Library › Latin: Myth, Hymn & Religion › Vita Sigiberti Regis
This life of Sigibert III, the seventh-century Merovingian king of Austrasia venerated as a saint at Metz, was written by Sigebert of Gembloux, the monk and chronicler who taught at the abbey of Saint-Vincent in that city. In a short preface he answers those who have asked about the king’s life, and explains that, since there were three Frankish kings of that name, he will first trace the ancestry of the family and distinguish them before turning to the king’s piety, government and foundations.
The life is an example of the eleventh-century hagiography that promoted the cults of royal saints, in this case of a Merovingian king buried in the monastery of Saint-Martin near Metz. Sigebert drew on Frankish histories and lives of saints to construct his portrait, and the work tells more about his own age and its idea of Christian kingship than about the seventh century. The text here is the shorter version.
About this edition. The Latin text comes from The Latin Library, which publishes public-domain texts. Every word has been analyzed with LatinCy, a neural language model for Latin — click or tap any word for its dictionary form, part of speech, and complete morphology, together with the full entry from Lewis & Short’s A Latin Dictionary.
Latin · Myth, Hymn & Religion
Vita Sigiberti Regis
Sigebert of Gembloux · every word parsed
1
Quia de Uita Sigiberti, Francorum regis, quaeritis, quaeque de eo, uel de ordinatione regni in historiis, uel de sanctae religionis propagatione in sanctorum legimus gestis, inde collecta expediam paucis. Et quia tres huius nominis reges Francorum fuisse scimus, nobilitatis eius antiquitatem repetam altius, ut quis fuerit primus rex Sigibertus, quis secundus, quis iste, de quo nunc agitur, tertius, uobis patefiat clarius: et simul cunctis palam fiat unde gens Francorum nomen uel originem trahat, et unde et quando Gallias inuaserit, quas per annos iam ferme sexcentos tenuit, et adhuc tenens potenter regit et feliciter.
Postquam Graeci nobilem Phrygiae urbem euerterunt, Aeneas et Antenor nobiles Troianorum, cum reliquiis Troianorum ad exteras nationes se contulerunt. Aeneam quidem ad Italiam uenisse, et Romani imperii fundamenta iecisse etiam a scholaribus cantatur. At duodecim millia Troianorum, qui Antenorem secuti sunt, Scythiae regiones peruagati, circa Meothidas paludes consederunt, et ab Antenore Antenoridae uocati sunt. Hinc et in Uirgilio legitur:
Antenor potuit mediis elapsus Achiuis,
Illyricos penetrare sinus, atque intima tutus
5
Regna Liburnorum, et fontem superare Timaui.
Quorum posteri condita ciuitate metropoli sui regni, quam Sicambriam nominauerunt, a qua etiam ipsi Sicambri denominati sunt, in gentem magnam coaluerunt, et semper suae gentis regem habentes nunquam alicuius gentis iugo subiici passi sunt, sed uicinis semper gentibus terrori fuerunt. Sed cum, sic dispensante Deo, uniuersus orbis imperio Romano subactus est, et descriptione facta sub censu redactus, etiam ipsi Romanorum tributarii facti Romanorum tamen prouincias crebris incursibus infestabant, et nomen suum longe lateque propalabant. Ab excidio Troiae usque ad haec tempora Ualentiniani imperatoris res Francorum ita se habuerunt.
Ualentiniano imperante, quo scilicet tempore sanctus Martinus Turonum episcopus per Gallias clarebat sanctitate et miraculis, cum quaedam Scythiae gens, qui dicuntur Alani, contra Romanos rebellassent, eosque Romani propter inaccessibiles Meothis fluminis paludes uincere non possent, Romani pactum proposuerunt, ut si qui eos uincerent a tributis decem annis liberi essent. Sicambri, quorum tunc temporis rex erat Priamus, Alanos uicerunt, et ob hoc a Ualentiniano imperatore honore et munere digni habiti, ab eo lingua Graeca Franci, id est feroces appellati sunt. Post annos decem cum exigentibus Romanis tributa soluere nollent, et insuper audacter rebellarent, Ualentinianus eos bello uictos contriuit, et regem eorum Priamum peremit. Post Priamum filio eius Marcomiro regnante, Franci Sicambria egressi in Thoringia Germanorum prouincia consederunt. Post Marcomirum filius eius Faramundus fuit, rex crinitus, a quo Franci crinitos reges habere coeperunt. Post quem Clodius filius eius regnans Francis a Thoringia aduectis Gallias inuasit, et capta urbe Tornaco Cameracum usque progressus multos Romanorum in Galliis peremit. Galliae siquidem a tempore Iulii Caesaris, qui eas decennali bello domuit, sub imperio Romano erant, et ab eis principes recipiebant. Sed omni auxilio destitutae, Wandalis et Gothis, caeterisque nationibus barbaris expositae direptioni patebant. Post Clodium Merouecus filius eius regnauit, qui quia satis utilis fuit, Francos a se Merouingos denominauit. Huius tempore Attila rex Hunnorum ut fera tempestas ab Aquilone irruens totas Gallias inundauit, et Metis, Treueris, Tungris, Remis, et omnes pene urbes, castra uel oppida, usque Aurelianis, diro excidio exterminauit. Sed tandem ab Ethio Romanorum duce, eisque auxiliantibus Francis, bello uictus repatriauit. Anno post mortem sancti Martini LIU factum hoc excidium Gallicarum urbium, Merouechi anno quinto.
[Deest hic folium in cod. ms.]
Nam quamuis Dagobertus rex esset egregius bellator, sacerdotum Dei et Ecclesiarum pius amator, pauperum Christi largus subleuator, et multarum artium bonorum exsecutor, tamen carnalis incontinentiae morbo nimis laborabat, et inde claritudini nominis sui foedam infamiae notam contraxerat, et quod grauius erat Regis regum iram contra se accenderat. Reginas enim suas fictis ex causis alias pro aliis repudiabat, ipsis quoque desponsatis pellicum amores superducebat. Et quamuis adeo deditus esset carnali commercio, nullam tamen spem propagandae posteritatis habebat, ex nulla tot uxorum filio suscepto. Permaxime ergo dolebat, quia se Dei offensam incurrisse sentiebat, praesertim quod ex regio patrum suorum semine nullum superesse sciebat praeter se, et fratrem suum Charibertum. Qui Charibertus propter simplicitatem nimiam minus idoneus erat ad regni gubernaculum. Sed quamuis desperaret de prolis posteritate, non tamen desperans de Dei miserationne, praecordialiter eum deprecabatur ut sibi ex eius nutu filius daretur, qui sibi in regimine regni subrogaretur. Iustus et pius Dominus, qui hominum erratibus ad iram attrahitur, precibus etiam humilium ad misericordiam reducitur.
10
Rex siquidem Dagobertus dum circuiret Austrasiam nono anno regni sui, puellam quamdam Ragnetrudem nomine, uultus elegantia laudabilem, genere etiam inter Austrasios non ignobilem, cum regii cultus honore uxorem sibi iunxit. Quae Deo ita uolente eodem anno ei filium genuit, quem sacro fonte regeneratum Sigebertum nominauit.
Peracto aliquanto tempore rex Dagobertus cum omni exercitu suo magno tripudians gaudio anno regni sui XI Mettim adiit, ibique procerum et pontificum conuentum adesse iussit, eorumque consilio et consensu filium suum Sigibertum in regnum Austrasiorum sublimauit, sedemque regni Mettis habere permisit, partem etiam thesaurorum sufficientem tradidit. Post annum nascitur regi Dagoberto filius, qui Clodoueus est nuncupatus. Qui iterum cunctis primatibus Austrasiae et Neustriae in generali conuentu congregatis, iterum diuisionem regni inter duos filios ordinauit, eorum consilio et assensu confirmauit, datis et acceptis inuicem pactis et sacramentis, ut scilicet determinato utriusque regni certo limite, Sigibertus regnaret super Austrasiam, Clodoueus uero regeret Neustriam. Eam partem Franciae quae spectat ad meridiem et orientem uocabant Austrasiam, eam quae uergit ad aquilonem et occidentem uocabant Neustriam. Rex Dagobertus, tam iuste et tam prudenter regno utroque ordinato, ne aliquando aliquo modo uel fratres inter se fraterno odio dissiderent, uel regnum in se ipso diuisum ciuilis belli desolaretur scandalo, anno regni sui XUII mortuus, et Parisius in basilica Sancti Dionisii sepultus, regnum dimisit ab exteris pacatum gentibus, et in nullo diminutum a suis finibus. Post cuius obitum duo reges et fratres Sigibertus et Clodoueus se quisque in regno suo agebant prudenter, et inter suos ualebant potenter. Interea Pipinus maior domus ex hac luce est subtractus, qui ipsum Sigibertum paterne nutrierat a puero, et ualido sui auxilii sustentauerat brachio. Hic omnimodis regno utilis, genere, potentia, prudentia, et fortitudine super omnes nominabilis, Grimoardum filium suum rerum suarum haeredem fecit: duas quoque filias suas Gertrudem et Beggam ad laudem et gloriam generis sui post se reliquit: quarum una Gertrudis, Christo quam sponso carnali malens nubere, sanctae religionis proposito inseruiens, in Niualensi coenobio, a sua matre fundato, spiritualem prolem adhuc non desinit Deo gignere. Soror eius Begga, nupta Ansigiso, sancti Arnulfi Mettensis episcopi filio, regiae dignitatis decus, quod penitus disperserat per regum Francorum inauditam desidiam, per suam reparauit prosapiam. Ipsa siquidem genuit Pipinum, Pipinus Carolum, qui Tudetes, id est Martellus, est agnominatus, Carolus Pipinum primum regem, Pipinus Carolum, cognomento Magnum, Francorum regem et imperatorem Romanorum, qui eo honoris et potentiae processit, ut nullus de regibus Francorum uel ante eum uel post eum comparari potuerit.
Grimoaldus pro patre suo Pipino constitutus maior domus potenter in aula Sigiberti regis principabatur, et domi militiaeque regnum uiriliter tutabatur. Quia uero Sigibertus rex Grimoaldum maiorem domus sibi in omnibus fidelem, morigerum et cooperatorem eatenus erat expertus, filium eius Childebertum regni Austrasiorum haeredem delegerat, hoc tamen proposito conditionis tenore si ipsum contingeret sine liberis obire. Rex quidem, utpote futurorum nescius, quod tunc sibi uidebatur ex temporis conuenientia fecit; postea uero filium genuit, quem nomine patris sui Dagobertum uocauit.
Et priori testamento ad irritum tracto, hunc nutriendum commisit maiori domus Grimoaldo, ut eius potentia contra omnes tutus sublimaretur in Austrasiorum regno. Ipse autem Sigibertus duodecim monasteria in diuersis regni sui partibus aedificauit, eisque ex suis reditibus regia liberalitate necessaria suppeditauit: ut illic sub apostolicae uitae regula uiuentes, dum sua meterent carnalia, sibi seminarent spiritualia. Inter quae eminent in nostra uicinia Stabulaus, et Malmundarium, coenobia infra siluam Ardennam sita, quae idem rex a se cooperante sibi maiore domus Grimoaldo constructa, S. Remaclo Tungrensi episcopo tradit ordinanda. Expletis autem aetatis suae annis XXXI, regni autem XXUIII, anno ab Incarnatione Domini 642 a transitu S. Martini anno CCXLIII, Rex terribilis apud omnes reges terrae, qui aufert spiritum principum, in flore iuuenilis aetatis eum acerba morte rapuit de praesenti saeculo nequam, et in coelesti curia ei contulit uerae dignitatis gloriam. Obiit Kalendis Februarii, et sepultus est in urbe Mettis, quae regni sui sedes fuerat, in basilica quam ad laudem et gloriam Dei in honore sancti Martini gloriosi confessoris regia liberalitate construxerat, quae sita est ad radices montis, qui plurimus imminet urbi, aduersasque aspectat desuper arces.
O quam multos saepe ambitio decepit! o quam multos perfidos diuina ultio saepe pessum dedit! Mortuo Sigiberto rege, Grimoaldus maior domus Dagobertum filium eius suae fidei commendatum, ut Austrasiorum potiretur regno, tonsorauit in clericum, consilio Didonis Pictauiensis episcopi, qui fuit auunculus sancti martyris Leodegarii, et per manum ipsius Didonis insontem puerulum in Scotiam direxit exsilio irreuocabili. Filium uero suum Childebertum Austrasiorum regno constituit regem. Franci, aegre ferentes perfidiam Grimoaldi, captum eum destinant Parisius ad iudicium regis Clodouei, qui fuit frater Sigiberti. Quem Clodoueus uinculatum carceri mancipauit, et crudeliter, ut dignus erat, usque ad mortem tormentauit. Austrasii Hildricum filium Clodouei assumunt, et in regno Austrasiorum, quod Sigibertus patruus eius tenuerat, regem constituunt. Hic est Hildricus rex, ad cuius tempus fuit sanctus Lambertus martyr et episcopus. . .
Click or tap any word for its parse and dictionary entry.
Text: Perseus Digital Library, licensed CC BY-SA. Dictionary: Lewis & Short (Perseus, CC BY-SA). Morphology: LatinCy — machine parsing, corrected against the AGDT & PROIEL treebanks and Morpheus.