Library › Latin: Tragedy › Oedipus
A city dying of plague, a king determined to find the cause: Seneca’s Oedipus retells the story of Sophocles’ tragedy in the Latin idiom of the first century AD. The Stoic philosopher Seneca the Younger adds scenes of gruesome divination and necromancy as Oedipus of Thebes uncovers the truth of his parricide and incest and blinds himself in horror.
Darker and more ritualistic than its Greek model, the play shows how Roman tragedy transformed the classic material, and it later stimulated versions by Dryden, Voltaire, and Ted Hughes. It is a key text for the afterlife of the Oedipus myth.
About this edition. The Latin text is that of the Perseus Digital Library. Every word has been analyzed with LatinCy, a neural language model for Latin — click or tap any word for its dictionary form, part of speech, and complete morphology, together with the full entry from Lewis & Short’s A Latin Dictionary.
Latin · Tragedy
Oedipus
Seneca · every word parsed
1
Iam nocte Titan dubius expulsa redit
et nube maestus squalida exoritur iubar,
lumenque flamma triste luctifica gerens
prospiciet auida peste solatas domos,
5
stragemque quam nox fecit ostendet dies.
Quisquamne regno gaudet? O fallax bonum,
quantum malorum fronte quam blanda tegis!
ut alta uentos semper excipiunt iuga
rupemque saxis uasta dirimentem freta
10
quamuis quieti uerberat fluctus maris,
imperia sic excelsa Fortunae obiacent.
quam bene parentis sceptra Polybi fugerant!
curis solutus exul, intrepidus, uagans
(caelum deosque testor) in regnum incidi:
15
infanda timeo: ne mea genitor manu
perimatur; hoc me Delphicae laurus monent,
aliudque nobis maius indicunt scelus.
est maius aliquod patre mactato nefas?
pro misera pietas (eloqui fatum pudet»,
20
thalamos parentis Phoebus et diros toros
gnato minatur impia incestos face;
hic me paternis expulit regnis timor.
non ego penates profugus excessi meos:
parum ipse fidens mihimet in tuto tua,
25
natura, posui iura. cum magna horreas,
quod posse fieri non putes metuas tamen:
cuncta expauesco meque non credo mihi.
Iam iam aliquid in nos fata moliri parant,
nam quid rear quod ista Cadmeae lues
30
infesta genti strage tam late edita
mihi parcit uni? cui reseruamur malo?
inter ruinas urbis et semper nouis
deflenda lacrimis funera ac populi struem
incolumis asto — scilicet Phoebi reus.
35
sperare poteras sceleribus tantis dari
regnum salubre? fecimus caelum nocens.
Non aura gelido lenis afflatu fouet
anhela flammis corda, non Zephyri leues
spirant, sed ignes auget aestiferi canis
40
Titan, leonis terga Nemeaei premens.
deseruit amnes umor atque herbas color
aretque Dirce, tenuis Ismenos fluit
et tinguit inopi nuda uix unda uada.
obscura caelo labitur Phoebi soror,
45
tristisque mundus nubilo pallet die.
nullum serenis noctibus sidus micat,
sed grauis et ater incubat terris uapor:
obtexit arces caelitum ac summas domos
inferna facies, denegat fructum Ceres
50
adulta, et altis flaua cum spicis tremat,
arente culmo sterilis emoritur seges,
nec ulla pars immunis exitio uacat,
sed omnis aetas pariter et sexus ruit,
iuuenesque senibus iungit et gnatis patres
55
funesta pestis, una fax thalamos cremat
fletuque acerbo funera et questu carent,
quin ipsa tanti peruicax clades mali
siccauit oculos, quodque in extremis solet
periere lacrimae: portat hunc aeger parens
60
supremum ad ignem, mater hunc amens gerit
properatque ut alium repetat in eundem rogum,
quin luctu in ipso luctus exoritur nouus
nouaeque circa funus exsequiae cadunt,
tum propria flammis corpora alienis cremant;
65
diripitur ignis: nullus est miseris pudor.
non ossa tumuli sancta discreti tegunt:
arsisse satis est — pars quota in cineres abit?
dest terra tumulis, iam rogos siluae negant,
non uota, non ars ulla correptos leuant:
70
cadunt medentes, morbus auxilium trahit.
Adfusus aris supplices tendo manus
matura poscens fata, praecurram ut prior
patriam ruentem neue post omnis cadam
fiamque regni funus extremum mei.
75
o saeua nimium numina, o fatum graue!
negatur uni nempe in hoc populo mihi
mors tam parata? sperne letali manu
contacta regna, linque lacrimas, funera,
tabifica caeli uitia quae te cum inuehis
80
infaustus hospes, profuge iamdudum ocius —
uel ad parentes.
81b
Quid iuuat, coniunx, mala
grauare questu? regium hoc ipsum reor:
aduersa capere, quoque sit dubius magis
status et cadentis imperi moles labet,
85
hoc stare certo pressius fortem gradu;
haud est uirile terga Fortunae dare.
Abest pauoris crimen ac probrum procul,
uirtusque nostra nescit ignauos metus:
si tela contra stricta, si uis horrida
90
Mauortis in me rueret — aduersus feros
audax Gigantas obuias ferrem manus.
nec Sphinga caecis uerba nectentem modis
fugi: cruentos uatis infandae tuli
rictus et albens ossibus sparsis solum;
95
cumque e superna rupe iam praedae imminens
aptaret alas uerbera et caudae mouens
saeui leonis more conciperet minas,
carmen poposci: sonuit horrendum insuper,
crepuere malae, saxaque impatiens morae
100
reuulsit ungui uiscera expectans mea;
nodosa sortis uerba et implexos dolos
ac triste carmen alitis solui ferae.
Quid sera mortis uota nunc demens facis?
licuit perire, laudis hoc pretium tibi
105
sceptrum et peremptae Sphingis haec merces datur.
Ille, ille dirus callidi monstri cinis
in nos rebellat, illa nunc Thebas lues
perempta perdit, una iam superest salus,
si quam salutis Phoebus ostendit uiam.
110
Occidis, Cadmi generosa proles,
urbe cum tota; uiduas colonis
respicis terras, miseranda Thebe.
carpitur leto tuus ille, Bacche,
miles, extremos comes usque ad Indos,
115
ausus Eois equitare campis
figere et mundo tua signa primo:
cinnami siluis Arabas beatos
uidit et uersos equites, sagittis '
terga fallacis metuenda Parthi;
120
litus intrauit pelagi rubentis:
promit hinc ortus aperitque lucem
Phoebus et flamma propiore nudos
inficit Indos.
Stirpis inuictae genus interimus,
125
labimur saeuo rapiente fato;
ducitur semper noua pompa Morti:
longus ad manes properatur ordo
agminis maesti, seriesque tristis
haeret et turbae tumulos petenti
130
non satis septem patuere portae.
stat grauis strages premiturque iuncto
funere funus.
135
Colla facturus steterat sacerdos:
dum manus certum parat alta uulnus,
aureo taurus rutilante cornu
labitur segnis; patuit sub ictu
ponderis uasti resoluta ceruix:
140
nec cruor ferrum maculauit: alta
turpis est plaga sanies profusa.
segnior cursu sonipes in ipso
concidit gyro dominumque prono
prodidit armo.
Prima uis tardas tetigit bidentes:
laniger pingues male carpsit herbas;
taurus armento pereunte marcet:
deficit pastor grege deminuto
tabidos inter moriens iuuencos.
145
incubant agris pecudes relictae;
non lupos cerui metuunt rapaces,
150
cessat irati fremitus leonis,
nulla uillosis feritas in ursis;
perdidit pestem latebrosa serpens:
aret et sicco moritur ueneno.
Non silua sua decorata coma
155
fundit opacas montibus umbras,
non rura uirent ubere glebae,
non plena suo uitis Baccho
bracchia curuat:
omnia nostrum sensere malum.
160
Rupere Erebi claustra profundi
turba sororum face Tartarea
Phlegethonque suam mutat ripam:
miscuit undis Styga Sidoniis.
Mors atra auidos oris hiatus
165
pandit et omnis explicat alas;
quique capaci turbida cumba
flumina seruat durus senio
nauita crudo uix assiduo
bracchia conto lassata refert,
170
fessus turbam uectare nouam.
quin Taenarii uincula ferri
rupisse canem fama et nostris
errare locis, mugisse solum,
uaga per lucos simulacra uirum
174l
*
175
maiora uiris, bis Cadmeum
niue discussa tremuisse nemus,
bis turbatam sanguine Dircen,
nocte silenti
Amphionios ululasse canes.
180
O dira noui facies leti,
grauior leto:
piger ignauos alligat artus
languor, et aegro rubor in uultu,
maculaeque cutem sparsere leues;
184b
tum uapor ipsam
185
corporis arcem flammeus urit
multoque genas sanguine tendit,
oculique rigent, resonant aures
stilla tque niger naris aduncae
190
cruor et uenas rumpit hiantes;
intima creber uiscera quassat
187b
gemitus stridens, et sacer ignis
192b
pascitur artus iamque amplexu
frigida presso saxa fatigant;
quos liberior domus elato
195
custode sinit, petits fontes
aliturque sitis latice ingesto.
prostrata iacet turba per aras
oratque mori: solum hoc faciles
tribuere dei; delubra petunt
200
haut ut uoto numina placent,
sed iuuat ipsos satiare deos.
Quisnam ille propero regiam gressu petit?
adestne clarus anguine ac factis Creo
an aeger animus falsa pro ueris uidet?
205
Adest petitus omnibus uotis Creo.
Horrore quatior, fata quo uergant timens,
trepidumque gemino pectus affectu labat:
ubi laeta duris mixta in ambiguo iacent,
incertus animus scire cum cupiat timet.
210
Germane nostrae coniugis, fessis opem
si quam reportas, uoce properata edoce.
Responsa dubia sorte perplexa iacent.
Dubiam salutem qui dat adflictis negat.
Ambage flexa Delphico mos est deo
215
arcana tegere.
215b
Fare, sit dubium licet:
ambigua soli noscere Oedipodae datur.
Caedem expiari regiam exilio deus,
et interemptum Laium ulcisci iubet:
non ante caelo lucidus curret dies
220
haustusque tutos aetheris puri dabit.
Et quis peremptor induti regis fuit?
quem memoret ede Phoebus, ut poenas luat.
Sit precor dixisse tutum uisu et auditu horrida;
torpor insedit per artus, frigidus sanguis coit.
225
ut sacrata templa Phoebi supplici intraui pede
et pias numen precatus rite summisi manus,
gemina Parnasi niualis arx trucem fremitum dedit;
imminens Phoebea laurus tremuit et mouit comam
ac repente sancta fontis lympha Castalii stetit,
230
incipit Letoa uates spargere horrentes comas
et pati commota Phoebum; contigit nondum specum,
emicat uasto fragore maior humano sonus:
mitia Cadmeis remeabunt sidera Thebis,
si profugus Dircen Ismenida liqueris hospes
235
regis caede nocens, Phoebo iam notus et infans.
nec tibi longa manent sceleratae gaudia caedis:
te cum bella geres, natis quoque bella relinquens
turpia, maternos iterum reuolutus in ortus.
Quod facere monitu caelitum iussus paro,
240
functi cineribus regis hoc decuit dari,
ne sancta quisquam sceptra uiolaret dolo.
regi tuenda maxime regum est salus:
curat peremptum nemo quem incolumem timet.
Curam perempti maior excussit timor.
245
Pium prohibuit ullus officium metus?
Sphinx et nefandi carminis tristes minae.
Nunc expietur numinum imperio scelus.
Quisquis deorum regna placatus uides:
tu, tu penes quem iura praecipitis poli
250
tuque, o sereni maximum mundi decus,
bis sena cursu signa qui uario legis,
qui tarda celeri saecula euoluis rota,
sororque fratri semper occurrens tuo,
noctiuaga Phoebe, quique uentorum potens
255
aequor per altum caerulos currus agis,
et qui carentis luce disponis domos,
adeste: cuius Laius dextra occidit,
hunc non quieta tecta, non fidi lares,
non hospitalis exulem tellus ferat;
260
thalamis pudendis doleat et prole impia;
hic et parentem dextera perimat sua,,
faciatque (num quid grauius optari potest?)
quicquid ego fugi — non erit ueniae locus:
per regna iuro quaeque nunc hospes gero
265
et quae reliqui perque penetrales deos,
per te, pater Neptune, qui fluctu breui
utrimque nostro geminus alludis solo;
et ipse nostris uocibus testis ueni,
fatidica uatis ora Cirrhaeae mouens:
270
ita molle senium ducat et summum diem
securus alto reddat in solio parens
solasque Merope nouerit Polybi faces,
ut nulla sontem gratia eripiet mihi.
Sed quo nefandum facinus admissum loco est,
275
memorate: aperto Marte an insidiis iacet?
Frondifera sanctae nemora Castaliae petens
calcauit artis obsitum dumis iter,
trigemina qua se spargit in campos uia.
secat una gratum Phocidos Baccho solum,
280
unde altus arua deserit, caelum petens,
clementer acto colle Parnasos biceps;
at una bimaris Sisyphi terras adit;
Olenia in arua tertius trames caua
conualle serpens tangit errantes aquas
285
gelidumque dirimit amnis i Elei uadum:
hic pace fretum subita praedonum manus
aggressa ferro facinus occultum tulit.
In tempore ipso sorte Phoebea excitus
Tiresia tremulo tardus accelerat genu
290
comesque Manto luce uiduatum trahens.
Sacrate di uis, proximum Phoebo caput,
responsa solue; fare, quem poenae petant.
Quod tarda fatu est lingua, quod quaerit moras
haut te quidem, magnanime, mirari addecet:
295
uisu carent! magna pars ueri latet.
sed quo uocat me patria, quo Phoebus, sequar:
fata eruantur; si foret uiridis mihi
calidusque sanguis, pectore exciperem deum.
appellite aris candidum tergo bouem
300
curuoque numquam colla depressam iugo.
tu lucis inopem, gnata, genitorem regens
manifesta sacri signa fatidici refer.
Opima sanctas uictima ante aras stetit.
In uota superos uoce sollemni uoca
305
arasque dono turis Eoi extrue.
Iam tura sacris caelitum ingessi focis.
Quid flamma? largas iamne comprendit dapes?
Subito refulsit lumine et subito occidit.
Utrumne clarus ignis et nitidus stetit
310
rectusque purum uerticem caelo tulit
et summam in auras fusus explicuit comam?
an latera circa serpit incertus uiae
et fluctuante turbidus fumo labat?
Non una facies mobilis flammae fuit:
315
imbrifera qualis implicat uarios sibi
Iris colores, parte quae magna poli
curuata picto nuntiat nimbos sinu
(quis desit illi quiue sit dubites color).
caerulea fuluis mixta oberrauit notis,
320
sanguinea rursus; ultima in tenebras abit.
sed ecce pugnax ignis in partes duas
discedit et se scindit unius sacri
discors fauilla — genitor, horresco intuens:
libata Bacchi dona permutat cruor
325
ambitque densus regium fumus caput
ipsosque circa spissior uultus sedet
et nube densa sordidam lucem abdidit.
quid sit, parens, effare.
328b
Quid fari queam
inter tumultus mentis attonitae uagus?
330
quidnam loquar? sunt dira, sed in alto mala;
solet ira certis numinum ostendi notis:
quid istud est quod esse prolatum uolunt
iterumque nolunt et truces iras tegunt?
pudet deos nescio quid. huc propere admoue
335
et sparge salsa colla taurorum mola.
placidone uultu sacra et admotas manus
patiuntur?
337b
Altum taurus attollens caput
primos ad ortus positus expauit diem
trepidusque uultum obliquat et radios fugit.
340
Unone terram uulnere afflicti petunt?
Iuuenca ferro semet imposito induit
et uulnere uno cecidit, at taurus duos
perpessus ictus huc et huc dubius ruit
animamque fessus uix reluctantem exprimit.
345
TIR. Utrum citatus uulnere angusto micat
an lentus altas irrigat plagas cruor?
Huius per ipsam qua patet pectus uiam
effusus amnis, huius exiguo graues
maculantur ictus imbre; sed uersus retro
350
per ora multus sanguis atque oculos redit.
Infausta magnos sacra terrores cient.
sed ede certas uiscerum nobis notas.
Genitor, quid hoc est? non leui motu, ut solent,
agitata trepidant exta, sed totas manus
355
quatiunt nouusque prosilit uenis cruor.
cor marcet aegrum penitus ac mersum latet
liuentque uenae; magna pars fibris abest
et felle nigro tabidum spumat iecur,
ac (semper omen unico imperio graue)
360
en capita paribus bina consurgunt toris;
sed utrumque caesum tenuis abscondit caput
membrana: latebram rebus occultis negans
hostile ualido robore insurgit latus
septemque uenas tendit; has omnis retro
365
prohibens reuerti limes oblicus secat.
mutatus ordo est, sede nil propria iacet,
sed acta retro cuncta: non animae capax
in parte dextra pulmo sanguineus iacet,
non laeua cordi regio, non molli ambitu
370
omenta pingues uisceri obtendunt sinus:
natura uersa est, nulla lex utero manet,
scrutemur, unde tantus hic extis rigor.
quod hoc nefas? conceptus innuptae bouis..
nec more solito positus alieno in loco,
375
implet parentem; membra cum gemitu mouet,
rigore tremulo debiles artus micant;
infecit atras liuidus fibras cruor
temptantque turpes mobilem trunci gradum,
et inane surgit corpus ac sacros petit
380
cornu ministros; uiscera effugiunt manum.
neque ista, quae te pepulit, armenti grauis
uox est nec usquam territi resonant greges:
immugit aris ignis et trepidant foci.
Quid ista sacri signa terrifici ferant
385
exprome: uoces aure non timida hauriam.
solent extrema facere securos mala.
His inuidebis quibus opem quaeris malis.
Memora quod unum scire caelicolae uolunt,
contaminarit rege quis caeso manus.
390
Nec alta caeli quae leui pinna secant
nec fibra uiuis rapta pectoribus potest
ciere nomen; alia temptanda est uia:
ipse euocandus noctis aeternae plagis,
emissus Erebo ut caedis auctorem indicet.
395
reseranda tellus, Ditis inplacabile
numen precandum, populus infernae Stygia
huc extrahendus: ede cui mandes sacrum;
nam te, penes quem summa regnorum, nefas
inuisere umbras.
399b
Te, Creo, hic poscit labor,
400
ad quem secundum regna respiciunt mea.
Dum nos profundae claustra laxamus Stygis,
populare Bacchi laudibus carmen sonet.
Effusam redimite comam nutante corymbo,
mollia Nysaeis armati bracchia thyrsis!
405
Lucidum caeli decus, huc ades
uotis quae tibi nobiles
Thebae, Bacche, tuae
palmis supplicibus ferunt.
Huc aduerte fauens uirgineum caput,
410
uultu sidereo discute nubila
et tristes Erebi minas
auidumque fatum.
Te decet cingi comam floribus uernis,
te caput Tyria cohibere mitra
415
hederaue mollem
415b
bacifera religare frontem.
Spargere effusos sine lege crines,
rursus adducto reuocare nodo;
qualis iratam metuens nouercam
creueras falsos imitatus artus,
420
crine flauenti simulata uirgo,
lutea uestem retinente zona:
inde tam molles placuere cultus
et sinus laxi fluidumque syrma.
Uidit aurato residere curru,
425
ueste cum longa tegeres leones,
omnis Eoae plaga uasta terrae,
qui bibit Gangen niueumque quisquis
frangit Araxen.
Te senior turpi sequitur Silenus asello,
430
turgida pampineis redimitus tempora sortis;
condita lasciui deducunt orgia mystae.
Te Bassaridum comitata cohors
nunc Edono pede pulsauit
sola Pangaeo, nunc Threicio
435
uertice Pindi; nunc Cadmeas
inter matres impia maenas
comes Ogygio uenit laccho,
nebride sacra praecincta latus
thyrsumque leuem uibrante manu,
tibi commotae pectora matres
439b
fudere comam.
440
iam post laceros Pentheos artus
thyades, oestro membra remissae,
uelut ignotum uidere nefas.
445
Ponti regna tenet nitidi matertera Bacchi
Nereidumque choris Cadmeia cingitur Ino;
ius habet in fluctus magni puer aduena ponti,
cognatus Bacchi, numen non uile Palaemon.
Te Tyrrhena, puer, rapuit manus,
450
at tumidum Nereus posuit mare,
caerula cum pratis mutat freta:
hinc uerno platanus folio uiret
et Phoebo laurus carum nemus;
garrula per ramos auis obstrepit;
455
uiuaces hederas remus tenet,
summa ligat uitis carchesia..
Idaeus prora fremuit leo,
tigris puppe sedet Gangetica.
Tum pirata freto pauidus natat,
460
et noua demersos facies habet:
bracchia prima cadunt praedonibus
inlisumque utero pectus coit,
paruula dependet lateri manus
et dorso fluctum curuo subit,
465
lunata scindit cauda mare:
466a
et sequitur curuus fugientia
466b
carbasa delphin.
Diuite Pactolos uexit te Lydius unda,
aurea torrenti deducens flumina ripa;
laxauit uictos arcus Geticasque sagittas
470
lactea Massagetes qui pocula sanguine miscet;
regna securigeri Bacchum sensere Lycurgi;
sensere terrae † Zalacum feroces
et quos uicinus Boreas ferit
arua mutantes quasque Maeotis
475
alluit gentes frigido fluctu
quasque despectat
476b
uertice summo
sidus Arcadium geminumque plaustrum.
Ille dispersos domuit Gelonos.
arma detraxit trucibus puellis:
480
ore deiecto petiere terram
Thermodontiacae cateruae.
positisque tandem leuibus sagittis
Maenades factae.
sacer Cithaeron sanguine undauit
485
Ophioniaque caede;
Proetides siluas petiere, et Argos
praesente Bacchum coluit nouerca.
Naxos Aegaeo redimita ponto
tradidit thalamis relictam
490
uirginem, meliore pensans
490b
damnum marito:
pumice ex sicco
fluxit Nyctelius latex;
garruli gramen secuere riui,
conbibit dulces humus alta sucos
495
niueique lactis candidos fontes
et mixta odoro Lesbia cum thymo.
Ducitur magno noua nupta caelo:
solemne Phoebus carmen
infusis humero capillis
500
cantat et geminus Cupido
concutit taedas.
telum deposuit Iuppiter igneum
oditque Baccho ueniente fulmen.
Lucida dum current annosi sidera mundi,
505
Oceanus clausum dum fluctibus ambiet orbem
Lunaque dimissos dum plena recolliget ignes,
dum matutinos praedicet Lucifer ortus
altaque caeruleum dum Nerea nesciet Arctos,
candida formonsi uenerabimur ora Lyaei.
510
Etsi ipse uultus flebiles praefert notas,
510b
exprome cuius capite placemus deos.
Fari iubes tacere quae suadet metus.
Si te luentes non satis Thebae mouent,
at sceptra moueant lapsa cognatae domus.
Nescisse cupies nosse quae nimium expetis.
515
Iners malorum remedium ignorantia est.
itane et salutis publicae indicium obrues?
Ubi turpis est medicina, sanari piget.
Audita fare, uel malo domitus graui
quid arma possint regis irati scies.
520
Odere reges dicta quae dici iubent.
Mittens Erebo uile pro cunctis caput,
arcana sacri uoce ni retegis tua.
Tacere liceat, ulla libertas minor
a rege petitur?
524b
Saepe uel lingua magis
525
regi atque regno muta libertas obest.
Ubi non licet tacere, quid cuiquam licet?
Imperia soluit qui tacet iussus loqui.
Coacta uerba placidus accipias precor.
Ulline poena uocis expressae fuit?
530
Est procul ab urbe lucus ilicibus niger,
Dircaea circa uallis inriguae loca.
cupressus altis exerens siluis caput
uirente semper alligat trunco nemus,
curuosque tendit quercus et putres situ
535
annosa ramos: huius abrupit latus
edax uetustas; illa, iam fessa cadens
radice, fulta pendet aliena trabe,
amara bacas laurus et tiliae leues
et Paphia myrtus et per immensum mare
540
motura remos alnus et Phoebo obuia
enode Zephyris pinus opponens latus:
medio stat ingens arbor atque umbra graui
siluas minores urguet et magno ambitu
diffusa ramos una defendit nemus,
545
tristis sub illa, lucis et Phoebi inscius,
restagnat umor frigore aeterno rigens;
limosa pigrum circumit fontem palus.
Huc ut sacerdos intulit senior gradum,
haut est moratus: praestitit noctem locus,
550
tum effossa tellus, et super rapti rogis
iaciuntur ignes, ipse funesto integit
uates amictu corpus et frondem quatit,
lugubris imos palla perfundit pedes,
squalente cultu maestus ingreditur senex,
555
mortifera canam taxus adstringit comam.
nigro bidentes uellere atque atrae boues
intro trahuntur, flamma praedatur dapes,
uiuumque trepidat igne ferali pecus,
uocat inde manes teque qui manes regis
560
" et obsidentem claustra Lethaei lacus,
carmenque magicum uoluit et rabido minax
decantat ore quicquid aut placat leues
aut cogit umbras; sanguinem libat focis
solidasque pecudes urit et multo specum
565
saturat cruore; libat et niueum insuper
lactis liquorem, fundit et Bacchum manu
laeua canitque rursus ac terram intuens
grauiore manes uoce et attonita citat.
latrauit Hecates turba; ter ualles cauae
570
sonuere maestum, tota succusso solo
pulsata tellus. ' audior ' uates ait,
' rata uerba fudi: rumpitur caecum chaos
iterque populis Ditis ad superos datur '
subsedit omnis silua et erexit comas,
575
duxere rimas robora et totum nemus
concussit horror, terra se retro dedit
gemuitque penitus: siue temptari abditum
Acheron profundum mente non aequa tulit,
siue ipsa tellus, ut daret functis uiam,
580
compage rupta sonuit; aut ira furens
triceps catenas Cerberus mouit graues.
subito dehiscit terra et immenso sinu
laxata patuit — ipse torpentes lacus
uidi inter umbras, ipse pallentes deos
585
noctemque ueram; gelidus in uenis stetit
haesitque sanguis, saeua prosiluit cohors
et stetit in armis omne uipereum genus,
fratrum cateruae dente Dircaeo satae.
590
tum torua Erinys sonuit et caecus Furor
Horrorque et una quicquid aeternae creant
celantque tenebrae: Luctus auellens comam
aegreque lassum sustinens Morbus caput,
grauis Senectus sibimet et pendens Metus
auidumque populi Pestis Ogygii malum.
595
nos liquit animus, ipse quae ritus senis
artesque norat stupuit, intrepidus parens
audaxque damno conuocat Ditis feri
exangue uulgus, ilico ut nebulae leues
uolitant et auras libero caelo trahunt.
600
non tot caducas educat frondes Eryx
nec uere flores Hybla tot medio creat,
cum examen arto nectitur densum globo,
fluctusque non tot frangit Ionium mare,
nec tanta gelidi Strymonis fugiens minas
605
permutat hiemes ales et caelum secans
tepente Nilo pensat Arctoas niues
quot ille populos uatis eduxit sonus.
auide latebras nemoris umbrosi petunt
animae trementes.; primus emergit solo,
610
dextra ferocem cornibus taurum premens,
Zethus, manuque sustinens laeua chelyn
qui saxa dulci traxit Amphion sono;
interque natos Tantalis tandem suos
tuto superba fert caput fastu graue
615
et numerat umbras, peior hac genetrix adest
furibunda Agaue, tota quam sequitur manus
partita regem: sequitur et Bacchas lacer
Pentheus tenetque saeuus etiam nunc minas,
tandem, uocatus saepe pudibundum extulit
620
caput atque ab omni dissidet turba procul
celatque semet (instat et Stygias preces
geminat sacerdos, donec in apertum efferat
uultus opertos) Laius — fari horreo:
stetit per artus sanguine effuso horridus,
625
paedore foedo squalidam obtectus comam,
et ore rabido fatur: ' O Cadmi effera,
cruore semper laeta cognato domus,
uibrate thyrsos, enthea gnatos manu
lacerate potius — maximum Thebis scelus
630
maternus amor est. patria, non ira deum
sed scelere raperis: non graui flatu tibi
luctificus Auster nec parum pluuio aethere
satiata tellus halitu sicco nocet,
sed rex cruentus, pretia qui saeuae necis
635
sceptra et nefandos occupat thalamos patris
egitque in ortus semet et matri impios
fetus regessit, quique, uix mos est feris,
640
fratres sibi ipse genuit — implicitum malum
magisque monstrum Sphinge perplexum sua.
inuisa proles: sed tamen peior parens
quam gnatus, utero rursus infausto grauis.
te, te cruenta sceptra qui dextra geris,
te pater inultus urbe cum tota petam
et me cum Erinyn pronubam thalami traham,
645
traham sonantis uerbera, incestam domum
uertam et penates impio Marte obteram.
proinde pulsum finibus regem ocius
agite exulem quocumque funesto gradu;
solum relinquat: uere florifero uirens
650
reparabit herbas, spiritus puros dabit
uitalis aura, ueniet et siluis decor;
Letum Luesque, Mors Labor Tabes Dolor,
comitatus illo dignus, excedent simul;
et ipse rapidis gressibus sedes uolet
655
effugere nostras, sed graues pedibus moras
addam et tenebo: reptet incertus uiae,
baculo senili triste praetemptans iter:
eripite terras, auferam caelum pater. '
Et ossa et artus gelidus inuasit tremor;
660
quicquid timebam facere fecisse arguor —
tori iugalis abnuit Merope nefas,
sociata Polybo; sospes absoluit manus
Polybus meas: uterque defendit parens
caedem stuprumque. quis locus culpae est super?
665
multo ante Thebae Laium amissum gemunt,
Bocota gressu quam meo tetigi loca.
falsusne senior an deus Thebis grauis? —
iam iam tenemus callidi socios doli:
mentitur ista praeferens fraudi deos
670
uates, tibique sceptra despondet mea.
Egone ut sororem regia expelli uelim?
si me fides sacrata cognati laris
non contineret in meo certum statu:
tamen ipsa me fortuna terreret nimis
675
sollicita semper, liceat hoc tuto tibi
exuere pondus nec recedentem opprimat:
iam te minore tutior pones loco.
Hortaris etiam, sponte deponam ut mea
tam grauia regna?
679b
Suadeam hoc illis ego,
680
in utrumque quis., est liber etiamnum status:
tibi iam necesse est ferre fortunam tuam.
Certissima est regnare cupienti uia
laudare modica et otium ac somnum loqui;
ab inquieto saepe simulatur quies.
685
Parumne me tam longa defendit fides?
Aditum nocendi perfido praestat fides.
Solutus onere regio regni bonis
fruor domusque ciuium coetu uiget,
nec ulla uicibus surgit alternis dies
690
qua non propinqui munera ad nostros lares
sceptri redundent; cultus, opulentae dapes,
donata multis gratia nostra salus:
quid tam beatae desse fortunae rear?
Quod dest: secunda non habent umquam modum.
695
Incognita igitur ut nocens causa cadam?
Num ratio uobis reddita est uitae meae?
num audita causa est nostra Tiresiae? tamen
sontes uidemur, facitis exemplum: sequor.
Quid si innocens sum?
699b
Dubia pro certis solent
700
timere reges.
700b
Qui pauet uanos metus,
ueros moretur.
701b
Quisquis in culpa fuit,
dimissus odit: omne quod dubium est cadat.
Sic odia fiunt.
703b
Odia qui nimium timet
regnare nescit: regna custodit metus.
705
Qui sceptra duro saeuus imperio regit,
timet timentes: metus in auctorem redit.
Seruate sontem saxeo. inclusum specu,
ipse ad penates regios referam gradum.
Non tu tantis causa periclis,
710
non hinc Labdacidos petunt
fata, sed ueteres deum
irae secuntur: Castalium nemus
umbram Sidonio praebuit hospiti
lauitque Dirce Tyrios colonos,
715
ut primum magni natus Agenoris
fessus per urbem furta sequi Iouis,
sub nostra pauidus constitit arbore
praedonem uenerans suum
monituque Phoebi
720
iussus erranti comes ire uaccae,
quam non flexerat
uomer aut tardi iuga curua plaustri,
deseruit fugas nomenque genti
inauspicata de boue tradidit.
725
Tempore ex illo noua monstra semper protulit tellus:
aut anguis imis uallibus editus
annosa supra robora sibilat
superatque pinus:
728b
supra Chaonias celsior arbores
erexit caeruleum caput,
730
cum maiore sui parte recumberet;
aut feta tellus impio partu
effudit arma: sonuit reflexo
classicum cornu lituusque adunco
stridulos cantus elisit aere,
734l
*
735
ante non linguas agiles et ora
uocis ignotae clamore primum
hostico experti:
Agmina campos cognata tenent,
dignaque iacto semine proles,
740
uno aetatem permensa die,
post Luciferi nata meatus
ante Hesperios occidit ortus,
horret tantis aduena monstris
populique timet bella recentis,
745
donec cecidit saeua iuuentus
genetrixque suo reddi gremio
modo productos uidit alumnos.
hac transierit ciuile nefas!
illa Herculeae norint Thebae
750
proelia fratrum.
Quid Cadmei fata nepotis,
cum uiuacis cornua cerui
frontem ramis texere nouis
dominumque canes egere suum?
755
praeceps siluas montesque fugit
citus Actaeon agilique magis
pede per saltus ac saxa uagus
metuit motas zephyris plumas
et quae posuit retia uitat:
760
donec placidi fontis in unda
cornua uidit uultusque feros;
ibi uirgineos fouerat artus
nimium saeui diua pudoris.
C aras reuoluit animus et repetit metus,
765
obisse nostro Laium scelere autumant
superi inferique, sed animus contra innocens
sibique melius quam deis notus negat,
redit memoria tenue per uestigium,
cecidisse nostri stipitis pulsu obuium
770
datumque Diti cum prior iuuenem senex,
curru superbus, pelleret, Thebis procul
Phocasaea trifidas regio qua scindit uias.
unanima coniunx, explica errores precor:
quae spatia moriens Laius uitae tulit?
775
primone in aeuo uiridis an fracto occidit?
Inter senem iuuenemque, sed propior seni.
Frequensne turba regium cinxit latus?
Plures fefellit error ancipitis uiae,
paucos fidelis curribus iunxit labor.
780
Aliquisne cecidit regio fato comes?
ioc. Unum fides uirtusque consortem addidit.
Teneo nocentem, conuenit numerus, locus:
sed tempus adde.
783n
Decima iam metitur seges.
Corinthius te populus in regnum uocat
785
patrium: quietem Polybus aeternam obtinet.
Ut undique in me saeua Fortuna irruit!
edissere agedum, quo cadat fato parens.
Animam senilem mollis exsoluit sopor.
Genitor sine ulla caede defunctus iacet,
790
testor, licet iam tollere ad caelum pie
puras nec ulla scelera metuentes manus,
sed pars magis metuenda fatorum manet.
Omnem paterna regna discutient metum.
Repetam paterna regna; sed matrem horreo.
795
Metuis parentem, quae tuum reditum expetens
sollicita pendet?
796b
Ipsa me pietas fugat.
Uiduam relinques?
797b
Tangis en ipsos metus. —
Effare morsus quis premat mentem timor;
praestare tacitam regibus soleo fidem.
800
Conubia matris Delphico admonitu tremo.
Timere uana desine et turpes metus
depone: Merope uera non fuerat parens.
Quod subditi ui praemium gnati petit?
Regum superbam liberi astringunt fidem.
805
Secreta thalami fare quo excipias modo.
Hae te parenti paruulum tradunt manus.
Tu me parenti tradis; at quis me tibi?
Pastor niuoso sub Cithaeronis iugo.
In illa temet nemora quis casus tulit?
810
Illo sequebar monte cornigeros greges.
Nunc adice certas corporis nostri notas.
Forata ferro gesseras uestigia,
tumore nactus nomen ac uitio pedum.
Quis fuerit ille qui meum dono dedit
815
corpus requiro.
815b
Regios pauit greges;
minor sub illo turba pastorum fuit.
Eloquere nomen.
817b
Prima languescit senum
memoria longo lassa sublabens situ.
Potesne facie noscere ac uultu uirum?
820
Fortasse noscam: saepe iam spatio Obrutam
leuis exoletam memoriam reuocat nota.
Ad sacra et aras omne compulsum pecus
duces sequantur; ite, propere accersite,
famuli, penes quos summa consistit gregum.
825
Siue ista ratio siue fortuna occulit,
latere semper patere quod latuit diu:
saepe eruentis ueritas patuit malo.
Malum timeri maius bis aliquod potest?
Magnum esse magna mole quod petitur scias,
830
concurrit illinc publica, hinc regis salus:
utrimque paria; contine medias manus,
nihil lacessas, ipsa se fata explicent.
Non expedit concutere felicem statum:
tuto mouetur quicquid extremo in loco est.
835
Nobilius aliquid genere regali appetis?
ne te parentis pigeat inuenti uide.
Uel paenitendi sanguinis quaeram fidem,
si nosse certum est. ecce grandaeuus senex,
arbitria sub quo regii fuerant gregis,
840
Phorbas. refersne nomen aut uultum senis?
Adlidet animo forma; nec notus satis,
nec rursus iste uultus ignotus mihi.
Regnum optinente Laio famulus greges
agitasti opimos sub Cithaeronis plaga?
845
Laetus Cithaeron pabulo semper nouo
aestiua nostro prata summittit gregi.
SEN, Noscisne memet?
847b
Dubitat anceps memoria.
Huic aliquis a te traditur quondam puer?
effare. dubitas? cur genas mutat color?
850
quid uerba quaeris? ueritas odit moras.
Obducta longo temporum tractu moues.
Fatere, ne te .cogat ad uerum dolor.
Inutile isti munus infantis dedi:
non potuit ille luce, non caelo frui.
855
Procul sit omen. uiuit et uiuat precor.
Superesse quare traditum infantem negas?
Ferrum per ambos tenue transactum pedes
ligabat artus, uulneri innatus tumor
puerile foeda corpus urebat lue.
860
Quid quaeris ultra? fata iam accedunt prope.
quis fuerit infans edoce.
861b
Prohibet fides.
Huc aliquis ignem! flamma iam excutiet fidem.
Per tam cruentas uera quaerentur uias?
ignosce quaeso.
864b
Si ferus uideor tibi
865
et impotens, parata uindicta in manu est:
dic uera: quisnam? quoue generatus patre?
qua matre genitus?
867b
coniuge est genitus tua.
Dehisce, tellus, tuque tenebrarum potens,
m Tartara ima, rector umbrarum, rape
870
retro reuersus generis ac stirpis uices.
congerite, ciues, saxa in infandum caput,
mactate telis: me petat ferro parens,
me gnatus, in me coniuges arment manus
fratresque, et aeger populus ereptos rogis
875
iaculetur ignes, saeculi crimen uagor,
odium deorum, iuris exitium sacri,
qua luce primum spiritus hausi rudes
iam morte dignus, redde nunc animos † acres,
nunc aliquid aude sceleribus dignum tuis.
880
i, perge, propero regiam gressu pete:
gratare matri liberis auctam domum.
Fata si liceat mihi
fingere arbitrio meo,
temperem zephyro leui
885
uela, ne pressae graui
spiritu antennae tremant:
lenis et modice fluens
aura nec uergens latus
ducat intrepidam ratem;
890
tuta me media uehat
uita decurrens uia.
Gnosium regem timens
astra dum demens petit
artibus fisus nouis,
895
certat et ueras aues
uincere ac falsis nimis
imperat pinnis puer,
nomen eripuit freto;
callidus medium senex
900
Daedalus librans iter
nube sub media stetit,
alitem expectans suum
(qualis accipitris minas
fugit et sparsos metu
905
conligit fetus auis),
donec in ponto manus
mouit implicitas puer
compede audacis uiae.
quicquid excessit modum
910
pendet instabili loco.
Sed quid hoc? postes sonant;
maestus en famulus manu
regius quassat caput,
ede quid portes noui.
915
Praedicta postquam fata et infandum genus
deprendit ac se scelere conuictum Oedipus
damnauit ipse, regiam infestus petens
inuisa propero tecta penetrauit gradu
qualis per arua Libycus insanit leo,
920
fuluam minaci fronte concutiens iubam;
uultus furore toruus atque oculi truces,
gemitus et altum murmur, et gelidus fluit
sudor per artus, spumat et uoluit minas
ac mersus alte magnus exundat dolor.
925
secum ipse saeuus grande nescio quid parat
suisque fatis simile, ' quid poenas moror? '
ait ' hoc scelestum pectus aut ferro petat,
aut feruido aliquis igne uel saxo domet.
quae tigris aut quae saeua uisceribus meis
930
incurret ales? ipse tu scelerum capax,
sacer Cithaeron, uel feras in me tuas
emitte siluis, mitte uel rabidos canes —
nunc redde Agauen. anime, quid mortem times?
mors innocentem sola Fortunae eripit. '
935
haec fatus aptat impiam capulo manum
ensemque ducit, ' itane? tam magnis breues
poenas sceleribus soluis atque uno omnia
pensabis ictu? moreris: hoc patri sat est;
quid deinde matri, quid male in lucem editis
940
gnatis, quid ipsi, quae tuum magna luit
scelus ruina, flebili patriae dabis?
soluendo non es: illa quae leges ratas
Natura in uno uertit Oedipoda, nouos
commenta partus, supplices eadem meis
945
nouetur. iterum uiuere atque iterum mori
liceat, renasci semper ut totiens noua
supplicia pendas — utere ingenio, miser:
quod saepe fieri non potest fiat diu;
mors eligatur longa, quaeratur uia
950
qua nec sepultis mixtus et uiuis tamen
exemptus erres: morere, sed citra patrem.
cunctaris, anime? ' subitus en uultus grauat
profusus imber ac rigat fletu genas.
' et flere satis est? hactenus fundent leuem
955
oculi liquorem? sedibus pulsi suis
lacrimas sequantur: di maritales. satin?
fodiantur oculi! ' dixit atque ira furit:
ardent minaces igne truculento genae
oculique uix se sedibus retinent suis;
960
uiolentus audax uultus, iratus ferox,
tantum furentis; gemuit et dirum fremens
manus in ora torsit, at contra truces
oculi steterunt et suam intenti manum
ultro insecuntur, uulneri occurrunt suo.
965
scrutatur auidus manibus uncis lumina,
radice ab ima funditus uulsos simul
euoluit orbes; haeret in uacuo manus
et fixa penitus unguibus lacerat cauos
alte recessus luminum et inanes sinus,
970
saeuitque frustra plusque quam satis est furit.
Factum est periclum lucis; attollit caput
cauisque lustrans orbibus caeli plagas
noctem experitur. quicquid effossis male
dependet oculis rumpit, et uictor deos
975
conclamat omnis: ' parcite, en, patriae precor:
iam iusta feci, debitas poenas tuli;
inuenta thalamis digna nox tandem meis.
rigat ora foedus imber et lacerum caput
largum reuulsis sanguinem uenis uomit.
980
Fatis agimur: cedite fatis;
non sollicitae possunt curae
mutare rati stamina fusi.
quicquid patimur mortale genus,
quicquid facimus uenit ex alto,
985
seruatque suae decreta colus.
Lachesis nulla reuoluta manu.
omnia secto tramite uadunt
primusque dies dedit extremum:
non illa deo uertisse licet
990
quae nexa suis currunt causis.
it cuique ratus prece non ulla
mobilis ordo: multis ipsum
metuisse nocet, multi ad fatum
uenere suum dum fata timent.
995
Sonuere fores atque ipse suum.
duce non ullo molitur iter
luminis orbus.
Bene habet, peractum est: iusta persolui patri,
iuuant tenebrae, quis deus tandem mihi
1000
placatus atra nube perfundit caput?
quis scelera donat? conscium euasi diem.
nil, parricida, dexterae debes tuae:
lux te refugit, uultus Oedipodam hic decet.
En ecce, rapido saeua prosiluit gradu
1005
Iocasta uaecors, qualis attonita et furens
Cadmea mater abstulit gnato caput
sensitque raptum, dubitat afflictum alioqui,
cupit pauetque. iam malis cessit pudor,
set haeret ore prima uox. ioc. Quid te uocem?
1010
gnatumue? dubitas? gnatus es: gnatum pudet?
inuite loquere gnate — quo auertis caput
uacuosque uultus?
1012b
Quis frui tenebris uetat?
quis reddit oculos? matris, en matris sonus!
perdidimus operam, congredi fas amplius
1015
haut est. nefandos diuidat uastum mare
dirimatque tellus abdita et quisquis sub hoc
in alia uersus sidera ac solem auium
dependet orbis alterum ex nobis ferat.
Fati ista culpa est: nemo fit fato nocens.
1020
Iam parce uerbis, mater, et parce auribus:
per has reliquias corporis trunci peto,
per inauspicatum sanguinis pignus mei,
per omne nostri nominis fas ac nefas.
Quid, anime, torpes? socia cur scelerum dare
1025
poenas recusas? omne confusum ' perit,
, incesta, per te iuris humani decus:
morere et nefastum spiritum ferro exige.
non si ipse mundum concitans diuum sator
corusca saeua tela iaculetur manu,
1030
umquam rependam sceleribus poenas pares
mater nefanda, mors placet: mortis uia
quaeratur, age dum, commoda matri manum,
si parricida es. restat hoc operae ultimum:
rapiatur ensis; hoc iacet ferro meus
1035
coniunx — quid illum nomine haud uero uocas?
socer est. utrumne pectori infigam meo
telum an patenti conditum iugulo inprimam?
eligere nescis uulnus: hunc, dextra, hunc pete
.uterum capacem, qui uirum et gnatos tulit.
1040
Iacet perempta. uulneri immoritur manus
ferrumque secum nimius eiecit cruor.
Fatidice te, te praesidem et ueri deum
compello: solum debui fatis patrem;
bis parricida plusque quam timui nocens
1045
matrem peremi: scelere confecta est meo.
0 Phoebe mendax, fata superaui impia.
Pauitante gressu sequere pallentes uias;
suspensa plantis efferens uestigia
caecam tremente dextera noctem rege.
1050
ingredere praeceps, lubricos ponens gradus,
1 profuge uade — siste, ne in matrem incidas,
quicumque fessi corpore et morbo graues
semanima trahitis pectora, en fugio exeo:
releuate colla, mitior caeli status
1055
posterga sequitur: quisquis exilem iacens,
animam retentat, uiuidos haustus leuis
concipiat. ite, ferte depositis opem:
mortifera me cum uitia terrarum extraho.
uiolenta Fata et horridus Morbi tremor,
1060
Maciesque et atra Pestis et rabidus Dolor,
me cum ite, me cum, ducibus his uti libet.
Click or tap any word for its parse and dictionary entry.
Text: Perseus Digital Library, licensed CC BY-SA. Dictionary: Lewis & Short (Perseus, CC BY-SA). Morphology: LatinCy — machine parsing, corrected against the AGDT & PROIEL treebanks and Morpheus.