Ancient Library
The Greek and Latin classics — every word parsed, every form defined

Peter Comestor: Sermones

Library › Latin: Early Christian Writings › Sermones

A collection of sermons by Peter Comestor, the Paris master. Migne’s text opens with a note quoting the seventeenth-century editor Pierre de Goussainville, who explains that these sermons had been printed by Busaeus under the name of Peter of Blois from a single manuscript titled Sermones M. Petri, but that several manuscripts attribute them to Peter Manducator, that is, Comestor. The sermons follow the church year from Advent through Christmas, the Purification, Ash Wednesday, and later feasts, and several are marked as delivered in the schools or to cloistered religious.

The rubrics indicating different audiences, students in the schools, regular canons, and monks, make the collection valuable for the history of preaching in twelfth-century Paris, where academic and pastoral teaching met. The sermons show Comestor’s scholastic habits of division and subdivision, as in his analysis of the bonds of vanity and of truth. The note on authorship illustrates how easily collections of sermons by masters with the same name were confused in the early printed tradition.

About this edition. The Latin text comes from Corpus Corporum, the Latin text repository of the University of Zurich (edition: Jacques-Paul Migne, Patrologia Latina, vol. 198, Parisiis 1855), reused with attribution for non-commercial purposes (CC BY-NC-SA). Every word has been analyzed with LatinCy, a neural language model for Latin — click or tap any word for its dictionary form, part of speech, and complete morphology, together with the full entry from Lewis & Short’s A Latin Dictionary.

Latin · Early Christian Writings
Sermones
Peter Comestor · Introductio · every word parsed
1
De his sermonibus haec Petrus a Gussanuilla in Prolegomenis ad Petrum Blesensem: « Quod sermones a Busaeo sub nomine Petri Blesensis editi, sint Petri Comestoris aut Manducatoris, luce clarius est. Sed uenia danda Busaeo, uiro alioquin doctissimo, qui cum sciret sermones quosdam a Petro Blesensi fuisse conscriptos, nullumque ipsi illorum suppeteret exemplar, tandem unicum nactus sibi Louanio missum, in quo titulus erat: Sermones M. Petri, suspicatus est sermones esse Petri Blesensis. Uerum non esse ipsius, sed Petri Manducatoris quamplurimi mss. qui in uariis bibliothecis reperti sunt, clarissime indicant. Quinque autem aut sex mss. codices, quos uidimus et contulimus, proferemus. Primus est Mentelianus, scilicet Iacobi Mentelii, doctoris medici Paris., qui antiquus codex sermones istos legitimo auctori Petro Manducatori restituit, ac sic inscribitur: Ordo Sermonum magistri Petri Manducatoris per anni circulum. In fine autem codicis haec habentur: Expliciunt Sermones magistri Petri Manducatoris. Secundus codex est Maioris Monasterii, optimae et antiquae notae, utpote qui circa tempora ipsius Comestoris exscriptus sit, ut apparet ex his uerbis quae ad calcem codicis habentur, eadem prorsus manu qua reliquum opus: Liber iste est S. Martini, etc. Factus est liber in tempore Guillelmi Armarii, anno octauo Heruei abbatis. Herueus autem iste [ut patet ex Elencho abbatum Maioris Monasterii qui habetur in notis ad Guibertum de Nouigento) ab anno Christi 1178 ad 1186 pastorale munus protraxit. Initium codicis tale est: Incipiunt capitula Sermonum magistri Petri Manducatoris, qui continentur in hoc uolumine, etc. Tertius est Corbeiensis codex ms., non infimae notae, in quo nullus habetur titulus. Sunt autem iidem sermones qui in priori. Quartus est Carthusianus, ex coenobio Uallis Dei in Perticensi agro; qui quidem codex, a 500 fere annis exaratus, sic habet in fronte: Ordo Sermonum magistri Petri Manducatoris per anni circulum in synodo, etc. Tandem uidimus tres insignes codices sermonum istorum in bibliotheca monasterii Sancti Uictoris Paris., cuius in ecclesia sepultus est Petrus Comestor. In quibus et idem titulus habetur, scilicet: Sermones magistri Petri Manducatoris; et praeter illos quos Busaeus edidit, reperiuntur plures alii eiusdem Petri Manducatoris sermones, qui nondum in lucem uenerunt.
Click or tap any word for its parse and dictionary entry.
Text: Perseus Digital Library, licensed CC BY-SA. Dictionary: Lewis & Short (Perseus, CC BY-SA). Morphology: LatinCy — machine parsing, corrected against the AGDT & PROIEL treebanks and Morpheus.
Scroll to Top