Library › Latin: Early Christian Writings › Judith
The Book of Judith tells how the Assyrian general Holofernes, sent by Nebuchadnezzar to punish the western nations, besieged the Jewish town of Bethulia. When the townspeople were about to surrender, the devout widow Judith went into the enemy camp, won Holofernes’ confidence with her beauty, and beheaded him in his tent as he lay drunk, so that his army fled. Jerome translated the book from an Aramaic text, by his own account in a single night, abridging freely.
Judith is a deuterocanonical book, read as Scripture in the Latin Church and later set among the Apocrypha by Protestants. Its heroine, who saves her people by courage and faith, became a powerful figure in medieval and Renaissance art, from cathedral sculpture to the paintings of Donatello, Caravaggio and Artemisia Gentileschi. Its free mixing of historical names makes it a pious tale rather than history, but its narrative skill is considerable.
About this edition. The Latin text comes from the Lasciva Roma collection of additional Latin texts (edition: Jerome's 405 a.d., Latin Vulgate These files were produced following modern scholarship of the available Vulgate mss. The apocryphal books are prefixed with…), licensed CC BY-NC-SA. Every word has been analyzed with LatinCy, a neural language model for Latin — click or tap any word for its dictionary form, part of speech, and complete morphology, together with the full entry from Lewis & Short’s A Latin Dictionary.
Latin · Early Christian Writings
Judith
Vulgate · every word parsed
1.1
Arfaxat itaque rex Medorum subiugauerat multas gentes imperio suo et ipse aedificauit ciuitatem potentissimam quam appellauit Igbathanis
1.2
ex lapidibus quadratis et sectis fecit muros eius in altitudine cubitorum septuaginta et in latitudine cubitorum triginta turres uero eius posuit in altitudinem cubitorum centum
1.3
per quadrum uero earum latus utrumque uicenorum pedum spatio tendebatur posuitque portas eius in altitudine turrium
1.4
et gloriabatur quasi potens in potentia exercitus sui et in gloria quadrigarum suarum
1.5
anno igitur duodecimo regni sui Nabuchodonosor rex Assyriorum qui regnabat in Nineuen ciuitatem magnam pugnauit contra Arfaxat et obtinuit eum
1.6
in campo magno qui appellatur Ragau circa Eufraten et Tigrin et Hyadas in campo Erioch regis Elicorum
1.7
tunc exaltatum est regnum Nabuchodonosor et cor eius elatum est et misit ad omnes qui habitabant in Cilicia et Damasco et Libano
1.8
et ad gentes quae sunt in Carmelo et Cedar et inhabitantes Galileam in campo magno Hesdraelon
1.9
et ad omnes qui erant in Samaria et trans flumen Iordanem usque Hierusalem et omnem terram Iesse quousque perueniatur ad montes Aethiopiae
1.10
ad hos omnes misit nuntios Nabuchodonosor rex Assyriorum
1.11
qui omnes uno animo contradixerunt et remiserunt eos uacuos ac sine honore abiecerunt
1.12
tunc indignatus est Nabuchodonosor rex ad omnem terram illam et iurauit per regnum et thronum suum quod defenderet se de omnibus regionibus his
2.1
anno tertiodecimo Nabuchodonosor regis uicesima et secunda die mensis primi factum est uerbum in domo Nabuchodonosor regis Assyriorum ut defenderet se
2.2
uocauitque omnes maiores omnesque duces bellatores suos et habuit cum eis mysterium consilii sui
2.3
dixitque cogitationem suam in eo esse ut omnem terram suo subiugaret imperio
2.4
quod dictum cum placuisset omnibus uocauit Nabuchodonosor rex Holofernem principem militiae suae
2.5
et dixit egredere aduersum omne regnum occidentis et contra eos praecipue qui contempserunt imperium meum
2.6
non parcet oculus meus ulli regno omnemque urbem munitam subiugabis mihi
2.7
tunc Holofernis uocauit duces et magistratus uirtutis Assyriorum et dinumerauit uiros in expeditione sicut praecepit ei rex centum uiginti milia peditum pugnatorum et equites sagittarios duodecim milia
2.8
omnemque expeditionem suam fecit praeire multitudinem innumerabilium camelorum cum his quae exercitibus sufficerent copiose boum quoque armenta gregesque ouium quorum non erat numerus
2.9
frumentum ex omni Syria in transitu suo parari constituit
2.10
aurum uero et argentum de domo regis adsumpsit multum nimis
2.11
et profectus est ipse et omnis exercitus cum quadrigis et equitibus et sagittariis qui cooperuerunt faciem terrae sicut lucustae
2.12
cumque pertransisset fines Assyriorum uenit ad magnos montes Angae qui sunt a sinistro Ciliciae ascenditque omnia castella eorum et obtinuit omnem munitionem
2.13
effregit autem ciuitatem opinatissimam Meluthi praedauitque omnes filios Tharsis et filios Ismahel qui erant contra faciem deserti et ad austrum terrae Celeon
2.14
et transiit Eufraten et uenit ad Mesopotamiam et fregit omnes ciuitates excelsas quae erant ibi a torrente Mambre usquequo perueniatur ad mare
2.15
et occupauit terminos eius a Cilicia usque ad fines Iafeth qui sunt ad austrum
2.16
abduxitque omnes filios Madian ac praedauit omnem locupletationem eorum omnesque resistentes sibi occidit in ore gladii
2.17
et post haec descendit in campos Damasci in diebus messis et succendit omnia sata omnesque arbores ac uineas fecit incidi
2.18
et cecidit timor illius super omnes inhabitantes terram
3.1
tunc miserunt legatos suos uniuersarum urbium et prouinciarum reges ac principes Syriae scilicet Mesopotamiae et Syriae Sobal et Lybiae atque Ciliciae qui uenientes ad Holofernem dixerunt
3.2
desinat indignatio tua circa nos melius est enim ut uiuentes seruiamus Nabuchodonosor regi magno et subditi simus tibi quam morientes cum interitu nostro ipsi seruitutis nostrae damna patiamini
3.3
omnis ciuitas nostra omnisque possessio omnes colles et montes et campi armenta boum greges ouium caprarumque equorum camelorumque et uniuersae facultates nostrae atque familiae in conspectu tuo sunt
3.4
sint omnia sub lege tua
3.5
nos iam et filii nostri serui tui sumus
3.6
ueni nobis pacificus dominus et utere seruitia nostra sicut placuerit tibi
3.7
tunc descendit de montibus cum equitibus in uirtute magna et obtinuit omnem ciuitatem et omnem inhabitantem terram
3.8
de uniuersis autem urbibus adsumpsit sibi auxiliarios uiros fortes et electos ad bellum
3.9
tantusque metus prouinciis illius incubuit ut uniuersarum urbium habitatores principes et honorati simul cum populis exirent in obuiam uenienti
3.10
excipientes eum cum coronis et lampadibus ducentes choros in tibiis et tympanis
3.11
nec ista tamen facientes ferocitatem eius pectoris mitigare potuerunt
3.12
nam et ciuitates eorum destruxit et lucos eorum excidit
3.13
praeceperat enim illi Nabuchodonosor rex ut omnes deos terrae exterminaret uidelicet ut ipse solus diceretur deus ab his nationibus quae potuissent Holofernis potentia subiugari
3.14
pertransiens autem Syriam Subal et omnem Apamiam omnemque Mesopotamiam uenit ad Idumeos in terra Gabaa
3.15
accepitque ciuitates eorum et sedit ibi per triginta dies in quibus diebus adunari praecepit uniuersum exercitum uirtutis suae
4.1
tunc audientes haec filii Israhel qui habitabant in terra Iudaeae timuerunt ualde a facie eius
4.2
tremor etiam et horror inuasit sensus eorum ne hoc faceret Hierusalem et templo Domini quod fecerat ceteris ciuitatibus et templis earum
4.3
et miserunt in omnem Samariam per circuitum usque Hiericho et praeoccupauerunt omnes uertices montium
4.4
et muris circumdederunt uicos suos et congregauerunt frumenta in praeparatione pugnae
4.5
sacerdos etiam Heliachim scripsit ad uniuersos qui erant contra Hesdraelon quae est contra faciem campi magni iuxta Dothain et uniuersis per quos transitus esse poterat
4.6
ut obtinerent ascensus montium per quos uia esse poterat ad Hierusalem ut illic custodirent ubi angustum iter esse poterat inter montes
4.7
et fecerunt filii Israhel secundum quod constituerat eis sacerdos Domini Heliachim
4.8
et clamauit omnis populus ad Dominum instantia magna et humiliauerunt animas suas in ieiuniis ipsi et mulieres eorum
4.9
et induerunt se sacerdotes ciliciis et infantes prostrauerunt contra faciem templi Domini et altare Domini operuerunt cilicio
4.10
et clamauerunt ad Deum Israhel unianimiter ne darentur in praedam infantes eorum et uxores eorum in diuisionem et ciuitates eorum in exterminium et sancta eorum in pollutionibus
4.11
tunc Heliachim sacerdos Domini magnus circuiuit omnem Israhel adlocutusque est eos
4.12
dicens scitote quoniam exaudiuit Dominus preces uestras si manentes permanseritis in ieiuniis et orationibus in conspectu Domini
4.13
memores estote Mosi serui Domini qui Amalech confidentem in uirtute sua et in potentia sua et in exercitu suo et in clypeis suis et in curribus suis et in equitibus suis non ferro pugnando sed precibus sanctis orando deiecit
4.14
sic erunt uniuersi hostes Israhel si perseueraueritis in hoc opere quo coepistis
4.15
ad hanc igitur exhortationem eius deprecantes Dominum permanebant in conspectu Domini
4.16
ita ut etiam hii qui holocausta Domino offerebant praecincti ciliciis offerrent sacrificia Domino et erat cinis super capita eorum
4.17
et ex toto corde suo omnes orabant Deum ut uisitaret populum suum Israhel
5.1
nuntiatumque est Holoferni principi militiae Assyriorum quod filii Israhel praepararent se ad resistendum ac montium itinera conclusissent
5.2
et furore nimio exarsit iracundia magna uocauitque omnes principes Moab et duces Ammon
5.3
et dixit eis dicite mihi quid sit populus iste qui montana obsidet aut quae et quales et quantae sint ciuitates eorum quae etiam sit uirtus eorum aut quae sit multitudo eorum uel quis rex militiae illorum
5.4
quare prae omnibus qui habitant in oriente isti contempserunt et non exierunt in obuiam nobis ut susciperent nos cum pace
5.5
tunc Achior dux omnium filiorum Ammon respondens ait si digneris audire domine meus dicam ueritatem in conspectu tuo de populo isto qui in montanis habitat et non egredietur uerbum falsum ex ore meo
5.6
populus iste ex progenie Chaldeorum est
5.7
hic primum in Mesopotamiam habitauit quoniam noluerunt sequi deos patrum suorum qui erant in terra Chaldeorum
5.8
deserentes itaque caerimonias patrum suorum quae in multitudine deorum erant
5.9
unum Deum caeli coluerunt qui et praecepit eis ut exirent inde et habitarent in Charam cumque cooperuisset omnem terram fames descenderunt in Aegyptum illicque per quadringentos annos sic multiplicati sunt ut dinumerari eorum non possit exercitus
5.10
cumque grauaret eos rex Aegypti atque in aedificationibus urbium suarum in luto et latere subiugasset eos clamauerunt ad Deum suum et percussit totam terram Aegypti plagis uariis
5.11
cumque eiecissent eos a se Aegyptii et cessasset plaga ab eis et iterum eos uellent capere et ad suum seruitium reuocare
5.12
fugientibus his Deus caeli mare aperuit ita ut hinc inde aquae quasi murus solidarentur et isti pede sicco fundum maris perambulando transirent
5.13
in quo loco dum innumerabilis exercitus Aegyptiorum eos persequeretur ita aquis coopertus est ut non remaneret uel unus qui factum posteris nuntiaret
5.14
egressis etiam mare Rubrum deserta Sina montis occurrerunt in quibus numquam homo habitare potuit uel filius hominis requieuit
5.15
illic fontes amari obdulcati sunt eis ad bibendum et per annos quadraginta annonam de caelo consecuti sunt
5.16
ubicumque ingressi sunt sine arcu et sagitta et absque scuta et gladio Deus eorum pro eis pugnauit et uicit
5.17
et non fuit qui insultaret populo isti nisi quando recessit a cultura Domini Dei sui
5.18
quotienscumque autem praeter ipsum Deum suum alterum coluerunt dati sunt in praedam et in gladium et in obprobrium
5.19
quotienscumque autem paenituerunt se recessisse a cultura Dei sui dedit eis Deus caeli uirtutem resistendi
5.20
denique Chananeum regem et Iebuseum et Ferezeum et Hettheum et Eueum et Amorreum et omnes potentes in Esebon prostrauerunt et terras eorum et ciuitates eorum ipsi possederunt
5.21
et usque dum non peccarent in conspectu Dei sui erant cum illis bona Deus enim illorum odit iniquitatem
5.22
nam et ante hos annos cum recessissent a uia quam dederat illis Deus ut ambularent in eam exterminati sunt proeliis multis nationibus et plurimi eorum captiui abducti sunt in terram non suam
5.23
nuper autem reuersi ad Deum suum ex dispersione qua dispersi fuerant adunati sunt et ascenderunt montana haec omnia et iterum possident Hierusalem ubi sunt sancta eorum
5.24
nunc ergo meus domine perquire si est aliqua iniquitas eorum in conspectu Dei eorum ascendamus ad illos quoniam tradens tradet illos Deus eorum tibi et subiugati erunt sub iugo potentiae tuae
5.25
si autem non est offensio populi huius coram Deo suo non poterimus resistere illis quoniam Deus eorum defendet illos et erimus in obprobrium uniuersae terrae
5.26
et factum est cum cessasset loqui Achior uerba irati sunt omnes magnates Holofernis et cogitabant interficere eum dicentes ad alterutrum
5.27
quis iste est qui filios Israhel posse dicat resistere regi Nabuchodonosor et exercitibus eius homines inermes et sine uirtute et sine peritia artis pugnae
5.28
ut ergo agnoscat Achior quoniam fallit nos ascendemus in montana et cum capti fuerint potentes eorum tunc cum eisdem gladio transuerberabitur
5.29
ut sciat omnis gens quoniam Nabuchodonosor deus terrae est et praeter ipsum alius non est
6.1
factum est autem cum cessassent loqui indignatus Holofernis uehementer dixit ad Achior
6.2
quoniam prophetasti nobis dicens quod gens Israhel defendatur a Deo suo ut ostendam tibi quia non est deus nisi Nabuchodonosor
6.3
cum percusserimus eos omnes sicut hominem unum tunc et ipse cum illis Assyriorum gladio interibis et omnis Israhel tecum perditione disperiet
6.4
et probabis quoniam Nabuchodonosor dominus sit uniuersae terrae tuncque gladius militiae meae transiet per latera tua et confixus cades inter uulneratos Israhel et non respirabis ultra donec extermineris cum illis
6.5
porro autem si prophetiam tuam ueram existimas non concidat uultus tuus et pallor qui faciem tuam obtinuit abscedat a te si uerba mea haec putas impleri non posse
6.6
ut autem noueris quia simul cum illis haec experieris ecce ex hac hora illorum populo sociaberis ut dum dignas mei gladii poenas exceperint ipse simul ultioni subiaceas
6.7
tunc Holofernis praecepit seruis suis ut conprehenderent Achior ut ducerent eum in Bethuliam et traderent eum in manu filiorum Israhel
6.8
et accipientes eum serui Holofernis profecti sunt per campestria sed cum adpropinquassent ad montana exierunt contra eos fundibalarii
6.9
illi autem diuertentes a latere montis ligauerunt Achior ad arborem manibus et pedibus et sic uinctum de restibus dimiserunt eum et reuersi sunt ad dominum suum
6.10
porro filii Israhel descendentes de Bethulia uenerunt ad eum quem soluentes duxerunt ad Bethuliam atque in medio populi illum statuentes percontati sunt quid rerum esset quod illum uinctum Assyrii reliquissent
6.11
in diebus illis erant illic principes Ozias filius Micha de tribu Symeon et Carmi qui et Gothonihel
6.12
in medio itaque seniorum et in conspectu omnium Achior dixit omnia quae locutus ipse fuerat ab Holoferne interrogatus et qualiter populus Holofernis uoluisset propter hoc uerbum interficere eum
6.13
quemadmodum ipse Holofernis iratus iusserit eum Israhelitis hac de causa tradi ut dum uinceret filios Israhel tunc etiam ipsum Achior diuersis iubeat suppliciis interire propter hoc quod dixisset Deus caeli defensor eorum est
6.14
cumque uniuersa Achior exposuisset omnis populus cecidit in faciem adorantes Dominum et communi lamentatione et fletu unianimes preces suas Deo effuderunt
6.15
dicentes Domine Deus caeli et terrae intuere superbiam illorum et respice ad nostram humilitatem et faciem tuorum sanctorum adtende et ostende quia non derelinquis praesumentes de te et praesumentes de se et de sua uirtute gloriantes humilias
6.16
finito itaque fletu et per totum diem populorum oratione conpleta consolati sunt Achior
6.17
dicentes Deus patrum nostrorum cuius tu uirtutem praedicasti ipse tibi hanc dabit uicissitudinem ut eorum magis tu interitum uideas
6.18
cum uero Dominus Deus noster dederit hanc libertatem seruis suis sit et tecum Deus in medio nostri ut sicut placuerit tibi ita cum tuis omnibus conuerseris
6.19
tunc Ozias finito consilio suscepit eum in domum suam et fecit cenam magnam
6.20
et uocatis omnibus presbyteris simul expleto ieiunio refecerunt
6.21
postea uero conuocatus omnis populus et per totam noctem intra ecclesiam orauerunt petentes auxilium a Deo Israhel
7.1
Holofernis autem altera die praecepit exercitibus suis ut ascenderent contra Bethuliam
7.2
erant autem pedites bellatorum centum uiginti milia et equites uiginti duo milia praeter praeparationes uirorum illorum quos occupauerat captiuitas et adducti fuerant de prouinciis et urbibus uniuersae iuuentutis
7.3
omnes pariter parauerunt se ad pugnam contra filios Israhel et uenerunt per crepidinem montis usque ad apicem qui respicit super Dothain a loco qui dicitur Belma usque Chelmo qui est contra Hesdraelon
7.4
filii autem Israhel ut uiderunt multitudinem illorum prostrauerunt se super terram mittentes cinerem super capita sua unianimes orantes ut Deus Israhel misericordiam suam ostenderet super populum suum
7.5
et adsumentes arma sua bellica sederunt per loca quae angusti itineris tramitem dirigunt inter montuosa et erant custodientes ea tota die et nocte
7.6
porro Holofernis dum circuit per gyrum repperit quod fons qui influebat aquaeductum illorum a parte australi extra ciuitatem dirigeret incidi praecepit aquaeductum eorum
7.7
erant tamen non longe a muris fontes ex quibus furtim uidebantur haurire aquam ad refocilandum potius quam ad potandum
7.8
sed filii Ammon et Moab accesserunt ad Holofernem dicentes filii Israhel non in lancea nec in sagitta confidunt sed montes defendunt illos et muniunt illos colles in praecipitio constituti
7.9
ut ergo sine congressione pugnae possis superare eos pone custodes fontium ut non hauriant ex eis et sine gladio interficies eos uel certe fatigati tradent ciuitatem suam quam putant ciuitatem montibus positam superari non posse
7.10
et placuerunt uerba haec coram Holoferne et coram omnibus satellitibus eius et constituit per gyrum centenarios per singulos fontes
7.11
cumque ista custodia per dies uiginti fuisset expleta defecerunt cisternae et collectiones aquarum omnibus inhabitantibus in Bethuliam ita ut non esset intra ciuitatem unde satiarentur uel una die quoniam ad mensuram dabatur populis aqua cotidie
7.12
tunc ad Oziam congregati omnes uiri feminaeque iuuenes et paruuli simul omnes una uoce
7.13
dixerunt iudicet Deus inter nos et te quoniam fecisti in nos mala nolentes loqui pacifice cum Assyriis et propter hoc uendidit nos Deus in manibus eorum
7.14
et ideo non est qui adiuuet cum prosternamur ante oculos eorum in siti et perditione magna
7.15
et nunc congregate uniuersos qui in ciuitate sunt ut sponte nos tradamus omnes populo Holofernis
7.16
melius est enim ut captiui benedicamus Deum uiuentes quam moriamur et simus obprobrium omni carni cum uideamus uxores nostras et infantes nostros mori ante oculos nostros
7.17
contestamur hodie caelum et terram et Deum patrum nostrorum qui ulciscitur nos secundum peccata nostra ut iam tradatis ciuitatem in manu militiae Holofernis et sit finis noster breuis in ore gladii qui longior efficitur in ariditate sitis
7.18
et cum haec dixissent factus est fletus et ululatus magnus in ecclesia omnibus et per multas horas una uoce clamauerunt ad Deum dicentes
7.19
peccauimus cum patribus nostris iniuste egimus iniquitatem fecimus
7.20
tu quia pius es miserere nostri aut in tuo flagello uindica iniquitates nostras et noli tradere confitentes te populo qui ignorat te
7.21
ut non dicant inter gentes ubi est Deus eorum
7.22
et cum fatigati his clamoribus et his fletibus lassati siluissent
7.23
exsurgens Ozias infusus lacrimis dixit aequo animo estote fratres et hos quinque dies expectemus a Domino misericordiam
7.24
forsitan enim indignationem suam abscidet et dat gloriam nomini suo
7.25
si autem transactis quinque diebus non uenerit adiutorium faciemus haec uerba quae locuti estis
8.1
et factum est cum audisset haec Iudith uidua quae erat filia Merari filii Idox filii Ioseph filii Oziae filii Elai filii Iamnor filii Gedeon filii Rafoin filii Acitob filii Melchiae filii Enam filii Nathaniae filii Salathihel filii Symeon filii Ruben
8.2
et uir eius fuit Manasses qui mortuus est in diebus messis hordiariae
8.3
instabat enim super alligantes manipulos in campo et uenit aestus super caput eius et mortuus est in Bethuliam ciuitatem suam et sepultus est illic cum patribus suis
8.4
erat autem Iudith relicta eius uidua iam annis tribus et mensibus sex
8.5
et in superioribus domus suae fecit sibi secretum cubiculum in quo cum puellis suis clausa morabatur
8.6
et habens super lumbos suos cilicium ieiunabat omnibus diebus uitae suae praeter sabbata et neomenia et festa domus Israhel
8.7
erat autem eleganti aspectu nimis cui uir suus reliquerat diuitias multas et familiam copiosam ac possessiones armentis boum et gregibus ouium plenas
8.8
et erat haec in eo omnibus famosissima quoniam timebat Dominum ualde nec erat qui loqueretur de illa uerbum malum
8.9
haec itaque cum audisset quoniam Ozias promisisset quod transacto quinto die traderet ciuitatem misit ad presbyteros Chabri et Carmin
8.10
et uenerunt ad illam et dixit illis quod est hoc uerbum in quo consensit Ozias ut tradat ciuitatem Assyriis si intra quinque dies non uenerit uobis adiutorium
8.11
et qui estis uos qui temptatis Dominum
8.12
non est iste sermo qui misericordiam prouocet sed potius qui iram excitet et furorem accendat
8.13
posuistis uos tempus miserationis Domini et in arbitrium uestrum diem constituistis ei
8.14
sed quia patiens est Dominus in hoc ipso paeniteamur et indulgentiam eius lacrimis postulemus
8.15
non enim quasi homo Deus sic comminabitur neque sicut filius hominis ad iracundiam inflammabitur
8.16
et ideo humiliemus illi animas nostras et in spiritu constituti humiliato seruientes illi
8.17
dicamus flentes Domino ut secundum uoluntatem suam sic faciat nobiscum misericordiam suam ut sicut conturbatum est cor nostrum in superbia eorum ita etiam de nostra humilitate gloriemur
8.18
quoniam non sumus secuti peccata patrum nostrorum qui dereliquerunt Deum suum et adorauerunt deos alienos
8.19
pro scelere quo dati sunt in gladium et in rapinam et in confusionem inimicis suis nos autem alterum deum nescimus praeter ipsum
8.20
expectemus humiles consolationem eius et exquiret sanguinem nostrum de adflictionibus inimicorum nostrorum et humiliabit omnes gentes quaecumque insurgunt contra nos et faciet illas sine honore Dominus Deus noster
8.21
et nunc fratres quoniam uos qui estis presbyteri in populo Dei ex uobis pendet anima illorum adloquio uestro corda eorum erigite ut memores sint quia temptati sunt patres nostri ut probarentur si uere colerent Deum suum
8.22
memores esse debent quomodo pater noster Abraham temptatus est et per multas tribulationes probatus Dei amicus effectus est
8.23
sic Isaac sic Iacob sic Moses et omnes qui placuerunt Deo per multas tribulationes transierunt fideles
8.24
illi autem qui temptationes non susceperunt cum timore Domini et patientia sua inproperium murmurationis suae contra Dominum protulerunt
8.25
exterminati sunt ab exterminatore et a serpentibus perierunt
8.26
et nos ergo non ulciscamur nos pro his quae patimur
8.27
sed reputantes peccatis nostris haec ipsa minora esse supplicia flagella Domini quasi serui qui corripimur ad emendationem non ad perditionem nostram euenisse credamus
8.28
et dixerunt illi Ozias et presbyteri omnia quae locuta es uera sunt et non est in sermonibus tuis ulla reprehensio
8.29
nunc ergo ora pro nobis quoniam mulier sancta es et timens Dominum
8.30
et dixit illis Iudith sicut quod loqui potui Dei esse cognoscitis
8.31
ita quod facere disposui probate si ex Deo est et orate ut firmum faciat consilium meum Deus
8.32
stabitis uos ad portam nocte ista et ego exeam cum abra mea et orate ut sicut dixistis in diebus quinque respiciat Dominus populum suum Israhel
8.33
uos autem nolo scrutemini actum meum et usque dum renuntiem uobis nihil aliud fiat nisi oratio pro me ad Dominum Deum nostrum
8.34
et dixit ad eam Ozias princeps Iudaeae uade in pace et Dominus sit tecum in ultione inimicorum nostrorum et reuertentes abierunt
9.1
quibus abscedentibus Iudith ingressa est oratorium suum et induens se cilicio posuit cinerem super caput suum et prosternens se Domino clamauit ad Dominum dicens
9.2
Domine Deus patris mei Symeon qui dedisti illi gladium in defensione alienigenarum qui uiolatores extiterunt in coinquinatione sua et denudauerunt femur uirginis in confusionem
9.3
et dedisti mulieres eorum in praedam et filias eorum in captiuitatem et omnem praedam in diuisionem seruis tuis qui zelauerunt zelum tuum subueni quaeso te Domine Deus meus mihi uiduae
9.4
tu enim fecisti priora et illa post illa cogitasti et hoc factum est quod ipse uoluisti
9.5
omnes enim uiae tuae paratae sunt et tua iudicia in prouidentia tua posuisti
9.6
respice castra Assyriorum nunc sicut tunc castra uidere Aegyptiorum dignatus es quando post seruos tous armati currebant confidentes in quadrigis et in equitatu suo et in multitudine bellatorum
9.7
sed aspexisti super castra eorum et tenebrae fatigauerunt eos
9.8
tenuit pedes eorum abyssus et aquae operuerunt eos
9.9
sic fiant et isti Domine qui confidunt in multitudine sua et in corribus suis et in contis et in sagittis suis et in lanceis gloriantur
9.10
et nesciunt quia tu ipse es Deus noster qui conteris bella ab initio et Dominus nomen est tibi
9.11
erige brachium tuum sicut ab initio et adlide uirtutem eorum in uirtute tua cadat uirtus eorum in iracundiam tuam qui promittunt se uiolare sancta tua et polluere tabernaculum honoris tui et deicere gladio suo cornu altaris tui
9.12
fac Domine ut gladio proprio eius superbia amputetur
9.13
capiatur laqueo oculorum suorum in me et percuties eum ex labiis caritatis meae
9.14
da mihi in animo constantiam ut contemnam illum et uirtutem ut euertam illum
9.15
erit enim memoriale nominis tui cum manus feminea deiecerit eum
9.16
non enim in multitudine est uirtus tua Domine neque in equorum uiribus uoluntas tua nec superbi ab initio placuerunt tibi sed humilium et mansuetorum tibi semper placuit deprecatio
9.17
Deus caelorum creator aquarum et dominus totius creaturae exaudi me miseram deprecantem et de tua misericordia praesumentem
9.18
memento Domine testamenti tui et da uerbum in ore meo et in corde meo consilium corrobora ut domus tua in tua sanctificatione permaneat
9.19
et omnes gentes agnoscant quoniam tu es Deus et non est alius praeter te
10.1
factum est autem cum cessasset clamare ad Dominum surrexit de loco quo iacuerat prostrata Domino
10.2
uocauitque abram suam et descendens in domum suam abstulit a se cilicium et exuit se uestimentis uiduitatis suae
10.3
et lauit corpus suum et unxit se myrro optimo et discriminauit crinem capitis sui et inposuit mitram super caput suum et induit se uestimentis iucunditatis suae induitque sandalia pedibus suis adsumpsitque dextraliola et lilia et inaures et anulos et omnibus ornamentis suis ornauit se
10.4
cui etiam Dominus contulit splendorem quoniam omnis ista conpositio non ex libidine sed ex uirtute pendebat et ideo Dominus hanc in illam pulchritudinem ampliauit ut inconparabili decore omnium oculis appareret
10.5
inposuit itaque abrae suae ascopam uini et uas olei et pulenta et palatas et panes et caseum et profecta est
10.6
cumque uenisset ad portas ciuitatis inuenerunt expectantem Oziam et presbyteros ciuitatis
10.7
qui cum uidissent eam stupentes mirati sunt nimis pulchritudinem eius
10.8
nihil tamen interrogantes eam dimiserunt transire dicentes Deus patrum nostrorum det tibi gratiam et omne consilium tui cordis sua uirtute corroboret ut glorietur super te Hierusalem et sit nomen tuum in numero sanctorum et iustorum
10.9
et dixerunt hii qui illic erant omnes una uoce fiat fiat
10.10
Iudith uero orans Dominum transiit portas ipsa et abra eius
10.11
factum est autem cum descenderet montem circa ortum diei occurrerunt ei exploratores Assyriorum et tenuerunt illam dicentes unde uenis aut quo uadis
10.12
quae respondit filia sum Hebraeorum ideo ego fugi a facie eorum quoniam futurum agnoui quod dentur uobis in depraedationem pro eo quod contemnentes uos noluerunt ultro tradere se ipsos ut inuenirent misericordiam in conspectu uestro
10.13
hac de causa cogitaui mecum dicens uadam ad faciem principis Holofernis ut indicem illi secreta illorum et ostendam illi quo aditu possit obtinere eos ita ut non cadat unus uir de exercitu eius
10.14
et cum audissent uiri uerba eius considerabant faciem eius et erat in oculis eorum stupor quoniam mirabantur pulchritudinem eius nimis
10.15
et dixerunt ad eam conseruasti animam tuam eo quod tale repperisti consilium ut descenderes ad dominum nostrum
10.16
hoc autem scias quoniam cum steteris in conspectu eius bene tibi faciet et eris gratissima in corde eius duxeruntque illam ad tabernaculum Holofernis et nuntiantes eam
10.17
cumque intrasset ante faciem eius statim captus est in suis oculis Holofernis
10.18
dixeruntque ad eum satellites eius quis contemnat populum Hebraeorum qui tam decoras mulieres habent ut non pro his merito pugnare contra eos debeamus
10.19
uidens itaque Holofernem Iudith sedentem in conopeo quod erat ex purpura et auro et zmaragdo et lapidibus pretiosis intextum
10.20
et cum in faciem eius intendisset adorauit eum prosternens se super terram et leuauerunt illam serui Holofernis iubente domino suo
11.1
tunc Holofernis dixit ei aequo animo esto et noli pauere in corde tuo quoniam ego numquam nocui uirum qui uoluit seruire Nabuchodonosor regi
11.2
populus autem tuus si non contempsisset me non adleuassem lanceam meam super illum
11.3
nunc autem dic mihi qua ex causa recessisti ab illis et placuit tibi ut uenires ad nos
11.4
et dixit illi Iudith sume uerba ancillae tuae quoniam si secutus fueris uerba ancillae tuae perfectam rem faciet Dominus tecum
11.5
uiuit enim Nabuchodonosor rex terrae et uiuit uirtus eius quae est in te ad correptionem omnium animarum errantium quoniam non solum homines seruiunt illi per te sed et bestiae agri obtemperant illi
11.6
nuntiatur enim industria animi tui uniuersis gentibus et indicatum est omni saeculo quoniam tu solus bonus et potens es in omni regno eius et disciplina tua omnibus prouinciis praedicatur
11.7
nec hoc latet quod locutus est Achior nec illud ignoratur quod ei iusseris euenire
11.8
constat enim Deum nostrum sic peccatis offensum ut mandauerit per prophetas suos ad populum quod tradat eos pro peccatis suis
11.9
et quoniam sciunt se offendisse Deum suum filii Israhel tremor tuus super ipsos est
11.10
insuper etiam fames inuasit eos et ab ariditate aquae iam inter mortuos conputantur
11.11
denique hoc ordinant ut interficiant pecora sua et sanguinem eorum bibant
11.12
et sancta Domini sui quae praecepit Deus non contingi in frumento uino et oleo haec cogitauerunt inpendere et uolunt consumere quae nec manibus deberent contingere ergo quoniam haec faciunt certum est quod in perditione dabuntur
11.13
quod ego ancilla tua cognoscens fugi ab illis et misit me Dominus haec ipsa nuntiare tibi
11.14
ego enim ancilla tua Deum colo etiam nunc apud te et exiet ancilla tua et orabo Deum
11.15
et dicet mihi quando eis reddat peccatum suum et ueniens nuntiabo tibi ita ut ego adducam te per mediam Hierusalem et habebis omnem populum Israhel sicut oues quibus non est pastor et non latrabit uel unus contra te
11.16
quoniam haec mihi dicta sunt per prouidentiam Dei
11.17
et quoniam iratus est illis Deus hoc ipsa missa sum nuntiare tibi
11.18
placuerunt autem omnia uerba haec coram Holoferne et coram pueris eius et mirabantur ad sapientiam eius et dicebant alter ad alterum
11.19
non est talis mulier super terram in aspectu in pulchritudine et in sensu uerborum
11.20
et dixit ad illam Holofernis bene fecit Deus qui misit te ante populum ut des illum tu in manibus nostris
11.21
et quoniam bona est promissio tua si fecerit mihi hoc Deus tuus erit et meus Deus et tu in domo Nabuchodonosor magna eris et nomen tuum nominabitur in uniuersa terra
12.1
tunc iussit eam introire ubi repositi erant thesauri eius et iussit illic manere eam et constituit quid daretur illi de conuiuio suo
12.2
cui respondens Iudith dixit nunc non potero manducare ex his quae mihi praecipis tribui ne ueniat super me offensio ex his autem quae mihi detuli manducabo
12.3
cui Holofernis ait si defecerint tibi ista quae tecum detulisti quid faciemus tibi
12.4
et dixit Iudith uiuit anima tua domine meus quoniam non expendet omnia haec ancilla tua donec faciat Deus in manu mea haec quae cogitaui et induxerunt illam serui eius in tabernaculo quo praeceperat
12.5
et petiit dum introiret ut daretur ei copia nocte et ante lucem egrediendi foras ad orationem et deprecandi Dominum
12.6
et praecepit cubiculariis suis ut sicut placeret illi exiret et introiret ad orandum Deum suum per triduum
12.7
et exiebat noctibus in uallem Bethuliae et baptizabat se in fontem aquae
12.8
et ut ascendebat orabat Dominum Deum Israhel ut dirigeret uiam eius ad liberationem populi sui
12.9
et introiens munda manebat in tabernaculum usque dum acciperet escam suam in uesperam
12.10
et factum est quarto die Holofernis fecit cenam seruis suis et dixit ad Bagao eunuchum uade et suade Hebraeam illam ut sponte consentiat habitare mecum
12.11
foedum est enim apud Assyrios si femina inrideat uirum agendo ut inmunis transeat ab eo
12.12
tunc introiuit Bagao ad Iudith et dixit non uereatur bona puella introire ad dominum meum ut honorificetur ante faciem eius et manducet cum eo et bibat uinum in iucunditate
12.13
cui Iudith respondit quae ego sum ut contradicam domino meo
12.14
omne quod erit ante oculos eius bonum et optimum faciam quicquid autem illi placuerit hoc mihi erit optimum omnibus diebus uitae meae
12.15
et surrexit et ornauit se uestimento suo et ingressa stetit ante faciem eius
12.16
cor autem Holofernis concussum est erat enim ardens in concupiscentia eius
12.17
et dixit ad eam Holofernis bibe nunc et accumbe in iucunditate quoniam gratiam inuenisti coram me
12.18
et dixit Iudith bibam domine quoniam magnificata est anima mea hodie prae omnibus diebus meis
12.19
et accepit et manducauit et bibit coram ipso ea quae parauerat illi ancilla eius
12.20
et iucundus factus est Holofernis ad illam bibitque uinum nimis multum quantum numquam biberat in uita sua
13.1
ut autem sero factum est festinauerunt serui illius ad hospitia sua et conclusit Bagao ostia cubiculi et abiit
13.2
erant autem omnes fatigati a uino
13.3
eratque Iudith sola in cubiculo
13.4
porro Holofernis iacebat in lecto nimia ebrietate sopitus
13.5
dixitque Iudith puellae suae ut staret foras ante cubiculum et obseruaret
13.6
stetitque Iudith ante lectum orans cum lacrimis et labiorum motu in silentio
13.7
dicens confirma me Domine Deus Israhel et respice in hac hora ad opera manuum mearum ut sicut promisisti Hierusalem ciuitatem tuam erigas et hoc quod credens per te posse fieri cogitaui perficiam
13.8
et haec cum dixisset accessit ad columnam quae erat ad caput lectuli eius et pugionem eius qui in ea ligatus pendebat exsoluit
13.9
cumque euaginasset illud adprehendit comam capitis eius et ait confirma me Domine Deus Israhel in hac hora
13.10
et percussit bis in ceruicem eius et abscidit caput eius et abstulit conopeum eius a columnis et euoluit corpus eius truncum
13.11
et post pusillum exiuit et tradidit caput Holofernis ancillae suae et iussit ut mitteret illud in peram suam
13.12
et exierunt duae secundum consuetudinem suam quasi ad orationem et transierunt castra et gyrantes uallem uenerunt ad portam ciuitatis
13.13
et dixit Iudith a longe custodibus murorum aperite portas quoniam nobiscum est Deus qui fecit uirtutem in Israhel
13.14
et factum est cum audissent uiri uocem eius uocauerunt presbyteros ciuitatis
13.15
et concurrerunt ad eam omnes a minimo usque ad maximum quoniam sperauerunt eam iam non esse uenturam
13.16
et accendentes luminaria congyrauerunt circa eam uniuersi illa autem ascendens in eminentiori loco iussit fieri silentium cumque omnes tacuissent
13.17
dixit Iudith laudate Dominum Deum nostrum qui non deseruit sperantes in se
13.18
et in me ancillam suam adimpleuit misericordiam suam quam promisit domui Israhel et interfecit in manu mea hostem populi sui in hac nocte
13.19
et proferens de pera caput Holofernis ostendit illis dicens ecce caput Holofernis principis militiae Assyriorum et ecce conopeum illius in quo recumbebat in ebrietate sua ubi et per manum feminae percussit illum Dominus Deus noster
13.20
uiuit autem ipse Dominus quoniam custodiuit me angelus eius et hinc euntem et ibi commorantem et inde huc reuertentem et non permisit me ancillam suam Dominus coinquinari sed sine pollutione peccati reuocauit me uobis gaudentem in uictoria sua in euasione mea in liberatione uestra
13.21
confiteamur illi omnes quoniam bonus quoniam in saeculum misericordia eius
13.22
uniuersi autem adorantes Dominum dixerunt ad eam benedixit te Dominus in uirtute sua quia per te ad nihilum redegit inimicos nostros
13.23
porro Ozias princeps populi Israhel dixit ad eam benedicta es tu filia a Domino Deo excelso prae omnibus mulieribus super terram
13.24
benedictus Dominus qui creauit caelum et terram qui te direxit in uulnere capitis principis inimicorum nostrorum
13.25
quia hodie nomen tuum ita magnificauit ut non recedat laus tua de ore hominum qui memores fuerint uirtutis Domini in aeternum pro quibus non pepercisti animae tuae propter angustias et tribulationem generis tui sed subuenisti ruinae ante conspectum Dei nostri
13.26
et dixit omnis populus fiat fiat
13.27
porro Achior uocatus uenit et dixit ei Deus Israhel cui tu testimonium dedisti quod ulciscatur de inimicis suis ipse caput omnium incredulorum incidit in hac nocte in manu mea
13.28
ut probes quia ita est ecce caput Holofernis qui in contemptu superbiae suae Deum Israhel contempsit et tibi interitum minabatur dicens cum captus fuerit populus Israhel gladio perforari praecipiam latera tua
13.29
uidens autem Achior caput Holofernis angustiatus prae pauore cecidit in faciem suam super terram et aestuauit anima eius
13.30
postea uero quam resumpto spiritu recreatus est procidit ad pedes eius et adorauit eam et dixit
13.31
benedicta tu Deo tuo in omni tabernaculo Iacob quoniam in omni gente quae audierit nomen tuum magnificabit Deum Israhel super te
14.1
dixit autem Iudith ad omnem populum audite me fratres suspendite caput hoc super muros nostros
14.2
et erit cum exierit sol accipiat unusquisque arma sua et exite cum impetu non ut descendatis deorsum sed quasi impetum facientes
14.3
tunc exploratores necesse erit ut fugiant ad principem suum excitandum ad pugnam
14.4
cumque duces eorum cucurrerint ad tabernaculum Holofernis et inuenerint eum truncum in suo sanguine uolutatum decidet super eos timor
14.5
cumque cognoueritis fugere illos ite post illos securi quoniam Dominus conteret eos sub pedibus uestris
14.6
tunc Achior uidens uirtutem quam fecit Deus Israhel relicto gentilitatis ritu credidit Deo et circumcidit carnem praeputii sui et adpositus est ad populum Israhel et omnis successio generis eius usque in hodiernum diem
14.7
mox autem ut ortus est dies suspenderunt super muros caput Holofernis accepitque unusquisque uir arma sua et egressi sunt cum grandi strepitu et ululatu
14.8
quod uidentes exploratores ad tabernaculum cucurrerunt
14.9
porro hii qui in tabernaculo erant uenientes et ante ingressum cubiculi perstrepentes excitandi gratia inquietudinem arte moliebantur ut non ab excitantibus sed a sonantibus Holofernis euigilaret
14.10
nullus enim audebat cubiculum uirtutis Assyriorum pulsando aut intrando aperire
14.11
sed cum uenissent duces eius et tribuni et uniuersi maiores exercitus Assyriorum dixerunt cubiculariis
14.12
intrate et excitate illum quoniam egressi mures de cauernis suis ausi sunt prouocare ad proelium
14.13
tunc ingressus Bagao cubiculum eius stetit ante cortinam et plausum fecit manibus suis suspicabatur enim illum cum Iudith dormire
14.14
sed cum nullum motum iacentis sensu aurium caperet accessit proximans ad cortinam et eleuans eam uidens iacens cadauer absque capite Holofernis in suo sanguine tabefactum iacere super terram et clamauit uoce magna cum fletu et scidit uestimenta sua
14.15
et ingressus tabernaculum Iudith non inuenit eam et exiliuit foras ad populum
14.16
et dixit una mulier hebraea fecit confusionem in domo regis Nabuchodonosor ecce enim Holofernis iacet in terra et caput ipsius non est in illo
14.17
quod cum audissent principes uirtutis Assyriorum sciderunt omnes uestimenta sua et intolerabilis timor et tremor cecidit super eos et turbati sunt animi eorum ualde
14.18
et factus est clamor inconparabilis in media castra eorum
15.1
cumque omnis exercitus decollatum Holofernem audisset fugit mens et consilium ab eis et solo tremore et metu agitati fugae praesidium sumunt
15.2
ita ut nullus loqueretur cum proximo suo sed inclinato capite relictis omnibus euadere Hebraeos quos armatos uenire super se audierant fugientes per uias camporum et semitas collium
15.3
uidentes itaque filii Israhel fugientes illos descenderunt clangentes tubis et ululantes post ipsos
15.4
et quoniam Assyrii non adunati in fuga ibant praecipites filii autem Israhel uno agmine persequentes debilitabant omnes quos inuenire potuissent
15.5
misitque Ozias nuntios per omnes ciuitates et regiones Israhel
15.6
omnis itaque regio omnisque urbs electam iuuentutem misit armatam post eos et persecuti sunt eos in ore gladii quousque peruenirent ad extremitatem finium suarum
15.7
reliqui autem qui erant in Bethulia ingressi sunt castra Assyriorum et praedam quam fugientes Assyrii reliquerant abstulerunt et honestati sunt ualde
15.8
hii uero qui uictores reuersi sunt ad Bethuliam omnia quaeque erant illorum abstulerunt secum ita ut non esset numerus in pecoribus in iumentis et uniuersis mobilibus eorum ut a minimo usque ad magnum omnes diuites fierent de praedationibus eorum
15.9
Ioachim autem summus pontifex de Hierusalem uenit in Bethuliam cum uniuersis presbyteris suis ut uideret Iudith
15.10
quae cum exisset ad illum benedixerunt illam omnes una uoce dicentes tu gloria Hierusalem tu laetitia Israhel tu honorificentia populi nostri
15.11
quia fecisti uiriliter et confortatum est cor tuum eo quod castitatem amaueris et post uirum tuum alterum non scieris ideo et manus Domini confortauit te et ideo eris benedicta in aeternum
15.12
et dixit omnis populus fiat fiat
15.13
per dies autem triginta uix collecta est spolia Assyriorum a populo Israhel
15.14
porro autem uniuersa quae Holofernis peculiaria fuisse probata sunt dederunt Iudith in auro et argento et uestibus et gemmis et omni supellectile et tradita sunt illi omnia a populo
15.15
et omnes populi gaudebant cum mulieribus et uirginibus et iuuenibus in organis et citharis
16.1
tunc cantauit canticum hoc Domino Iudith dicens
16.2
incipite Domino in tympanis cantate Deo in cymbalis modulamini illi psalmum nouum exaltate et inuocate nomen eius
16.3
Dominus conterens bella Dominus nomen est illi
16.4
qui posuit castra sua in medio populi sui ut eriperet nos de manu omnium inimicorum nostrorum
16.5
uenit Assur ex montibus ab aquilone in multitudine fortitudinis suae cuius multitudo obturauit torrentes et equi eorum cooperuerunt ualles
16.6
dixit se incensurum fines meos et iuuenes meos occisurum gladio infantes meos dare in praedam et uirgines in captiuitatem
16.7
Dominus autem omnipotens nocuit eum et tradidit eum in manus feminae et confudit eum
16.8
non enim cecidit potens eorum a iuuenibus nec filii Titan percusserunt eum nec excelsi gigantes inposuerunt se illi sed Iudith filia Merari in specie faciei suae dissoluit eum
16.9
exuit enim se uestimenta uiduitatis et induit se uestimenta laetitiae in exultatione filiorum Israhel
16.10
unxit faciem suam unguento conligauit cincinnos suos mitra ad decipiendum illum
16.11
sandalia eius rapuerunt oculos eius pulchritudo eius captiuam fecit animam eius amputauit pugione ceruicem eius
16.12
horruerunt Persae constantiam eius et Medi audaciam eius
16.13
tunc ululauerunt castra Assyriorum quando apparuerunt humiles mei arescentes in siti
16.14
filii puellarum conpunxerunt eos et sicut pueros fugientes occiderunt eos perierunt in proelio a facie Domini mei
16.15
hymnum cantemus Domino hymnum nouum cantemus Deo nostro
16.16
Adonai Domine magnus es tu et praeclarus in uirtute et quem superare nemo potest
16.17
tibi seruiat omnis creatura tua quia dixisti et facta sunt misisti spiritum tuum et creata sunt et non est qui resistat uoci tuae
16.18
montes a fundamentis mouebuntur cum aquis petrae sicut cera liquescent ante faciem tuam
16.19
qui autem timent te magni erunt apud te prae omnia
16.20
uae genti insurgenti super genus meum Dominus enim omnipotens uindicabit in eis in die iudicii uisitabit illos
16.21
dabit enim ignem et uermes in carnes eorum ut urantur et sentiant usque in sempiternum
16.22
et factum est post haec omnis populus post uictoriam uenit ad Hierusalem adorare Dominum et mox ut purificati sunt obtulerunt omnes holocausta et uota et repromissiones suas
16.23
porro Iudith uniuersa uasa bellica Holofernis quae dedit illi populus et conopeum quod ipsa sustulerat in anathema obliuionis
16.24
erat autem populus iucundus secundum faciem sanctorum et per tres menses gaudium huius uictoriae celebratum est cum Iudith
16.25
post dies autem illos unusquisque rediit in sua et Iudith magna facta est in Bethulia et praeclarior erat uniuersae terrae Israhel
16.26
erat etiam uirtuti castitatis adiuncta ita ut non cognosceret uirum omnibus diebus uitae suae ex quo defunctus est Manasses uir eius
16.27
erat autem diebus festis procedens cum gloria magna
16.28
mansit autem in domo uiri sui annos centum quinque et dimisit abram suam liberam et defuncta est ac sepulta cum uiro suo in Bethuliam
16.29
luxitque illam omnis populus diebus septem
16.30
in omni autem spatio uitae eius non fuit qui perturbaret Israhel et post mortem eius annis multis
16.31
dies autem uictoriae huius festiuitatem ab Hebraeis in numero dierum sanctorum accepit et colitur a Iudaeis ex illo tempore usque in praesentem diem
Click or tap any word for its parse and dictionary entry.
Text: Perseus Digital Library, licensed CC BY-SA. Dictionary: Lewis & Short (Perseus, CC BY-SA). Morphology: LatinCy — machine parsing, corrected against the AGDT & PROIEL treebanks and Morpheus.