Library › Latin: Early Christian Writings › Sermones
This item contains five sermons by Odo, abbot of Cluny (c. 878 to 942): for the feast of the Chair of Saint Peter, in honour of Mary Magdalene, on Saint Benedict, on the burning of the basilica of Saint Martin at Tours, and for the feast of Saint Martin. The first opens by rejoicing at the devotion of the congregation gathered for the annual feast of the shepherd of the whole flock, and reflects on the unity of the Church, in which members of different ranks all belong to the one head, quoting Peter on the faithful as living stones built into a spiritual house.
The sermons reflect Odo’s chief devotions: to Peter, patron of Cluny; to Benedict, whose rule he sought to restore; to the penitent Magdalene; and above all to Martin, to whose church at Tours he had belonged as a canon in his youth. The sermon on the burning of Saint Martin’s basilica is a significant witness to the troubles of the period. Together they show the moral seriousness and scriptural learning of the second abbot of Cluny.
About this edition. The Latin text comes from Corpus Corporum, the Latin text repository of the University of Zurich (edition: Jacques-Paul Migne, Patrologia Latina, vol. 133, Parisiis 1853), reused with attribution for non-commercial purposes (CC BY-NC-SA). Every word has been analyzed with LatinCy, a neural language model for Latin — click or tap any word for its dictionary form, part of speech, and complete morphology, together with the full entry from Lewis & Short’s A Latin Dictionary.
Latin · Early Christian Writings
Sermones
Odo of Cluny, Saint · Sermo Primus. in Cathedra Sancti Petri · every word parsed
1
Gaudeo, dilectissimi, de religioso uestrae deuotionis affectu, et Deo gratias ago quod in uobis pietatem Christianae unitatis agnosco. Sicut enim ipsa frequentia uestra testatur, intelligitis diei huius recursum ad communem laetitiam pertinere et honorem celebrare totius gregis per annua festa pastoris. Nam licet uniuersa Ecclesia Dei disctinctis sit ordinata gradibus, ut ex diuersis membris sacrati corporis subsistat integritas, omnes tamen in Christo unum sumus, nec quisquam alterius ita est diuisus officio, ut non ad connexionem pertineat capitis, cuiuslibet humilitas portionis.
In unitate igitur fidei atque baptismatis, dilectissimi, indiscreta nobis societas et generalis est dignitas, secundum illud beatissimi Petri apostoli, cui iste sermo debet famulari: Et ipsi tanquam lapides uiui superaedificamini domus spirituales, sacerdotium sanctum, offerentes spirituales hostias, acceptabiles Deo, per Christum Dominum nostrum . Omnes enim in Christo regeneratos, crucis signum efficit reges, sancti uero Spiritus unctio consecrat sacerdotes, ut praeter istam specialem ministerii nostri seruitutem, uniuersi spirituales Christiani agnoscant se regii generis et officii esse consortes sacerdotalis. Quid enim tam regium, quam subditum Deo animum corporis esse rectorem? Et quid tam sacerdotale, quam uouere conscientiam puram, et immaculatas hostias pietatis de altari cordis offerre? Quod cum omnibus per gratiam Dei commune sit factum, religiosum nobis atque laudabile est hodie prouectioni nostrae, de proprio patrono gaudere. Et quanquam in toto Ecclesiae corpore, apostolici celebretur pontificii sacramentum, nobis tamen est specialius gaudendum, quod effusum benedictionis unguentum copiosius in superiora profluxit, et non parcius in inferiora descendit.
Cum itaque, dilectissimi, de consortio istius muneris, magna sit materia communium gaudiorum, uerior tamen et excellentior erit causa laetandi, si non in nostrae humilitatis consideratione remoremini, cum multo utilius multoque sit dignius ad beatissimi Petri apostoli gloriam contemplandam, aciem mentis attollere, et hunc diem in illius potissimum ueneratione celebrare, qui tam copiosis est mundationibus mundatus, ut cum multa solus acceperit, nihil in quemquam sine ipsius participatione transierit. Uerbum caro factum, iam habitabat in nobis , et ad humanum genus reparandum, totum se Christus impenderat. Nihil indispositum sapientiae, nihil erat arduum potestati. Famulabantur elementa, angelici spiritus seruiebant, nec ullo modo poterat inefficax esse sacramentum, quod simul ipsius deitatis unitas operabatur et trinitas.
Et tamen de toto mundo unus eligitur Petrus, qui et uniuersarum gentium uocationi, et omnibus apostolis cunctisque Ecclesiae Patribus praeponatur, ut quamuis in populo Dei multi sacerdotes, omnes tamen regat Petrus, quos principaliter regit Christus. Magnum et mirabile, dilectissimi, huic, uiro consortium potentiae suae tribuit diuina dignatio, et si quid cum eo commune caeteris uoluit esse principibus, nunquam nisi per ipsum dedit, quidquam aliis non negauit. Omnes denique apostolos Dominus quid de se opinentur homines interrogat, et tandiu respondentium sermo communis fuit, quandiu humanae ignorantiae ambiguitas perstitit. At ubi habeat discipulorum sensus exigitur, primus est in Domini confessione, qui primus erat apostolica dignitate. Qui cum dixisset: Tu es Christus Filius Dei uiui , respondit ei Iesus: Beatus es, Simon Bariona, quia caro et sanguis non reuelauit tibi, sed Pater meus qui in coelis est . Id est, ideo beatus es, quia te Pater meus docuit, nec te terrena opinio fefellit, sed inspiratio coelestis instruxit. Et non caro et sanguis, sed ille me tibi, cuius sum unigenitus indicauit.
5
Beatissimus itaque Petrus apostolici ordinis princeps, primus Domini confessor factus, petra Eccleclesiae, clauicularius regni est constitutus. Hinc nomen ex opere datur, et titulus ex merito potestatis imponitur, cum a Domino audire meruit: Et ego dico tibi , id est, sicut Pater meus tibi manifestauit diuinitatem meam, ita et ego notam tibi facio excellentiam tuam, quia tu es Petrus , id est cum ego sim inuiolabilis petra, ego lapis angularis, qui facio utraque unum. Ego fundamentum praeter quod nemo potest aliud ponere, tamen tu quoque petra es, quia mea uirtute solidaris, ut quae mihi potestate sunt propria, sint tibi mecum participatione commmunia. Super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam, et portae inferi non praeualebunt aduersus eam . Super hanc, inquit, fortitudinem, aeternum instruam templum, et Ecclesiae meae coelo inserenda sublimitas, ex huius fidei firmitate consurget.
Hanc confessionem portae inferi non tenebunt, mortis uincula non ligabunt: uox enim ista uox uitae est, et sicut confessores suos in coelestia prouehit, ita negatores ad inferna demergit. Propter quod dicitur beatissimo Petro: Tibi dabo claues regni coelorum, et quodcunque ligaueris super terram, erit ligatum et in coelis, et quodcunque solueris super terram, erit solutum et in coelis . O inestimabilis et immensa bonitas, hominem in terra positum, tenere coelum! Ecce nunc ad nutum Petri diuini regni claustra patescunt. Accepit enim a Christo claues regni coelorum, ut solutis uinculis delictorum, aperiret credentibus coelum. O quam uicina et profunda remedia. Iuxta se habet mundus Dei regnum, si currat ad Petrum. Posuit ad uicem suam in saeculo coelestis regni clauicularium Petrum, ne difficilem sibi ad coelum quispiam existimaret ascensum.
Transiuit quidem etiam in alios apostolos, ius istius potestatis, et ad omnes Ecclesiae principes decreti huius constitutio commeauit, sed non frustra uni commendatur, quod omnibus intimetur. Petro enim ideo hoc singulariter creditur, quia cunctis Ecclesiae rectoribus Petri forma praeponitur. Manet ergo Petri priuilegium, ubicunque ex ipsius fertur aequitate iudicium. Nec nimia est uel seueritas uel remissio, nisi quod beatus pontifex et apostolus Petrus, aut ligauerit, aut soluerit. Ideo, dilectissimi, quanquam uniuersaliter in omnium sanctorum commemoratione sit laetandum, tamen in huius nostri excellentia patroni, merito est exsultandum, gaudendum, gloriandum, quem Dei gratia in tantum apicem inter omnia Ecclesiae membra prouexit, ut eum in corpore, cui caput Christus est, quasi lucidissimum lumen constitueret oculorum. Sicut autem et nos experti sumus, et nostri probauere maiores, ad promerendam misericordiam Dei credimus semper nos specialis patroni orationibus adiuuandos, ut quantum propriis peccatis deprimimur, tantum apostolicis meritis erigamur.
Instante autem Domini passione, sciens Dominus discipulorum turbandam constantiam ait Petro: Simon, ecce Satanas expetiuit uos, ut cribraret sicut triticum: ego autem rogaui pro te, et tu aliquando conuersus confirma fratres tuos . Commune erat omnibus apostolis periculum de tentatione formidinis, et diuinae protectionis auxilio pariter indigebant, tamen specialis a Domino Petri cura suscipitur, et pro fide Petri proprie supplicatur, tanquam aliorum status certior sit futurus, si mens principis uicta non fuerit. In Petro ergo omnium fortitudo munitur, et diuinae gratiae ita ordinatur auxilium, ut firmitas quae per Christum Petro tribuitur, per Petrum apostolis conferatur. Cum itaque, dilectissimi, tantum nobis praesidium uideamus diuinitus institutum, rationabiliter et iuste in ducis nostri meritis ac dignitate laetamur, gratias agentes sempiterno regi Redemptori nostro Domino Iesu Christo, quod tantam potentiam dedit ei, quem totius Ecclesiae principem ac praesulem fecit. Si quid etiam nostris temporibus recte per nos agitur, recteque discernitur, illius operibus, illius gubernaculis deputandum, cui dictum est: Et tu conuersus confirma fratres tuos , et cui post resurrectionem suam Dominus ad trinam terni amoris professionem ter dixit: Pasce oues meas . Ipse quoque mandatum Domini, pastor exsequitur, confirmans nos cohortationibus suis, non cessans orare pro nobis, ut nulla tentatione superemur. Si autem hanc pietatis suae curam, omni populo Dei ubique praetendit, quanto magis nobis alumnis suis opem suam dignabitur impendere. Illi ergo nunc seruitutis nostrae natalitium diem, illi ascribamus hoc festum, cuius patrocinio protecti, meruimus ipsius meritis huiusmodi habere consortium. Hunc etiam nostrae orationis adiutorem quaeramus, cuius nos orationibus et ab spiritualibus inimicis, et a corporeis hostibus confidimus liberari. Ipsum itaque intercedendo rogemus impetrare, ut destructis uinculis carnis, mereamur intrare atria supernae ciuitatis. Quia igitur sermo finem postulat, exaltemus in Ecclesia plebis beatissimum Petrum, et in cathedra seniorum laudantes eum, benedicamus Dominum Iesum, qui uiuit cum Deo Patre et Spiritu sancto in unitate maiestatis diuinae, per infinita saecula saeculorum. Amen.
Click or tap any word for its parse and dictionary entry.
Text: Perseus Digital Library, licensed CC BY-SA. Dictionary: Lewis & Short (Perseus, CC BY-SA). Morphology: LatinCy — machine parsing, corrected against the AGDT & PROIEL treebanks and Morpheus.