Library › Greek: Tragedy › Trachiniae
Sophocles’ Trachiniae (‘Women of Trachis’) is an Athenian tragedy of the fifth century BC on the death of Heracles. His wife Deianira, anxious at his long absence and jealous of the captive Iole, sends him a robe smeared with what she believes is a love-charm — the blood of the centaur Nessus. It is poison: Heracles is consumed in torment, Deianira kills herself, and the hero commands his own pyre on Mount Oeta.
The play is Greek tragedy’s deepest study of a marriage, giving the gentle, fatally mistaken Deianira one of the most sympathetic portraits of a woman on the Attic stage. It inspired Seneca’s Hercules Oetaeus and modern versions including Ezra Pound’s Women of Trachis.
About this edition. The Greek text is that of the Perseus Digital Library. Every word has been analyzed with odyCy, a neural language model for Ancient Greek — click or tap any word for its dictionary form, part of speech, and complete morphology, together with the full entry from the Liddell–Scott–Jones Greek–English Lexicon (LSJ).
Ancient Greek · Tragedy
Trachiniae
Sophocles · every word parsed
1
λόγος μέν ἐστʼ ἀρχαῖος ἀνθρώπων φανείς,
ὡς οὐκ ἂν αἰῶνʼ ἐκμάθοις βροτῶν, πρὶν ἂν
θάνῃ τις, οὔτʼ εἰ χρηστὸς οὔτʼ εἴ τῳ κακός·
ἐγὼ δὲ τὸν ἐμόν, καὶ πρὶν εἰς Ἅιδου μολεῖν,
5
ἔξοιδʼ ἔχουσα δυστυχῆ τε καὶ βαρύν,
ἥτις πατρὸς μὲν ἐν δόμοισιν Οἰνέως
ναίουσʼ ἔτʼ ἐν Πλευρῶνι νυμφείων ὄκνον
ἄλγιστον ἔσχον, εἴ τις Αἰτωλὶς γυνή.
μνηστὴρ γὰρ ἦν μοι ποταμός, Ἀχελῷον λέγω,
10
ὅς μʼ ἐν τρισὶν μορφαῖσιν ἐξῄτει πατρός,
φοιτῶν ἐναργὴς ταῦρος, ἄλλοτʼ αἰόλος
δράκων ἑλικτός, ἄλλοτʼ ἀνδρείῳ κύτει
βούπρῳρος· ἐκ δὲ δασκίου γενειάδος
κρουνοὶ διερραίνοντο κρηναίου ποτοῦ.
15
τοιόνδʼ ἐγὼ μνηστῆρα προσδεδεγμένη
δύστηνος αἰεὶ κατθανεῖν ἐπηυχόμην,
πρὶν τῆσδε κοίτης ἐμπελασθῆναί ποτε.
χρόνῳ δʼ ἐν ὑστέρῳ μέν, ἀσμένῃ δέ μοι,
ὁ κλεινὸς ἦλθε Ζηνὸς Ἀλκμήνης τε παῖς·
20
ὃς εἰς ἀγῶνα τῷδε συμπεσὼν μάχης
ἐκλύεταί με· καὶ τρόπον μὲν ἂν πόνων
οὐκ ἂν διείποιμʼ· οὐ γὰρ οἶδʼ· ἀλλʼ ὅστις ἦν
θακῶν ἀταρβὴς τῆς θέας, ὅδʼ ἂν λέγοι·
ἐγὼ γὰρ ἥμην ἐκπεπληγμένη φόβῳ
25
μή μοι τὸ κάλλος ἄλγος ἐξεύροι ποτέ.
τέλος δʼ ἔθηκε Ζεὺς ἀγώνιος καλῶς,
εἰ δὴ καλῶς. λέχος γὰρ Ἡρακλεῖ κριτὸν
ξυστᾶσʼ ἀεί τινʼ ἐκ φόβου φόβον τρέφω,
κείνου προκηραίνουσα· νὺξ γὰρ εἰσάγει
30
καὶ νὺξ ἀπωθεῖ διαδεδεγμένη πόνον.
κἀφύσαμεν δὴ παῖδας, οὓς κεῖνός ποτε,
γῄτης ὅπως ἄρουραν ἔκτοπον λαβών,
σπείρων μόνον προσεῖδε κἀξαμῶν ἅπαξ.
τοιοῦτος αἰὼν εἰς δόμους τε κἀκ δόμων
35
αἰεὶ τὸν ἄνδρʼ ἔπεμπε λατρεύοντά τῳ.
νῦν δʼ ἡνίκʼ ἄθλων τῶνδʼ ὑπερτελὴς ἔφυ,
ἐνταῦθα δὴ μάλιστα ταρβήσασʼ ἔχω.
ἐξ οὗ γὰρ ἔκτα κεῖνος Ἰφίτου βίαν,
ἡμεῖς μὲν ἐν Τραχῖνι τῇδʼ ἀνάστατοι
40
ξένῳ παρʼ ἀνδρὶ ναίομεν, κεῖνος δʼ ὅπου
βέβηκεν οὐδεὶς οἶδε· πλὴν ἐμοὶ πικρὰς
ὠδῖνας αὐτοῦ προσβαλὼν ἀποίχεται.
σχεδὸν δʼ ἐπίσταμαί τι πῆμʼ ἔχοντά νιν·
χρόνον γὰρ οὐχὶ βαιόν, ἀλλʼ ἤδη δέκα
45
μῆνας πρὸς ἄλλοις πέντʼ ἀκήρυκτος μένει.
κἀστίν τι δεινὸν πῆμα· τοιαύτην ἐμοὶ
δέλτον λιπὼν ἔστειχε, τὴν ἐγὼ θαμὰ
θεοῖς ἀρῶμαι πημονῆς ἄτερ λαβεῖν.
δέσποινα Δῃάνειρα, πολλὰ μέν σʼ ἐγὼ
50
κατεῖδον ἤδη πανδάκρυτʼ ὀδύρματα
τὴν Ἡράκλειον ἔξοδον γοωμένην·
νῦν δʼ, εἰ δίκαιον τοὺς ἐλευθέρους φρενοῦν
γνώμαισι δούλαις, κἀμὲ χρὴ φράσαι τὸ σόν·
πῶς παισὶ μὲν τοσοῖσδε πληθύεις, ἀτὰρ
55
ἀνδρὸς κατὰ ζήτησιν οὐ πέμπεις τινά,
μάλιστα δʼ ὅνπερ εἰκὸς Ὕλλον, εἰ πατρὸς
νέμοι τινʼ ὤραν τοῦ καλῶς πράσσειν δοκεῖν;
ἐγγὺς δʼ ὅδʼ αὐτὸς ἀρτίπους θρῴσκει δόμους,
ὥστʼ εἴ τί σοι πρὸς καιρὸν ἐννέπειν δοκῶ,
60
πάρεστι χρῆσθαι τ ἀνδρὶ τοῖς τʼ ἐμοῖς λόγοις.
ὦ τέκνον, ὦ παῖ, κἀξ ἀγεννήτων ἄρα
μῦθοι καλῶς πίπτουσιν· ἥδε γὰρ γυνὴ
δούλη μέν, εἴρηκεν δʼ ἐλεύθερον λόγον.
ποῖον; δίδαξον, μῆτερ, εἰ διδακτά μοι.
65
σὲ πατρὸς οὕτω δαρὸν ἐξενωμένου
τὸ μὴ πυθέσθαι ποῦ ʼστιν, αἰσχύνην φέρειν.
ἀλλʼ οἶδα, μύθοις εἴ τι πιστεύειν χρεών.
καὶ ποῦ κλύεις νιν, τέκνον, ἱδρῦσθαι χθονός;
τὸν μὲν παρελθόντʼ ἄροτον ἐν μήκει χρόνου
70
Λυδῇ γυναικί φασί νιν λάτριν πονεῖν.
πᾶν τοίνυν, εἰ καὶ τοῦτʼ ἔτλη, κλύοι τις ἄν.
ἀλλʼ ἐξαφεῖται τοῦδέ γʼ, ὡς ἐγὼ κλύω.
ποῦ δῆτα νῦν ζῶν ἢ θανὼν ἀγγέλλεται;
Εὐβοΐδα χώραν φασίν, Εὐρύτου πόλιν,
75
ἐπιστρατεύειν αὐτὸν ἢ μέλλειν ἔτι.
ἆρʼ οἶσθα δῆτʼ, ὦ τέκνον, ὡς ἔλειπέ μοι
μαντεῖα πιστὰ τῆσδε τῆς χώρας πέρι;
τὰ ποῖα, μῆτερ; τὸν λόγον γὰρ ἀγνοῶ.
ὡς ἢ τελευτὴν τοῦ βίου μέλλει τελεῖν
80
ἢ τοῦτον ἄρας ἆθλον εἰς τό γʼ ὕστερον
τὸν λοιπὸν ἤδη βίοτον εὐαίωνʼ ἔχειν.
ἐν οὖν ῥοπῇ, τοιᾷδε κειμένῳ, τέκνον,
οὐκ εἶ ξυνέρξων, ἡνίκʼ ἢ σεσώσμεθα
ἢ πίπτομεν σοῦ πατρὸς ἐξολωλότος
85
κείνου βίον σώσαντος, ἢ οἰχόμεσθʼ ἅμα;
ἀλλʼ εἶμι, μῆτερ· εἰ δὲ θεσφάτων ἐγὼ
βάξιν κατῄδη τῶνδε, κἂν πάλαι παρῆ·
νῦν δʼ ὁ ξυνήθης πότμος οὐκ εἴα πατρὸς
ἡμᾶς προταρβεῖν οὐδὲ δειμαίνειν ἄγαν.
90
νῦν δʼ ὡς ξυνίημʼ, οὐδὲν ἐλλείψω τὸ μὴ οὐ
πᾶσαν πυθέσθαι τῶνδʼ ἀλήθειαν πέρι.
χώρει νυν, ὦ παῖ· καὶ γὰρ ὑστέρῳ τό γʼ εὖ
πράσσειν, ἐπεὶ πύθοιτο, κέρδος ἐμπολᾷ.
ὃν αἰόλα νὺξ ἐναριζομένα
95
τίκτει κατευνάζει τε, φλογιζόμενον
Ἅλιον Ἅλιον αἰτῶ
τοῦτο καρῦξαι, τὸν Ἀλκμήνας πόθι μοι πόθι παῖς
ναίει ποτʼ, ὦ λαμπρᾷ στεροπᾷ φλεγέθων,
100
ἢ ποντίας αὐλῶνος ἢ δισσαῖσιν ἀπείροις κλιθείς,
εἴπʼ, ὦ κρατιστεύων κατʼ ὄμμα.
ποθουμένᾳ γὰρ φρενὶ πυνθάνομαι
τὰν ἀμφινεικῆ Δηιάνειραν ἀεί,
105
οἷά τινʼ ἄθλιον ὄρνιν,
οὔποτʼ εὐνάζειν ἀδακρύτων βλεφάρων πόθον, ἀλλʼ
εὔμναστον ἀνδρὸς δεῖμα τρέφουσαν ὁδοῦ
110
ἐνθυμίοις εὐναῖς ἀνανδρώτοισι τρύχεσθαι, κακὰν
δύστανον ἐλπίζουσαν αἶσαν.
πολλὰ γὰρ ὥστʼ ἀκάμαντος ἢ νότου ἢ βορέα τις
κύματʼ ἂν εὐρέϊ πόντῳ βάντʼ ἐπιόντα τʼ ἴδοι,
οὕτῶ δὲ τὸν Καδμογενῆ στρέφει, τὸ δʼ αὔξει,
115
βιότου πολύπονον ὥσπερ πέλαγος
120
Κρήσιον. ἀλλά τις θεῶν αἰὲν ἀναμπλάκητον Ἅιδα
σφε δόμων ἐρύκει.
ὧν ἐπιμεμφομένα σʼ αἰδοῖα μέν, ἀντία δʼ οἴσω.
125
φαμὶ γὰρ οὐκ ἀποτρύειν ἐλπίδα τὰν ἀγαθὰν
χρῆναί σʼ· ἀνάλγητα γὰρ οὐδʼ ὁ πάντα κραίνων βασιλεὺς ἐπέβαλε θνατοῖς Κρονίδας·
ἀλλʼ ἐπὶ πῆμα καὶ χαρὰ πᾶσι κυκλοῦσιν, οἷον
130
ἄρκτου στροφάδες κέλευθοι.
μένει γὰρ οὔτʼ αἰόλα
νὺξ βροτοῖσιν οὔτε κῆρες
οὔτε πλοῦτος, ἀλλʼ ἄφαρ
βέβακε, τῷ δʼ ἐπέρχεται
135
χαίρειν τε καὶ στέρεσθαι.
ἃ καὶ σὲ τὰν ἄνασσαν ἐλπίσιν λέγω
τάδʼ αἰὲν ἴσχειν· ἐπεὶ τίς ὧδε
140
τέκνοισι Ζῆνʼ ἄβουλον εἶδεν;
πεπυσμένη μέν, ὡς ἀπεικάσαι, πάρει
πάθημα τοὐμόν· ὡς δʼ ἐγὼ θυμοφθορῶ,
μήτʼ ἐκμάθοις παθοῦσα νῦν τʼ ἄπειρος εἶ.
τὸ γὰρ νεάζον ἐν τοιοῖσδε βόσκεται
145
χώροισιν αὑτοῦ, καί νιν οὐ θάλπος θεοῦ
οὐδʼ ὄμβρος οὐδὲ πνευμάτων οὐδὲν κλονεῖ,
ἀλλʼ ἡδοναῖς ἄμοχθον ἐξαίρει βίον
ἐς τοῦθʼ ἕως τις ἀντὶ παρθένου γυνὴ
κληθῇ λάβῃ τʼ ἐν νυκτὶ φροντίδων μέρος,
150
ἤτοι πρὸς ἀνδρὸς ἢ τέκνων φοβουμένη.
τότʼ ἄν τις εἰσίδοιτο, τὴν αὑτοῦ σκοπῶν
πρᾶξιν, κακοῖσιν οἷς ἐγὼ βαρύνομαι.
πάθη μὲν οὖν δὴ πόλλʼ ἔγωγʼ ἐκλαυσάμην·
ἓν δʼ, οἷον οὔπω πρόσθεν, αὐτίκʼ ἐξερῶ.
155
ὁδὸν γὰρ ἦμος τὴν τελευταίαν ἄναξ
ὡρμᾶτʼ ἀπʼ οἴκων Ἡρακλῆς, τότʼ ἐν δόμοις
λείπει παλαιὰν δέλτον ἐγγεγραμμένην
ξυνθήμαθʼ, ἁμοὶ πρόσθεν οὐκ ἔτλη ποτέ,
πολλοὺς ἀγῶνας ἐξιών, οὔπω φράσαι,
160
ἀλλʼ ὥς τι δράσων εἷρπε κ οὐ θανούμενος.
νῦν δʼ ὡς ἔτʼ οὐκ ὢν εἶπε μὲν λέχους ὅ τι
χρείη μʼ ἑλέσθαι κτῆσιν εἶπε δʼ ἣν τέκνοις
μοῖραν πατρῴας γῆς διαιρετὸν νέμοι,
χρόνον προτάξας ὡς τρίμηνον ἡνίκα
165
χώρας ἀπείη κἀνιαύσιον βεβώς,
τότʼ ἢ θανεῖν χρείη σφε τῷδε τῷ χρόνῳ
ἢ τοῦθʼ ὑπεκδραμόντα τοῦ χρόνου τέλος
τὸ λοιπὸν ἤδη ζῆν ἀλυπήτῳ βίῳ.
τοιαῦτʼ ἔφραζε πρὸς θεῶν εἱμαρμένα
170
τῶν Ἡρακλείων ἐκτελευτᾶσθαι πόνων,
ὡς τὴν παλαιὰν φηγὸν αὐδῆσαί ποτε
Δωδῶνι δισσῶν ἐκ Πελειάδων ἔφη.
καὶ τῶνδε ναμέρτεια συμβαίνει χρόνου
τοῦ νῦν παρόντος, ὡς τελεσθῆναι χρεών·
175
ὥσθʼ ἡδέως εὕδουσαν ἐκπηδᾶν ἐμὲ
φόβῳ, φίλαι, ταρβοῦσαν, εἴ με χρὴ μένειν
πάντων ἀρίστου φωτὸς ἐστερημένην.
εὐφημίαν νῦν ἴσχʼ· ἐπεὶ καταστεφῆ
στείχονθʼ ὁρῶ τινʼ ἄνδρα πρὸς χαρὰν λόγων.
180
δέσποινα Δῃάνειρα, πρῶτος ἀγγέλων
ὄκνου σε λύσω· τὸν γὰρ Ἀλκμήνης τόκον
καὶ ζῶντʼ ἐπίστω καὶ κρατοῦντα κἀκ μάχης
ἄγοντʼ ἀπαρχὰς θεοῖσι τοῖς ἐγχωρίοις.
τίνʼ εἶπας, ὦ γεραιέ, τόνδε μοι λόγον;
185
τάχʼ ἐς δόμους σοὺς τὸν πολύζηλον πόσιν
ἥξειν φανέντα σὺν κράτει νικηφόρῳ.
καὶ τοῦ τόδʼ ἀστῶν ἢ ξένων μαθὼν λέγεις;
ἐν βουθερεῖ λειμῶνι πρὸς πολλοὺς θροεῖ
Λίχας ὁ κῆρυξ ταῦτα· τοῦδʼ ἐγὼ κλύων
190
ἀπῇξʼ, ὅπως τοι πρῶτος ἀγγείλας τάδε
πρὸς σοῦ τι κερδάναιμι καὶ κτῴμην χάριν.
αὐτὸς δὲ πῶς ἄπεστιν, εἴπερ εὐτυχεῖ;
οὐκ εὐμαρείᾳ χρώμενος πολλῇ, γύναι.
κύκλῳ γὰρ αὐτὸν Μηλιεὺς ἅπας λεὼς
195
κρίνει παραστάς, οὐδʼ ἔχει βῆναι πρόσω·
τὸ γὰρ ποθοῦν ἕκαστος ἐκμαθεῖν θέλων
οὐκ ἂν μεθεῖτο, πρὶν καθʼ ἡδονὴν κλύειν.
οὕτως ἐκεῖνος οὐχ ἑκών, ἑκοῦσι δὲ
ξύνεστιν· ὄψει δʼ αὐτὸν αὐτίκʼ ἐμφανῆ.
200
ὦ Ζεῦ, τὸν Οἴτης ἄτομον ὃς λειμῶνʼ ἔχεις,
ἔδωκας ἡμῖν ἀλλὰ σὺν χρόνῳ χαράν.
φωνήσατʼ, ὦ γυναῖκες, αἵ τʼ εἴσω στέγης
αἵ τʼ ἐκτὸς αὐλῆς, ὡς ἄελπτον ὄμμʼ ἐμοὶ
φήμης ἀνασχὸν τῆσδε νῦν καρπούμεθα.
205
ἀνολολυξάτω δόμοις ἐφεστίοις
ἀλαλαγαῖς ἁ μελλόνυμφος, ἐν δὲ
κοινὸς ἀρσένων ἴτω
κλαγγὰ τὸν εὐφαρέτραν
Ἀπόλλω προστάταν· ὁμοῦ δὲ
210
παιᾶνα παιᾶνʼ ἀνάγετʼ, ὦ παρθένοι,
βοᾶτε τὰν ὁμόσπορον
Ἄρτεμιν Ὀρτυγίαν
ἐλαφαβόλον ἀμφίπυρον,
γείτονάς τε Νύμφας.
215
ἀείρομαι οὐδʼ ἀπώσομαι
τὸν αὐλόν, ὦ τύραννε τᾶς ἐμᾶς φρενός.
ἰδού μʼ ἀναταράσσει,
εὐοῖ μʼ,
ὁ κισσὸς ἄρτι βακχίαν
220
ὑποστρέφων ἅμιλλαν. ἰὼ ἰὼ Παιάν.
ἴδʼ, ὦ φίλα γύναι,
τάδʼ ἀντίπρῳρα δή σοι
βλέπειν πάρεστʼ ἐναργῆ.
225
ὁρῶ, φίλαι γυναῖκες, οὐδέ μʼ ὄμματος
φρουρὰν παρῆλθε, τόνδε μὴ λεύσσειν στόλον·
χαίρειν δὲ τὸν κήρυκα προυννέπω, χρόνῳ
πολλῷ φανέντα, χαρτὸν εἴ τι καὶ φέρεις.
ἀλλʼ εὖ μὲν ἵγμεθʼ, εὖ δὲ προσφωνούμεθα,
230
γύναι, κατʼ ἔργου κτῆσιν· ἄνδρα γὰρ καλῶς
πράσσοντʼ ἀνάγκη χρηστὰ κερδαίνειν ἔπη.
ὦ φίλτατʼ ἀνδρῶν, πρῶθʼ ἃ πρῶτα βούλομαι
δίδαξον, εἰ ζῶνθʼ Ἡρακλῆ προσδέξομαι.
ἔγωγέ τοι σφʼ ἔλειπον ἰσχύοντά τε
235
καὶ ζῶντα καὶ θάλλοντα κ οὐ νόσῳ βαρύν.
ποῦ γῆς; πατρῴας εἴτε βαρβάρου; λέγε.
ἀκτή τις ἔστʼ Εὐβοιίς, ἔνθʼ ὁρίζεται
βωμοὺς τέλη τʼ ἔγκαρπα Κηναίῳ Διί.
εὐκταῖα φαίνων ἢ ἀπὸ μαντείας τινός;
240
εὐχαῖς ὅθʼ ᾕρει τῶνδʼ ἀνάστατον δορὶ
χώραν γυναικῶν ὧν ὁρᾷς ἐν ὄμμασιν.
αὗται δέ, πρὸς θεῶν, τοῦ ποτʼ εἰσὶ καὶ τίνες;
οἰκτραὶ γάρ, εἰ μὴ ξυμφοραὶ κλέπτουσί με.
ταύτας ἐκεῖνος Εὐρύτου πέρσας πόλιν
245
ἐξείλεθʼ αὑτῷ κτῆμα καὶ θεοῖς κριτόν.
ἦ κἀπὶ ταύτῃ τῇ πόλει τὸν ἄσκοπον
χρόνον βεβὼς ἦν ἡμερῶν ἀνήριθμον;
οὔκ, ἀλλὰ τὸν μὲν πλεῖστον ἐν Λυδοῖς χρόνον
κατείχεθʼ, ὥς φησʼ αὐτός, οὐκ ἐλεύθερος,
250
ἀλλʼ ἐμποληθείς· τοῦ λόγου δʼ οὐ χρὴ φθόνον,
γύναι, προσεῖναι, Ζεὺς ὅτου πράκτωρ φανῇ.
κεῖνος δὲ πραθεὶς Ὀμφάλῃ τῇ βαρβάρῳ
ἐνιαυτὸν ἐξέπλησεν, ὡς αὐτὸς λέγει.
χοὔτως ἐδήχθη τοῦτο τοὔνειδος λαβὼν
255
ὥσθʼ ὅρκον αὑτῷ προσβαλὼν διώμοσεν,
ἦ μὴν τὸν ἀγχιστῆρα τοῦδε τοῦ πάθους
ξὺν παιδὶ καὶ γυναικὶ δουλώσειν ἔτι.
κοὐχ ἡλίωσε τοὔπος, ἀλλʼ ὅθʼ ἁγνὸς ἦν,
στρατὸν λαβὼν ἐπακτὸν ἔρχεται πόλιν
260
τὴν Εὐρυτείαν. τόνδε γὰρ μεταίτιον
μόνον βροτῶν ἔφασκε τοῦδʼ εἶναι πάθους·
ὃς αὐτὸν ἐλθόντʼ ἐς δόμους ἐφέστιον,
ξένον παλαιὸν ὄντα, πολλὰ μὲν λόγοις
ἐπερρόθησε, πολλὰ δʼ ἀτηρᾷ φρενί,
265
λέγων χεροῖν μὲν ὡς ἄφυκτʼ ἔχων βέλη
τῶν ὧν τέκνων λείποιτο πρὸς τόξου κρίσιν,
φωνεῖ δὲ δοῦλος ἀνδρὸς ὡς ἐλευθέρου
ῥαίοιτο· δείπνοις δʼ ἡνίκʼ ἦν ᾠνωμένος,
ἔρριψεν ἐκτὸς αὐτόν. ὧν ἔχων χόλον,
270
ὡς ἵκετʼ αὖθις Ἴφιτος Τιρυνθίαν
πρὸς κλιτύν, ἵππους νομάδας ἐξιχνοσκοπῶν,
τότʼ ἄλλοσʼ αὐτὸν ὄμμα, θατέρᾳ δὲ νοῦν
ἔχοντʼ, ἀπʼ ἄκρας ἧκε πυργώδους πλακός.
ἔργου δʼ ἕκατι τοῦδε μηνίσας ἄναξ
275
ὁ τῶν ἁπάντων Ζεὺς πατὴρ Ὀλύμπιος
πρατόν νιν ἐξέπεμψεν οὐδʼ ἠνέσχετο,
ὁθούνεκʼ αὐτὸν μοῦνον ἀνθρώπων δόλῳ
ἔκτεινεν· εἰ γὰρ ἐμφανῶς ἠμύνατο,
Ζεύς τἂν συνέγνω ξὺν δίκῃ χειρουμένῳ·
280
ὕβριν γὰρ οὐ στέργουσιν οὐδὲ δαίμονες.
κεῖνοι δʼ ὑπερχλίοντες ἐκ γλώσσης κακῆς
αὐτοὶ μὲν Ἅιδου πάντες εἴσʼ οἰκήτορες,
πόλις δὲ δούλη· τάσδε δʼ ἅσπερ εἰσορᾷς
ἐξ ὀλβίων ἄζηλον εὑροῦσαι βίον
285
χωροῦσι πρὸς σέ· ταῦτα γὰρ πόσις τε σὸς
ἐφεῖτʼ, ἐγὼ δὲ πιστὸς ὢν κείνῳ τελῶ.
αὐτὸν δʼ ἐκεῖνον, εὖτʼ ἂν ἁγνὰ θύματα
ῥέξῃ πατρῴῳ Ζηνὶ τῆς ἁλώσεως,
φρόνει νιν ὡς ἥξοντα· τοῦτο γὰρ λόγου
290
πολλοῦ καλῶς λεχθέντος ἥδιστον κλύειν.
ἄνασσα, νῦν σοι τέρψις ἐμφανὴς κυρεῖ,
τῶν μὲν παρόντων, τὰ δὲ πεπυσμένῃ λόγῳ.
πῶς δʼ οὐκ ἐγὼ χαίροιμʼ ἄν, ἀνδρὸς εὐτυχῆ
κλύουσα πρᾶξιν τήνδε, πανδίκῳ φρενί;
295
πολλή ʼστʼ ἀνάγκη τῇδε τοῦτο συντρέχειν.
ὅμως δʼ ἔνεστι τοῖσιν εὖ σκοπουμένοις
ταρβεῖν τὸν εὖ πράσσοντα, μὴ σφαλῇ ποτε.
ἐμοὶ γὰρ οἶκτος δεινὸς εἰσέβη, φίλαι,
ταύτας ὁρώσῃ δυσπότμους ἐπὶ ξένης
300
χώρας ἀοίκους ἀπάτοράς τʼ ἀλωμένας,
αἳ πρὶν μὲν ἦσαν ἐξ ἐλευθέρων ἴσως
ἀνδρῶν, τανῦν δὲ δοῦλον ἴσχουσιν βίον.
ὦ Ζεῦ τροπαῖε, μή ποτʼ εἰσίδοιμί σε
πρὸς τοὐμὸν οὕτω σπέρμα χωρήσαντά ποι,
305
μηδʼ, εἴ τι δράσεις, τῆσδέ γε ζώσης ἔτι.
οὕτως ἐγὼ δέδοικα τάσδʼ ὁρωμένη.
ὦ δυστάλαινα, τίς ποτʼ εἶ νεανίδων;
ἄνανδρος ἢ τεκνοῦσσα; πρὸς μὲν γὰρ φύσιν
πάντων ἄπειρος τῶνδε, γενναία δέ τις.
310
Λίχα, τίνος ποτʼ ἐστὶν ἡ ξένη βροτῶν;
τίς ἡ τεκοῦσα, τίς δʼ ὁ φιτύσας πατήρ;
ἔξειπʼ· ἐπεί νιν τῶνδε πλεῖστον ᾤκτισα
βλέπουσʼ, ὅσῳπερ καὶ φρονεῖν οἶδεν μόνη.
τί δʼ οἶδʼ ἐγώ, τί δʼ ἄν με καὶ κρίνοις; ἴσως
315
γέννημα τῶν ἐκεῖθεν οὐκ ἐν ὑστάτοις.
μὴ τῶν τυράννων; Εὐρύτου σπορά τις ἦν;
οὐκ οἶδα· καὶ γὰρ οὐδʼ ἀνιστόρουν μακράν.
οὐδʼ ὄνομα πρός του τῶν ξυνεμπόρων ἔχεις;
ἥκιστα· σιγῇ τοὐμὸν ἔργον ἤνυτον.
320
εἴπʼ, ὦ τάλαινʼ, ἀλλʼ ἡμὶν ἐκ σαυτῆς, ἐπεὶ
καὶ ξυμφορά τοι μὴ εἰδέναι σέ γʼ ἥτις εἶ.
οὔ τἄρα τῷ γε πρόσθεν οὐδὲν ἐξ ἴσου
χρόνῳ διήσει γλῶσσαν, ἥτις οὐδαμὰ
προύφηνεν οὔτε μείζονʼ οὔτʼ ἐλάσσονα,
325
ἀλλʼ αἰὲν ὠδίνουσα συμφορᾶς βάρος
δακρυρροεῖ δύστηνος, ἐξ ὅτου πάτραν
διήνεμον λέλοιπεν· ἡ δέ τοι τύχη
κακὴ μὲν αὐτῇ γʼ, ἀλλὰ συγγνώμην ἔχει.
ἡ δʼ οὖν ἐάσθω, καὶ πορευέσθω στέγας
330
οὕτως ὅπως ἥδιστα, μηδὲ πρὸς κακοῖς
τοῖς οὖσιν ἄλλην πρός γʼ ἐμοῦ λύπην λάβῃ·
ἅλις γὰρ ἡ παροῦσα. πρὸς δὲ δώματα
χωρῶμεν ἤδη πάντες, ὡς σύ θʼ οἷ θέλεις
σπεύδῃς, ἐγώ τε τἄνδον ἐξαρκῆ τιθῶ.
335
αὐτοῦ γε πρῶτον βαιὸν ἀμμείνασʼ, ὅπως
μάθῃς ἄνευ τῶνδʼ, οὕστινάς τʼ ἄγεις ἔσω,
ὧν τʼ οὐδὲν εἰσήκουσας ἐκμάθῃς ἃ δεῖ·
τούτων ἔχω γὰρ πάντʼ ἐπιστήμην ἐγώ.
τί δʼ ἐστί; τοῦ με τήνδʼ ἐφίστασαι βάσιν;
340
σταθεῖσʼ ἄκουσον· καὶ γὰρ οὐδὲ τὸν πάρος
μῦθον μάτην ἤκουσας, οὐδὲ νῦν δοκῶ.
πότερον ἐκείνους δῆτα δεῦρʼ αὖθις πάλιν
καλῶμεν, ἢ ʼμοὶ ταῖσδέ τʼ ἐξειπεῖν θέλεις;
σοὶ ταῖσδέ τʼ οὐδὲν εἴργεται, τούτους δʼ ἔα.
345
καὶ δὴ βεβᾶσι, χὠ λόγος σημαινέτω.
ἁ νὴρ ὅδʼ οὐδὲν ὧν ἔλεξεν ἀρτίως
φωνεῖ δίκης ἐς ὀρθόν, ἀλλʼ ἢ νῦν κακὸς
ἢ πρόσθεν οὐ δίκαιος ἄγγελος παρῆν.
τί φής; σαφῶς μοι φράζε πᾶν ὅσον νοεῖς.
350
ἃ μὲν γὰρ ἐξείρηκας ἀγνοία μʼ ἔχει.
τούτου λέγοντος τ ἀνδρὸς εἰσήκουσʼ ἐγώ,
πολλῶν παρόντων μαρτύρων, ὡς τῆς κόρης
ταύτης ἕκατι κεῖνος Εὔρυτόν θʼ ἕλοι
τήν θʼ ὑψίπυργον Οἰχαλίαν, Ἔρως δέ νιν
355
μόνος θεῶν θέλξειεν αἰχμάσαι τάδε,
οὐ τἀπὶ Λυδοῖς οὐδʼ ὑπʼ Ὀμφάλῃ πόνων
λατρεύματʼ οὐδʼ ὁ ῥιπτὸς Ἰφίτου μόρος·
ὃν νῦν παρώσας οὗτος ἔμπαλιν λέγει.
ἀλλʼ ἡνίκʼ οὐκ ἔπειθε τὸν φυτοσπόρον
360
τὴν παῖδα δοῦναι, κρύφιον ὡς ἔχοι λέχος,
ἔγκλημα μικρὸν αἰτίαν θʼ ἑτοιμάσας
ἐπιστρατεύει πατρίδα τὴν ταύτης, ἐν ᾗ
τὸν Εὔρυτον τόνδʼ εἶπε δεσπόζειν θρόνων,
κτείνει τʼ ἄνακτα πατέρα τῆσδε καὶ πόλιν
365
ἔπερσε. καὶ νῦν, ὡς ὁρᾷς, ἥκει δόμους
ὡς τούσδε πέμπων οὐκ ἀφροντίστως, γύναι,
οὐδʼ ὥστε δούλην· μηδὲ προσδόκα τόδε·
οὐδʼ εἰκός, εἴπερ ἐντεθέρμανται πόθῳ.
ἔδοξεν οὖν μοι πρὸς σὲ δηλῶσαι τὸ πᾶν,
370
δέσποινʼ, ὃ τοῦδε τυγχάνω μαθὼν πάρα.
καὶ ταῦτα πολλοὶ πρὸς μέσῃ Τραχινίων
ἀγορᾷ συνεξήκουον ὡσαύτως ἐμοί,
ὥστʼ ἐξελέγχειν· εἰ δὲ μὴ λέγω φίλα,
οὐχ ἥδομαι, τὸ δʼ ὀρθὸν ἐξείρηχʼ ὅμως.
375
οἴμοι τάλαινα, ποῦ ποτʼ εἰμὶ πράγματος;
τίνʼ εἰσδέδεγμαι πημονὴν ὑπόστεγον
λαθραῖον; ὦ δύστηνος· ἆρʼ ἀνώνυμος
πέφυκεν, ὥσπερ οὑπάγων διώμνυτο;
ἦ κάρτα λαμπρὰ καὶ κατʼ ὄνομα καὶ φύσιν,
380
πατρὸς μὲν οὖσα γένεσιν Εὐρύτου ποτὲ
Ἰόλη ʼκαλεῖτο, τῆς ἐκεῖνος οὐδαμὰ
βλάστας ἐφώνει, δῆθεν οὐδὲν ἱστορῶν.
ὄλοιντο — μή τι πάντες οἱ κακοί, τὰ δὲ
λαθραῖʼ ὃς ἀσκεῖ μὴ πρέποντʼ αὐτῷ κακά.
385
τί χρὴ ποεῖν, γυναῖκες; ὡς ἐγὼ λόγοις
τοῖς νῦν παροῦσιν ἐκπεπληγμένη κυρῶ.
πεύθου μολοῦσα τ ἀνδρός, ὡς τάχʼ ἂν σαφῆ
λέξειεν, εἴ νιν πρὸς βίαν κρίνειν θέλοις.
ἀλλʼ εἶμι· καὶ γὰρ οὐκ ἀπὸ γνώμης λέγεις.
390
ἡμεῖς δὲ προσμένωμεν; ἢ τί χρὴ ποεῖν;
μίμνʼ, ὡς ὅδʼ ἀνὴρ οὐκ ἐμῶν ὑπʼ ἀγγέλων,
ἀλλʼ αὐτόκλητος ἐκ δόμων πορεύεται.
τί χρή, γύναι, μολόντα μʼ Ἡρακλεῖ λέγειν;
δίδαξον, ὡς ἕρποντος, ὡς ὁρᾷς, ἐμοῦ.
395
ὡς ἐκ ταχείας σὺν χρόνῳ βραδεῖ μολὼν
ᾄσσεις, πρὶν ἡμᾶς κἀννεώσασθαι λόγους.
ἀλλʼ εἴ τι χρῄζεις ἱστορεῖν, πάρειμʼ ἐγώ.
ἦ καὶ τὸ πιστὸν τῆς ἀληθείας νέμεις;
ἴστω μέγας Ζεύς, ὧν γʼ ἂν ἐξειδὼς κυρῶ.
400
τίς ἡ γυνὴ δῆτʼ ἐστὶν ἣν ἥκεις ἄγων;
Εὐβοιίς· ὧν δʼ ἔβλαστεν οὐκ ἔχω λέγειν.
οὗτος, βλέφʼ ὧδε· πρὸς τίνʼ ἐννέπειν δοκεῖς;
σὺ δʼ εἰς τί δή με τοῦτʼ ἐρωτήσας ἔχεις;
τόλμησον εἰπεῖν, εἰ φρονεῖς, ὅ σʼ ἱστορῶ.
405
πρὸς τὴν κρατοῦσαν Δῃάνειραν, Οἰνέως
κόρην δάμαρτά θʼ Ἡρακλέους, εἰ μὴ κυρῶ
λεύσσων μάταια, δεσπότιν τε τὴν ἐμήν.
τοῦτʼ αὔτʼ ἔχρῃζον, τοῦτό σου μαθεῖν· λέγεις δέσποιναν εἶναι τήνδε σήν;
δίκαια γάρ.
410
τί δῆτα; ποίαν ἀξιοῖς δοῦναι δίκην,
ἢν εὑρεθῇς ἐς τήνδε μὴ δίκαιος ὤν;
πῶς μὴ δίκαιος; τί ποτε ποικίλας ἔχεις;
οὐδέν· σὺ μέντοι κάρτα τοῦτο δρῶν κυρεῖς.
ἄπειμι· μῶρος δʼ ἦ πάλαι κλύων σέθεν.
415
οὔ, πρίν γʼ ἂν εἴπῃς ἱστορούμενος βραχύ.
λέγʼ, εἴ τι χρῄζεις· καὶ γὰρ οὐ σιγηλὸς εἶ.
τὴν αἰχμάλωτον, ἣν ἔπεμψας ἐς δόμους, κάτοισθα δήπου;
φημί· πρὸς τί δʼ ἱστορεῖς;
οὔκουν σὺ ταύτην, ἣν ὑπʼ ἀγνοίας ὁρᾷς,
420
Ἰόλην ἔφασκες Εὐρύτου σπορὰν ἄγειν;
ποίοις ἐν ἀνθρώποισι; τίς πόθεν μολὼν
σοὶ μαρτυρήσει ταῦτʼ ἐμοῦ κλύειν πάρα;
πολλοῖσιν ἀστῶν· ἐν μέσῃ Τραχινίων
ἀγορᾷ πολύς σου ταῦτά γʼ εἰσήκουσʼ ὄχλος.
425
κλύειν γʼ ἔφασκον· ταὐτὸ δʼ οὐχὶ γίγνεται
δόκησιν εἰπεῖν κἀξακριβῶσαι λόγον.
ποίαν δόκησιν; οὐκ ἐπώμοτος λέγων
δάμαρτʼ ἔφασκες Ἡρακλεῖ ταύτην ἄγειν;
ἐγὼ δάμαρτα; πρὸς θεῶν, φράσον, φίλη
430
δέσποινα, τόνδε τίς ποτʼ ἐστὶν ὁ ξένος.
ὃς σοῦ παρὼν ἤκουσεν, ὡς ταύτης πόθῳ
πόλις δαμείη πᾶσα, κοὐχ ἡ Λυδία
πέρσειεν αὐτήν, ἀλλʼ ὁ τῆσδʼ ἔρως φανείς.
ἅ νθρωπος, ὦ δέσποινʼ, ἀποστήτω· τὸ γὰρ
435
νοσοῦντι ληρεῖν ἀνδρὸς οὐχὶ σώφρονος.
μή, πρός σε τοῦ κατʼ ἄκρον Οἰταῖον νάπος
Διὸς καταστράπτοντος, ἐκκλέψῃς λόγον.
οὐ γὰρ γυναικὶ τοὺς λόγους ἐρεῖς κακῇ
οὐδʼ ἥτις οὐ κάτοιδε τἀνθρώπων, ὅτι
440
χαίρειν πέφυκεν οὐχὶ τοῖς αὐτοῖς ἀεί.
Ἔρωτι μέν νυν ὅστις ἀντανίσταται
πύκτης ὅπως ἐς χεῖρας, οὐ καλῶς φρονεῖ·
οὗτος γὰρ ἄρχει καὶ θεῶν ὅπως θέλει,
κἀμοῦ γε· πῶς δʼ οὐ χἀτέρας οἵας γʼ ἐμοῦ;
445
ὥστʼ εἴ τι τὠμῷ τʼ ἀνδρὶ τῇδε τῇ νόσῳ
ληφθέντι μεμπτός εἰμι, κάρτα μαίνομαι,
ἢ τῇδε τῇ γυναικὶ τῇ μεταιτίᾳ
τοῦ μηδὲν αἰσχροῦ μηδʼ ἐμοὶ κακοῦ τινος.
οὐκ ἔστι ταῦτʼ· ἀλλʼ εἰ μὲν ἐκ κείνου μαθὼν
450
ψεύδει, μάθησιν οὐ καλὴν ἐκμανθάνεις.
εἰ δʼ αὐτὸς αὑτὸν ὧδε παιδεύεις, ὅταν
θέλῃς γενέσθαι χρηστός, ὀφθήσει κακός.
ἀλλʼ εἰπὲ πᾶν τἀληθές· ὡς ἐλευθέρῳ
ψευδεῖ καλεῖσθαι κὴρ πρόσεστιν οὐ καλή.
455
ὅπως δὲ λήσεις, οὐδὲ τοῦτο γίγνεται·
πολλοὶ γὰρ οἷς εἴρηκας, οἳ φράσουσʼ ἐμοί.
κ εἰ μὲν δέδοικας, οὐ καλῶς ταρβεῖς, ἐπεὶ
τὸ μὴ πυθέσθαι, τοῦτό μʼ ἀλγύνειεν ἄν·
τὸ δʼ εἰδέναι τί δεινόν; οὐχὶ χἀτέρας
460
πλείστας ἀνὴρ εἷς Ἡρακλῆς ἔγημε δή;
κοὔπω τις αὐτῶν ἔκ γʼ ἐμοῦ λόγον κακὸν
ἠνέγκατʼ οὐδʼ ὄνειδος· ἥδε τʼ οὐδʼ ἂν εἰ
κάρτʼ ἐντακείη τῷ φιλεῖν, ἐπεί σφʼ ἐγὼ
ᾤκτιρα δὴ μάλιστα προσβλέψασʼ, ὅτι
465
τὸ κάλλος αὐτῆς τὸν βίον διώλεσεν,
καὶ γῆν πατρῴαν οὐχ ἑκοῦσα δύσμορος
ἔπερσε κἀδούλωσεν. ἀλλὰ ταῦτα μὲν
ῥείτω κατʼ οὖρον· σοὶ δʼ ἐγὼ φράζω κακὸν
πρὸς ἄλλον εἶναι, πρὸς δʼ ἔμʼ ἀψευδεῖν ἀεί.
470
πείθου λεγούσῃ χρηστά, κ οὐ μέμψει χρόνῳ
γυναικὶ τῇδε κἀπʼ ἐμοῦ κτήσει χάριν.
ἀλλʼ, ὦ φίλη δέσποινʼ, ἐπεί σε μανθάνω
θνητὴν φρονοῦσαν θνητὰ κοὐκ ἀγνώμονα,
πᾶν σοι φράσω τἀληθὲς οὐδὲ κρύψομαι.
475
ἔστιν γὰρ οὕτως ὥσπερ οὗτος ἐννέπει.
ταύτης ὁ δεινὸς ἵμερός ποθʼ Ἡρακλῆ
διῆλθε, καὶ τῆσδʼ εἵνεχʼ ἡ πολύφθορος
καθῃρέθη πατρῷος Οἰχαλία δόρει.
καὶ ταῦτα, δεῖ γὰρ καὶ τὸ πρὸς κείνου λέγειν,
480
οὔτʼ εἶπε κρύπτειν οὔτʼ ἀπηρνήθη ποτέ,
ἀλλʼ αὐτός, ὦ δέσποινα, δειμαίνων τὸ σὸν
μὴ στέρνον ἀλγύνοιμι τοῖσδε τοῖς λόγοις,
ἥμαρτον, εἴ τι τήνδʼ ἁμαρτίαν νέμεις.
ἐπεί γε μὲν δὴ πάντʼ ἐπίστασαι λόγον,
485
κείνου τε καὶ σὴν ἐξ ἴσου κοινὴν χάριν
καὶ στέργε τὴν γυναῖκα καὶ βούλου λόγους,
οὓς εἶπας ἐς τήνδʼ, ἐμπέδως εἰρηκέναι·
ὡς τἄλλʼ ἐκεῖνος πάντʼ ἀριστεύων χεροῖν
τοῦ τῆσδʼ ἔρωτος εἰς ἅπανθʼ ἥσσων ἔφυ.
490
ἀλλʼ ὧδε καὶ φρονοῦμεν ὥστε ταῦτα δρᾶν,
κοὔτοι νόσον γʼ ἐπακτὸν ἐξαρούμεθα,
θεοῖσι δυσμαχοῦντες. ἀλλʼ εἴσω στέγης
χωρῶμεν, ὡς λόγων τʼ ἐπιστολὰς φέρῃς,
ἅ τʼ ἀντὶ δώρων δῶρα χρὴ προσαρμόσαι,
495
καὶ ταῦτʼ ἄγῃς· κενὸν γὰρ οὐ δίκαιά σε
χωρεῖν προσελθόνθʼ ὧδε σὺν πολλῷ στόλῳ.
μέγα τι σθένος ἁ Κύπρις ἐκφέρεται νίκας ἀεί.
καὶ τὰ μὲν θεῶν
500
παρέβαν, καὶ ὅπως Κρονίδαν ἀπάτασεν οὐ λέγω,
οὐδὲ τὸν ἔννυχον Ἅιδαν
ἢ Ποσειδάωνα τινάκτορα γαίας·
ἀλλʼ ἐπὶ τάνδʼ ἄρʼ ἄκοιτιν
τίνες ἀμφίγυοι κατέβαν πρὸ γάμων,
505
τίνες πάμπληκτα παγκόνιτά τʼ ἐξῆλθον ἄεθλʼ ἀγώνων;
ὁ μὲν ἦν ποταμοῦ σθένος, ὑψίκερω τετραόρου
φάσμα ταύρου,
510
Ἀχελῷος ἀπʼ Οἰνιαδᾶν, ὁ δὲ Βακχίας ἀπὸ
ἦλθε παλίντονα Θήβας
τόξα καὶ λόγχας ῥόπαλόν τε τινάσσων,
παῖς Διός· οἳ τότʼ ἀολλεῖς
ἴσαν ἐς μέσον ἱέμενοι λεχέων·
515
μόνα δʼ εὔλεκτρος ἐν μέσῳ Κύπρις ῥαβδονόμει ξυνοῦσα.
τότʼ ἦν χερός, ἦν δὲ τόξων πάταγος,
ταυρείων τʼ ἀνάμιγδα κεράτων·
520
ἦν δʼ ἀμφίπλεκτοι κλίμακες,
ἦν δὲ μετώπων ὀλόεντα
πλήγματα, καὶ στόνος ἀμφοῖν.
ἁ δʼ εὐῶπις ἁβρὰ
τηλαυγεῖ παρʼ ὄχθῳ
525
ἧστο, τὸν ὃν προσμένουσʼ ἀκοίταν.
ἀγὼν δὲ μαργᾷ μὲν οἷα φράζω·
τὸ δʼ ἀμφινείκητον ὄμμα νύμφας
ἐλεινὸν ἀμμένει·
κἀπὸ ματρὸς ἄφαρ βέβακεν,
530
ὥστε πόρτις ἐρήμα.
ἦμος, φίλαι, κατʼ οἶκον ὁ ξένος θροεῖ
ταῖς αἰχμαλώτοις παισὶν ὡς ἐπʼ ἐξόδῳ,
τῆμος θυραῖος ἦλθον ὡς ὑμᾶς λάθρᾳ,
τὰ μὲν φράσουσα χερσὶν ἁτεχνησάμην,
535
τὰ δʼ οἷα πάσχω συγκατοικτιουμένη.
κόρην γάρ, οἶμαι δʼ οὐκέτʼ, ἀλλʼ ἐζευγμένην,
παρεισδέδεγμαι φόρτον ὥστε ναυτίλος,
λωβητὸν ἐμπόλημα τῆς ἐμῆς φρενός.
καὶ νῦν δύʼ οὖσαι μίμνομεν μιᾶς ὑπὸ
540
χλαίνης ὑπαγκάλισμα. τοιάδʼ Ἡρακλῆς,
ὁ πιστὸς ἡμῖν κἀγαθὸς καλούμενος,
οἰκούριʼ ἀντέπεμψε τοῦ μακροῦ χρόνου.
ἐγὼ δὲ θυμοῦσθαι μὲν οὐκ ἐπίσταμαι
νοσοῦντι κείνῳ πολλὰ τῇδε τῇ νόσῳ·
545
τὸ δʼ αὖ ξυνοικεῖν τῇδʼ ὁμοῦ τίς ἂν γυνὴ
δύναιτο, κοινωνοῦσα τῶν αὐτῶν γάμων;
ὁρῶ γὰρ ἥβην τὴν μὲν ἕρπουσαν πρόσω,
τὴν δὲ φθίνουσαν· ὧν ἀφαρπάζειν φιλεῖ
ὀφθαλμὸς ἄνθος, τῶν δʼ ὑπεκτρέπει πόδα.
550
ταῦτʼ οὖν φοβοῦμαι μὴ πόσις μὲν Ἡρακλῆς
ἐμὸς καλῆται, τῆς νεωτέρας δʼ ἀνήρ.
ἀλλʼ οὐ γάρ, ὥσπερ εἶπον, ὀργαίνειν καλὸν
γυναῖκα νοῦν ἔχουσαν· ᾗ δʼ ἔχω, φίλαι,
λυτήριον λώφημα, τῇδʼ ὑμῖν φράσω.
555
ἦν μοι παλαιὸν δῶρον ἀρχαίου ποτὲ
θηρός, λέβητι χαλκέῳ κεκρυμμένον,
ὃ παῖς ἔτʼ οὖσα τοῦ δασυστέρνου παρὰ
Νέσσου φθίνοντος ἐκ φονῶν ἀνειλόμην,
ὃς τὸν βαθύρρουν ποταμὸν Εὔηνον βροτοὺς
560
μισθοῦ ʼπόρευε χερσίν, οὔτε πομπίμοις
κώπαις ἐρέσσων οὔτε λαίφεσιν νεώς.
ὃς κἀμέ, τὸν πατρῷον ἡνίκα στόλον
ξὺν Ἡρακλεῖ τὸ πρῶτον εὖνις ἑσπόμην,
φέρων ἐπʼ ὤμοις, ἡνίκʼ ἦ μέσῳ πόρῳ,
565
ψαύει ματαίαις χερσίν· ἐκ δʼ ἤυσʼ ἐγώ,
χὠ Ζηνὸς εὐθὺς παῖς ἐπιστρέψας χεροῖν
ἧκεν κομήτην ἰόν· ἐς δὲ πλεύμονας
στέρνων διερροίζησεν. ἐκθνῄσκων δʼ ὁ θὴρ
τοσοῦτον εἶπε· παῖ γέροντος Οἰνέως,
570
τοσόνδʼ ὀνήσει τῶν ἐμῶν, ἐὰν πίθῃ,
πορθμῶν, ὁθούνεχʼ ὑστάτην σʼ ἔπεμψʼ ἐγώ·
ἐὰν γὰρ ἀμφίθρεπτον αἷμα τῶν ἐμῶν
σφαγῶν ἐνέγκῃ χερσίν, ᾗ μελαγχόλους
ἔβαψεν ἰοὺς θρέμμα Λερναίας ὕδρας,
575
ἔσται φρενός σοι τοῦτο κηλητήριον
τῆς Ἡρακλείας, ὥστε μήτινʼ εἰσιδὼν
στέρξει γυναῖκα κεῖνος ἀντὶ σοῦ πλέον.
τοῦτʼ ἐννοήσασʼ, ὦ φίλαι, δόμοις γὰρ ἦν
κείνου θανόντος ἐγκεκλῃμένον καλῶς,
580
χιτῶνα τόνδʼ ἔβαψα, προσβαλοῦσʼ ὅσα
ζῶν κεῖνος εἶπε· καὶ πεπείρανται τάδε.
κακὰς δὲ τόλμας μήτʼ ἐπισταίμην ἐγὼ
μήτʼ ἐκμάθοιμι, τάς τε τολμώσας στυγῶ·
φίλτροις δʼ ἐάν πως τήνδʼ ὑπερβαλώμεθα
585
τὴν παῖδα καὶ θέλκτροισι τοῖς ἐφʼ Ἡρακλεῖ,
μεμηχάνηται τοὔργον, εἴ τι μὴ δοκῶ
πράσσειν μάταιον· εἰ δὲ μή, πεπαύσομαι.
ἀλλʼ εἴ τις ἐστὶ πίστις ἐν τοῖς δρωμένοις,
δοκεῖς παρʼ ἡμῖν οὐ βεβουλεῦσθαι κακῶς.
590
οὕτως ἔχει γʼ ἡ πίστις, ὡς τὸ μὲν δοκεῖν
ἔνεστι, πείρᾳ δʼ οὐ προσωμίλησά πω·
ἀλλʼ εἰδέναι χρὴ δρῶσαν, ὡς οὐδʼ εἰ δοκεῖς
ἔχειν, ἔχοις ἂν γνῶμα, μὴ πειρωμένη.
ἀλλʼ αὐτίκʼ εἰσόμεσθα, τόνδε γὰρ βλέπω
595
θυραῖον ἤδη· διὰ τάχους δʼ ἐλεύσεται.
μόνον παρʼ ὑμῶν εὖ στεγοίμεθʼ· ὡς σκότῳ
κἂν αἰσχρὰ πράσσῃς, οὔποτʼ αἰσχύνῃ πεσεῖ.
τί χρὴ ποεῖν; σήμαινε, τέκνον Οἰνέως,
ὡς ἐσμὲν ἤδη τῷ μακρῷ χρόνῳ βραδεῖς.
600
ἀλλʼ αὐτὰ δή σοι ταῦτα καὶ πράσσω, Λίχα,
ἕως σὺ ταῖς ἔσωθεν ἠγορῶ ξέναις,
ὅπως φέρῃς μοι τόνδε ταναϋφῆ πέπλον,
δώρημʼ ἐκείνῳ τ ἀνδρὶ τῆς ἐμῆς χερός.
διδοὺς δὲ τόνδε φράζʼ ὅπως μηδεὶς βροτῶν
605
κείνου πάροιθεν ἀμφιδύσεται χροΐ,
μηδʼ ὄψεταί νιν μήτε φέγγος ἡλίου
μήθʼ ἕρκος ἱερὸν μήτʼ ἐφέστιον σέλας,
πρὶν κεῖνος αὐτὸν φανερὸς ἐμφανῶς σταθεὶς
δείξῃ θεοῖσιν ἡμέρᾳ ταυροσφάγῳ.
610
οὕτω γὰρ ηὔγμην, εἴ ποτʼ αὐτὸν ἐς δόμους
ἴδοιμι σωθέντʼ ἢ κλύοιμι πανδίκως,
στελεῖν χιτῶνι τῷδε καὶ φανεῖν θεοῖς
θυτῆρα καινῷ καινὸν ἐν πεπλώματι.
καὶ τῶνδʼ ἀποίσεις σῆμʼ, ὃ κεῖνος εὐμαθὲς
615
σφραγῖδος ἕρκει τῷδʼ ἐπὸν μαθήσεται.
ἀλλʼ ἕρπε, καὶ φύλασσε πρῶτα μὲν νόμον,
τὸ μὴ ʼπιθυμεῖν πομπὸς ὢν περισσὰ δρᾶν·
ἔπειθʼ ὅπως ἂν ἡ χάρις κείνου τέ σοι
κἀμοῦ ξυνελθοῦσʼ ἐξ ἁπλῆς διπλῆ φανῇ.
620
ἀλλʼ εἴπερ Ἑρμοῦ τήνδε πομπεύω τέχνην
βέβαιον, οὔ τι μὴ σφαλῶ γʼ ἐν σοί ποτε,
τὸ μὴ οὐ τόδʼ ἄγγος ὡς ἔχει δεῖξαι φέρων,
λόγων τε πίστιν ὧν λέγεις ἐφαρμόσαι.
στείχοις ἂν ἤδη· καὶ γὰρ ἐξεπίστασαι
625
τά γʼ ἐν δόμοισιν ὡς ἔχοντα τυγχάνει.
ἐπίσταμαί τε καὶ φράσω σεσωσμένα.
ἀλλʼ οἶσθα μὲν δὴ καὶ τὰ τῆς ξένης ὁρῶν
προσδέγματʼ, αὐτὴν ὡς ἐδεξάμην φίλως.
ὥστʼ ἐκπλαγῆναι τοὐμὸν ἡδονῇ κέαρ.
630
τί δῆτʼ ἂν ἄλλο γʼ ἐννέποις; δέδοικα γὰρ
μὴ πρῲ λέγοις ἂν τὸν πόθον τὸν ἐξ ἐμοῦ,
πρὶν εἰδέναι τἀκεῖθεν εἰ ποθούμεθα.
ὦ ναύλοχα καὶ πετραῖα
θερμὰ λουτρὰ καὶ πάγους
635
Οἴτας παραναιετάοντες, οἵ τε μέσσαν Μηλίδα πὰρ λίμναν
χρυσαλακάτου τʼ ἀκτὰν κόρας,
ἔνθʼ Ἑλλάνων ἀγοραὶ
Πυλάτιδες κλέονται·
640
ὁ καλλιβόας τάχʼ ὑμῖν
αὐλὸς οὐκ ἀναρσίαν
ἀχῶν καναχὰν ἐπάνεισιν, ἀλλὰ θείας ἀντίλυρον μούσας.
ὁ γὰρ Διὸς Ἀλκμήνας κόρος
645
σοῦται πάσας ἀρετᾶς
λάφυρʼ ἔχων ἐπʼ οἴκους·
ὃν ἀπόπτολιν εἴχομεν παντᾷ,
δυοκαιδεκάμηνον ἀμμένουσαι
χρόνον, πελάγιον, ἴδριες οὐδέν·
650
ἁ δέ οἱ φίλα δάμαρ
τάλαιναν δυστάλαινα καρδίαν
πάγκλαυτος αἰὲν ὤλλυτο·
νῦν δʼ Ἄρης οἰστρηθεὶς
ἐξέλυσʼ ἐπίπονον ἁμέραν.
655
ἀφίκοιτʼ ἀφίκοιτο· μὴ σταίη
πολύκωπον ὄχημα ναὸς αὐτῷ,
πρὶν τάνδε πρὸς πόλιν ἀνύσειε,
νασιῶτιν ἑστίαν
ἀμείψας, ἔνθα κλῄζεται θυτήρ·
660
ὅθεν μόλοι πανίμερος,
τᾶς πειθοῦς παγχρίστῳ
συγκραθεὶς ἐπὶ προφάσει φάρους.
γυναῖκες, ὡς δέδοικα μὴ περαιτέρω
πεπραγμένʼ ᾖ μοι πάνθʼ ὅσʼ ἀρτίως ἔδρων.
665
τί δʼ ἔστι, Δῃάνειρα, τέκνον Οἰνέως;
οὐκ οἶδʼ· ἀθυμῶ δʼ, εἰ φανήσομαι τάχα
κακὸν μέγʼ ἐκπράξασʼ ἀπʼ ἐλπίδος καλῆς.
οὐ δή τι τῶν σῶν Ἡρακλεῖ δωρημάτων;
μάλιστά γʼ, ὥστε μήποτʼ ἂν προθυμίαν
670
ἄδηλον ἔργου τῳ παραινέσαι λαβεῖν.
δίδαξον, εἰ διδακτόν, ἐξ ὅτου φοβεῖ.
τοιοῦτον ἐκβέβηκεν οἷον, ἢν φράσω,
γυναῖκες, ὑμᾶς θαῦμʼ ἀνέλπιστον μαθεῖν.
ᾧ γὰρ τὸν ἐνδυτῆρα πέπλον ἀρτίως
675
ἔχριον, ἀργὴς οἰὸς εὐέρου πόκος,
τοῦτʼ ἠφάνισται διάβορον πρὸς οὐδενὸς
τῶν ἔνδον, ἀλλʼ ἐδεστὸν ἐξ αὑτοῦ φθίνει,
καὶ ψῇ κατʼ ἄκρας σπιλάδος· ὡς δʼ εἰδῇς ἅπαν,
ᾗ τοῦτʼ ἐπράχθη, μείζονʼ ἐκτενῶ λόγον.
680
ἐγὼ γὰρ ὧν ὁ θήρ με Κένταυρος, πονῶν
πλευρὰν πικρᾷ γλωχῖνι, προυδιδάξατο
παρῆκα θεσμῶν οὐδέν, ἀλλʼ ἐσῳζόμην
χαλκῆς ὅπως δύσνιπτον ἐκ δέλτου γραφήν.
καί μοι τάδʼ ἦν πρόρρητα καὶ τοιαῦτʼ ἔδρων·
685
τὸ φάρμακον τοῦτʼ ἄπυρον ἀκτῖνός τʼ ἀεὶ
θερμῆς ἄθικτον ἐν μυχοῖς σῴζειν ἐμέ,
ἕως νιν ἀρτίχριστον ἁρμόσαιμί που.
κἄδρων τοιαῦτα. νῦν δʼ, ὅτʼ ἦν ἐργαστέον,
ἔχρισα μὲν κατʼ οἶκον ἐν δόμοις κρυφῇ
690
μαλλῷ, σπάσασα κτησίου βοτοῦ λάχνην,
κἄθηκα συμπτύξασʼ ἀλαμπὲς ἡλίου
κοίλῳ ζυγάστρῳ δῶρον, ὥσπερ εἴδετε.
εἴσω δʼ ἀποστείχουσα δέρκομαι φάτιν
ἄφραστον, ἀξύμβλητον ἀνθρώπῳ μαθεῖν.
695
τὸ γὰρ κάταγμα τυγχάνω ῥίψασά πως
τῆς οἰός, ᾧ προύχριον, ἐς μέσην φλόγα,
ἀκτῖνʼ ἐς ἡλιῶτιν· ὡς δʼ ἐθάλπετο,
ῥεῖ πᾶν ἄδηλον καὶ κατέψηκται χθονί,
μορφῇ μάλιστʼ εἰκαστὸν ὥστε πρίονος
700
ἐκβρώματʼ ἂν βλέψειας ἐν τομῇ ξύλου.
τοιόνδε κεῖται προπετές· ἐκ δὲ γῆς, ὅθεν
προύκειτʼ, ἀναζέουσι θρομβώδεις ἀφροί,
γλαυκῆς ὀπώρας ὥστε πίονος ποτοῦ
χυθέντος εἰς γῆν Βακχίας ἀπʼ ἀμπέλου.
705
ὥστʼ οὐκ ἔχω τάλαινα ποῖ γνώμης πέσω·
ὁρῶ δέ μʼ ἔργον δεινὸν ἐξειργασμένην.
πόθεν γὰρ ἄν ποτʼ, ἀντὶ τοῦ θνῄσκων ὁ θὴρ
ἐμοὶ παρέσχʼ εὔνοιαν, ἧς ἔθνῃσχʼ ὕπερ;
οὐκ ἔστιν, ἀλλὰ τὸν βαλόντʼ ἀποφθίσαι
710
χρῄζων ἔθελγέ μʼ· ὧν ἐγὼ μεθύστερον,
ὅτʼ οὐκέτʼ ἀρκεῖ, τὴν μάθησιν ἄρνυμαι.
μόνη γὰρ αὐτόν, εἴ τι μὴ ψευσθήσομαι
γνώμης, ἐγὼ δύστηνος ἐξαποφθερῶ·
τὸν γὰρ βαλόντʼ ἄτρακτον οἶδα καὶ θεὸν
715
Χείρωνα πημήναντα, χὦνπερ ἂν θίγῃ,
φθείρει τὰ πάντα κνώδαλʼ· ἐκ δὲ τοῦδʼ ὅδε
σφαγῶν διελθὼν ἰὸς αἵματος μέλας
πῶς οὐκ ὀλεῖ καὶ τόνδε; δόξῃ γοῦν ἐμῇ.
καίτοι δέδοκται, κεῖνος εἰ σφαλήσεται,
720
ταύτῃ σὺν ὁρμῇ κἀμὲ συνθανεῖν ἅμα·
ζῆν γὰρ κακῶς κλύουσαν οὐκ ἀνασχετόν,
ἥτις προτιμᾷ μὴ κακὴ πεφυκέναι.
ταρβεῖν μὲν ἔργα δείνʼ ἀναγκαίως ἔχει,
τὴν δʼ ἐλπίδʼ οὐ χρὴ τῆς τύχης κρίνειν πάρος.
725
οὐκ ἔστιν ἐν τοῖς μὴ καλοῖς βουλεύμασιν
οὐδʼ ἐλπίς, ἥτις καὶ θράσος τι προξενεῖ.
ἀλλʼ ἀμφὶ τοῖς σφαλεῖσι μὴ ʼξ ἑκουσίας
ὀργὴ πέπειρα, τῆς σε τυγχάνειν πρέπει.
τοιαῦτα δʼ ἂν λέξειεν οὐχ ὁ τοῦ κακοῦ
730
κοινωνός, ἀλλʼ ᾧ μηδέν ἐστʼ οἴκοι βαρύ.
σιγᾶν ἂν ἁρμόζοι σε τὸν πλείω λόγον,
εἰ μή τι λέξεις παιδὶ τῷ σαυτῆς· ἐπεὶ
πάρεστι, μαστὴρ πατρὸς ὃς πρὶν ᾤχετο.
ὦ μῆτερ, ὡς ἂν ἐκ τριῶν σʼ ἓν εἱλόμην,
735
ἢ μηκέτʼ εἶναι ζῶσαν, ἢ σεσωσμένην
ἄλλου κεκλῆσθαι μητέρʼ, ἢ λῴους φρένας
τῶν νῦν παρουσῶν τῶνδʼ ἀμείψασθαί ποθεν.
τί δʼ ἐστίν, ὦ παῖ, πρός γʼ ἐμοῦ στυγούμενον;
τὸν ἄνδρα τὸν σὸν ἴσθι, τὸν δʼ ἐμὸν λέγω
740
πατέρα, κατακτείνασα τῇδʼ ἐν ἡμέρᾳ.
οἴμοι, τινʼ ἐξήνεγκας, ὦ τέκνον, λόγον;
ὃν οὐχ οἷόν τε μὴ οὐ τελεσθῆναι· τὸ γὰρ
φανθὲν τίς ἂν δύναιτʼ ἂν ἀγένητον ποεῖν;
πῶς εἶπας, ὦ παῖ; τοῦ παρʼ ἀνθρώπων μαθὼν
745
ἄζηλον οὕτως ἔργον εἰργάσθαι με φής;
αὐτὸς βαρεῖαν ξυμφορὰν ἐν ὄμμασιν
πατρὸς δεδορκὼς κ οὐ κατὰ γλῶσσαν κλύων.
ποῦ δʼ ἐμπελάζεις τ ἀνδρὶ καὶ παρίστασαι;
εἰ χρὴ μαθεῖν σε, πάντα δὴ φωνεῖν χρεών.
750
ὅθʼ εἷρπε κλεινὴν Εὐρύτου πέρσας πόλιν,
νίκης ἄγων τροπαῖα κἀκροθίνια,
ἀκτή τις ἀμφίκλυστος Εὐβοίας ἄκρον
Κήναιόν ἐστιν, ἔνθα πατρῴῳ Διὶ
βωμοὺς ὁρίζει τεμενίαν τε φυλλάδα·
755
οὗ νιν τὰ πρῶτʼ ἐσεῖδον ἄσμενος πόθῳ.
μέλλοντι δʼ αὐτῷ πολυθύτους τεύχειν σφαγὰς
κῆρυξ ἀπʼ οἴκων ἵκετʼ οἰκεῖος Λίχας,
τὸ σὸν φέρων δώρημα, θανάσιμον πέπλον·
ὃν κεῖνος ἐνδύς, ὡς σὺ προυξεφίεσο,
760
ταυροκτονεῖ μὲν δώδεκʼ ἐντελεῖς ἔχων
λείας ἀπαρχὴν βοῦς· ἀτὰρ τὰ πάνθʼ ὁμοῦ
ἑκατὸν προσῆγε συμμιγῆ βοσκήματα.
καὶ πρῶτα μὲν δείλαιος ἵλεῳ φρενί,
κόσμῳ τε χαίρων καὶ στολῇ, κατηύχετο·
765
ὅπως δὲ σεμνῶν ὀργίων ἐδαίετο
φλὸξ αἱματηρὰ κἀπὸ πιείρας δρυός,
ἱδρὼς ἀνῄει χρωτί, καὶ προσπτύσσεται
πλευραῖσιν ἀρτίκολλος, ὥστε τέκτονος,
χιτὼν ἅπαν κατʼ ἄρθρον· ἦλθε δʼ ὀστέων
770
ἀδαγμὸς ἀντίσπαστος· εἶτα φοινίας
ἐχθρᾶς ἐχίδνης ἰὸς ὣς ἐδαίνυτο.
ἐνταῦθα δὴ ʼβόησε τὸν δυσδαίμονα
Λίχαν, τὸν οὐδὲν αἴτιον τοῦ σοῦ κακοῦ,
ποίαις ἐνέγκοι τόνδε μηχαναῖς πέπλον·
775
ὁ δʼ οὐδὲν εἰδὼς δύσμορος τὸ σὸν μόνης
δώρημʼ ἔλεξεν, ὥσπερ ἦν ἐσταλμένον.
κἀκεῖνος ὡς ἤκουσε καὶ διώδυνος
σπαραγμὸς αὐτοῦ πλευμόνων ἀνθήψατο,
μάρψας ποδός νιν, ἄρθρον ᾗ λυγίζεται,
780
ῥιπτεῖ πρὸς ἀμφίκλυστον ἐκ πόντου πέτραν·
κόμης δὲ λευκὸν μυελὸν ἐκραίνει, μέσου
κρατὸς διασπαρέντος αἵματός θʼ ὁμοῦ.
ἅπας δʼ ἀνηυφήμησεν οἰμωγῇ λεώς,
τοῦ μὲν νοσοῦντος, τοῦ δὲ διαπεπραγμένου·
785
κοὐδεὶς ἐτόλμα τ ἀνδρὸς ἀντίον μολεῖν.
ἐσπᾶτο γὰρ πέδονδε καὶ μετάρσιος,
βοῶν, ἰύζων· ἀμφὶ δʼ ἐκτύπουν πέτραι,
Λοκρῶν τʼ ὄρειοι πρῶνες Εὐβοίας τʼ ἄκραι.
ἐπεὶ δʼ ἀπεῖπε, πολλὰ μὲν τάλας χθονὶ
790
ῥίπτων ἑαυτόν, πολλὰ δʼ οἰμωγῇ βοῶν,
τὸ δυσπάρευνον λέκτρον ἐνδατούμενος
σοῦ τῆς ταλαίνης, καὶ τὸν Οἰνέως γάμον
οἷον κατακτήσαιτο λυμαντὴν βίου,
τότʼ ἐκ προσέδρου λιγνύος διάστροφον
795
ὀφθαλμὸν ἄρας εἶδέ μʼ ἐν πολλῷ στρατῷ
δακρυρροοῦντα, καί με προσβλέψας καλεῖ·
ὦ παῖ, πρόσελθε, μὴ φύγῃς τοὐμὸν κακόν,
μηδʼ εἴ σε χρὴ θανόντι συνθανεῖν ἐμοί·
ἀλλʼ ἆρον ἔξω, καὶ μάλιστα μέν με θὲς
800
ἐνταῦθʼ ὅπου με μή τις ὄψεται βροτῶν·
εἰ δʼ οἶκτον ἴσχεις, ἀλλά μʼ ἔκ γε τῆσδε γῆς
πόρθμευσον ὡς τάχιστα, μηδʼ αὐτοῦ θάνω.
τοσαῦτʼ ἐπισκήψαντος, ἐν μέσῳ σκάφει
θέντες σφε πρὸς γῆν τήνδʼ ἐκέλσαμεν μόλις
805
βρυχώμενον σπασμοῖσι· καί νιν αὐτίκα
ἢ ζῶντʼ ἐσόψεσθʼ ἢ τεθνηκότʼ ἀρτίως.
τοιαῦτα, μῆτερ, πατρὶ βουλεύσασʼ ἐμῷ
καὶ δρῶσʼ ἐλήφθης, ὧν σε ποίνιμος Δίκη
τίσαιτʼ Ἐρινύς τʼ. εἰ θέμις δʼ, ἐπεύχομαι·
810
θέμις δʼ, ἐπεί μοι τὴν θέμιν σὺ προύβαλες,
πάντων ἄριστον ἄνδρα τῶν ἐπὶ χθονὶ
κτείνασʼ, ὁποῖον ἄλλον οὐκ ὄψει ποτέ.
τί σῖγʼ ἀφέρπεις; οὐ κάτοισθʼ ὁθούνεκα
ξυνηγορεῖς σιγῶσα τῷ κατηγόρῳ;
815
ἐᾶτʼ ἀφέρπειν· οὖρος ὀφθαλμῶν ἐμῶν
αὐτῇ γένοιτʼ ἄπωθεν ἑρπούσῃ καλός.
ὄγκον γὰρ ἄλλως ὀνόματος τί δεῖ τρέφειν
μητρῷον, ἥτις μηδὲν ὡς τεκοῦσα δρᾷ;
ἀλλʼ ἑρπέτω χαίρουσα· τὴν δὲ τέρψιν ἣν
820
τὠμῷ δίδωσι πατρί, τήνδʼ αὐτὴ λάβοι.
ἴδʼ οἷον, ὦ παῖδες, προσέμιξεν ἄφαρ
τοὔπος τὸ θεοπρόπον ἡμῖν
τᾶς παλαιφάτου προνοίας,
ὅ τʼ ἔλακεν, ὁπότε τελεόμηνος ἐκφέροι
825
δωδέκατος ἄροτος, ἀναδοχὰν τελεῖν πόνων
τῷ Διὸς αὐτόπαιδι· καὶ τάδʼ ὀρθῶς
ἔμπεδα κατουρίζει. πῶς γὰρ ἂν ὁ μὴ λεύσσων
830
ἔτι ποτʼ ἔτʼ ἐπίπονον πόνων ἔχοι θανὼν λατρείαν;
εἰ γάρ σφε Κενταύρου φονίᾳ νεφέλᾳ
χρίει δολοποιὸς ἀνάγκα
πλευρά, προστακέντος ἰοῦ,
ὃν τέκετο θάνατος, ἔτρεφε δʼ αἰόλος δράκων,
835
πῶς ὅδʼ ἂν ἀέλιον ἕτερον ἢ τανῦν ἴδοι,
δεινοτάτῳ μὲν ὕδρας προστετακὼς
φάσματι; μελαγχαίτα δʼ ἄμμιγά νιν αἰκίζει
840
Νέσσου ὑποφόνια δολιόμυθα κέντρʼ ἐπιζέσαντα.
ὧν ἅδʼ ἁ τλάμων ἄοκνος μεγάλαν προορῶσα
δόμοισι βλάβαν νέων
ἀΐσσουσαν γάμων τὰ μὲν αὐτὰ προσέβαλε, τὰ
δʼ ἀπʼ ἀλλόθρου
845
γνώμας μολόντʼ ὀλεθρίαισι συναλλαγαῖς
ἦ που ὀλοὰ στένει,
ἦ που ἀδινῶν χλωρὰν
τέγγει δακρύων ἄχναν.
850
ἁ δʼ ἐρχομένα μοῖρα προφαίνει δολίαν
καὶ μεγάλαν ἄταν.
ἔρρωγεν παγὰ δακρύων· κέχυται νόσος, ὦ πόποι,
οἷον ἀναρσίων
οὔπω Ἡρακλέους ἀγακλειτὸν ἐπέμολε πάθος οἰκτίσαι.
855
ἰὼ κελαινὰ λόγχα προμάχου δορός,
ἃ τότε θοὰν νύμφαν
ἄγαγες ἀπʼ αἰπεινᾶς
τάνδʼ Οἰχαλίας αἰχμᾷ·
860
ἁ δʼ ἀμφίπολος Κύπρις ἄναυδος φανερὰ
τῶνδʼ ἐφάνη πράκτωρ.
πότερον ἐγὼ μάταιος, ἢ κλύω τινὸς
οἴκτου διʼ οἴκων ἀρτίως ὁρμωμένου; τί φημι;
865
ἠχεῖ τις οὐκ ἄσημον, ἀλλὰ δυστυχῆ
κωκυτὸν εἴσω, καί τι καινίζει στέγη.
ξύνες δὲ
τήνδʼ ὡς κατηφὴς καὶ συνωφρυωμένη
870
χωρεῖ πρὸς ἡμᾶς γραῖα σημανοῦσά τι.
ὦ παῖδες, ὡς ἄρʼ ἡμὶν οὐ σμικρῶν κακῶν
ἦρξεν τὸ δῶρον Ἡρακλεῖ τὸ πόμπιμον.
τί δʼ, ὦ γεραιά, καινοποιηθὲν λέγεις;
βέβηκε Δῃάνειρα τὴν πανυστάτην
875
ὁδῶν ἁπασῶν ἐξ ἀκινήτου ποδός.
οὐ δή ποθʼ ὡς θανοῦσα;
876a
πάντʼ ἀκήκοας.
τέθνηκεν ἡ τάλαινα;
877a
δεύτερον κλύεις.
τάλαινʼ ὀλεθρία· τίνι τρόπῳ θανεῖν σφε φής;
σχετλιώτατά γε πρὸς πρᾶξιν.
880
εἰπὲ τῷ μόρῳ,
γύναι, ξυντρέχει.
αὑτὴν διηΐστωσε.
τίς θυμὸς ἢ τίνες νόσοι
τάνδʼ αἰχμᾷ βέλεος κακοῦ ξυνεῖλε; πως ἐμήσατο
885
πρὸς θανάτῳ θάνατον ἀνύσασα μόνα;
στονόεντος ἐν τομᾷ σιδάρου.
ἐπεῖδες, ὦ ματαία, τάνδε τὴν ὕβριν;
ἐπεῖδον, ὡς δὴ πλησία παραστάτις.
890
τίς ἦν; πῶς; φέρʼ εἰπέ.
αὐτὴ πρὸς αὑτῆς χειροποιεῖται τάδε.
τί φωνεῖς;
892a
σαφηνῆ.
ἔτεκεν ἔτεκε δὴ μεγάλαν
ἁ νέορτος ἅδε νύμφα
895
δόμοισι τοῖσδʼ ἐρινύν.
ἄγαν γε· μᾶλλον δʼ, εἰ παροῦσα πλησία
ἔλευσσες οἷʼ ἔδρασε, κάρτʼ ἂν ᾤκτισας.
καὶ ταῦτʼ ἔτλη τις χεὶρ γυναικεία κτίσαι;
δεινῶς γε· πεύσει δʼ, ὥστε μαρτυρεῖν ἐμοί.
900
ἐπεὶ γὰρ ἦλθε δωμάτων εἴσω μόνη
καὶ παῖδʼ ἐν αὐλαῖς εἶδε κοῖλα δέμνια
στορνύνθʼ, ὅπως ἄψορρον ἀντῴη πατρί,
κρύψασʼ ἑαυτὴν ἔνθα μή τις εἰσίδοι,
βρυχᾶτο μὲν βωμοῖσι προσπίπτουσʼ ὅτι
905
γένοιντʼ ἔρημοι, ʼκλαιε δʼ ὀργάνων ὅτου
ψαύσειεν οἷς ἐχρῆτο δειλαία πάρος·
ἄλλῃ δὲ κἄλλῃ δωμάτων στρωφωμένη,
εἴ του φίλων βλέψειεν οἰκετῶν δέμας,
ἔκλαιεν ἡ δύστηνος εἰσορωμένη,
910
αὐτὴ τὸν αὑτῆς δαίμονʼ ἀνακαλουμένη
καὶ τὰς ἄπαιδας ἐς τὸ λοιπὸν οὐσίας.
ἐπεὶ δὲ τῶνδʼ ἔληξεν, ἐξαίφνης σφʼ ὁρῶ
τὸν Ἡράκλειον θάλαμον εἰσορμωμένην.
κἀ γὼ λαθραῖον ὄμμʼ ἐπεσκιασμένη
915
φρούρουν· ὁρῶ δὲ τὴν γυναῖκα δεμνίοις
τοῖς Ἡρακλείοις στρωτὰ βάλλουσαν φάρη.
ὅπως δʼ ἐτέλεσε τοῦτʼ, ἐπενθοροῦσʼ ἄνω
καθέζετʼ ἐν μέσοισιν εὐνατηρίοις,
καὶ δακρύων ῥήξασα θερμὰ νάματα
920
ἔλεξεν· ὦ λέχη τε καὶ νυμφεῖʼ ἐμά,
τὸ λοιπὸν ἤδη χαίρεθʼ, ὡς ἔμʼ οὔποτε
δέξεσθʼ ἔτʼ ἐν κοίταισι ταῖσδʼ εὐνάτριαν.
τοσαῦτα φωνήσασα συντόνῳ χερὶ
λύει τὸν αὑτῆς πέπλον, ᾗ χρυσήλατος
925
προύκειτο μαστῶν περονίς, ἐκ δʼ ἐλώπισεν
πλευρὰν ἅπασαν ὠλένην τʼ εὐώνυμον.
κἀ γὼ δρομαία βᾶσʼ, ὅσονπερ ἔσθενον,
τῷ παιδὶ φράζω τῆς τεχνωμένης τάδε.
κ ἀν ᾧ τὸ κεῖσε δεῦρό τʼ ἐξορμώμεθα,
930
ὁρῶμεν αὐτὴν ἀμφιπλῆγι φασγάνῳ
πλευρὰν ὑφʼ ἧπαρ καὶ φρένας πεπληγμένην.
ἰδὼν δʼ ὁ παῖς ᾤμωξεν· ἔγνω γὰρ τάλας
τοὔργον κατʼ ὀργὴν ὡς ἐφάψειεν τόδε,
ὄψʼ ἐκδιδαχθεὶς τῶν κατʼ οἶκον οὕνεκα
935
ἄκουσα πρὸς τοῦ θηρὸς ἔρξειεν τάδε.
κἀνταῦθʼ ὁ παῖς δύστηνος οὔτʼ ὀδυρμάτων
ἐλείπετʼ οὐδέν, ἀμφί νιν γοώμενος,
οὔτʼ ἀμφιπίπτων στόμασιν, ἀλλὰ πλευρόθεν
πλευρὰν παρεὶς ἔκειτο πόλλʼ ἀναστένων,
940
ὥς νιν ματαίως αἰτίᾳ βάλοι κακῇ,
κλαίων ὁθούνεκʼ ἐκ δυοῖν ἔσοιθʼ ἅμα,
πατρός τʼ ἐκείνης τʼ, ὠρφανισμένος βίον.
τοιαῦτα τἀνθάδʼ ἐστίν· ὥστʼ εἴ τις δύο
ἢ καί τι πλείους ἡμέρας λογίζεται,
945
μάταιός ἐστιν· οὐ γὰρ ἔσθʼ ἥ γʼ αὔριον,
πρὶν εὖ πάθῃ τις τὴν παροῦσαν ἡμέραν.
πότερα πρότερον ἐπιστένω,
πότερα μέλεα περαιτέρω,
δύσκριτʼ ἔμοιγε δυστάνῳ.
950
τάδε μὲν ἔχομεν ὁρᾶν δόμοις,
τάδε δὲ μένομεν ἐπʼ ἐλπίσιν·
κοινὰ δʼ ἔχειν τε καὶ μέλλειν.
εἴθʼ ἀνεμόεσσά τις
955
γένοιτʼ ἔπουρος ἑστιῶτις αὔρα,
ἥτις μʼ ἀποικίσειεν ἐκ τόπων, ὅπως
τὸν Δῖον ἄλκιμον γόνον
960
μὴ ταρβαλέα θάνοιμι
μοῦνον εἰσιδοῦσʼ ἄφαρ·
ἐπεὶ ἐν δυσαπαλλάκτοις ὀδύναις
χωρεῖν πρὸ δόμων λέγουσιν
ἄσπετόν τι θαῦμα.
965
ἀγχοῦ δʼ ἄρα κ οὐ μακρὰν
προύκλαιον, ὀξύφωνος ὡς ἀηδών.
ξένων γὰρ ἐξόμιλος ἥδε τις βάσις.
πᾷ δʼ αὖ φορεῖ νιν; ὡς φίλου
προκηδομένα βαρεῖαν
969a
ἄψοφον φέρει βάσιν.
970
αἰαῖ, ὅδʼ ἀναύδατος φέρεται.
970a
τί χρὴ θανόντα νιν ἢ καθʼ
ὕπνον ὄντα κρῖναι;
οἴμοι ἐγὼ σοῦ,
πάτερ, οἴμοι ἐγὼ σοῦ μέλεος.
τί πάθω; τί δὲ μήσομαι; οἴμοι.
975
σίγα, τέκνον, μὴ κινήσῃς
ἀγρίαν ὀδύνην πατρὸς ὠμόφρονος·
ζῇ γὰρ προπετής· ἀλλʼ ἴσχε δακὼν στόμα σόν.
πῶς φής, γέρον; ἦ ζῇ;
οὐ μὴ ʼξεγερεῖς τὸν ὕπνῳ κάτοχον
979a
κἀκκινήσεις κἀναστήσεις
980
φοιτάδα δεινὴν νόσον, ὦ τέκνον.
ἀλλʼ ἐπί μοι μελέῳ
βάρος ἄπλετον· ἐμμέμονεν φρήν.
ὦ Ζεῦ,
ποῖ γᾶς ἥκω; παρὰ τοῖσι βροτῶν
985
κεῖμαι πεπονημένος ἀλλήκτοις
ὀδύναις; οἴμοι μοι ἐγὼ τλάμων·
ἡ δʼ αὖ μιαρὰ βρύκει. φεῦ.
ἆρʼ ἐξῄδη σʼ ὅσον ἦν κέρδος
σιγῇ κεύθειν καὶ μὴ σκεδάσαι
990
τῷδʼ ἀπὸ κρατὸς βλεφάρων θʼ ὕπνον;
οὐ γὰρ ἔχω πῶς ἂν
στέρξαιμι κακὸν τόδε λεύσσων.
ὦ Κηναία κρηπὶς βωμῶν,
ἱερῶν οἵαν οἵων ἐπί μοι
995
μελέῳ χάριν ἠνύσω· ὦ Ζεῦ.
οἵαν μʼ ἄρʼ ἔθου λώβαν, οἵαν·
ἣν μή ποτʼ ἐγὼ προσιδεῖν ὁ τάλας
ὤφελον ὄσσοις, τόδʼ ἀκήλητον
μανίας ἄνθος καταδερχθῆναι.
1000
τίς γὰρ ἀοιδός, τίς ὁ χειροτέχνης
ἰατορίας, ὃς τήνδʼ ἄτην
χωρὶς Ζηνὸς κατακηλήσει;
θαῦμʼ ἂν πόρρωθεν ἰδοίμην.
ἒ ἔ,
1005
ἐᾶτέ μʼ, ἐᾶτέ με δύσμορον ὕστατον,
ἐᾶθʼ ὕστατον εὐνᾶσθαι.
πᾷ πᾷ μου ψαύεις; ποῖ κλίνεις;
ἀπολεῖς μʼ, ἀπολεῖς.
ἀνατέτροφας ὅ τι καὶ μύσῃ.
1010
ἧπταί μου, τοτοτοῖ, ἥδʼ αὖθʼ ἕρπει. πόθεν ἔστʼ, ὦ
πάντων Ἑλλάνων ἀδικώτατοι ἀνέρες, οὓς δὴ
πολλὰ μὲν ἐν πόντῳ κατά τε δρία πάντα καθαίρων
ὠλεκόμαν ὁ τάλας, καὶ νῦν ἐπὶ τῷδε νοσοῦντι
οὐ πῦρ, οὐκ ἔγχος τις ὀνήσιμον οὐκ ἐπιτρέψει;
1015
ἒ ἔ,
1015a
οὐδʼ ἀπαράξαι κρᾶτα βίᾳ θέλει
μολὼν τοῦ στυγεροῦ; φεῦ φεῦ.
ὦ παῖ τοῦδʼ ἀνδρός, τοὔργον τόδε μεῖζον ἀνήκει
ἢ κατʼ ἐμὰν ῥώμαν· σὺ δὲ σύλλαβε. σοὶ γὰρ ἑτοίμα
ἐς πλέον ἢ διʼ ἐμοῦ σῴζειν.
1020
ψαύω μὲν ἔγωγε,
λαθίπονον δʼ ὀδυνᾶν οὔτʼ ἔνδοθεν οὔτε θύραθεν
ἔστι μοι ἐξανύσαι βίοτον· τοιαῦτα νέμει Ζεύς.
ὦ παῖ, ποῦ ποτʼ εἶ; τᾷδέ με τᾷδέ με
1025
πρόσλαβε κουφίσας. ἒ ἔ, ἰὼ δαῖμον.
θρῴσκει δʼ αὖ, θρῴσκει δειλαία
διολοῦσʼ ἡμᾶς
1030
ἀποτίβατος ἀγρία νόσος.
ὦ Παλλὰς Παλλάς, τόδε μʼ αὖ λωβᾶται. ἰὼ παῖ,
τὸν φύτορʼ οἰκτίρας, ἀνεπίφθονον εἴρυσον ἔγχος,
1035
παῖσον ἐμᾶς ὑπὸ κλῇδος· ἀκοῦ δʼ ἄχος, ᾧ μʼ ἐχόλωσεν
σὰ μάτηρ ἄθεος, τὰν ὧδʼ ἐπίδοιμι πεσοῦσαν
1040
αὔτως, ὧδʼ αὔτως ὥς μʼ ὤλεσεν. ὦ γλυκὺς Ἅιδας,
ὦ Διὸς αὐθαίμων, εὔνασον εὔνασον μʼ
ὠκυπέτᾳ μόρῳ τὸν μέλεον φθίσας.
κλύουσʼ ἔφριξα τάσδε συμφοράς, φίλαι,
1045
ἄνακτος, οἵαις οἷος ὢν ἐλαύνεται.
ὦ πολλὰ δὴ καὶ θερμὰ κ οὐ λόγῳ κακὰ
καὶ χερσὶ καὶ νώτοισι μοχθήσας ἐγώ·
κοὔπω τοιοῦτον οὔτʼ ἄκοιτις ἡ Διὸς
προύθηκεν οὔθʼ ὁ στυγνὸς Εὐρυσθεὺς ἐμοί,
1050
οἷον τόδʼ ἡ δολῶπις Οἰνέως κόρη
καθῆψεν ὤμοις τοῖς ἐμοῖς Ἐρινύων
ὑφαντὸν ἀμφίβληστρον, ᾧ διόλλυμαι.
πλευραῖσι γὰρ προσμαχθὲν ἐκ μὲν ἐσχάτας
βέβρωκε σάρκας, πλεύμονός τʼ ἀρτηρίας
1055
ῥοφεῖ ξυνοικοῦν, ἐκ δὲ χλωρὸν αἷμά μου
πέπωκεν ἤδη, καὶ διέφθαρμαι δέμας
τὸ πᾶν, ἀφράστῳ τῇδε χειρωθεὶς πέδῃ.
κ οὐ ταῦτα λόγχη πεδιάς, οὔθʼ ὁ γηγενὴς
στρατὸς Γιγάντων οὔτε θήρειος βία,
1060
οὔθʼ Ἑλλὰς οὔτʼ ἄγλωσσος οὔθʼ ὅσην ἐγὼ
γαῖαν καθαίρων ἱκόμην, ἔδρασέ πω·
γυνὴ δέ, θῆλυς φῦσα κοὐκ ἀνδρὸς φύσιν,
μόνη με δὴ καθεῖλε φασγάνου δίχα.
ὦ παῖ, γενοῦ μοι παῖς ἐτήτυμος γεγώς,
1065
καὶ μὴ τὸ μητρὸς ὄνομα πρεσβεύσῃς πλέον.
δός μοι χεροῖν σαῖν αὐτὸς ἐξ οἴκου λαβὼν
ἐς χεῖρα τὴν τεκοῦσαν, ὡς εἰδῶ σάφα
εἰ τοὐμὸν ἀλγεῖς μᾶλλον ἢ κείνης ὁρῶν
λωβητὸν εἶδος ἐν δίκῃ κακούμενον.
1070
ἴθʼ, ὦ τέκνον, τόλμησον· οἴκτιρόν τέ με
πολλοῖσιν οἰκτρόν, ὅστις ὥστε παρθένος
βέβρυχα κλαίων, καὶ τόδʼ οὐδʼ ἂν εἷς ποτε
τόνδʼ ἄνδρα φαίη πρόσθʼ ἰδεῖν δεδρακότα,
ἀλλʼ ἀστένακτος αἰὲν εἱπόμην κακοῖς.
1075
νῦν δʼ ἐκ τοιούτου θῆλυς ηὕρημαι τάλας.
καὶ νῦν προσελθὼν στῆθι πλησίον πατρός,
σκέψαι θʼ ὁποίας ταῦτα συμφορᾶς ὕπο
πέπονθα· δείξω γὰρ τάδʼ ἐκ καλυμμάτων.
ἰδού, θεᾶσθε πάντες ἄθλιον δέμας,
1080
ὁρᾶτε τὸν δύστηνον, ὡς οἰκτρῶς ἔχω.
αἰαῖ, ἆ τάλας,
ἔθαλψεν ἄτης σπασμὸς ἀρτίως ὅδʼ αὖ,
διῇξε πλευρῶν, οὐδʼ ἀγύμναστόν μʼ ἐᾶν
ἔοικεν ἡ τάλαινα διάβορος νόσος.
1085
ὦναξ Ἀίδη, δέξαι μʼ,
ὦ Διὸς ἀκτίς, παῖσον,
ἔνσεισον, ὦναξ, ἐγκατάσκηψον βέλος,
πάτερ, κεραυνοῦ· δαίνυται γὰρ αὖ πάλιν,
ἤνθηκεν, ἐξωρμήκεν. ὦ χέρες χέρες,
1090
ὦ νῶτα καὶ στέρνʼ, ὦ φίλοι βραχίονες,
ὑμεῖς δὲ κεῖνοι δὴ καθέσταθʼ, οἵ ποτε
Νεμέας ἔνοικον, βουκόλων ἀλάστορα
λέοντʼ, ἄπλατον θρέμμα κἀπροσήγορον,
βίᾳ κατειργάσασθε, Λερναίαν θʼ ὕδραν,
1095
διφυῆ τʼ ἄμικτον ἱπποβάμονα στρατὸν
θηρῶν, ὑβριστὴν ἄνομον, ὑπέροχον βίαν,
Ἐρυμάνθιόν τε θῆρα, τόν θʼ ὑπὸ χθονὸς
Ἅιδου τρίκρανον σκύλακʼ, ἀπρόσμαχον τέρας,
δεινῆς Ἐχίδνης θρέμμα, τόν τε χρυσέων
1100
δράκοντα μήλων φύλακʼ ἐπʼ ἐσχάτοις τόποις.
ἄλλων τε μόχθων μυρίων ἐγευσάμην,
κοὐδεὶς τροπαῖʼ ἔστησε τῶν ἐμῶν χερῶν.
νῦν δʼ ὧδʼ ἄναρθρος καὶ κατερρακωμένος
τυφλῆς ὑπʼ ἄτης ἐκπεπόρθημαι τάλας,
1105
ὁ τῆς ἀρίστης μητρὸς ὠνομασμένος,
ὁ τοῦ κατʼ ἄστρα Ζηνὸς αὐδηθεὶς γόνος.
ἀλλʼ εὖ γέ τοι τόδʼ ἴστε, κἂν τὸ μηδὲν ὦ
κἂν μηδὲν ἕρπω, τήν γε δράσασαν τάδε
χειρώσομαι κἀκ τῶνδε· προσμόλοι μόνον,
1110
ἵνʼ ἐκδιδαχθῇ πᾶσιν ἀγγέλλειν ὅτι
καὶ ζῶν κακούς γε καὶ θανὼν ἐτισάμην.
ὦ τλῆμον Ἑλλάς, πένθος οἷον εἰσορῶ
ἕξουσαν, ἀνδρὸς τοῦδέ γʼ εἰ σφαλήσεται.
ἐπεὶ παρέσχες ἀντιφωνῆσαι, πάτερ,
1115
σιγὴν παρασχὼν κλῦθί μου, νοσῶν ὅμως·
αἰτήσομαι γάρ σʼ ὧν δίκαια τυγχάνειν.
δός μοι σεαυτόν, μὴ τοσοῦτον ὡς δάκνει
θυμῷ δύσοργος· οὐ γὰρ ἂν γνοίης ἐν οἷς
χαίρειν προθυμεῖ κ ἀν ὅτοις ἀλγεῖς μάτην.
1120
εἰπὼν ὃ χρῄζεις λῆξον· ὡς ἐγὼ νοσῶν
οὐδὲν ξυνίημʼ ὧν σὺ ποικίλλεις πάλαι.
τῆς μητρὸς ἥκω τῆς ἐμῆς φράσων ἐν οἷς
νῦν ἐστιν ὥς θʼ ἥμαρτεν οὐχ ἑκουσία.
ὦ παγκάκιστε, καὶ παρεμνήσω γὰρ αὖ
1125
τῆς πατροφόντου μητρός, ὡς κλύειν ἐμέ;
ἔχει γὰρ οὕτως ὥστε μὴ σιγᾶν πρέπειν.
οὐ δῆτα τοῖς γε πρόσθεν ἡμαρτημένοις.
ἀλλʼ οὐδὲ μὲν δὴ τοῖς γʼ ἐφʼ ἡμέραν ἐρεῖς.
λέγʼ, εὐλαβοῦ δὲ μὴ φανῇς κακὸς γεγώς.
1130
λέγω· τέθνηκεν ἀρτίως νεοσφαγής.
πρὸς τοῦ; τέρας τοι διὰ κακῶν ἐθέσπισας.
αὐτὴ πρὸς αὑτῆς, οὐδενὸς πρὸς ἐκτόπου.
οἴμοι· πρὶν ὡς χρῆν σφʼ ἐξ ἐμῆς θανεῖν χερός;
κἂν σοῦ στραφείη θυμός, εἰ τὸ πᾶν μάθοις.
1135
δεινοῦ λόγου κατῆρξας· εἰπὲ δʼ ᾗ νοεῖς.
ἅπαν τὸ χρῆμʼ, ἥμαρτε χρηστὰ μωμένη.
χρήστʼ, ὦ κάκιστε, πατέρα σὸν κτείνασα δρᾷ;
στέργημα γὰρ δοκοῦσα προσβαλεῖν σέθεν
ἀπήμπλαχʼ, ὡς προσεῖδε τοὺς ἔνδον γάμους.
1140
καὶ τίς τοσοῦτος φαρμακεὺς Τραχινίων;
Νέσσος πάλαι Κένταυρος ἐξέπεισέ νιν
τοιῷδε φίλτρῳ τὸν σὸν ἐκμῆναι πόθον.
ἰοὺ ἰοὺ δύστηνος, οἴχομαι τάλας·
ὄλωλʼ ὄλωλα, φέγγος οὐκέτʼ ἔστι μοι.
1145
οἴμοι, φρονῶ δὴ ξυμφορᾶς ἵνʼ ἕσταμεν.
ἴθʼ, ὦ τέκνον, πατὴρ γὰρ οὐκέτʼ ἔστι σοι·
κάλει τὸ πᾶν μοι σπέρμα σῶν ὁμαιμόνων,
κάλει δὲ τὴν τάλαιναν Ἀλκμήνην, Διὸς
μάτην ἄκοιτιν, ὡς τελευταίαν ἐμοῦ
1150
φήμην πύθησθε θεσφάτων ὅσʼ οἶδʼ ἐγώ.
ἀλλʼ οὔτε μήτηρ ἐνθάδʼ, ἀλλʼ ἐπακτίᾳ
Τίρυνθι συμβέβηκεν ὥστʼ ἔχειν ἕδραν.
παίδων δὲ τοὺς μὲν ξυλλαβοῦσʼ αὐτὴ τρέφει,
τοὺς δʼ ἂν τὸ Θήβης ἄστυ ναίοντας μάθοις·
1155
ἡμεῖς δʼ ὅσοι πάρεσμεν, εἴ τι χρή, πάτερ,
πράσσειν, κλύοντες ἐξυπηρετήσομεν.
σὺ δʼ οὖν ἄκουε τοὔργον· ἐξήκεις δʼ ἵνα
φανεῖς ὁποῖος ὢν ἀνὴρ ἐμὸς καλεῖ.
ἐμοὶ γὰρ ἦν πρόφαντον ἐκ πατρὸς πάλαι,
1160
τῶν ἐμπνεόντων μηδενὸς θανεῖν ὕπο,
ἀλλʼ ὅστις Ἅιδου φθίμενος οἰκήτωρ πέλοι.
ὅδʼ οὖν ὁ θὴρ Κένταυρος, ὡς τὸ θεῖον ἦν
πρόφαντον, οὕτω ζῶντά μʼ ἔκτεινεν θανών.
φανῶ δʼ ἐγὼ τούτοισι συμβαίνοντʼ ἴσα
1165
μαντεῖα καινά, τοῖς πάλαι ξυνήγορα,
ἃ τῶν ὀρείων καὶ χαμαικοιτῶν ἐγὼ
Σελλῶν ἐσελθὼν ἄλσος εἰσεγραψάμην
πρὸς τῆς πατρῴας καὶ πολυγλώσσου δρυός,
ἥ μοι χρόνῳ τῷ ζῶντι καὶ παρόντι νῦν
1170
ἔφασκε μόχθων τῶν ἐφεστώτων ἐμοὶ
λύσιν τελεῖσθαι· κἀδόκουν πράξειν καλῶς.
τὸ δʼ ἦν ἄρʼ οὐδὲν ἄλλο πλὴν θανεῖν ἐμέ.
τοῖς γὰρ θανοῦσι μόχθος οὐ προσγίγνεται.
ταῦτʼ οὖν ἐπειδὴ λαμπρὰ συμβαίνει, τέκνον,
1175
δεῖ σʼ αὖ γενέσθαι τῷδε τ ἀνδρὶ σύμμαχον
καὶ μὴ ʼπιμεῖναι τοὐμὸν ὀξῦναι στόμα,
ἀλλʼ αὐτὸν εἰκαθόντα συμπράσσειν, νόμον
κάλλιστον ἐξευρόντα, πειθαρχεῖν πατρί.
ἀλλʼ, ὦ πάτερ, ταρβῶ μὲν εἰς λόγου στάσιν
1180
τοιάνδʼ ἐπελθών, πείσομαι δʼ ἅ σοι δοκεῖ.
ἔμβαλλε χεῖρα δεξιὰν πρώτιστά μοι·
ὡς πρὸς τί πίστιν τήνδʼ ἄγαν ἐπιστρέφεις;
οὐ θᾶσσον οἴσεις μηδʼ ἀπιστήσεις ἐμοί;
ἰδοὺ προτείνω, κοὐδὲν ἀντειρήσεται.
1185
ὄμνυ Διός νυν τοῦ με φύσαντος κάρα,
ἦ μὴν τί δράσειν; καὶ τόδʼ ἐξειρήσεται;
ἦ μὴν ἐμοὶ τὸ λεχθὲν ἔργον ἐκτελεῖν.
ὄμνυμʼ ἔγωγε, Ζῆνʼ ἔχων ἐπώμοτον.
εἰ δʼ ἐκτὸς ἔλθοις, πημονὰς εὔχου λαβεῖν.
1190
οὐ μὴ λάβω· δράσω γάρ· εὔχομαι δʼ ὅμως·
οἶσθʼ οὖν τὸν Οἴτης Ζηνὸς ὕψιστον πάγον;
οἶδʼ, ὡς θυτήρ γε πολλὰ δὴ σταθεὶς ἄνω.
ἐνταῦθά νυν χρὴ τοὐμὸν ἐξάραντά σε
σῶμʼ αὐτόχειρα καὶ ξὺν οἷς χρῄζεις φίλων.
1195
πολλὴν μὲν ὕλην τῆς βαθυρρίζου δρυὸς
κείραντα, πολλὸν δʼ ἄρσενʼ ἐκτεμόνθʼ ὁμοῦ
ἄγριον ἔλαιον, σῶμα τοὐμὸν ἐμβαλεῖν,
καὶ πευκίνης λαβόντα λαμπάδος σέλας
πρῆσαι. γόου δὲ μηδὲν εἰσίτω δάκρυ,
1200
ἀλλʼ ἀστένακτος κἀδάκρυτος, εἴπερ εἶ
τοῦδʼ ἀνδρός, ἔρξον· εἰ δὲ μή, μενῶ σʼ ἐγὼ
καὶ νέρθεν ὢν ἀραῖος εἰσαεὶ βαρύς.
οἴμοι, πάτερ, τί δʼ εἶπας; οἷά μʼ εἴργασαι.
ὁποῖα δραστέʼ ἐστίν· εἰ δὲ μή, πατρὸς
1205
ἄλλου γενοῦ του μηδʼ ἐμὸς κληθῇς ἔτι.
οἴμοι μάλʼ αὖθις, οἷά μʼ ἐκκαλεῖ, πάτερ,
φονέα γενέσθαι καὶ παλαμναῖον σέθεν.
οὐ δῆτʼ ἔγωγʼ, ἀλλʼ ὧν ἔχω παιώνιον
καὶ μοῦνον ἰατῆρα τῶν ἐμῶν κακῶν.
1210
καὶ πῶς ὑπαίθων σῶμʼ ἂν ἰῴμην τὸ σόν;
ἀλλʼ εἰ φοβεῖ πρὸς τοῦτο, τ ἄλλα γʼ ἔργασαι.
φορᾶς γέ τοι φθόνησις οὐ γενήσεται.
ἦ καὶ πυρᾶς πλήρωμα τῆς εἰρημένης;
ὅσον γʼ ἂν αὐτὸς μὴ ποτιψαύων χεροῖν·
1215
τὰ δʼ ἄλλα πράξω κ οὐ καμεῖ τοὐμὸν μέρος.
ἀλλʼ ἀρκέσει καὶ ταῦτα· πρόσνειμαι δέ μοι
χάριν βραχεῖαν πρὸς μακροῖς ἄλλοις διδούς.
εἰ καὶ μακρὰ κάρτʼ ἐστίν, ἐργασθήσεται.
τὴν Εὐρυτείαν οἶσθα δῆτα παρθένον;
1220
Ἰόλην ἔλεξας, ὥς γʼ ἐπεικάζειν ἐμέ.
ἔγνως. τοσοῦτον δή σʼ ἐπισκήπτω, τέκνον·
ταύτην ἐμοῦ θανόντος, εἴπερ εὐσεβεῖν
βούλει, πατρῴων ὁρκίων μεμνημένος,
προσθοῦ δάμαρτα, μηδʼ ἀπιστήσῃς πατρί·
1225
μηδʼ ἄλλος ἀνδρῶν τοῖς ἐμοῖς πλευροῖς ὁμοῦ
κλιθεῖσαν αὐτὴν ἀντὶ σοῦ λάβῃ ποτέ,
ἀλλʼ αὐτός, ὦ παῖ, τοῦτο κήδευσον λέχος.
πείθου· τὸ γάρ τοι μεγάλα πιστεύσαντʼ ἐμοὶ
σμικροῖς ἀπιστεῖν τὴν πάρος συγχεῖ χάριν.
1230
οἴμοι· τὸ μὲν νοσοῦντι θυμοῦσθαι κακόν,
τὸ δʼ ὧδʼ ὁρᾶν φρονοῦντα τίς ποτʼ ἂν φέροι;
ὡς ἐργασείων οὐδὲν ὧν λέγω θροεῖς.
τίς γάρ ποθʼ, ἥ μοι μητρὶ μὲν θανεῖν μόνη
μεταίτιος σοί τʼ αὖθις ὡς ἔχεις ἔχειν,
1235
τίς ταῦτʼ ἄν, ὅστις μὴ ʼξ ἀλαστόρων νοσοῖ,
ἕλοιτο; κρεῖσσον κἀμέ γʼ, ὦ πάτερ, θανεῖν
ἢ τοῖσιν ἐχθίστοισι συνναίειν ὁμοῦ.
ἁ νὴρ ὅδʼ, ὡς ἔοικεν, οὐ νεμεῖν ἐμοὶ
φθίνοντι μοῖραν· ἀλλά τοι θεῶν ἀρὰ
1240
μενεῖ σʼ ἀπιστήσαντα τοῖς ἐμοῖς λόγοις.
ὤμοι, τάχʼ, ὡς ἔοικας, ὡς νοσεῖς φράσεις.
σὺ γάρ μʼ ἀπʼ εὐνασθέντος ἐκκινεῖς κακοῦ.
δείλαιος, ὡς ἐς πολλὰ τἀπορεῖν ἔχω.
οὐ γὰρ δικαιοῖς τοῦ φυτεύσαντος κλύειν.
1245
ἀλλʼ ἐκδιδαχθῶ δῆτα δυσσεβεῖν, πάτερ;
οὐ δυσσέβεια, τοὐμὸν εἰ τέρψεις κέαρ.
πράσσειν ἄνωγας οὖν με πανδίκως τάδε;
ἔγωγε· τούτων μάρτυρας καλῶ θεούς.
τοιγὰρ ποήσω κοὐκ ἀπώσομαι, τὸ σὸν
1250
θεοῖσι δεικνὺς ἔργον· οὐ γὰρ ἄν ποτε
κακὸς φανείην σοί γε πιστεύσας, πάτερ.
καλῶς τελευτᾷς, κἀπὶ τοῖσδε τὴν χάριν
ταχεῖαν, ὦ παῖ, πρόσθες, ὡς πρὶν ἐμπεσεῖν
σπαραγμὸν ἤ τινʼ οἶστρον, ἐς πυράν με θῇς.
1255
ἄγʼ ἐγκονεῖτʼ, αἴρεσθε· παῦλά τοι κακῶν
αὕτη, τελευτὴ τοῦδε τ ἀνδρὸς ὑστάτη.
ἀλλʼ οὐδὲν εἴργει σοὶ τελειοῦσθαι τάδε,
ἐπεὶ κελεύεις κἀξαναγκάζεις, πάτερ.
ἄγε νυν, πρὶν τήνδʼ ἀνακινῆσαι
1260
νόσον, ὦ ψυχὴ σκληρά, χάλυβος
λιθοκόλλητον στόμιον παρέχουσʼ,
ἀνάπαυε βοήν, ὡς ἐπίχαρτον
τελέουσʼ ἀεκούσιον ἔργον.
αἴρετʼ, ὀπαδοί, μεγάλην μὲν ἐμοὶ
1265
τούτων θέμενοι συγγνωμοσύνην,
μεγάλην δὲ θεῶν ἀγνωμοσύνην
εἰδότες ἔργων τῶν πρασσομένων,
οἳ φύσαντες καὶ κλῃζόμενοι
πατέρες τοιαῦτʼ ἐφορῶσι πάθη.
1270
τὰ μὲν οὖν μέλλοντʼ οὐδεὶς ἐφορᾷ,
τὰ δὲ νῦν ἑστῶτʼ οἰκτρὰ μὲν ἡμῖν,
αἰσχρὰ δʼ ἐκείνοις,
χαλεπώτατα δʼ οὖν ἀνδρῶν πάντων
τῷ τήνδʼ ἄτην ὑπέχοντι.
1275
λείπου μηδὲ σύ, παρθένʼ, ἀπʼ οἴκων,
μεγάλους μὲν ἰδοῦσα νέους θανάτους,
πολλὰ δὲ πήματα καὶ καινοπαθῆ,
κοὐδὲν τούτων ὅ τι μὴ Ζεύς.
Click or tap any word for its parse and dictionary entry.
Text: Perseus Digital Library, licensed CC BY-SA. Dictionary: Liddell, Scott & Jones (Perseus, CC BY-SA). Morphology: odyCy — machine parsing, corrected against the AGDT & PROIEL treebanks and Morpheus.