Library › Latin: Lyric & Elegy › Eclogae
Nemesianus’ four Eclogae are pastoral poems in hexameters, written in Carthage in the later third century. They were long transmitted together with the eclogues of Calpurnius Siculus as a single collection of eleven poems, until scholars distinguished the two authors. The first is a lament for the dead herdsman Meliboeus, sung by Tityrus and Timetas; the second and fourth are amorous singing contests between shepherds; and the third is a hymn to Pan describing the birth and rites of Bacchus.
The Eclogae show the continuing vitality of the pastoral tradition founded by Theocritus and Virgil, and they borrow freely from both Virgil and Calpurnius. Their smooth versification and decorative style reflect careful study of their models. They are among the few literary works surviving from Roman Africa in the third century. Their pastoral world is closely modelled on Virgil’s, with frequent echoes of his phrasing, but the treatment of Bacchus in the third eclogue is the poet’s own.
About this edition. The Latin text comes from Musisque Deoque, the digital archive of Latin poetry (edition: A. M. Duff, J. W. Duff, 1934), licensed CC BY-SA. Every word has been analyzed with LatinCy, a neural language model for Latin — click or tap any word for its dictionary form, part of speech, and complete morphology, together with the full entry from Lewis & Short’s A Latin Dictionary.
Latin · Lyric & Elegy
Eclogae
Nemesianus · every word parsed
1.1
Dum fiscella tibi fluuiali, Tityre, iunco
1.2
Texitur et raucis immunia rura cicadis,
1.3
Incipe, si quod habes gracili sub harundine carmen
1.4
Compositum. nam te calamos inflare labello
1.5
Pan docuit uersuque bonus tibi fauit Apollo.
1.6
Incipe, dum salices haedi, dum gramina uaccae
1.7
Detondent, uiridique greges permittere campo
1.8
Dum ros et primi suadet clementia solis.
1.9
Hos annos canamque conam, uicine Timeta,
1.10
Tu iuuenis carusque deis in carmina cogis?
1.11
Uiximus et calamis uersus cantauimus olim,
1.12
Dum secura hilares aetas ludebat amores.
1.13
Nunc album caput et ueneres tepuere sub annis,
1.14
Iam mea ruricolae dependet fistula Fauno.
1.15
Te nunc rura sonant; nuper nam carmine uictor
1.16
Risisti calamos et dissona flamina Mopsi
1.17
Iudice me. mecum senior Meliboeus utrumque
1.18
Audierat laudesque tuas sublime ferebat;
1.19
Quem nunc emeritae permensum tempora uitae
1.20
Secreti pars orbis habet mundusque piorum.
1.21
Quare age, si qua tibi Meliboei gratia uiuit,
1.22
Dicat honoratos praedulcis tibia manes.
1.23
Et parere decet iussis et grata iubentur.
1.24
Namque fuit dignus senior, quem carmine Phoebus,
1.25
Pan calamis, fidibus Linus aut Oeagrius Orpheus
1.26
Concinerent totque acta uiri laudesque sonarent.
1.27
Sed quia tu nostrae musam deposcis auenae,
1.28
Accipe quae super haec cerasus, quam cernis ad amnem,
1.29
Continet, inciso seruans mea carmina libro.
1.30
Dic age; sed nobis ne uento garrula pinus
1.31
Obstrepat, has ulmos potius fagosque petamus.
1.32
Hic cantare libet; uirides nam subicit herbas
1.33
Mollis ager lateque tacet nemus omne: quieti
1.34
Aspice ut ecce procul decerpant gramina tauri.
1.35
Omniparens aether et rerum causa, liquores,
1.36
Corporis et genetrix tellus, uitalis et aer,
1.37
Accipite hos cantus atque haec nostro Meliboeo
1.38
Mittite, si sentire datur post fata quietis.
1.39
Nam si sublimes animae caelestia templa
1.40
Sidereasque colunt sedes mundoque fruuntur,
1.41
Tu nostros aduerte modos, quos ipse benigno
1.42
Pectore fouisti, quos tu, Meliboee, probasti.
1.43
Longa tibi cunctisque diu spectata senectus
1.44
Felicesque anni nostrique nouissimus aeui
1.45
Circulus innocuae clauserunt tempora uitae.
1.46
Nec minus hinc nobis gemitus lacrimaeque fuere
1.47
Quam si florentes mors inuida carperet annos;
1.48
Nec tenuit tales communis causa querellas.
1.49
"Heu, Meliboee, iaces letali frigore segnis
1.50
Lege hominum, caelo dignus canente senecta
1.51
Concilioque deum. plenum tibi ponderis aequi
1.52
Pectus erat. tu ruricolum discernere lites
1.53
Adsueras, uarias patiens mulcendo querellas.
1.54
Sub te iuris amor, sub te reuerentia iusti
1.55
Floruit, ambiguos signauit terminus agros.
1.56
Blanda tibi uultu grauitas et mite serena
1.57
Fronte supercilium, sed pectus mitius ore.
1.58
Tu calamos aptare labris et iungere cera
1.59
Hortatus duras docuisti fallere curas;
1.60
Nec segnem passus nobis marcere iuuentam
1.61
Saepe dabas meritae non uilia praemia Musae.
1.62
Saepe etiam senior, ne nos cantare pigeret,
1.63
Laetus Phoebea dixisti carmen auena.
1.64
Felix o Meliboee, uale! tibi frondis odorae
1.65
Munera dat lauros carpens ruralis Apollo;
1.66
Dant Fauni, quod quisque ualet, de uite racemos,
1.67
De messi culmos omnique ex arbore fruges;
1.68
Dat grandaeua Pales spumantia cymbia lacte,
1.69
Mella ferunt Nymphae, pictas dat Flora coronas:
1.70
Manibus hic supremus honos: dant carmina Musae,
1.71
Carmina dant Musae, nos et modulamur auena:
1.72
Siluestris te nunc platanus, Meliboee, susurrat,
1.73
Te pinus; reboat te quicquid carminis Echo
1.74
Respondet siluae; te nostra armenta loquuntur;
1.75
Namque prius siccis phocae pascentur in aruis
1.76
Insuetusque freto uiuet leo, dulcia mella
1.77
Sudabunt taxi, confusis legibus anni
1.78
Messem tristis hiemps, aestas +tractabit+ oliuam,
1.79
Ante dabit flores autumnus, uer dabit uuas,
1.80
Quam taceat, Meliboee, tuas mea fistula laudes."
1.81
Perge, puer, coeptumque tibi ne desere carmen.
1.82
Nam sic dulce sonas, ut te placatus Apollo
1.83
Prouehat et felix dominam perducat in urbem.
1.84
Namque hic in siluis praesens tibi fama benignum
1.85
Strauit iter, rumpens liuoris nubila pennis.
1.86
Sed iam sol demittit equos de culmine mundi,
1.87
Flumineos suadens gregibus praebere liquores.
2.1
Formosam Donacen Idas puer et puer Alcon
2.2
Ardebant rudibusque annis incensus uterque
2.3
In Donaces uenerem furiosa mente ruebant.
2.4
Hanc, cum uicini flores in uallibus horti
2.5
Carperet et molli gremium compleret acantho,
2.6
Inuasere simul uenerisque imbutus uterque
2.7
Tum primum dulci carpebant gaudia furto.
2.8
Hinc amor et pueris iam non puerilia uota:
2.9
+Quis anni ter quinque hiemes et+ cura iuuentae.
2.10
Sed postquam Donacen duri clausere parentes,
2.11
Quod non tam tenui filo de uoce sonaret
2.12
Sollicitumque foret pinguis sonus, improba ceruix
2.13
Suffususque rubor crebro uenaeque tumentes,
2.14
Tum uero ardentes flammati pectoris aestus
2.15
Carminibus dulcique parant releuare querella;
2.16
Ambo aeuo cantuque pares nec dispare forma,
2.17
Ambo genas leues, intonsi crinibus ambo.
2.18
Atque haec sub platano maesti solatia casus
2.19
Alternant, Idas calamis et uersibus Alcon.
2.20
"Quae colitis siluas, Dryades, quaeque antra, Napaeae,
2.21
Et quae marmoreo pede, Naides, uda secatis
2.22
Litora purpureosque alitis per gramina flores:
2.23
Dicite, quo Donacen prato, qua forte sub umbra
2.24
Inueniam, roseis stringentem lilia palmis?
2.25
Nam mihi iam trini perierunt ordine soles,
2.26
Ex quo consueto Donacen exspecto sub antro.
2.27
Interea, tamquam nostri solamen amoris
2.28
Hoc foret aut nostros posset medicare furores,
2.29
Nulla meae trinis tetigerunt gramina uaccae
2.30
Luciferis, nullo libarunt amne liquores;
2.31
Siccaque fetarum lambentes ubera matrum
2.32
Stant uituli et teneris mugitibus aera complent.
2.33
Ipse ego nec iunco molli nec uimine lento
2.34
Perfeci calathos cogendi lactis in usus.
2.35
Quid tibi, quae nosti, referam? scis mille iuuencas
2.36
Esse mihi, nosti numquam mea mulctra uacare.
2.37
Ille ego sum, Donace, cui dulcia saepe dedisti
2.38
Oscula nec medios dubitasti rumpere cantus
2.39
Atque inter calamos errantia labra petisti.
2.40
Heu, heu! nulla meae tangit te cura salutis?
2.41
Pallidior buxo uiolaeque simillimus erro.
2.42
Omnes ecce cibos et nostri pocula Bacchi
2.43
Horreo nec placido memini concedere somno.
2.44
Te sine, uae misero, mihi lilia fusca uidentur
2.45
Pallentesque rosae nec dulce rubens hyacinthus,
2.46
Nullos nec myrtus nec laurus spirat odores.
2.47
At si tu uenias, et candida lilia fient
2.48
Purpureaeque rosae, et dulce rubens hyacinthus;
2.49
Tunc mihi cum myrto laurus spirabit odores.
2.50
Nam dum Pallas amat turgentes unguine bacas,
2.51
Dum Bacchus uites, Deo sata, poma Priapus,
2.52
Pascua laeta Pales, Idas te diligit unam."
2.53
Haec Idas calamis. tu, quae responderit Alcon
2.54
Uersu, Phoebe, refer: sunt curae carmina Phoebo.
2.55
"O montana Pales, o pastoralis Apollo,
2.56
Et nemorum Siluane potens, et nostra Dione,
2.57
Quae iuga celsa tenes Erycis, cui cura iugales
2.58
Concubitus hominum totis conectere saeclis:
2.59
Quid merui? cur me Donace formosa reliquit?
2.60
Munera namque dedi, noster quae non dedit Idas,
2.61
Uocalem longos quae ducit aedona cantus;
2.62
Quae licet interdum, contexto uimine clausa
2.63
Cum paruae patuere fores, ceu libera ferri
2.64
Norit et agrestes inter uolitare uolucres,
2.65
Scit rursus remeare domum tectumque subire,
2.66
Uiminis et caueam totis praeponere siluis.
2.67
Praeterea tenerum leporem geminasque palumbes
2.68
Nuper, quae potui, siluarum praemia misi.
2.69
Et post haec, Donace, nostros contemnis amores?
2.70
Forsitan indignum ducis, quod rusticus Alcon
2.71
Te peream, qui mane boues in pascua duco.
2.72
Di pecorum pauere greges, formosus Apollo,
2.73
Pan doctus, Fauni uates et pulcher Adonis.
2.74
Quin etiam fontis speculo me mane notaui,
2.75
Nondum purpureos Phoebus cum tolleret ortus
2.76
Nec tremulum liquidis lumen splenderet in undis:
2.77
Quod uidi, nulla tegimur lanugine malas;
2.78
Pascimus et crinem; nostro formosior Ida
2.79
Dicor, et hoc ipsum mihi tu iurare solebas,
2.80
Purpureas laudando genas et lactea colla
2.81
Atque hilares oculos et formam puberis aeui.
2.82
Nec sumus indocti calamis: cantamus auena,
2.83
Qua diui cecinere prius, qua dulce locutus
2.84
Tityrus e siluis dominam peruenit in urbem.
2.85
Nos quoque te propter, Donace, cantabimur urbi,
2.86
Si modo coniferas inter uiburna cupressos
2.87
Atque inter pinus corylum frondescere fas est."
2.88
Sic pueri Donacen toto sub sole canebant,
2.89
Frigidus e siluis donec descendere suasit
2.90
Hesperus et stabulis pastos inducere tauros.
3.1
Nyctilus atque Micon nec non et pulcher Amyntas
3.2
Torrentem patula uitabant ilice solem,
3.3
Cum Pan uenatu fessus recubare sub ulmo
3.4
Coeperat et somno laxatus sumere uires;
3.5
Quem super ex tereti pendebat fistula ramo.
3.6
Hanc pueri, tamquam praedam pro carmine possent
3.7
Sumere fasque esset calamos tractare deorum,
3.8
Inuadunt furto; sed nec resonare canorem
3.9
Fistula quem suerat nec uult contexere carmen,
3.10
Sed pro carminibus male dissona sibila reddit,
3.11
Cum Pan excussus sonitu stridentis auenae
3.12
Iamque uidens "pueri, si carmina poscitis" inquit,
3.13
"Ipse canam: nulli fas est inflare cicutas,
3.14
Quas ego Maenaliis cera coniungo sub antris.
3.15
Iamque ortus, Lenaee, tuos et semina uitis
3.16
Ordine detexam: debemus carmina Baccho."
3.17
Haec fatus coepit calamis sic montiuagus Pan:
3.18
Te cano, qui grauidis hederata fronte corymbis
3.19
Uitea serta plicas quique udo palmite tigres
3.20
Ducis odoratis perfusus colla capillis,
3.21
Uera Iouis proles; iam tunc post sidera caeli
3.22
Sola Iouem Semele uidit Iouis ora professum,
3.23
Hunc pater omnipotens, uenturi prouidus aeui,
3.24
Pertulit et iusto produxit tempore partus.
3.25
Hunc Nymphae Faunique senes Satyrique procaces,
3.26
Nosque etiam Nysae uiridi nutrimus in antro.
3.27
Quin et Silenus paruum ueneratus alumnum
3.28
Aut gremio fouet aut resupinis sustinet ulnis,
3.29
Euocat aut risum digito motuue quietem
3.30
Allicit aut tremulis quassat crepitacula palmis.
3.31
Cui deus arridens horrentes pectore setas
3.32
Uellicat aut digitis aures adstringit acutas
3.33
Applauditue manu mutilum caput aut breue mentum
3.34
Et simas tenero collidit pollice nares.
3.35
Interea pueri florescit pube iuuentus
3.36
Flauaque maturo tumuerunt tempora cornu.
3.37
Tum primum laetas ostendit pampinus uuas:
3.38
Mirantur Satyri frondes et poma Lyaei.
3.39
Tum deus "o Satyri, maturos carpite fetus"
3.40
Dixit "et ignotos primi calcate racemos."
3.41
Uix haec ediderat, decerpunt uitibus uuas
3.42
Et portant calathis celerique elidere planta
3.43
Concaua saxa super properant: uindemia feruet
3.44
Collibus in summis, crebro pede rumpitur uua
3.45
Nudaque purpureo sparguntur pectora musto.
3.46
Tum Satyri, lasciua cohors, sibi pocula quisque
3.47
Obuia corripiunt: quae fors dedit, arripit usus.
3.48
Cantharon hic retinet, cornu bibit alter adunco,
3.49
Concauat ille manus palmasque in pocula uertit,
3.50
Pronus at ille lacu bibit et crepitantibus haurit
3.51
Musta labris; alius uocalia cymbala mergit
3.52
Atque alius latices pressis resupinus ab uuis
3.53
Excipit; at potu saliens liquor ore resultat,
3.54
Spumeus inque umeros et pectora defluit umor.
3.55
Omnia ludus habet cantusque chorique licentes;
3.56
Et uenerem iam uina mouent: raptantur amantes
3.57
Concubitu Satyri fugientes iungere Nymphas
3.58
Iamiamque elapsas hic crine, hic ueste retentat.
3.59
Tum primum roseo Silenus cymbia musto
3.60
Plena senex auide non aequis uiribus hausit.
3.61
Ex illo uenas inflatus nectare dulci
3.62
Hesternoque grauis semper ridetur Iaccho.
3.63
Quin etiam deus ille, deus Ioue prosatus ipso,
3.64
Et plantis uuas premit et de uitibus hastas
3.65
Integit et lynci praebet cratera bibenti."
3.66
Haec Pan Maenalia pueros in ualle docebat,
3.67
Sparsas donec oues campo conducere in unum
3.68
Nox iubet, uberibus suadens siccare fluorem
3.69
Lactis et in niueas astrictum cogere glebas.
4.1
Populea Lycidas nec non et Mopsus in umbra,
4.2
Pastores, calamis ac uersu doctus uterque
4.3
Nec triuiale sonans, proprios cantabat amores.
4.4
Nam Mopso Meroe, Lycidae crinitus Iollas
4.5
Ignis erat; parilisque furor de dispare sexu
4.6
Cogebat trepidos totis discurrere siluis.
4.7
Hos puer ac Meroe multum lusere furentes,
4.8
Dum modo condictas uitant in uallibus ulmos,
4.9
Nunc fagos placitas fugiunt promissaque fallunt
4.10
Antra nec est animus solitos ad ludere fontes.
4.11
Cum tandem fessi, quos durus adederat ignis,
4.12
Sic sua desertis nudarunt uulnera siluis
4.13
Inque uicem dulces cantu duxere querellas.
4.14
Immitis Meroe rapidisque fugacior Euris,
4.15
Cur nostros calamos, cur pastoralia uitas
4.16
Carmina? quemue fugis? quae me tibi gloria uicto?
4.17
Quid uultu mentem premis ac spem fronte serenas?
4.18
Tandem, dura, nega: possum non uelle negantem.
4.19
Cantet, amat quod quisque: leuant et carmina curas.
4.20
Respice me tandem, puer o crudelis Iolla.
4.21
Non hoc semper eris: perdunt et gramina flores,
4.22
Perdit spina rosas nec semper lilia candent
4.23
Nec longum tenet uua comas nec populus umbras:
4.24
Donum forma breue est nec se quod commodet annis.
4.25
Cantet, amat quod quisque: leuant et carmina curas.
4.26
Cerua marem sequitur, taurum formosa iuuenca,
4.27
Et Uenerem sensere lupae, sensere leaenae
4.28
Et genus aerium uolucres et squamea turba
4.29
Et montes siluaeque, suos habet arbor amores:
4.30
Tu tamen una fugis, miserum tu prodis amantem.
4.31
Cantet, amat quod quisque: leuant et carmina curas.
4.32
Omnia tempus alit, tempus rapit: usus in arto est.
4.33
Uer erat, et uitulos uidi sub matribus istos,
4.34
Qui nunc pro niuea coiere in cornua uacca.
4.35
Et tibi iam tumidae nares et fortia colla,
4.36
Iam tibi bis denis numerantur messibus anni.
4.37
Cantet, amat quod quisque: leuant et carmina curas.
4.38
Huc, Meroe formosa, ueni: uocat aestus in umbram.
4.39
Iam pecudes subiere nemus, iam nulla canoro
4.40
Gutture cantat auis, torto non squamea tractu
4.41
Signat humum serpens: solus cano. me sonat omnis
4.42
Silua, nec aestiuis cantu concedo cicadis.
4.43
Cantet, amat quod quisque: leuant et carmina curas.
4.44
Tu quoque, saeue puer, niueum ne perde colorem
4.45
Sole sub hoc: solet hic lucentes urere malas.
4.46
Hic age pampinea mecum requiesce sub umbra;
4.47
Hic tibi lene uirens fons murmurat, hic et ad undas
4.48
Purpureae fetis dependent uitibus uuae.
4.49
Cantet, amat quod quisque: leuant et carmina curas.
4.50
Qui tulerit Meroes fastidia lenta superbae,
4.51
Sithonias feret ille niues Libyaeque calorem,
4.52
Nerinas potabit aquas taxique nocentis
4.53
Non metuet sucos, Sardorum gramina uincet
4.54
Et iuga Marmaricos coget sua ferre leones.
4.55
Cantet, amat quod quisque: leuant et carmina curas.
4.56
Quisquis amat pueros, ferro praecordia duret,
4.57
Nil properet discatque diu patienter amare
4.58
Prudentesque animos teneris non speret in annis,
4.59
Perferat et fastus. sic olim gaudia sumet,
4.60
Si modo sollicitos aliquis deus audit amantes.
4.61
Cantet, amat quod quisque: leuant et carmina curas.
4.62
Quid prodest, quod me pagani mater Amyntae
4.63
Ter uittis, ter fronde sacra, ter ture uaporo,
4.64
Incendens uiuo crepitantes sulphure lauros,
4.65
Lustrauit cineresque auersa effudit in amnem,
4.66
Cum sic in Meroen totis miser ignibus urar?
4.67
Cantet, amat quod quisque: leuant et carmina curas.
4.68
Haec eadem nobis quoque uersicoloria fila
4.69
Et mille ignotas Mycale circumtulit herbas;
4.70
Cantauit, quo luna timet, quo rumpitur anguis,
4.71
Quo currunt scopuli, migrant sata, uellitur arbos.
4.72
Plus tamen ecce meus, plus est formosus Iollas.
4.73
Cantet, amat quod quisque: leuant et carmina curas.
Click or tap any word for its parse and dictionary entry.
Text: Perseus Digital Library, licensed CC BY-SA. Dictionary: Lewis & Short (Perseus, CC BY-SA). Morphology: LatinCy — machine parsing, corrected against the AGDT & PROIEL treebanks and Morpheus.