Library › Latin: Grammar & Reference › Schedae
These are further portions of the lexicon of Sextus Pompeius Festus, the second-century grammarian who abridged Verrius Flaccus’s De verborum significatu. They preserve entries from leaves of the Farnese manuscript that were separated from it and are known through Renaissance transcriptions, the so-called schedae, covering parts of the letters M, P, T and V and the opening of the thirteenth book. The text begins with the three kinds of Jupiter’s thunderbolts according to augural lore, followed by Aelius Stilo on ‘maniae’, figures made of meal, and the bogeys nurses use to frighten children, and the Oscan praenomen Mamercus. The middle passage glosses archaic words from the Salian hymn.
Because these leaves are lost in the original, the schedae are the only witness for much of their content. They contain valuable information on early Roman religion, the Salian priests, augury and archaic vocabulary, often citing Aelius Stilo, the first Roman philologist. Together with the main fragment and Paul the Deacon’s epitome they form the basis of our knowledge of Verrius Flaccus’s lexicon.
About this edition. The Latin text comes from Corpus Corporum, the Latin text repository of the University of Zurich (edition: Jacques-Paul Migne, Patrologia Latina, vol. 95, Parisiis 1851), reused with attribution for non-commercial purposes (CC BY-NC-SA). Every word has been analyzed with LatinCy, a neural language model for Latin — click or tap any word for its dictionary form, part of speech, and complete morphology, together with the full entry from Lewis & Short’s A Latin Dictionary.
Latin · Grammar & Reference
Schedae
Festus · M · every word parsed
1
Pag. 167.
Manubiae Iouis tres creduntur esse, quarum unae sint minimae, quae moneant placataeq. sint; alterae quae maiores sunt, ac ueniant cum fragore, discutiantque aut diuellant, quae a Ioue sint, et consilio deorum mitti existimentur; tertiae his ampliores, quae cum igne ueniant: et quanquam nullum sine igne fulgur sit, hae propriam differentiam habeant, quae aut adurant, aut fuligine deforment, aut accendant, quae statum mutent deorum consilio superiorum. ¶ Manias Aelius Stilo dicit ficta quae ex farina in hominum figuras, quia turpes fiant; quas alii maniolas appellent. Manias autem, quas nutrices minitentur paruulis pueris, esse laruas, id est, Manes deos deasq., qui aut ab inferis ad superos manant, aut Mania est eorum auia materna: sunt enim utriusq. opinionis auctores. ¶ Mamercus praenomen Oscum est, ab eo quod hi Martem Mamertem appellant. ¶ Mamiliorum familia progenita sit a Mamilia Telegoni filia, quam Tusculi procreauit, quando id oppidum ipse condidisset. ¶ Mantare, saepe manere. Caecilius in Epistola: Iam ne adeo manta. Iam hoc uide, caecus animum . . . . . aduentus angit. ¶ Manticularum usus pauperibus in nummis recondendis, etia nostro saeculo fuit. Unde manticulari dicebantur, qui furandi gratia manticulas attrectabant. Inde poetae pro dolose quid agendo usi sunt eo uerbo. Pacuuius: Ad manticulandum astu aggreditur, scit enim quid promeruerit: modici manticulatur, . . Ita me facti oppressi iugo. Item deinde: Aggrediar astu regem; manticulandum
Pag. 168.
est mihi; et: Machinam ordiris nouam manticula tactu, an sanctiora dicis iuraiuranda. Plautus hoc significare uidetur: Quibus quotidie paruae noxae extergeantur. Frequens enim antiquis ad manus tergendas usus fuit mantelorum. ¶ Moeson persona comica appellatur, aut coci, aut nautae, aut eius generis, dici ab inuentore eius Moesone comoedo, ut ait Aristophanes grammaticus. ¶ Maeniana appellata sunt a Maenio censore, qui primus in Foro ultra columnas tigna proiecit, quo ampliarentur superiora spectacula. ¶ Maior Graecia dicta est Italia, quod eam Siculi quodam obtinuerunt; uel quod multae magnaeq. ciuitates in ea fuerunt ex Graecia profectae. ¶ Maius mensis in compluribus ciuitatibus Latinis ante Urbem conditam fuisse uidetur: qua ex causa utrum a maioribus, ut Iunius a iunioribus dictus sit; an a Maia, quod Mercurio filio eius res diuinae fiant solemnes: an quod ipsi deae in multis Latinis ciuitatibus sacrificia fiebant. . * ¶ Monstrum, ut Aelius Stilo interpretatur, a monendo dictum est, uelut monestrum. Item Sinnius Capito, quod monstret futurum, et moneat uoluntatem deorum; quod etiam ¶ Prodigium uelut praedictum et quasi praedictum, quod praedicat eadem; et ¶ Portentum, quod portendat et significet. Inde dici apparet id quartum, quod mihi uisum est adiciendum, praesertim cum ex eadem significatione pendeat, et in promptu sit omnibus, id est, ostentum, quod item ab ostendendo dictum est apud auctores, qui monent histriones in scaena, sed etiam ubi adiciuntur commentarii. ¶ Monile dictum est ornatus mulieris, qualem habuisse Eriphylam
5
Pag. 169.
fabulae ferunt; ex eo etiam equis praependens a collo ornamentum, monile appellant. ¶ Molucrum non solum quo molae teruntur dicitur, id quod Graeci μυλικρον appellant, sed etiam tumor uentris, qui etiam uirginibus incidere solet, cuius meminit Afranius in Uirgine: Ferme uirgini, tanquam grauidae mulieri uterus, molucrum uocatur, transit sine doloribus. Cloatius etiam * in libris Sacrorum, molucrum esse aiunt ligneum quoddam quadratum, ubi immolatur. Idem Aelius in explanatione carminum Saliarium eodem nomine appellari ait, quod sub mola supponatur. Aurelius Opilius appellat ubi molatur. ¶ Mola etiam uocatur far tostum, et sale sparsum: quod eo molito, hostiae aspergantur: Molas auias inepte quidam dictas putant. ¶ Mundus etiam mulieris. . . . . . . . . potest. Accius: Cum uirginali mundo clam patre. Ennius: Idem loco nauibus celsis Munda facie. * atq. etiam aere Cereris. Qui mundus appellatur, qui ter in anno solet patere: III. kal. Sep. et IIII. non. Octobr. et III. id. Nou. Qui uel omni dictus est, quod terra mouetur. ¶ Mamphula appellatur panis Syriaci genus, quod, ut ait Uerrius, in clibano antequa percoquatur, decidit in carbones, cineremq.; cuius meminit Lucilius: Pistricem ualida si nummi suppeditabunt, Addas empleuron, mamphulas quae sciat omnis. ¶ Municeps est, ut ait Aelius Gallus, qui in municipio liber natus est. Item qui ex alio genere hominum munus functus est. Item, qui in municipio ex seruitute se liberauit a municipe. Item municipes erant, qui ex aliis ciuitatib. Romam uenissent, quib. non licebat magistratum capere, sed
Pag. 170.
tantum muneris partem. At Seruilius aiebat initio fuisse, qui ea conditione ciues Ro. fuissent, ut semper remp. separatim a populo Rom. haberent, Cumanos, Acerranos, Atellanos, qui aeque ciues Ro. erant et in legione merebant, sed dignitates non capiebant. ¶ Mutas quasi e litteris appellatas quidam putant, quod positae in ultimis partibus orationis, obmutescere cogant loquentem. Quidam, quod paruae exiguaeq. sint uocis, ut quando mutum oratorem aut tragoedum dicimus. ¶ Multam Osce dici putant poenam quidam. M. Uarro ait poenam esse, sed pecuniariam, de qua subtiliter in L. I. quaestionum Epist. refert. ¶ Mulleos genus calceorum aiunt esse, quibus reges Albanorum primi, deinde patricii sunt usi. M. Cato Originum Li. UII: Qui magistratum Curulem cepisset (calceos) mulleos allutaciniatos ceteri perones. Item Titinius in Seriana: Iam cum mulleis te ostendisti, quos tibiatis in calceos. Quos putant a mullando dictos. i. suendo. ¶ Multifariam dixerunt antiqui, uidelicet, quod in multis locis fari poterat. ¶ Manius Egeri. . . Nemorensem Dianae consecrauit, a quo multi et clari uiri orti sunt, et per multos annos fuerunt. Unde et prouerbium: Multi Mani Ariciae. Sinnius Capito longe aliter sentit. Ait enim turpes et deformes significari, quia ¶ Maniae dicuntur deformes personae; et Ariciae genus panni fieri, quod manici appelletur. ¶ Moene singulariter dixit Ennius: Apud emporium in campo hostium pro moene. ¶ Mutire, loqui. Ennius in Telepho: Palam mutire plebeio piaculum est. ¶ Moenia, muri et cetera muniendae urbis gratia
Pag. 171.
10
facta, ut Accius in Hellenibus: Signa extemplo canere, ac tela ob moenia offerre imperat. Significat etiam officia. Plautus in Neruolaria: Prohibentq. moenia alia, unde ego fungor mea, Murrinam genus . . . . ¶ Manuos in carminib. Saecular. Aelius Stilo significare ait bonos; et Inferi di ¶ Manes, pro boni, dicuntur a suppliciter eos uenerantibus propter metum mortis, ut immanes quoq. pro ualde [non bonis] dicuntur. ¶ Muscerdas prima syllaba producta dicebant antiqui stercus murum. ¶ Mapalia casae Poenicae appellantur, in quibus quia nihil est secreti, solet solute uiuentibus obici id uocabulum. Cato Originum Libro quarto: Mapalia uocantur ubi habitant; ea quasi cohortes rotundae sunt. ¶ Metalli dicuntur in lege Militari quasi mercenarii. Accius Annali XXUII: Calones, famulique metalliq. caculaeq.; a quo genere hominum Caeciliae familiae cognomen putat ductum. (Quod est) . . . . . . ¶ Manum et mentum, prouerbium est ex Graeco ductum, quod est: Πολλα μεταξυ πελει κυλικος και χειλεος ακρου. * Calchantem uitis serentem quidam augur uicinus praeteriens dixit errare: non enim ei fas esse nouum uinum . . . ¶ Minusculae Quinquatrus appellantur idus Iun., quod is dies festus est tibicinum, qui colunt Mineruam; cuius deae proprie festus dies est Quinquatrus mense Martio. ¶ Muli Mariani dici solent a C. Mari instituto, cuius milites in furca sunt posita tabella uaricosius onera sua portare assueuerant.
Click or tap any word for its parse and dictionary entry.
Text: Perseus Digital Library, licensed CC BY-SA. Dictionary: Lewis & Short (Perseus, CC BY-SA). Morphology: LatinCy — machine parsing, corrected against the AGDT & PROIEL treebanks and Morpheus.