Library › Latin: Law › Regularia Statuta
These monastic statutes are attributed to Simpert, abbot of Murbach in Alsace and bishop of Augsburg (d. 807), and are preserved in a notarial instrument of 1 May 1500. The opening explains that in the chapter house of Murbach, in the reign of Maximilian, king of the Romans, Abbot Walther of Wiltsperg, Dean Leonhard of Reichenstain and the convent of the imperial monastery of Saint Leodegar had a public transcript made of the rules and ceremonies promulgated and observed in Saint Simpert’s time. The statutes themselves follow, regulating the liturgy, the conduct of the abbot and officials, and monastic discipline; the middle passage requires that the rite of Holy Thursday be kept and that abbots not tour the estates except in need.
The text belongs to the movement of monastic reform under Charlemagne, which sought to bring houses into conformity with the Rule of Saint Benedict, and it shows the role of bishop-abbots such as Simpert in that effort. Its survival in a late medieval notarial copy also illustrates how Murbach cultivated the memory of its early legislation, perhaps in the context of later reform.
About this edition. The Latin text comes from Corpus Corporum, the Latin text repository of the University of Zurich (edition: Jacques-Paul Migne, Patrologia Latina, vol. 99, Parisiis 1851), reused with attribution for non-commercial purposes (CC BY-NC-SA). Every word has been analyzed with LatinCy, a neural language model for Latin — click or tap any word for its dictionary form, part of speech, and complete morphology, together with the full entry from Lewis & Short’s A Latin Dictionary.
Latin · Law
Regularia Statuta
Simpert, Saint · every word parsed
1
In nomine Domini amen. Nouerint uniuersi praesens publicum instrumentum, infra scriptorum regularium statutorum et caeremoniarum tempore sancti Simperti episcopi Augustensis ac abbatis monasterii Murbacensis promulgatorum pariter et obseruatorum transumptum seu transcriptum continens, inspecturi, quod anno a Natiuitate Domini Incarnationis millesimo quingentesimo, indictione tertia, die prima mensis Maii, hora ipsius diei octaua uel quasi ante meridiem, in loco capitulari monasterii Murbacensis, serenissimo principe et domino domino Maximiliano Romanorum rege feliciter regnante, in mei notarii publici testiumque infra scriptorum, ad hoc specialiter uocatorum et rogatorum, praesentia personaliter constituti reuerendi, honorabiles ac religiosi uiri domini Waltherus de Wiltsperg abbas, Leonhardus de Reichenstain decanus, et capitulum, seu conuentus ecclesiae, seu monasterii imperialis sancti Leodegarii in Murbaco, ad Romanam Ecclesiam nullo medio pertinentis, ordinis sancti Benedicti Basiliensis dioecesis, proposuerunt et uerum esse asseruerunt, quod anno indictionis, ut supra, die prima mensis Aprilis, propter euidentes et urgentes necessitates dicti monasterii Murbacensis, nec non ob praeceptum regale abbati praefato factum ad dietam sacri imperii principibus in Augusta praefixam, ministerialium ipsius monasterii certa scientia et expressa uoluntate accedente ad Augustam destinarunt uenerabilem et egregium uirum fratrem Ioannem Naburg sacrae theologiae professorem et decretorum doctorem, monachum praedicti monasterii et praepositum ecclesiae beatae Uirginis in Murbaco, qui ob sancti Simperti et abbatis honorificentiam adiit monasterium sancti Udalrici in Augusta ordinis eiusdem, et, ut idem asserebat, quod laeta inibi humilitatis fronte fuerit susceptus. Inter colloquendum abbas sancti Uldalrici et nonnulli alii Patres regulari pollentes institutione sancti Simperti (ut decet) debitum honorificentiae cultum ampliare cupientes, praelibato doctori ac monacho humiliter supplicarunt, quatenus regularia instituta tempore sancti Simperti custodita, et ab eodem promulgata transumi et transferri faceret, et ab abbate Murbacensi fieri impetraret.
Unde praedicti reuerendi, honorabiles ac religiosi uiri domini abbas, decanus et conuentus antedicti monasterii Murbacensis piis annuere uotis et ueritati non deesse, et magnificum uitae ac famae decus sancti Simperti Dei intuitu, qui gloriosus est in sanctis suis, propagare cupientes, statuta, caeremonias sancti Simperti, illibatam uitam piarum aurium aedificationem docentes, in una uetusta rotula seu charta pergamena exarata, certa, sana, integra, illaesa, in nullis characteribus rasa aut caduca, tunc mihi notario subscripto ostenderunt, praesentarunt atque dederunt, meque in praesentia testium subscriptorum debita cum instantia requisierunt, quatenus abbati et conuentui sancti Udalrici in Augusta, ubi sanctus Simpertus tumulatus esse dignoscitur, eamdem rotulam regularium statutorum et caeremoniarum transcribere et in publicam formam redigere uellem, in finem, ut eisdem copiis authenticis tanquam rotulae originali coram quibuscunque personis cuiuscunque status siue [ Cod., status sui] praeeminentiae exstiterint, stetur et credatur.
Quam quidem rotulam siue chartam pergamenam uetusta littera exaratam recepimus, uidi ac de uerbo ad uerbum transumpsi, transcripsi, et copiari, debita cum collatione per me cum eisdem facta, feci, nihil addito uel mutato quod facti mutet substantiam aut uariet intellectum, ipsamque chartam siue rotulam regularia statuta sancti Simperti continentem de uerbo ad uerbum satis alta, clara et intelligibili uoce testibus astantibus perlegi, tenorem, qui sequitur continentem.
Regularia decreta a sancta synodo in Francia iussu Caroli Magni patricii et regis Romanorum celebrata, ad memoriam uerbo et scripto praesentibus fratribus monasterii Murbacensis patefacta per Simpertum abbatem eiusdem loci et episcopi Augustensis, cui synodo interfuit personaliter.
5
Ad memoriam uestram, fratres charissimi, reuocare scripto decreuimus ea quae uerbis et capitulis, quae ibi digesta sunt, quasi recapitulationem facientes possibilitatis et necessitatis in eis commoda requisiuimus, quia quaedam ibi secundum auctoritatem regulae, quaedam uero usu et consuetudine prolata sunt, quae consuetudo, si aliquo uitio corrupta non fuerit, pro lege regulari inculpate retineri poterit.
Primo enim capitulo denuntiatum est, ut, cum abbates ad propria loca remeassent, regulam per singula discutientes relegerent et adimplerent, quod a nobis in discussione uerborum iuxta modulum intelligentiae nostrae actum est. Illa uero adimpletio non in spatio temporis sicut illa interpretatio, sed in cursu totius uitae nostrae ponenda est duobus modis, aut adimplendo, Domino adiuuante, sponsionem nostram; aut si peccatis surripientibus praeuaricatores sanctae regulae existimus, emendando regularibus disciplinis.
Secundo, ut, qui possunt, regulam memoriter discerent. Ubi iungendum putauimus, ut, cum ex corde recitanda dicitur, a dictatoribus ordinatis distantibus interpretetur. Quosdam uero totam per ordinem memoriae commendare iussimus, qui descripti in nostro catalogo continentur, quorum numerus usque ad triginta sex excrescit. Quibusdam uero capitula decem ex eadem regula denominata discenda iniunximus, qui simili modo descripti noscuntur, nisi forte aetatis aut uisus impedimentum ad discendum obstiterit: saltim haec clauso codice ex corde possunt proferre. Qui uero nec ex integro nec ex parte ista percurrere nequierint, audiendae sententiae singulorum penetrent et menti reponant, in quo se participes caeteris, si opere audita probauerint, esse non dubitent. Ubi etiam addendum est, ut nullus fratrum praetermittatur, qui in aliqua meditatione lectionis diuinae tempore ordinato occupatus non sit, uerbi gratia, ut scholastici, postquam psalmi, cantica, et hymni memoriae commendata fuerint, regula post regulae textum committi, interim uero historiam diuinae auctoritatis et expositores eius, nec non et collationes Patrum et uitas eorum legendo, magistris eorum audientibus percurrant. Postquam uero in istis probabiliter educati fuerint, ad artem litteraturae et spiritales se transferant flores. Qui uero de habitu saeculari conuersi notitia litterarum indigent, post earum cognitionem orationem Dominicam et symbolum, et sic deinceps poenitentium psalmos, post haec reliquos, usque dum uita et uirtus suppetit, discere non desinant.
Tertio, ut omnes officium sancti Benedicti faciant. Quod capitulum illis obseruandum conuenit, qui hactenus Romanae Ecclesiae officio sub monachico habitu degentes usi sunt. Nos uero, qui ab ipsis pene cunabulis a maioribus nostris eruditi in eadem dispositione uiximus, quidquid menti occurrit, quod negligentia praetermisit, emendatio supplere debebit, id est, omnes horae canonicae tam ad nocturnas uigilias, quam ad diurnas horas excepto completorio antiphonis terminentur. Hebdomadarii legentes in refectorio lectiones per singulas horas canonicas unicuique tempori congruentes, in ecclesia recitant, quas per ordinem memoriae commendent. Similiter et eas, quae tempore aestiuo ex prophetis ad nocturnas decantandae sunt, pronuntiationes in choro per tres horas canonicas, id est, ad nocturnos, matutinis et uespertinis conuentibus sine intermissione fiant. Psalmi ordinate absque ulla festinatione diuisionibus in uersibus custoditis psallantur, orationes quae a sacerdote recitantur, usque ad diuisionem uersuum ab eodem sacerdote dicantur, ac deinde subsequentia congregatio respondeat. Quinquagesimus sine confusione alicuius praecipitationis choris alternantibus dicatur: Kyrie eleyson in ordine suo simul stando ordinate decantent. Ea uero quae in regulari distributione psalmorum de usu Romanae Ecclesiae addita sunt, et in quibusdam coenobiis in usu non habentur, adhuc nobis retinenda censuimus, donec consultu meliorum aut dimittantur, aut tenendum certiora reddantur.
Quarto, ut abbates communes esse debeant eius monachis in manducando, in bibendo, in dormiendo, seu in caeteris quibuslibet causis. In hoc quippe negotio uti regulari potestate uolo, cui non praeiudicat alicuius nouae constitutionis censura. Siue enim communi uictu, seu in abstinentia singulari, quilibet rumore uulgi respergi poterit, quod et exemplo Saluatoris et eius praecursoris factum dignoscitur. Nos uero sicut in conuentu fratrum infirmitates corporis nostri exposuimus, non in tantum obtemperando gulae illecebris, quantum consulendo necessitatibus corporis, sic uictum nostrum Domino moderante disponere cupimus, ut et sustineat ad utilia, et non noceat ad aduersa.
10
Quinto, ut fratres in coquina, in pistrino, et caeteris officiis artium propriis manibus laborent, et uestimenta sua lauent: in lauatione uestium antiqua consuetudo teneatur, ut, qui per se possunt, faciant; qui uero senio aut infirmitate deficiunt, cura praepositi ab aliis adiuti eorum necessitas expleatur. In calceamentis uero et uestimentis consuendis adhuc ordinatio nostra teneatur, ita ut qui per se hoc facere potuerint, faciant: quibus uero causa impossibilitatis supra descripta obstiterit, cura praepositi et camerarii eorum necessitas sustentetur, ne ab aliis intus forisue solatio eis ad hoc quaerendi necessitas incumbat. Interim uero, quo haec taliter geruntur, instruendi sunt fullones, sartores, sutores non forinsecus sicut hactenus, sed intrinsecus, qui ista fratribus necessitatem habentibus faciant, quae induciae usque Kalendas Septembres proximas dandae sunt. In coquinandi uero et pistrinandi arte in commune ab omnibus adiuuetur, tam a septemanariis quam a reliquis omnibus, quibus solatio sint nouitii et pulsantes nostri ad hoc deputati, donec in supradicto spatio temporis fratres ad hoc eligantur, qui hoc annuis temporibus excursis uicissim expleant, caeterorum omnium solatio, sicut hactenus, adiuti.
Sexto, de modo uigiliarum obseruando, sicut in illo capitulare continetur, sufficit nobis, id est, ut opus uigiliarum semper cum die finiatur, nisi forte maturius contingat surgere, ubi necesse est ut imbecillitas corporum somno refocilletur.
Septimo, ut a uolatilibus omni tempore ab omnibus abstineatur, excepta causa infirmitatis, licet hoc regulae auctoritas non interdicat, sed quasi in arbitrio edendi aut abstinendi derelinquat. Decreuerunt in praefata synodo sancti Patres quia optioni nostrae relictum est, religiosioris uitae sumere disciplinam, suoque praecepto firmauerunt, ut a tali edulio monachi abstinentiae freno omni tempore cohiberentur, excepta causa necessitatis suprascripta.
Octauo et nono capitulis, in quibus lauatio pedum in Quadragesima et Coena Domini describitur, facili ordine poterit obseruari, si abbas praesens fuerit: si non, praepositus, qui in uice eius est, sicut locum, ita officium compleat.
Decimo: ut abbates frequenter uillas non circumeant nisi causa necessitatis, nec fratribus illas custodiendas committant: ubi nostrae uisitationis raritas utinam noceat. Nam frequentationis circumitio inter uillas ideo nunquam fit a nobis, quia aliud impedimentum nostrae occupationis nos fatigat, dum inter curas episcopatus et palatinas ordinationes nulla ad prouidendas possessiones nostras nobis licentia suppetit. Sed Deus est testis, qui conscius est cordis, quod in terrenis occupationibus non sponte, sed inuitus inhaereo, qui quandoque a tributis Caesaris nos absoluat, quibus obnoxii sumus, ut securius, quae Dei sunt, quandoque nobis agere liceat. Fratres uero, qui in diuersis ministeriis foris occupati fuerant, medio Augusto, cum mutatio facienda erit, siue de cellis seu de uillis ad coenobium redeant, quod ante nullatenus fieri potest propter notitiam locorum, in quibus praesunt. Interim uero actores boni prouidendi sunt, qui praedicta loca in posterum prouideant.
15
Undecimo: ut poma et lactucae, nisi cum alius cibus sumitur, non comedantur, quod statim adimpletum est.
Duodecimo uero capitulo: ut tempus phlebotomiae certum non terminetur: nisi quando necessitas exposcit, concedatur. Ubi iungendum est, ut, qui tantummodo phlebotomantur, quadragesimali cibo recreentur: qui uero potionem pro certis aut denominatis passionibus biberint, esu uolatilium reparentur. Et ideo uolatilia, quae de curtis nostris uenire annuo tempore soliti fuerant, ad hoc reseruentur: quae uero ex acto [ Cod., exacte] censu ab hominibus nostris uenerant, pensandum qualiter in fratrum necessaria utilius uertantur.
Tertio decimo: ut mandatum post coenam fiat, quod et antea similiter fecimus.
Quarto decimo: Quod de numero uestimentorum seu calceamentorum dictum est, et de datione uncti et sapone, sicut hactenus a nobis obseruatum est, adhuc inantea teneatur: ut indigentibus uestimenta praebeantur, ueteribus in praesenti redditis: quae uero superabundant priori reddantur propter pauperes consolandos. Corium uero confectum fratribus detur ad annum sicut ante, usque dum sutores nutriantur. Tunc calceamenta praebeantur, sicut in synodo definitum est. Radendi uero usus, qui media quadragesima solebat fieri, in sabbatum sancti Paschae differatur.
Sexto decimo uero et decimo septimo capitulo nihil addendum est, quia sicut ante a nobis obseruatum est, sic inantea obseruabitur.
20
Decimo octauo capitulo in quo carcer talis fieri iubetur, ut focus in eo fieri possit; iste quem hactenus habuimus sufficiat, usque dum plus necessaria aedificia, quae igne consumpta sunt, restaurentur.
Decimo nono capitulo de Alleluia decantatione sicut in eadem synodo definitum est, Romanae Ecclesiae concorditer ut in Septuagesima dimittatur.
Uicesimo capitulo de susceptione nouitiorum, sicut regula docet, ita agatur. Tonsura uero eorum et mutatio uestimentorum postquam promissionem suam firmauerint agatur. De sacerdotibus uero uel scholasticis suscipiendis praeceptum synodi non habemus, et ideo susceptio eorum regularis, quantum possibilitas sinit, habeatur, usque dum decretum manifestius inde audiatur.
Uicesimo primo capitulo usus balnei interdictus omnino est, excepto quibus necessitas infirmitatis insistit. Unde nos considerantes infirmorum imbecillitates usque ad initium Quadragesimae scaphas balneum concedimus. Interim uero fiant copae balneariae abundanter praepositi et cellerarii ordinatione factae, in quibus fratres singillatim, et non communiter, cum necessitas exposcit, benedictione ante percepta, lauare possint, inuicem sibi solatia praebentibus sine accessu extraneorum. In hac dilatione non praeuaricatores synodi, quod absit, simus, sed induciis factis, usque dum necessitas procuretur, ut illicitum cautius afferatur.
Uicesimo secundo capitulo, in quo praecipitur ut abbas ad portam cum hospitibus non conuiuet, quod nos in usu nunquam habuimus. In auditorio uero, ubi abbas legere solet et cum fratribus et cum hospitibus uicissim seu communiter colloquium habere solitus est, comedere cum hospitibus ualde raro usi sumus. Quem usum, nisi certius interdicatur, habere uolumus. Qui locus in confinio claustri et ianuae monasterii situs est, ita ut fratres sine impedimento hospitum, et hospites sine fratribus ad colloquium recipere possit.
25
Uicesimo tertio capitulo: ut hospitibus, quibus licentia intrandi est in refectorium, digne administretur: abba uero contentus sit cibo fratrum, quod facile obseruabitur, ut et abbati digne administretur et hospitibus. Fratres etiam in aduentu fratrum aliquatenus congaudeant et abstinentiae frena relaxent.
Uicesimo quarto et quinto capitulis, quae de lectoris cibo et ministrorum refectione descripta sunt, statim obseruata sunt.
Ultima uero duo capitula, quae de prohibitione osculi feminarum et ut monachi nudi non uerberentur, istius modi usus apud nos nunquam fuit, nec Domino adiuuante inantea erit. De compatratione et commatratione omnino caueatur, ne ab ullo monachorum aliqua occasione praesumatur, quia in ueritate non expedit animabus eorum, et omnino alienum est a proposito eorum. Hactenus explicitis capitulis, quae proxime in sua synodo gesta sunt, et a nobis recapitulatis, supersunt aliqua, quae illa schola monachorum in usu habet iuxta quorum exempla nos informandi sumus.
Duas etenim silentii regulas custodiunt, unam nocturnam, alteram diurnam. Illa cum nocturna a collatione uespertinali usque ad uersum capituli protrahitur: illa uero diurna a uersu capituli usque ad supradictam uespertinam collationem. In illo enim nocturnali silentio penitus loquendi licentia interdicta est: in diurnali uero cum alter alterum appellauerit, siue iunior a seniore aliquid requisierit, silenter absque ullo strepitu uocis et humilis fit confabulatio, paucis ualde et rationabilibus uerbis, nullaque eis aut simul standi aut consedendi aut coambulandi sinitur mora, excepto discendi aut cooperandi gratia, sed semper aut in lectione aut in opere manuum omnes horas diurnas consumant.
Interuallum, quod inter opus Dei et horam refectionis contigerit, aut orando aut legendo transigunt, excepto si ad necessitatem naturae quis ire debeat. Ubicunque gloria sanctae Trinitatis siue in oratorio siue in quolibet loco insonuerit, si stantes sunt, prope usque ad humum prosternuntur usque dum sancta Trinitas perdicatur. Si uero sederint, ab humo surgentes gloriam resurgendo et inclinando deferunt sanctae Trinitati.
30
Obuiantes sibi iuniores a prioribus usque ad genu deflexionem corpora humiliando petunt benedictionem. Cum in domum quamlibet intrauerint, ubi conuentus fratrum esse debet, genuflexo et supplice dextera petunt benedictionem postulando. In salutatione hospitum similiter et genuflectunt, et dexteram terratenus dimittunt.
Cum tempus legendi est, nunquam sine lectoriuo suo residere audent, sed singuli singulos habentes lectionem suam in eis memores [ Cod., suam meis memoris] commendant, qui quoquomodo a nobis etiam facti fiant, a nobis ordinandum est. Iurandi usus apud eos penitus non habetur, quod euangelicum mandatum eum omnibus Christianis interdicat: quanto magis his qui eum nomine Christiano etiam saeculo abrenuntiauerunt.
Usum Latinitatis potius quam rusticitatis, qui inter eos scholastici sunt, sequuntur. In tali etiam confabulatione notitia Scripturarum aliquotiens magis quam lectione penetratur, et dictandi usus discitur, et ad discendum sensus acuitur.
Haec et alia similia his, quae menti non occurrunt, in supradictorum coenobitarum conuersationibus comperta habemus, ad quorum exempla informandos per uniuersa regni sui coenobia monachos decreuit imperiali censura, ut uno modo ea, quae ex auctoritate regulae, seu illa, quae ex consuetudinum adinuentione aguntur, in usu habeantur. Unde necessarium reor, si uestrae placet dilectioni, ut in his ante praemoniti certamen habeatis, in his omnibus instrui, ut bonis et honestis moribus exculti non tantum coram Deo laudabiles, sed etiam coram hominibus . . . possit ad humilitatem et gratiarum actionem caeteros reuocare. Interim prouidendi sunt unus aut duo, qui in unumquodlibet ex his coenobiis mittantur ad speculandam uitam et habitum illorum, qui nos in omnibus, in quibus fortasse titubamus, certiores reddant, qui et illis boni exempli forma sint ad quos intrauerint, et nobis sine zizaniis mixtum triticum reponendum in horrea reportant.
Super quibus omnibus et singulis dum reuerendi, honorabiles ac religiosi uiri domini Waltherus de Wiltsperg abbas, Leonardus de Reichenstain decanus, capitulum seu conuentus imperialis monasterii Murbacensis sibi a me ut publico notario subscripto unum uel plura publicum seu publica fieri petierunt tot, quot fuerint necessaria, instrumentum uel instrumenta.
35
Acta sunt haec anno, indictione, die, mense dicti Maximiliani Romanorum regis tempore, loco et hora quibus supra, praesentibus ibidem honorabili domino, et discretis uiris Ioanne Ortt presbytero capellano Murbacensi, et Richardo Muling atque Ioanne de Wertheim eiusdem loci incolis laicis litteratis Basiliensis dioecesis, testibus ad praemissa uocatis specialiter et rogatis.
Et ego Wilhelmus de Hohenhem, etc., laicus coniugatus, Constantiensis doctor publicus sacra imperiali auctoritate notarius, quia dictae rotulae pergamineae uetustae seu chartae Statutorum ac caeremoniarum regularium tempore sancti Simperti usitatorum, praesentationi, receptioni, requisitioni, transumptioni ac auscultationi omnibusque aliis et singulis praemissis, dum, sicut praemittitur, fierent et agerentur, una cum praenominatis testibus praesens interfui, eaque omnia et singula sic fieri uidi et audiui. Idcirco praesens publicum transumpti instrumentum per me fideliter scriptum exinde confeci, subscripsi, publicaui, et in hanc publicam formam redegi, signoque et nomine meis solitis et consuetis signaui rogatus pariter et requisitus in fidem et testimonium omnium et singulorum. Attamen ut ueritas magis elucescat, et fides plena adhibeatur, reuerendus semper ac colendus domnus Waltherus saepe dictus abbas Murbacensis praesens publicum transumpti instrumentum sigilli ipsius appensione communiri fecit ac iussit.
Click or tap any word for its parse and dictionary entry.
Text: Perseus Digital Library, licensed CC BY-SA. Dictionary: Lewis & Short (Perseus, CC BY-SA). Morphology: LatinCy — machine parsing, corrected against the AGDT & PROIEL treebanks and Morpheus.