Ancient Library
The Greek and Latin classics — every word parsed, every form defined

Paulinus of Périgueux: De Visitatione Nepotuli Sui

Library › Latin: Lyric & Elegy › De Visitatione Nepotuli Sui

This short hexameter poem by Paulinus of Périgueux gives thanks to God and to Saint Martin for a favour granted to the poet’s family, the healing of his little grandson, as its title indicates. It opens by contrasting the tiny drop of the poet’s devotion with the torrent of grace returned to him, developing the image in an elaborate comparison of dew and river, and goes on to describe the occasion of the cure.

The poem is a personal companion to Paulinus’s epic life of Martin and shows the place of the saint’s cult in the life of a Gallic family. It is a rare example of a short occasional poem of thanksgiving from fifth-century Gaul, and its imagery reflects the ornate style of Gallic verse in the age of Sidonius Apollinaris.

About this edition. The Latin text comes from the Open Greek and Latin digital edition of the Corpus Scriptorum Ecclesiasticorum Latinorum (edition: Michael Petschenig, CSEL 16.1, 1888), licensed CC BY-SA. Every word has been analyzed with LatinCy, a neural language model for Latin — click or tap any word for its dictionary form, part of speech, and complete morphology, together with the full entry from Lewis & Short’s A Latin Dictionary.

Latin · Lyric & Elegy
De Visitatione Nepotuli Sui
Paulinus of Périgueux · every word parsed
1
Quam modicam stillam quanto torrente rependis,
sancte deus, licet ipsa huius uel guttula roris
a te tam sterili data sit uel praestita cordi..
non his obsequiis tam largum flumen egebat,
5
ut tenuis leuibus foliis qui decidit humor
tam profluo augmentum faceret dum labitur amni,
cum magis ad ramos de ripis surgeret humor,
dum uitreus fundit nebularum stamina gurges
contiguumque rapit sitiens uicinia frigus.
10
inde haec gutta meas tetigit tam prodiga fauces,
tangeret ut murmur solidi crystalla fluenti.
quantum haec sola mihi ferret patientia donum,
ut nullam incideret felix audacia culpam:
nunc uero his etiam duplicatur gratia signis,
15
ut nullo te fine canam, uenerande sacerdos.
non finitur opus quo susciter. addita crescunt,
quae meminisse iuuet. uirtus dum proditur, adstat.
tune meas uisis lacrimas? tu fletibus illis
fers miseratus opem? te uitae altissimus auctor
20
exorante grauis cohibet lamenta senectae?
ipsa salus uitam reuehit. deiecerat aegrum
et paene exanimem morbi uis tanta nepotem
coniunctamque eidem nubendi lege puellam,
ut uix iam tenui spirarent corpora flatu,
25
nec posset sollers tactus deprendere uenas
subtracto pulsu filo languente latentes.
me quoque submotum pietas arcebat ab omni
officio. exosam uitabant lumina lucem,
dum poena est. quodcumque uident. spes una pauentis
30
cor tetigit iuuenis, causam mandare patrono
indulti et totiens propius meminisse fauoris.
nuper contigerat perlatam euoluere chartam,
quae tanti ad nosmet meriti peruenerat, inde
innumera ut miris fulgeret gratia signis,
35
quis dominus ueri meritum testatus amici
ornabat sanctum per dona inmensa sepulchrum.
haec signa antistes dextra signauerat alma
Perpetuus, tanti gauisus laude magistri.
hanc igitur chartam uix linguae murmure paruo
40
incunctante fide spes non incerta poposcit.
exanimi iuueni uires fiducia fandi
praestitit et fessam laxauit gratia linguam.
– ergo inter medios quos febris mouerat ignes
uirtutum palmas stomacho coniunxit anhelo
45
et rapuit, recolendo fidem quae scripsit, in ipsis
condita uisceribus quidquid conclusa tegebat
pagina, et ad uotum uelox medicina cucurrit.
exiluit iussus tanta ad miracula sudor,
creuit et ad numerum tanti quoque muneris ordo,
50
ut scribenda fidem faciant, quam scripta retentant.
non tam pernici suspendunt sucina saltu
fistucam faeni uicini glute uaporis,
quam citus ad chartam madefacti corporis humor
mandato celerante redit. spe uita reuertens
55
affectu quaesiuit auum quasi nuntia tanti
muneris, et reliquis iussit me iungere signis
quam persensit opem. tali mandanda patrono est
causa rei. adsistit propior clementia sancti
et culpae offensam releuat tutella fauoris.
60
nec mora commoditas numerum praegressa dierum,
quo saepe ignaros spes dinumerata fefellit,
auxiliis orantis adest. nec clauditur ullis
gratia uera locis nec uires terminus artat,
quas deus adcumulat. propter curatio tangit,
65
I35 qua saluator adest. tam longe abiuncta sepulchro
cellula suscepit, quod mens adtenta poposcit,
atque ipso ingressa est quo credita gratia puncto.
ille aeger letumque pauens uxoris amatae
fit medicus suadetque fidem mittendo salutem,
70
poscit et ille torus, quidquid persenserat iste.
est certamen opem retinere et quaerere partem.
hic possessa timet dimittere, at illa probatis
se quoque saluari festinat credula signis.
si + dure inque uices ambo optant, ambo retentant,
75
atque haerens uni pietas succurrit utrique.
grates, sancte, tibi, dum spiritus hos regit artus,
mens et lingua canet. nunc respice cetera clemens
membra domus, celeris reuehens fomenta salutis,
et tibi commissam propior solare senectam,
80
optata indulgens propere uel praestita seruans.
Click or tap any word for its parse and dictionary entry.
Text: Perseus Digital Library, licensed CC BY-SA. Dictionary: Lewis & Short (Perseus, CC BY-SA). Morphology: LatinCy — machine parsing, corrected against the AGDT & PROIEL treebanks and Morpheus.
Scroll to Top