Ancient Library
The Greek and Latin classics — every word parsed, every form defined

Hildebert of Lavardin: Vita Sanctae Radegundis

Library › Latin: Biography › Vita Sanctae Radegundis

This prose life of Saint Radegund (d. 587), the Thuringian princess who became queen of the Frankish king Chlothar I and later founded the convent of the Holy Cross at Poitiers, was written by Hildebert of Lavardin while bishop of Le Mans. As his separate prologue explains, he based it on the earlier lives by Venantius Fortunatus and the nun Baudonivia. The five chapters cover her homeland and royal descent, her capture when the Franks devastated Thuringia, her marriage and devout life as queen, her monastic profession and foundations, her severe ascetic practices, and her miracles.

Hildebert’s version rewrites Merovingian hagiography in the polished Latin prose of the twelfth century, beginning with the beatitude of the meek who will possess the land. It retains vivid details from the sources, such as Radegund pressing a heated brass plate into her flesh and binding herself with iron rings and chains in Lent. The work is useful for comparison with its sources and shows how a leading bishop and stylist of the reform era presented a royal ascetic saint to his contemporaries.

About this edition. The Latin text comes from Corpus Corporum, the Latin text repository of the University of Zurich (edition: Jacques-Paul Migne, Patrologia Latina, vol. 171, Parisiis 1854), reused with attribution for non-commercial purposes (CC BY-NC-SA). Every word has been analyzed with LatinCy, a neural language model for Latin — click or tap any word for its dictionary form, part of speech, and complete morphology, together with the full entry from Lewis & Short’s A Latin Dictionary.

Latin · Biography
Vita Sanctae Radegundis
Hildebert of Lavardin · Caput Primum. Sanctae patria, regium genus, captivitas, educatio in Gallia et… · every word parsed
Sicut sacra Euangelii testatur auctoritas: « Beati mites, quoniam ipsi possidebunt terram , » illam scilicet terram, quam Propheta suspirans: « Portio mea, inquit, Domine, sit in terra uiuentium . » Huius spe gloriosa et uenerabilis regina beata Radegundis exsilii sui consolata molestias, dum temporalem dimisit haereditatem, meruit sempiternam. Ex natione Toringa, uultu elegans, natalibus insignis, moribus insignior fuisse praedicatur. Non noua illam nobilitas, sed a priscis deriuata parentibus illustrauit. Auus eius nomine Bessinus, pater uero Berectarius regiam uterque attigit dignitatem. Ex his beata uirgo sublimem ducens originem, multo clarius enituit uirtutum facibus, quam fascibus dignitatum.
Porro cum iam cunas euasisset, et Francis irruentibus deuastata regione Toringa, cum reliquis et ipsa captiua adduceretur, captiuis [ f. captiuitatis] sorte praeda regi Clotario cessit, non magis eius thalamo donatura coniugio, quam profutura moribus et exemplo. Hoc euentu puella patriam egressa Ueromandis iussu regis deportatur in uilla, cui Ateias nomen, aliquandiu nutrienda. Adhibentur ei honestissimae uitae et clarissimi custodes nominis, sub quibus ita litteraturam disceret, ne dedisceret honestatem; nec fuit arduum rudimentis illam liberalibus informari, cuius annos et sexum non minus acumen ingenii, quam castitatis insignia superabant. Praeludebat iam in uirgine morosa quaedam senectus, et ascensiones 889 in corde suo disponenti sola aetatis infirmitas obsistebat. Inter illos tamen temporis et sexus aculeos inexorabiliter abhorrebat pudoris dispendia, solam morum suspirans uenustatem. Unde et inter caeteros uirtutum prouectus, quibus tenera feruebat infantia, subuenire pauperibus, ecclesias frequentare, ac diuinis satagebat interesse officiis.
Erat etiam eius consuetudinis aliquid semper de quotidiano sibi subtrahere edulio, et egenis largiores reliquias prouidere. Has diligenter coadunatas, abiecto fastu regio, puella collectis pauperibus erogabat. Commendabatur humilitate sedulitas, praemium deuotione cumulabatur, cum ingenua uirgo, lotis prius singulorum capitibus, eorum manibus aquam funderet, ipsa administraret cibaria, ne quid deesset alicui lumina circumferret. Dehinc Ecclesiam senili reuerentia cum suis adibat coaetaneis, in qua et hymnum solueret, et suam Deo commendaret castitatem. Ac ne illius Euangelii: « Qui non baiulat crucem suam et sequitur me, non potest meus esse discipulus , » aliquando subriperet obliuio, signum crucis iubebat anteferri, quod suus ei clericus ex lignis in hos usus compingere consueuerat, et ipse deferre. Facta autem oratione, ueste quidem emundabat pauimentum, facitergio autem iacentem circa sacraria puluerem reuerenter excutiebat, euehens quidquid ibi sordis aut pulueris habitantium incuria reliquisset.
5
Haec fuere ludicra uirginis; hos mores tenera illius induit infantia; benignus ei circa pauperes affectus, circa afflictos mira compassio. Procul ab ea mutabilis mulieris inconstantia, procul decor mutuatus. Nihil artis in uultu, nihil in sermone uanitatis. Incessus non industriae fuit, sed naturae. Raro mensae, raro cultui eius aliquid supra necessitatem accessit; quod si quando contigit, conditioni delatum est, non satisfactum uoluptati. Sic in deliciis delicias ignorans, nihil fuit honestati suspectum, nihil quod moribus defectum minaretur.
Ea profecto, cum necdum nubiles annos attigisset, modicum iam putabat uirginitatis praemium, nisi illud martyrii gloria cumularet. Quo dum pertingere tenerrima uirgo desiderat, multa praeter, et propter iustitiam a domesticis pertulisse memoratur. Imminente autem tempore quo eam praedictus rex Clotarius coniugio sibi sociare disposuerat, nocte cum paucis ab Atteias ( Athies en Uermandois ) aufugit, illam generis successionem alto declinans consilio, cuius conceptus infestatio est pudicitiae, partus uitae. Tandem uirgo reperta Suessionis deducitur, ibi quidem mortali nuptura regi, sed gratiam non amissura sempiterni. 890
Click or tap any word for its parse and dictionary entry.
Text: Perseus Digital Library, licensed CC BY-SA. Dictionary: Lewis & Short (Perseus, CC BY-SA). Morphology: LatinCy — machine parsing, corrected against the AGDT & PROIEL treebanks and Morpheus.
Scroll to Top