Library › Latin: Didactic & Technical › Sententiae
This collection of moral maxims, labelled in its source as the Liber de Moribus, consists of single-line sayings in iambic verse transmitted under the name of Seneca. The lines treat sin and responsibility, virtue and vice, the knowledge of others by their deeds, patience in suffering, and the wish to please good men rather than many, in the manner of the sententiae of Publilius Syrus with which they were transmitted.
Like other sayings attributed to Seneca, these maxims are not his work; they belong to the gnomic tradition of the late antique and medieval schools, in which moral sayings were memorised as lessons in Latin and in conduct. They are best read beside the Publilian sententiae.
About this edition. The Latin text comes from Musisque Deoque, the digital archive of Latin poetry (edition: O. Friedrich, 1880), licensed CC BY-SA. Every word has been analyzed with LatinCy, a neural language model for Latin — click or tap any word for its dictionary form, part of speech, and complete morphology, together with the full entry from Lewis & Short’s A Latin Dictionary.
Latin · Didactic & Technical
Sententiae
Pseudo-Seneca · every word parsed
1
Qui se sponte negat peccasse, ueniam nequiquam petit.
Uita excutere honesta debet, ars quod instruxit mala.
3a
Nil refert animo quo facias, quod fecisse est improbum.
Nulli unquam hominis cernitur animus, cernuntur facta omnibus.
Laude est expers, qui non fecit, quod fecisse non potest.
5
Quid tam inimicum alteri alterum, quam homini est homo?
Feras dolorem: uincitur patientia.
Quod nunquam expetere te paeniteat, expetas.
Non refert quam multis placeas, quam bonis placeas, uide.
Magis libenter, quam loquaris, audias.
10a
Omnes differentes uitam mors incerta praeuenit.
10
Omnis tanquam uitae extremus est componendus dies.
Tristitiam noli praeferre, pellere ubi non potueris.
Amicum moneas secreto, laudes palam.
Audita rebus, non personis aestimes.
Credas te oratorem, tibi si quod opus est persuaseris.
15
Imperio uelut seruam animi compescas libidinem.
Quod uis sileri, cuiquam noli dicere.
Religiosum odio est nocentis perdere innocentiam.
Monstrum senilis auiditas pecuniae est.
Pudet sordidius nasci, uiuere non pudet.
20
Dulcius quid est quam habere, quicum ut tecum ausis loqui?
Quam est ualidus qui laedentem laesus neglegit!
Magnopere quid sis, nil quid habeare interest.
Nondum est beatus, turba quem non riserit.
Si esse uis beatus, primum contemnas contemnier.
25
Ante promissum consilio, post promissum est facto opus.
26a
Caue hominum quisquam te oderit merito tuo.
26b
Si nullos iniuria, multos inuidia inimicos facit.
Cum innocentia uicturus quaeras solitudinem.
Bonus animus cultor est dei pulcherrimus.
Noli alienum inuadere thalamum, qui est alieni sanguinis.
30
Sis pius in tuos, amicis fidus, aequus omnibus.
Saeuitiam uites parentem et saeuitiae iracundiam.
Noli aliter solus uiuere, aliter in foro.
Noli petere, quod negaris; quod petieris, nil neges.
Cum hominibus pacem, bellum cum uitiis agas.
35
Qui insanit ipse, furere credit ceteros.
Uitium est pluribus placere malle, quam melioribus.
Noli hominum quemquam nosse, nedum omnes uelis.
Quam magnum est nolle, ubi dignus sis, laudarier!
Stultum est timere, quod uitari non potest.
40
Bonis probatur, quisquis displicuit malis.
Qui male loquuntur, bene loqui raro solent.
Rideas falsum maledictum, uero recte maereas.
Ubicunque quisque est, patria est, ubicunque est bene.
Nil magnum est in terris, animus nisi qui magnum despicit.
45
Maximas habet diuitias, qui nullas desiderat.
Qui concupierit minimum, habebit plurimum.
Beneficium homo homini qui dat, imitatur deum.
Ames iudicio, non amore iudices.
Ex lite alterius abs te redeat gratia.
50
Occurras amici potius quam succurras inopiae.
Parant amicos lautae res, dubiae probant.
Peiora apertis odia sunt latentia.
Stultum est nolle praedicari, quod uelis intellegi.
Quid agat, qui ostendit, quod agit, agnosci cupit.
55
Plus accipit qui dat quam qui datum accipit.
Omnem laborem spes solatur praemii.
Hominum est auaro nemo diuite egentior.
Imperare, non seruire conuenit pecuniae.
Conscius sceleris pote alios fugere, se nunquam pote.
60
Is pauper est, qui sibi uidetur indiges.
Homo qui timetur a multis, multos timet.
In fortuna sese efferre fortunae est succumbere.
Felicitas infelici innocentia est.
Sua ipsius nequitia poena est maxima.
65
Scelus tutum esse pote, securum non pote.
Ueneris si exitum memineris, initium coerceas.
Nunquam accepti, dati obliuiscaris cito.
Inhoneste uincit, armis qui uincit suos.
Satis poenarum potuisse est punirier.
70
Differas odium, modereris, deponas fideliter.
Imago est animi sermo, uitae oratio.
Difficile uocem temperes silentio.
75
Malus aeque est, qui miscetur aequo animo malis.
Qui cito laudauit, laudatum accusat cito.
Et credere omnia stultum est et nil credere.
Uti diuitiis decet, abuti non decet.
78a
Id agas ne quis aut contemnere aut timere te uelit.
Sine arbitro caue credas esse ullum locum.
80
Hominum excusare uitia damnare est deos.
80a
Des, ubi dubites, uitam: erepta uita reddi non potest.
Fortior est qui cupiditatem uincit, quam qui hostem domat.
Difficillima est uictoria semetipsum uincere.
Mala ira est, ultro quae suis irascitur.
Ita amare incipias, desinere quasi te non oporteat.
85
Coepisse magnum est laus magna, ut coepto excidas.
Nobilitat animi, non stirpis generositas.
Otium seni labore est incipiente honestius.
Homo animi praebet turpe aeger spectaculum.
90
Noli malo oculo adspicere alterius rem bonam.
Nulli in secundis uitare inuidiam datur.
Si iactaueris diuitias, diues cum multis eris.
Praestat potentiam impotens occasio.
Qui confitetur, proxime innocentiam est.
95
Iniquitati proxima est seueritas.
Scit bonus iudex non tam quid, quam qua damnet, cernere.
Homines si meum tuumque tollerent, quiescerent.
Heu quam est timendus, qui paupertatem timet!
100
Beneficiis te amicum, inimicum sentiant iniuriis.
Irritat auidum, non explet pecunia.
Usura est reddenda morbus, si data est pecunia.
Mihi crede, diues esse et felix non potes.
Utare quam lingua auribus frequentius.
105
Quicquid aliis es dicturus, dicas ante omnes tibi.
Inter iratum atque insanum nil nisi interest dies.
Bonis frueris, si uitaueris mala.
Cum timeas alios, tum temet uereare ipsum maxime.
Si bene didiceris, facere te pudeat male.
110
Quod persuaseris, manebit; fugiet, quod coegeris.
Ignoscas semper alteri, nunquam tibi.
Uirtuti adicias, uitiis quod detraxeris.
Stultum est horrere mortem, somni imaginem.
Bonis necesse est noceat, qui parcit malis.
114a
Si stat fatum homini, quid quod est certum times?
115
Male qui dicunt aliis, faciunt ipsi sibi conuicium.
Turpe est alteri exprobrare, quod tuum spectat probrum.
Paululum remittas, ubi non uiceris libidinem.
Saepe quae ratio sanare non potest, sanat dies.
Qui nummo Uenerique immoritur, non uixit causa sua.
119a
Sit coram quo te peccare pudeat dignus, quem pudet.
119b
Cogitat iuuenis uirorum et feminarum iniurias.
119c
Qui felicitatem iactat, iactat insolentiam.
120
Caue turpe dicas: pellitur dictis pudor.
Sic habites, ut dominus potius conspiciatur quam domus.
Innocentia fugit inuita, cum quo consueuit diu.
Non tristis tabula, causa turpem hominem facit.
Damnati merito poena, immerito est calamitas.
125
Quicquid cogitaris solus, pateat cito sodalibus.
Honesti nunquam simulatus decor est diu.
De aliena quod agas, ex tua mente aestimes.
Beneficii memoria est fragilis, pertinax iniuriae.
Obiurgationi semper aliquid blandi admisceas.
130
Si quid scribis editurus, morum das chirographum.
Qui in seruos saeuit, se in alios uelle, non posse indicat.
Homo qui tacere nescit, nescit dicere.
132a
Quod mali debent audire, dicere non debent boni.
132b
Utinam bonis stet aetatis longinquitas!
Bonitatis fruitur conscientia bonus.
Homines effugere cito malos tutissimum est.
135
Non ulla est pusilla, amicos quae capit multos, domus.
Contemptum pauper facilius, quam inuidiam diues fugit.
Scire uti felicitate maxima est felicitas.
Arcus uelut intentus, animus sic remissus frangitur.
Non scelere oportet uindicare unquam scelus.
140
Uir bonus est qui peccare nec uult nec potest.
140a
Liberis quam libertati malis te superstitem.
Singulos rei uerentur, uniuersos iudices.
Quam uanus est, qui infirma sua iactat bona!
Tuam ingemit malignus misericordiam.
Abscindenda igni ferroque tota est uitiorum cohors.
145
Alter ego est amicus: cuncta mecum habet communia.
145a
Et agenda et acta studio recolas tempora.
145b
Diis homines sola ueritas similes facit.
Click or tap any word for its parse and dictionary entry.
Text: Perseus Digital Library, licensed CC BY-SA. Dictionary: Lewis & Short (Perseus, CC BY-SA). Morphology: LatinCy — machine parsing, corrected against the AGDT & PROIEL treebanks and Morpheus.