus
armes nec ut te caede cognata inquines
Medea cogit: innocens me cum fuge.
525
Et quis resistet, gemina si bella ingruant,
Creo atque Acastus arma si iungant sua?
His adice Colchos, adice et Aeeten ducem,
Scythas Pelasgis iunge: demersos dabo.
Alta extimesco sceptra,
529b
Ne cupias uide.
530
Suspecta ne sint, longa colloquia amputa.
Nunc summe toto Iuppiter caelo tona,
intende dextram, uindices flammas para
omnemque ruptis nubibus mundum quate.
nec deligenti tela librentur manu
535
rei me uel istum: quisquis e nobis cadet
nocens peribit, non potest in nos tuum
errare fulmen,
537b
Sana meditari incipe
et placida fare, si quod ex soceri domo
potest fugam leuare solamen, pete.
540
Contemnere animus regias, ut scis, opes
potest soletque; liberos tantum fugae
habere comites liceat in quorum ' sinu
lacrimas profundam. te noui nati manent.
.Parere precibus cupere me fateor tuis;
545
pietas uetat: namque istud ut possim pati,
non ipse memet cogat et rex et socer.
haec causa uitae est, hoc perusti pectoris
curis leuamen. spiritu citius queam
carere, membris, luce.
549b
Sic natos amat?
550
bene est, tenetur, uulneri patuit locus. —
suprema certe liceat abeuntem loqui
mandata, liceat ultimum amplexum dare:
gratum est et illud, uoce iam extrema peto,
ne, si qua noster dubius effudit dolor,
555
maneant in animo uerba: melioris tibi
memoria nostri sedeat; haec irae data
oblitterentur.
557b
Omnia ex animo expuli
precorque et ipse, feruidam ut mentem regas
placideque tractes: miserias lenit quies.
560
Discessit, itane est? uadis oblitus mei
et tot meorum facinorum? excidimus tibi?
numquam excidemus. hoc age, omnis aduoca
uires et artes, fructus est scelerum tibi
nullum scelus putare, uix fraudi est locus:
565
timemur. hac aggredere, qua nemo potest
quicquam timere, perge, nunc aude, incipe
quicquid potest Medea, quicquid non potest.
Tu, fida nutrix, socia maeroris mei
uariique casus, misera consilia adiuua,
570
est palla nobis, munus aetherium, domus
decusque regni, pignus Aeetae datum
a Sole generis, est et auro textili
monile fulgens quodque gemmarum nitor
distinguit aurum, quo solent cingi comae,
575
haec nostra nati dona nubenti ferant,
sed ante diris inlita ac tincta artibus,
uocetur Hecate, sacra letifica appara:
statuantur arae, flamma iam tectis sonet.
Nulla uis flammae tumidiue uenti
580
tanta, nec teli metuenda torti,
quanta cum coniunx uiduata taedis
ardet et odit;
non ubi hibernos nebulosus imbres
Auster aduexit properatque torrens
585
Hister et iunctos uetat esse pontes
ac uagus errat;
non ubi impellit Rhodanus profundum,
aut ubi in riuos niuibus solutis
sole iam forti medioque uere
590
tabuit Haemus.
caecus est ignis stimulatus ira
nec regi curat patiturue frenos
aut timet mortem: cupit ire in ipsos
obuius enses.
595
parcite, o diui, ueniam precamur,
uiuat ut tutus mare qui subegit,
sed furit uinci dominus profundi
regna secunda.
ausus aeternos agitare currus
600
immemor metae iuuenis paternae
quos polo sparsit furiosus ignes
ipse recepit.
constitit nulli uia nota magno:
uade qua tutum populo priori,
605
rumpe nec sacro uidente sancta
foedera mundi.
Quisquis audacis tetigit carinae
nobiles remos nemorisque sacri
Pelion densa spoliauit umbra,
610
quisquis intrauit scopulos uagantes
et tot emensus pelagi labores
barbara funem religauit ora
raptor externi rediturus auri,
exitu diro temerata ponti
615
iura piauit.
exigit poenas mare prouocatum:
Tiphys in primis, domitor profundi,
liquit indocto regimen magistro;
litore externo, procul a paternis
620
occidens regnis tumuloque uili
tectus ignotas iacet inter umbras.
Aulis amissi memor inde regis
portibus lentis retinet carinas
stare querentes.
625
ille uocali genitus Camena,
cuius ad chordas modulante plectro
restitit torrens, siluere uenti,
cura suo cantu uolucris relicto
adfuit tota comitante silua,
630
Thracios sparsus iacuit per agros,
at caput tristi fluitauit Hebro:
contigit notam Styga Tartarumque,
non rediturus.
strauit Alcides Aquilone natos,
635
patre Neptuno genitum necauit
sumere innumeras solitum figuras:
ipse post terrae pelagique pacem,
post feri Ditis patefacta regna,
uiuus ardenti recubans in Oeta
640
praebuit saeuis sua membra flammis,
tabe consumptus gemini cruoris
munere nuptae.
strauit Ancaeum uiolentus ictu
saetiger; fratrem, Meleagre, matris
645
impius m actas morerisque dextra
matris iratae, meruere cuncti
morte quod crimen tener expiauit
Herculi magno puer inrepertus,
raptus, heu, tutas puer inter undas,
650
ite nunc, fortes, perarate pontum
fonte timendo.
Idmonem, quamuis bene fata nosset,
condidit serpens Libycis harenis;
omnibus uerax, sibi falsus uni
655
concidit Mopsus caruitque Thebis.
ille si uere cecinit futura,
exul errabit Thetidis maritus
fulmine et ponto moriens Oileus
660
* patrioque pendet crimine poenas:
igne fallaci nociturus Argis
Nauplius praeceps cadet in profundum,
coniugis fatum redimens Pheraei
uxor impendes animam marito,
ipse qui praedam spoliumque iussit
665
aureum prima reuehi carina,
arsit accenso Pelias aeno.
ustus angustas uagus inter undas.
iam satis, diui, mare uindicastis:
parcite iusso.
670
Pauet animus, horret, magna pernicies adest.
immane quantum augescit et semet dolor
accendit ipse uimque praeteritam integrat.
uidi furentem saepe et aggressam deos,
caelum trahentem: maius his, maius parat
675
Medea monstrum, namque ut attonito gradu
euasit et penetrale funestam attigit,
totas opes effundit et quicquid diu
etiam ipsa timuit promit atque omnem explicat
turbam malorum, arcana secreta abdita,
680
et triste laeua congregans sacrum manu
pestes uocat quascumque feruentes creat
harena Libyae quasque perpetua niue
Taurus cohercet frigore Arctoo rigens,
et omne monstrum, tracta magicis cantibus
685
squamifera latebris turba desertis adest.
hic saeua serpens corpus immensum trahit
trifidamque linguam exertat et quaerit quibus
mortifera ueniat: carmine audito stupet
tumidumque nodis corpus aggestis plicat
690
cogitque in orbεs. ' parua sunt ' inquit ' mala
et uile telum est. ima quod tellus creat:
caelo petam uenena, iam iam tempus est
aliquid mouere fraude uulgari altius.
huc ille uasti more torrentis iacens
695
descendat anguis, cuius immensos duae.
maior minorque, sentiunt nodos ferae
(maior Pelasgis apta. Sidoniis minor)
pressasque tandem soluat Ophiuchus manus
uirusque fundat; adsit ad cantus meos
700
lacessere ausus gemina Python numina.
et Hydra et omnis redeat Herculea manu
succisa serpens, caede se reparans sua.
tu quoque relictis peruigil Colchis ades,
sopite primum cantibus, serpens, meis. '
705
Postquam euocauit omne serpentum genus,
congerit in unum frugis infaustae mala:
quaecumque generat inuius saxis Eryx,
quae fert opertis hieme perpetua iugis
sparsus cruore Caucasus Promethei,
et quis sagittas diuites Arabes linunt
710
pharetraque pugnax Mediis aut Parthi leues,
aut quos sub axe frigido sucos legunt
lucis Suebae nobiles Hyrcaniis;
quodcumque tellus uere nidifico creat
715
aut rigida cum iam bruma discnssit decus
nemorum et niuali cuncta constrinxit gelu,
quodcumque gramen flore mortifero uiret
cuiusue fortis sucus in radicibus
causas nocendi gignit, attrectat manu.
720
Haemonius illas contulit pestes Athos,
has Pindus ingens, illa Pangaei iugis
teneram cruenta falce deposuit comam;
has aluit altum gurgitem Tigris premens,
Danuuius illas, has per arentes plagas
725
tepidis Hydaspes gemmifer currens aquis,
nomenque terris qui dedit Baetis suis
Hesperia pulsans maria languenti uado.
haec passa ferrum est, dum parat Phoebus diem,
illius alta nocte succisus frutex;
730
at huius ungue secta cantato seges.
Mortifera carpit gramina ac serpentium
saniem exprimit miscetque et obscenas aues
maestique cor bubonis et raucae strigis
exsecta uiuae uiscera, haec scelerum artifex
735
discreta ponit; his rapax uis ignium,
his gelida pigri frigoris glacies inest.
addit uenenis uerba non illis minus
metuenda, sonuit ecce uaesano gradu
canitque. mundus uocibus primis tremit.
740
Compreeor uulgus silentum uosque ferales deos
et Chaos caecum atque opacam Ditis umbrosi domum.
Tartari ripis ligatae squalido Mortis specu
supplicis. animae, remissis currite ad thalamos nouos:
rota resistat membra torquens, tangat Ixion humum,
745
Tantalus securus undas hauriat Pirenidas.
uos quoque, urnis quas foratis inritus ludit labor,
Danaides, coite: uestras hic. dies quaerit manus.
grauior uni poena sedeat coniugis socero mei:
lubricus per saxa retro Sisyphum uoluat lapis,
750
nunc meis uocata sacris, noctium sidus, ueni
pessimos induta uultus, fronte non una minax.
Tibi moue gentis uinculo soluens comam
secreta nudo nemora lustraui pede
et euocaui nubibus siccis aquas
755
egique ad imum maria, et Oceanus graues
interius undas aestibus uictis dedit;
pariterque mundus lege confusa aetheris
et solem et astra uidit et uetitum mare
tetigistis, ursae. temporum flexi uices:
760
aestiua tellus floruit cantu meo,
coacta messem uidit hibernam Ceres;
uiolenta Phasis uertit in fontem uada
et Hister, in tot ora diuisus, truces
compressit undas omnibus ripis piger.
765
Sonuere fluctus, tumuit insanum mare
tacente uento; nemoris antiqui domus
emisit umbras uocis imperio meae.
die relicto Phoebus in medio stetit
Hyadesque nostris cantibus motae labant:
770
adesse sacris tempus est, Phoebe, tuis.
tibi haec cruenta serta texuntur manu,
no uena quae serpens ligat,
tibi haec Typhoeus membra quae discors
qui regna concussit Iouis,
775
uectoris istic perfidi sanguis inest,
quem Nessus expirans dedit.
Oetaeus isto cinere defecit rogus,
qui uirus Herculeum bibit,
piae sororis, impiae matris, facem
780
ultricis Althaeae uides,
reliquit istas inuio plumas specu
Harpyia, dum Zeten fugit,
his adice pinnas sauciae Stymphalidos
Lernaea passae spicula,
785
sonuistis, arae, tripodas agnosco meos
fauente commotos dea.
Uideo Triuiae currus agiles,
non quos pleno lucida uultu
pernox agitat,
790
sed quos facie Iurida maesta,
cum Thessalicis uexata minis
caelum freno propiore legit.
sic face tristem pallida lucem
793b
funde per auras,
horrore nouo terre populos
795
inque auxilium, Dictynna, tuum
pretiosa sonent aera Corinthi.
tibi sanguineo caespite sacrum
sollemne damus,
tibi de medio rapta sepulchro
800
fax nocturnos sustulit ignes,
800b
tibi mota caput
fiexa uoces ceruice dedi,
tibi funereo de more iacens
passos cingit uitta capillos,
tibi iactatur
805
tristis Stygia ramus ab unda,
tibi nudato pectore maenas
sacro feriam bracchia cultro.
manet noster sanguis ad aras:
assuesce, manus, stringere ferrum
810
carosque pati posse cruores.
sacrum laticem percussa dedi.
quodsi nimium saepe uocari
querens uotis, ignosce precor:
causa uocandi, Persei, tuos
815
saepius arcus una atque eadem est
semper Iason.
tu nunc uestes tinge Creusae,
quas cum primum sumpserit, imas
urat serpens flamma medullas.
820
ignis fuluo elusus in auro
latet obscurus, quem mihi caeli
qui furta luit uiscere feto
dedit et docuit condere uires
arte, Prometheus, dedit et tenui
825
sulphure tectos Mulciber ignes,
et uiuacis fulgura flammae
de cognato Phaethonte tuli.
habeo en dirae dona Chimaerae,
habeo flammas
830
usto tauri gutture raptas,
quas permixto felle Medusae
tacitum iussi seruare malum,
adde uenenis stimulos, Hecate,
donisque meis
835
semina flammae condita serua.
fallant uisus tactusque ferant,
meet in pectus uenasque calor,
stillent artus ossaque tument
838b
uincatque suas
flagrante coma noua nupta faces.
840
Uota tenentur: ter latratus
audax Hecate dedit et sacros
edidit ignes face lucifera.
Peracta uis est omnis: huc natos uoca,
pretiosa per quos dona nubenti feram,
845
ite, ite, nati, matris infaustae genus,
placate uobis munere et multa prece
dominam ac nouercam.. uadite et celeres domum
referte gressus, ultimo amplexu ut fruar,
Quonam cruenta maenas
850
praeceps amore saeuo
rapitur? quod impotenti
facilius parat furore? —
uultus citatus ira
riget et caput feroci
855
quatiens superba motu
regi minatur ultro.
quis credat exulem?
flagrant genae rubentes.
pallor fugat ruborem,
860
nullum uagante forma
seruat diu colorem. —
huc fert pedes et illuc,
ut tigris orba natis
cursu furente lustrat
865
Grangeticum nemus.
frenare nescit iras
Medea, non amores;
nunc ira amorque causam
iunxere: quid sequetur?
870
quando efferet Pelasgis
nefanda Colchis aruis
gressum metuque soluet
regnum simulque reges? —
nunc, Phoebe, mitte currus
875
nullo morante loro,
nox condat alma lucem,
mergat diem timendum
dux noctis Hesperus.
Periere cuncta, concidit regni status,
880
nata atque, genitor cinere permixto iacent.
Qua fraude capti?
881b
Qua solent reges capi:
donis.
882b
In illis esse quis potuit dolus?
Et ipse miror uixque iam facto malo
potuisse fieri credo.
884b
Quis cladis modus?
885
Auidus per omnem regiae partem furit.
ut iussus ignis: iam domus tota occidit,
urbi timetur.
887b
Unda flammas opprimat.
Et hoc in ista clade mirandum accidit:
alit unda flammas, quoque prohibetur magis,
890
magis ardet ignis: ipsa praesidia occupat.
Effer citatum sede Pelopea gradum,
Medea, praeceps quaslibet terras pete.
Egone ut recedam? si profugissem prius,
ad hoc redirem, nuptias specto nouas,
895
quid, anime, cessas? sequere felicem impetum.
pars ultionis ista, qua gaudes, quota est?
amas adhuc, furiosa, si satis est tibi
caelebs Iason, quaere poenarum genus
haut usitatum iamque sic temet para:
900
fas omne cedat, abeat expulsus pudor;
uindicta leuis est quam ferunt purae manus,
incumbe in iras teque languentem excita
penitusque ueteres pectore ex imo impetus
uiolenter hauri. quicquid admissum est adhuc,
905
pietas uocetur, hoc agam et faxo sciant
quam leuia fuerint quamque uulgaris notae
quae commodaui scelera, prolusit dolor
per ista noster: quid manus poterant rudes
audere magnum? quid puellaris furor?
910
Medea nunc sum; creuit ingenium malis.
Iuuat, iuuat rapuisse fraternum caput;
artus iuuat secuisse et arcano patrem
spoliasse sacro, iuuat in exitium senis
armasse natas, quaere materiam, dolor:
915
ad omne facinus non rudem dextram afferes.
Quo te igitur, ira, mittis, aut quae perfido
intendis hosti tela? nescio quid ferox
decreuit animus intus et nondum sibi
audet fateri, stulta properaui nimis:
920
ex paelice utinam liberos hostis meus
aliquos haberet — quicquid ex illo tuum est,
Creusa peperit, placuit hoc poenae genus,
meritoque placuit: ultimum, agnosco, scelus
animo parandum est — liberi quondam mei,
925
uos pro paternis sceleribus poenas date.
Cor pepulit horror, membra torpescunt gelu
pectusque tremuit. ira discessit loco
materque tota coniuge expulsa redit,
egone ut meorum liberum ac prolis meae
930
fundam cruorem? melius, a, demens furor!
incognitum istud facinus ac dirum nefas
a me quoque absit; quod scelus miseri luent?
scelus est Iason genitor et maius scelus
Medea mater — occidant, non sunt mei;
935
pereant, mei sunt. crimine et culpa carent,
sunt innocentes: fateor, et frater fuit.
quid, anime, titubas? ora quid lacrimae rigant
uariamque nunc huc ira, nunc illuc amor
diducit? anceps aestus incertam rapit;
940
ut saeua rapidi bella cum uenti gerunt
utrimque fluctus maria discordes agunt
dubiumque feruet pelagus, haut aliter meum
cor fluctuatur. ira pietatem fugat
iramque pietas — cede pietati, dolor.
945
Huc, cara proles, unicum afflictae domus
solamen, huc uos ferte et infusos mihi
coniungite artus, habeat incolumes pater,
dum et mater habeat, urguet exilium ac fuga.
iam iam meo rapientur auulsi e sinu,
950
flentes, gementes osculis pereant patri,
periere matri, rursus increscit dolor
et feruet odium, repetit inuitam manum
antiqua Erinys. ira, qua ducis, sequor,
utinam superbae turba Tantalidos meo
955
exisset utero bisque septenos parens
natos tulissem! sterilis in poenas fui —
fratri patrique quod sat est, peperi duos.
Quonam ista tendit turba Furiarum impotens?
quem quaerit aut quo flammeos ictus parat,
960
aut cui cruentas agmen infernum faces
intentat? ingens anguis excusso sonat
tortus flagello, quem trabe infesta petit
Megaera? cuius umbra dispersis uenit
incerta membris? frater est, poenas petit:
965
dabimus., sed omnes, fige luminibus faces,
lania, perure, pectus en Furiis patet.
Discedere a me, frater, ultrices deas
manesque ad imos ire securas iube:
mihi me relinque et utere hac, frater, manu
970
quae strinxit ensem — uictima manes tuos
placamus ista. quid repens affert sonus?
parentur arma meque in exitium petunt.
excelsa nostrae tecta conscendam domus
caede incohata, perge tu me cum comes.
975
tuum quoque ipsa corpus hinc me cum aueham.
nunc hoc age, anime: non in occulto tibi est
perdenda uirtus; approba populo manum.
Quicumque regum cladibus fidus doles,
concurre, ut ipsam sceleris auctorem horridi
980
capiamus, huc, huc fortis, armiferi cohors
conferte tela, uertite ex imo domum.
Iam iam recepi sceptra germanum patrem,
spoliumque Colchi pecudis auratae tenent;
rediere regna, rapta uirginitas redit,
985
o placida tandem numina, o festum diem,
o nuptialem! uade, perfectum est scelus,
uindicta nondum: perage, dum faciunt manus,
quid nunc moreris, anime? quid dubitas potens?
iam cecidit ira. paenitet facti, pudet,
990
quid, misera, feci? misera? paeniteat licet,
feci — uoluptas magna me inuitam subit,
et ecce crescit, derat hoc unum mihi,
spectator iste. nil adhuc facti reor:
quicquid sine isto fecimus sceleris perit.
995
En ipsa tecti parte praecipiti imminet.
huc rapiat ignes aliquis, ut flammis cadat
suis perusta.
997b
Congere extremum tuis
' natis, Iason, funus, ac tumulum strue:
coniunx socerque iusta iam functis habent,
1000
a me sepulti; gnatus hic fatum tulit,
hic te uidente dabitur exitio pari.
Per numen omne perque communes fugas
torosque, quos non nostra uiolauit fides,
iam parce nato. si quod est crimen, meum est:
1005
me dedo morti; noxium macta caput.
Hac qua recusas, qua doles, ferrum exigam.
i nunc, superbe, uirginum thalamos pete,
relinque matres,
1008b
Unus est poenae satis.
Si posset una caede satiari haec manus,
1010
nullam petisset, ut duos perimam, tamen
nimium est dolori numerus angustus meo.
in matre si quod pignus etiamnunc latet,
scrutabor ense uiscera et ferro extraham.
Iam perage coeptum facinus, haut ultra precor,
1015
moramque saltem supplicis dona meis.
Perfruere lento scelere, ne propera, dolor:
meus dies est; tempore accepto utimur.
Infesta, memet perime.
1018b
Misereri iubes.
bene est, peractum est. plura non habui, dolor,
1020
quae tibi litarem. lumina huc tumida alleua,
ingrate Iason, coniugem agnoscis tuam?
sic fugere soleo, patuit in caelum uia:
squamosa gemini colla serpentes iugo
summissa praebent, recipe iam gnatoa, parens;
1025
ego inter auras aliti curru uehar.
Per alta uade spatia sublimi aethere,
testare nullos esse, qua ueneris, deos.
Click or tap any word for its parse and dictionary entry.
Text: Perseus Digital Library, licensed CC BY-SA. Dictionary: Lewis & Short (Perseus, CC BY-SA). Morphology: LatinCy — machine parsing, corrected against the AGDT & PROIEL treebanks and Morpheus.