Library › Latin: Early Christian Writings › Precationes
These two long prayers were written for a priest to say in preparation for celebrating Mass. The first begins Summe sacerdos et vere pontifex, addressing Christ as the high priest who offered himself on the altar of the cross as a pure and spotless victim and gave his flesh to eat and his blood to drink. The priest, called to the office without merit of his own, asks to be taught by the Spirit to handle so great a mystery with fitting reverence, devotion and fear, and to be cleansed of his sins. The second prayer continues in a similar spirit, and includes reflections on charity and on guarding both heart and mouth against envy and detraction.
The prayers were long printed among the works of Ambrose of Milan, and the Summe sacerdos passed under his name into the preparatory prayers of the Roman Missal. Modern scholarship generally regards this attribution as false and assigns the first prayer to an eleventh-century monastic author, usually identified as John of Fécamp. The prayers are a substantial example of medieval eucharistic devotion and shaped the private piety of priests for centuries.
About this edition. The Latin text comes from Corpus Corporum, the Latin text repository of the University of Zurich (edition: Jacques-Paul Migne, Patrologia Latina, vol. 17, Parisiis 1845), reused with attribution for non-commercial purposes (CC BY-NC-SA). Every word has been analyzed with LatinCy, a neural language model for Latin — click or tap any word for its dictionary form, part of speech, and complete morphology, together with the full entry from Lewis & Short’s A Latin Dictionary.
Latin · Early Christian Writings
Precationes
Anonymous · Precatio Prima. In praeparatione ad Missam · every word parsed
1
Summe sacerdos et uere pontifex Iesu Christe, qui te obtulisti Deo Patri in ara crucis hostiam puram et immaculatam pro nobis miseris peccatoribus, et qui dedisti nobis carnem tuam ad manducandum, et sanguinem tuum ad bibendum, et posuisti mysterium in uirtute Spiritus sancti, dicens: Haec quotiescumque feceritis, in mei memoriam facietis ; rogo per tuum sanguinem pretiosum, magnum salutis nostrae pretium: rogo per hanc miram et ineffabilem charitatem, qua nos miseros et indignos sic amare dignatus es, ut lauares nos a peccatis nostris in sanguine tuo; doce me seruum tuum indignum, quem inter caetera dona tua ad officium sacerdotale uocare dignatus es nullis meis meritis, sed sola dignatione misericordiae tuae: doce me, quaeso, per Spiritum tuum tantum mysterium tractare ea reuerentia et honore, eaque deuotione et timore, quibus oportet et decet. 490
Fac me, Domine Iesu Christe, per gratiam tuam semper illud de tanto mysterio credere et intelligere, sentire et firmiter retinere, dicere et cogitare, quod tibi placet, et expedit animae meae. Intret Spiritus tuus bonus in cor meum, qui sonet ibi sine sono, et sine strepitu uerborum loquatur omnem ueritatem tantorum mysteriorum. Profunda sunt nimis, et sacro tecta uelamine.
Propter magnam clementiam tuam concede mihi hodie et semper missarum solemnia puro corde et pura mente celebrare. Libera cor meum ab immundis et nefandis, uanis et obnoxiis cogitationibus. Muni me beatorum angelorum pia et fida tutela, atque fortissima custodia; ut hostes omnium bonorum confusi discedant per uirtutem tanti mysterii, et per manum sancti angeli tui. Repelle a me, Domine Iesu Christe, et a cunctis seruis tuis durissimum spiritum superbiae, cenodoxiae, inuidiae, iracundiae, fornicationis et immunditiae, dubietatis et blasphemiae. Confundantur qui nos persequuntur, pereant illi qui cuncta perdere festinant. Rex uirtutum, castitatis et integritatis amator 491 Deus, coelesti rore benedictionis tuae exstingue in corpore meo totum fomitem ardentem libidinis, ut maneat in me tenor totius castitatis animae et corporis. Mortifica in me carnis stimulos, et omnes libidinis commotiones, et da mihi ueram et perpetuam castitatem cum caeteris donis tuis, quae tibi placeant in ueritate; ut sacrificium laudis casto corpore et mundo corde ualeam tibi offerre.
Quanta enim, Domine Iesu Christe, cordis contritione, et lacrymarum fonte, quanta reuerentia et tremore, quanta corporis castitate, et animi puritate istud diuinum et coeleste sacrificium est celebrandum; ubi caro tua in ueritate sumitur, ubi sanguis tuus in ueritate bibitur, ubi summa imis iunguntur, ubi adest praesentia sanctorum angelorum, ubi tu es sacerdos et sacrificium mirabiliter et ineffabiliter constitutus! Quis digne hoc celebrare poterit, nisi tu, Deus omnipotens, offerentem feceris dignum? Scio, et uere scio, et ipsum pietati tuae confiteor, quia non sum dignus accedere ad mysterium tantum propter nimia peccata mea, et infinitas negligentias meas. Sed scio ueraciter, et credo ex toto corde et ore confiteor, quia potes me facere dignum: qui solus potes mundum facere de immundo conceptum semine, de peccatoribus facere iustos et sanctos. Per hanc omnipotentiam tuam te rogo, ut concedas mihi peccatori hoc coeleste sacrificium celebrare cum timore et tremore, cum cordis puritate, et lacrymarum fonte, cum laetitia spiritali, et coelesti gaudio. Sentiat mens mea dulcedinem beatissimae praesentiae tuae, et excubias sanctorum angelorum tuorum in circuitu meo.
5
Ego enim, Domine, memor uenerandae passionis tuae accedo ad altare tuum, licet peccator; ut offeram tibi sacrificium, quod tu instituisti, et offerri praecepisti in commemorationem tui pro salute nostra. Suscipe ergo istud, quaeso, summe Deus, ducissime Iesu Christe, pro Ecclesia tua sancta, et pro cuncto populo tuo, quem acquisisti sanguine tuo pretioso. Et quoniam me peccatorem inter te et eumdem populum medium esse uoluisti, licet in me boni operis testimonium non agnoscas, officium dispensationis creditae non recuses, nec per me indignum famulum tuum eorum salutis pereat pretium, pro quibus uictima factus, salutaris dignatus es esse redemptio. Profero ergo, Domine, si dignaris propitius intueri tribulationes plebium, pericula populorum, captiuorum gemitum, miseriam orphanorum, necessitates peregrinorum, inopiam debilium, desperationes languentium, defectus senum, suspiria iuuenum, uota uirginum, lamenta uiduarum; tu enim misereris omnium, Domine, et nihil odisti omnium quae fecisti. Memorare quae sit nostra substantia, quia tu Pater noster es; ne irascaris satis, neque multitudinem uiscerum tuorum super nos contineas. Non enim in iustificationibus nostris prosternimus preces nostras ante faciem tuam, sed in miserationibus tuis multis. Aufer a nobis, Domine, iniquitates nostras, et ignem sancti Spiritus in nobis clementer accende. Aufer cor lapideum de carne nostra, et da nobis cor carneum quod te timeat, diligat et honorificet, te delectetur, te sequatur, et te perfruatur. Oramus, Domine, clementiam tuam, ut sereno uultu familiam tuam sacri tui nominis officia praestolantem aspicere digneris. Et ut nullius sit irritum uotum, nullius uacua postulatio, tu nobis preces suggere, quas ipse audire propitius et exaudire delecteris.
Rogamus etiam te, sancte Pater, pro spiritibus fidelium defunctorum, ut sit illis salus aeterna, ac perpetua sanitas, gaudium et refrigerium sempiternum, hoc magnum pietatis sacramentum. Domine Deus meus, sit illis hodie magnum et plenum gaudium de te pane uiuo et uero, qui de coelo descendisti, et das uitam mundo, de carne sancta et benedicta, agni uidelicet immaculati qui tollis peccatum mundi, et potari de fonte pietatis tuae, qui per lanceam militis de latere emanauit crucifixi Domini nostri; ut consolati exsultent in laude et gloria tua sancta.
Peto, Domine, clementiam tuam, ut descendat super hunc panem et calicem istum plenitudo diuinitatis tuae. Descendat etiam, Domine, illa sancti Spiritus tui inuisibilis forma, et incomprehensibilis maiestas, sicut quondam in Patrum hostias descendebat, qui et oblationes nostras corpus et sanguinem tuum efficiat, et me indignum sacerdotem tuum doceat tantum tractare mysterium, ita ut placide ac benigne sacrificium suscipias de manibus meis ad salutem omnium tam uiuorum quam defunctorum. Rogo te, 492 Domine, per ipsum sacrosanctum mysterium corporis et sanguinis tui, quo quotidie in Ecclesia tua pascimur et potamur, abluimur et sanctificamur, atque unius tuae summaeque diuinitatis participes efficimur; quatenus des mihi uirtutes tuas sanctas, quibus repletus, bona conscientia ad altare tuum accedam, ita ut haec coelestia sacramenta efficiantur mihi salus et uita. Tu enim dixisti ore tuo sancto et benedicto: Panis quem ego dedero, caro mea est pro mundi uita. Et, Qui manducat me, uita uiuet propter me, ipse manet in me, et ego in eo. Ego sum panis uiuus qui de coelo descendi: si quis manducauerit ex hoc pane, uiuet in aeternum .
Panis dulcissime, sana palatum cordis mei, ut sentiam suauitatem amoris tui: sana ab omni languore, ut nullam praeter te amem pulchritudinem. Panis candidissime, habens in te omne delectamentum, et omnis saporis suauitatem, qui nos semper reficis; comedat te cor meum, et dulcedine saporis tui repleantur uiscera animae meae. Manducat te Angelus pleno ore, manducet te peregrinus homo pro modulo suo; ne deficere possit in uia, tali recreatus uiatico. Panis sancte, panis uiue, panis pulcher, panis munde, qui descendisti de coelo, et das uitam mundo, ueni in cor meum, et munda me ab omni inquinamento carnis et spiritus. Intra in animam meam, et sanctifica me intus et exterius. Esto tutamen et perpetua salus corporis et animae meae. Repelle a me insidiantes mihi. Hostes recedant procul a praesentia tua, ut foris et intus per te munitus, recto tramite perueniam ad tuum regnum; ubi non mysteriis, sicut in hoc tempore agitur, sed facie ad faciem te uidebimus, cum tradideris regnum Deo Patri, et erit Deus omnia in omnibus. Tunc me de te satiabis satietate perpetua, ut nec esuriam, nec sitiam in aeternum: qui cum eodem Deo Patre et Spiritu sancto uiuis et regnas per omnia saecula saeculorum, amen.
Click or tap any word for its parse and dictionary entry.
Text: Perseus Digital Library, licensed CC BY-SA. Dictionary: Lewis & Short (Perseus, CC BY-SA). Morphology: LatinCy — machine parsing, corrected against the AGDT & PROIEL treebanks and Morpheus.