Library › Latin: Early Christian Writings › Sermones et Homiliae
These three sermons are printed under the name of Radbod, bishop of Utrecht in the early tenth century. The first is for the feast of Saint Swithbert, whom the preacher calls the special patron of his hearers; it opens by urging them to hear the commands of God’s law, fulfil them in deeds, and so be able to teach others, following Christ who began to do and to teach. The second concerns the life of the virgin Amalberga, and the third is a homily on Saint Lebuin.
In the sample from the sermon on Amalberga, a king who cannot persuade her to abandon the Bridegroom she has chosen tries to drag her out by force, and finally breaks the bone of her arm in his rage. The pieces combine moral exhortation with narratives of the saints honoured in the region of Utrecht and the Low Countries. They are witnesses to the cult of the Anglo-Saxon missionaries and local saints in the early tenth-century church.
About this edition. The Latin text comes from Corpus Corporum, the Latin text repository of the University of Zurich (edition: Jacques-Paul Migne, Patrologia Latina, vol. 132, Parisiis 1853), reused with attribution for non-commercial purposes (CC BY-NC-SA). Every word has been analyzed with LatinCy, a neural language model for Latin — click or tap any word for its dictionary form, part of speech, and complete morphology, together with the full entry from Lewis & Short’s A Latin Dictionary.
Latin · Early Christian Writings
Sermones et Homiliae
Radbod of Utrecht, Saint · Sermo S. Radbodi de S. Switberto · every word parsed
1
Acturi, fratres charissimi, diem nostrae specialis iucunditatis, in qua patroni nostri beatissimi Switberti sancta admodum commemoratio facienda est, oportet nos paratos esse ad omne opus bonum, promptosque habere animos; primo quidem ad audienda legis diuinae mandata, postmodum uero ut, quantum possumus, ea factis exsequi studeamus, et sic demum alios docere possimus. Hoc enim fecit Dominus noster Iesus Christus, de quo ita scriptum est: Coepit Iesus facere et docere . Alioquin irrita et inanis nostra erit doctrina, si ea quae diximus, nihil agendo destruamus. Nam quid prodest alicui, si bene audiat, et male agat? aut quid proficit illi, si alii uiam pedum ostendat, ipse autem in uia morum errare non desinat? Nos igitur uestigia Redemptoris nostri sequentes, quaelibet bona libentissime audiamus; audita uero dignis actibus compleamus, et sic per ordinem ad instruendos proximos accedentes, consulamus eis rerum bonarum doctrinis pariter et exemplis. Hoc ergo ut siue dilatione fieri possit, reuocanda sunt nobis ad memoriam Patris nostri, de quo supra diximus, opera: qui in omnibus quae docuit, prius a semetipso auditoribus suis exemplum dedit, neque unquam in Ecclesia aliud faciendum dixit quam in quo ipse faciendo praecessit. Uerum ut se imitari uolentibus hoc quoque manifestum fiat, facta eius Deo placita, omnique audienti satis necessaria in publico recitentur, quatenus ex eisdem plebs Christi aedificationem accipiat, ac de tanti uiri gloriosis precibus semper gratulabunda existat.
1·2
Sed quia nobis quaedam sunt occulta quae eum fecisse post Deum sola nouit antiquitas: quippe qui ab Anglorum prouincia in nostros fines uenisse probatur, scripta uenerabilis Bedae presbyteri proferantur in medium, qui in Regestis Anglorum, inter caetera sic de hoc sanctissimo uiro scriptum relinquit.
Tempore B. Willibrodi Traiectensis episcopi, fratres, qui erant in Fresia uerbi ministerio mancipati, elegerunt ex suo numero uirum modestum moribus et mansuetum corde, Switbertum, qui eis ordinaretur antistes. Quem ad Britanniam destinatum, ad petitionem eorum ordinauit reuerendissimus Wilfrid episcopus qui, tum forte patria pulsus, in Merciorum regionibus exsulabat. Non enim eo tempore habebat episcopum Cantia, defuncto quidem Theodoro, sed necdum Berthwaldo successore eius, qui trans mare ordinandus ierat, ad sedem episcopatus sui reuerso. Qui uidelicet Switbrecht, accepto episcopatu, de Britannia regressus, non multo post ad gentem Boructuariorum secessit, ac multos eorum praedicando ad uiam ueritatis perduxit. Sed expugnatis non longo post tempore Boructuariis, a gente antiquorum Saxonum dispersi sunt quolibet hi qui uerbum receperant. Ipse antistes cum quibusdam Pippinum petiit qui, interpellante Blithrude coniuge sua, dedit ei locum mansionis in insula Rheni, quae lingua illorum uocatur in littore. In qua ipse constructo monasterio, quod hactenus haeredes possident eius, aliquandiu continentissimam gessit uitam, ibique clausit ultimum diem.
Haec igitur, quae superius de hoc sanctissimo uiro digesta sunt, Bedam commemorasse neminem ambigere credimus, nisi forte quempiam talem, qui aliis uacans negotiis librum illum, ubi ea scripta sunt, aut non legit, aut certe legendo neglexit. Caeterum nos nequaquam dubitare debemus, uirum istum in omnibus Christianae religionis studiis fuisse exercitatum, utpote qui inter tam pretiosas Ecclesiae Dei lucernas, quae his diebus siue in Anglorum, siue in Galliarum gente mirifice coruscabant, ouium Christi pastor a sacratissimis ipsis ordinari promeruit. Nam nisi esset pastorali exercitio pleniter instructus, nullo modo eius custodiae, tantae gregis Christi copiae crederentur. Porro nisi esset miles quodammodo ueteranus, et in agone martyrii fortis et imperterritus, nequaquam in acie Christi summus tribunus, nequaquam primipilus legis diuinae constitueretur exercitus. Uerum his allegorice praelibatis, moraliter quoque nos aperire oportet quae sint exercitia, quibus inexpugnabilem istum militem praeclarum fuisse non dubitamus. Quod quidem in Pastoralibus primo est demonstrandum, in quibus siue leo saeuiens, siue lupus insidians, non modicum Christi ouibus detrimentum important: ubi si pastor peruigil aut insidias cauerit, aut rapinam fortiter resistendo excusserit, saluo grege ad caulas Dominicas remeabit. Si autem in quotidiano praecinctu positus arma nunquam deposuerit, sed uel de castris hostem repulerit, uel in campo aperte dimicans rite triumphauerit, intra sanctae ciuitatis moenia post haec tutissime imperabit.
Quae nimirum utroque beatissimum Switbertum fecisse non ignoramus. Nam dum in Ecclesia praesulatus officium gerens, fratres suos siue a deceptoriis persuasionibus retraheret, siue a contentionibus publicis reuocaret, quasi leonem ferocissimum, et quasi lupum callidissimum, a grege Dominico excludebat. Cum uero aut regum potentia pressos, aut qualibet principum crudelitate uexatos gladio uerbi Dei scutoque fidei a tyrannica persecutione defenderet, profecto tanquam dux egregius milites suos ad castra incolumes reducebat. Itaque si nosse desideras quae fuerint nostri huius ducis in quotidianis congressibus arma, non ea fabrefacta, sed plane spiritualia cognosce. Neque enim erat ille oneratus ferro, sed potius fide, spe et charitate praecinctus; fundam Dauid cum suo lapide tenens, et terribilem Philistaeum in fronte percutiens, omnemque Israelem a periculo mortis eripiens. Porro autem ne existimes illum huiusmodi arma unquam deponere esse solitum, isdem erat in pace ornatus quibus in bello stabat armatus. Semper erat humilis, semper mansuetus, et mitis, patiens in aduersis, modestus in prosperis.
5
Erat quoque in pudicitia splendidus, in abstinentia strenuus, in uigiliis sobrius, in oratione stabilissimus. In iudicio perorabat aequaliter, non personaliter; in compassione miserabatur humaniter, non tenaciter; alienorum non erat appetitor, sed propriorum largissimus erogator; uitium in homine acriter persequebatur, hominem uero familiariter amplectebatur. Sermo eius ut mel dulcis, praedicatio eius admodum delectabilis, conuiuium eius spiritualibus ferculis plenum, contubernium eius angelicum; mala omnia tanquam uenena mortifera respuebat; bona omnia tanquam paradisi aromata diligebat. Postremo si uelut quemdam epilogum facere uolueris; totus ille erat perfectus, et totus erat Deo plenus. Haec erant, fratres, patroni nostri beatissimi Switberti in aduersis et prosperis arma: cum his in omni agone dimicabat, ac semper et ubique uincebat. Non enim erat illi colluctatio aduersus carnem et sanguinem, sed aduersus principes et potestates, aduersus mundi rectores tenebrarum harum, contra spiritualia nequitiae in coelestibus.
Agamus ergo gratias omnipotenti Deo in die solemnitatis huius sacrosancti antistitis, orantes simul et postulantes ut, cuius uitam gloriosam praedicamus in terris, eius patrocinio perfrui mereamur in coelis. Amen.
Click or tap any word for its parse and dictionary entry.
Text: Perseus Digital Library, licensed CC BY-SA. Dictionary: Lewis & Short (Perseus, CC BY-SA). Morphology: LatinCy — machine parsing, corrected against the AGDT & PROIEL treebanks and Morpheus.