Library › Latin: Law › Canones Poenitentiales
This short penitential lists sins and the penances assigned to them, under headings that include perjury, priests who experience desire, and communion. It opens with drunkenness: a bishop or cleric habitually drunk must stop or be deposed, while a monk who vomits through drunkenness does penance for twenty days, a priest or deacon for forty, and a layman for fifteen. Exceptions are made for illness, long abstinence, or the joy of Christmas, Easter or a saint’s feast, provided no more was taken than the elders allowed. Later canons deal with marriage, adultery and other sexual sins, prescribing penances measured in years.
Penitentials, handbooks that set a tariff of penance for each sin, developed in Ireland and Britain and spread through the Frankish church in the early Middle Ages. This collection, placed under Jerome’s name to lend it authority, belongs to that tradition, and some of its canons resemble those in the penitentials linked with Theodore of Canterbury and others. Such texts are a major source for the pastoral practice of confession and for the moral concerns of early medieval communities.
About this edition. The Latin text comes from Corpus Corporum, the Latin text repository of the University of Zurich (edition: Jacques-Paul Migne, Patrologia Latina, vol. 30, Parisiis 1846), reused with attribution for non-commercial purposes (CC BY-NC-SA). Every word has been analyzed with LatinCy, a neural language model for Latin — click or tap any word for its dictionary form, part of speech, and complete morphology, together with the full entry from Lewis & Short’s A Latin Dictionary.
Latin · Law
Canones Poenitentiales
Pseudo-Jerome · Canones Poenitentiales · every word parsed
1
Si quis episcopus, aut aliquis ordinatus, in consuetudine uitium habuerit ebrietatis: aut desinat, aut deponatur. Si monachus per ebrietatem facit [ Suppl. uomitum], XX dies poeniteat. Si presbyter aut diaconus per ebrietatem uomitum facit, XL dies poeniteat, abstinens sex dies poeniteat. Si uero pro infirmitate, aut quia longo tempore se abstinuerit, et in consuetudine non erit ei multum bibere, uel manducare, aut prae gaudio in natale Domini, aut in Pascha, aut pro alicuius sanctorum commemoratione, et tunc plus non accepit quam decretum est a senioribus, nocet. Si episcopus iusserit, non nocet illi, nisi ipse similiter faciat. Si laicus fidelis per ebrietatem uomitum facit, XU dies poeniteat. Qui uero inebriatus contra Domini interdictum, si uomitum satietatis habuerit, UI dies poeniteat in aqua, uel XX dies sine pinguedine. Si laicus sine uino per nequitiam inebriat alium, XL dies poeniteat. Qui per satietatem uomitum facit: in. poenit. Sicut sacrificio, UII dies. Si infirmitatis causa, sine causa est. Si quis homicidium fecerit episcopus, XU annis poeniteat et deponatur, et cunctis diebus uitae suae, peregrinando finiat uitam suam. Presbyter XII annis poeniteat, III ex his in pane et aqua poeniteat et deponatur. Diaconus X, III ex his in pane et aqua. Clericus uel laicus UII annis in pane et aqua, et ad honorem sacerdotii ascendere non praesumat. Si uero bene egerit poenitentiam, reconcilietur. Item si quis ad homicidium faciendum consenserit, et factum fuerit, UII annis poeniteat, tres ex eis in pane et aqua. Si autem uoluerit, et non potuerit, III annis poeniteat. Si quis nolens homicidium fecerit U annis poeniteat, III ex his in pane et aqua. Si quis occiderit episcopum uel presbyterum, regi dimittendum est iudicare. Qui occidit monachum uel clericum, iudicium episcopi est. Arma relinquat et Deo seruiat, uel XII annis poeniteat. Si quis occiderit hominem per iram, X annos poeniteat. Qui uero propter uindictam patris uel fratris, III annis poeniteat. Si composuerit parentibus, dimidium spatii. Si quis laicus occiderit alterum odio, si non uult arma relinquere, UII annis poeniteat sine carne et uino. Si quis cum rege in praelio hominem occiderit, XL dies poeniteat. Si mater filium suum occiderit, XU annis, et numquam mittet nisi die Dominica. Si paupercula occiderit filium suum, UII annis poeniteat. Si quis aliquem per iram percusserit, et sanguinem fuderit, aut debilitauerit, soluat ei opera, et medicum quaerat. Et si laicus est, XL dies poeniteat in pane et aqua. Si clericus, duas quadragesimas. Si diaconus, UII menses. Si presbyter, unum annum integrum. Paruuli se inuicem percutientes, UII dies poeniteant. Si uero adolescentes, XL dies. Si quis infantem suum oppresserit, III annis poeniteat, unum ex his in pane et aqua, et abstineat se a luxuria tempore poenitentiae. Si quis conceptum mulieris deceperit, annis poeniteat II, unum in pane et aqua. Si qua mulier abortum uoluntarie fecerit, III annos poeniteat. Si nolens, III quadragesimas. Mulieres quae fornicantur, et partus suos necant, et illae quae agunt, ut conceptos excutiant, antiqui constituerunt usque ad exitum uitae; nunc uero humanius definitum est, ut X annis poeniteant. Mulier quae concipit, et occidit filium suum in utero, ante XL dies unum annum poeniteat. Si post quadraginta dies, ut homicidium debet poenitere. Pater aut mater qui necat filium suum ante baptismum, IX annos poeniteat, sed cum consilio. Cuius paruuli per negligentiam sine baptismo moriuntur, in pane et aqua III annis. Infans, infirmus, et paganus commendatus presbytero si moritur sine baptismo, presbyter deponatur. Et si negligentia parentum fuerit, I anno poeniteat. Si quis quodlibet membrum sibi uoluntarie abscidit, III poeniteat, I in pane et aqua. Eunuchi, si ab aliis facta fuerint, promoueantur in clero: si certe se absciderint, nullatenus promoueantur. Et si presbyter absciderit, deponatur. Si quis ducatum praebet barbaris, XIU annis poeniteat. Si tamen non occiderit strages Christianorum: sin autem, relictis armis, usque ad mortem mundo mortuus Deo uiuat. Si quis fornicauerit sicut Sodomitae fecerunt, episcopus XU annis poeniteat, U ex his in pane et aqua, et ab omni officio deponatur: peregrinando finiat dies uitae suae. Si autem senex fuerit, aut aeger, carceribus, tenebris reclusus poeniteat omnibus diebus uitae suae. Presbyter XII annos poeniteat, II ex his in pane et aqua, et deponatur. Diaconus et monachus UII annos poeniteat, II ex his in pane et aqua, et deponatur. Peregrinando finiant uitam suam. Clericus et laicus X annis poeniteant, I ex his in pane et aqua. Hi supra scripti numquam cum aliis dormiant, et ad sacerdotii gradum accedere numquam praesumant. Annis poenitentiae suae a uino et carne abstineant. Excepto si infirmitas acciderit, usque ad reparationem soluatur. Communionem in finem uitae mereantur. Si autem bene egerint poenitentiam, reconcilientur et ad communionem. Si quis cum Deo sacrata fornicauerit, episcopus XU annis poeniteat, U ex his in pane et aqua, et deponatur, et numquam ad honorem sacerdotii reuertatur. Presbyter XII annis poeniteat, III ex his in pane et aqua, et deponatur. Diaconus et monachus UII annos poeniteant, III ex his in pane et aqua, et ad honorem sacerdotii numquam accedant. Post actam poenitentiam ad communionem reconcilientur. Si quis cum matre fornicat, XII annis poeniteat, etiam numquam communicet, nisi tantum diebus Dominicis. Si quis cum uxore alterius fornicauerit episcopus, XII annis poeniteat, ut ex his in pane et aqua. Hi supra scripti, a communione priuentur: post actam poenitentiam reconcilientur. Nam ad sacerdotii gradus accedere numquam praesumant. Si quis cum uidua, aut sponsa alterius fornicauerit, episcopus XII annis poeniteat, III ex his in pane et aqua: et deponatur et episcopus et presbyter. Clericus et laicus U annis poeniteat, II ex his in pane et aqua, et a communione priuetur, et a sacro ordine. Si quis cum cognata, aut sorore, uel matre fornicauerit, episcopus XU annis poeniteat; presbyter XII annis, diaconus et monachus X, clericus et laicus UII; omnes hi in pane et aqua, et a communione priuentur, et a sacro ordine. Si quis cum ea quam dominus reliquit uxore fornicauerit, episcopus XII annis poeniteat, III in pane et aqua, et a communione priuetur. Presbyter XII, III ex his in pane et aqua. Diaconus et monachus UII annis poeniteat, III ex his in pane et aqua. Clericus et laicus U; II ex his in pane et aqua, et ab honore sacerdotii priuentur. Si quis cum quadrupedia fornicauerit, episcopus XII annis poeniteat, III ex his in pane et aqua, et deponatur. Presbyter X annis, III ex his in pane et aqua, et deponatur. Diaconus et monachus UII; III ex his in pane et aqua, et deponatur. Clericus et laicus III, I ex his in pane et aqua, et ad sacerdotii gradum non accedant. Si quis concupiscens fornicari, et non potuerit, aut mulier non dimiserit, episcopus UII annis poeniteat: presbyter U; diaconus et monachus, III; I ex his in pane et aqua. Clericus et laicus II annis poeniteant. Si quis per semetipsum quocumque ingenio fornicauerit, episcopus III annis poeniteat, I ex his in pane et aqua. Diaconus et monachus I, Presbyter II, dimidium ex his in pane et aqua. Clericus et laicus dimidium. Et si iterum atque iterum eis contigerit, a communione priuentur anno uno. Qui cum pecoribus colerit, X annos poeniteat. Monachus fornicationem faciens, UII annos poeniteat. Si in femoribus, III quod agunt. Si paruulus oppressus talia patitur, XL dies poeniteat. Uel psalmis, uel continentia castigetur. Si quis uxorem suam inuenerit adulteratam, et non uult dimittere eam, sed in matrimonio habere, II annis poeniteat, et dimittit pro se seruum, aut ancillam ingenuam. Et pro aliis duobus annis eleemosynas faciat. Et post UII annis, iudicio sacerdotis communicet. Aut quamdiu illa poeniteat, a matrimonio se abstineat.
Click or tap any word for its parse and dictionary entry.
Text: Perseus Digital Library, licensed CC BY-SA. Dictionary: Lewis & Short (Perseus, CC BY-SA). Morphology: LatinCy — machine parsing, corrected against the AGDT & PROIEL treebanks and Morpheus.