Library › Latin: Early Christian Writings › Commentaria in Evangelium Sancti Joannis
Rupert of Deutz, then a monk of Saint-Laurent at Liège and later abbot of Deutz (d. 1129), dedicated this commentary on the Gospel of John in fourteen books to Cuno, abbot of Siegburg, his patron and friend. In the dedicatory letter he says that his writing has become like a flash of flame that will not let him hide, drawing very different eyes upon him: to those whose eyes are bleared with ill will everything seems dark, while to the well-disposed, of whom Cuno is the best, it seems bright and good. He applies to himself the Church’s words, ‘I am black but beautiful’. The commentary works through the Gospel, as in the middle passage on the Jewish tradition that the Christ would come at midnight as at the Passover.
The John commentary is one of Rupert’s most substantial works and drew criticism from the masters of the schools for its treatment of the Eucharist, controversies to which the dedication alludes. It shows his distinctive method of reading Scripture as a whole, centred on Christ and the history of salvation, and it was read in monasteries throughout the twelfth century and later printed in the sixteenth.
About this edition. The Latin text comes from Corpus Corporum, the Latin text repository of the University of Zurich (edition: Jacques-Paul Migne, Patrologia Latina, vol. 169, Parisiis 1854), reused with attribution for non-commercial purposes (CC BY-NC-SA). Every word has been analyzed with LatinCy, a neural language model for Latin — click or tap any word for its dictionary form, part of speech, and complete morphology, together with the full entry from Lewis & Short’s A Latin Dictionary.
Latin · Early Christian Writings
Commentaria in Evangelium Sancti Joannis
Rupert of Deutz · Epistola Ruperti Nuncupatoria ad Cunonem · every word parsed
1
Meditatus sum nocte cum corde meo, et exercitabar . Pater mi Cuno uenerande, et memoria digne abba coenobii Sigebergensis, et meditationis atque exercitationis fructus iste uidebatur esse, ut scriberem. Ecce autem hoc ipsum quod scripsi quasi fulgor flammae factum est mihi et latere me non sinit, longeque dispares hominum diuersorum oculos in me conuertit. Illis, quorum forte oculi in zelo malo lippiunt et fraternae charitatis nesciunt collyrium, omnia nigra et obscura sunt. Eis autem, qui oculos ex beneuolentia lucidos habent, quorum tu, Pater, mihi optimus es, cuncta, quae scriptito, sicut ex te et ex ipsis audio, candida et bona sunt. Tibi itaque tuisque similibus nunc anima mea pro causa et conscientia sua illud recitat, quod de pressuris suis sancta dicit Ecclesia: Nigra sum, sed formosa, filiae Ierusalem, sicut tabernacula Cedar, sicut pelles Salomonis . Quid enim nigrius, quid tabernaculis Cedar similius, quam illa praesumptionis uanitas, qua elatum me ad scribendum prosiluisse auspicantur? Nam, quia uox Christianae legis et organum catholicae fidei, Pater Augustinus, uocali atque dulci Euangelium Ioannis tractatu declamauit, reprehensionem uel derogationem illius esse somniant, quod idem Euangelium, id est ipsum Dei uerbum, post tantum doctorem ruminare praesumpsi, multumque indignantur quasi nouo homini, quod antiquae nobilitati inserere uel etiam praeferre per superbiae spiritum ausus sim. Ego autem testem me habere confido Deum in animam meam, quia, ut hoc facerem, ut post talem tantumque catholicae pacis adiutorem tam altum tamque diuinum proprio sermone tractarem Euangelium, illa me causa impulit, quia memor fui Dei et delectatus sum . Nam, ut ab humano die iudicarer aut cognoscerer, mihi, ut puto, pro minimo erat . Illi autem, quid dicant, quid pro argumento afferant, non habent, nisi quod aliqui ex eis, dum uolunt sacramentum corporis et sanguinis Domini solummodo signum esse sacrae rei iuxta errorem quondam Berengarii Turonensis, etiam dictum B. Augustinum ita sentire putant, quod omnino falsum est. Ego autem uerum corpus Christi, quod pro nobis traditum est, et uerum esse decerto sanguinem, qui pro nobis fusus est, sicut Ecclesia catholica tenet. Hoc quia probare conati sunt, beato me derogare Augustino contra illum sentiendo, quem in sui erroris patrocinium Berengarius citare consueuerat, dicta eius malo sensu diripiendo. Uerum hoc iam fere nemo palam profiteri aut defendere audet, uniuersa sciente Ecclesia catholica, quia uerum corpus et uerus sanguis Christi est. Aliud est, quod pro magno criminis argumento in me iactitant, quia dubitare ausus fui de Iuda proditore, utrum eiusdem sacramenti communioni interfuisset, sicut idem Pater Augustinus asserit, an non interfuisse, sed iam exisse putandus sit, sicut S. Hilarius constanter affirmat. Haec est illa, o Pater mi, et o uos omnes filiae Ierusalem, haec est illa nigredo magna, qua in oculis eorum nigra sum, inquit anima mea, sicut tabernacula Cedar. Aiunt me, arrogantem et incredibiliter elatum, nullum pati uiuere probum clericum (quo nomine designari mos est cuiuscunque ordinis uel habitus ualenter litteratum), nullum eiusmodi sinere, quin illum arguam esse haereticum. Hoc nimirum est esse uel dici nigrum sicut tabernaculum Cedar, de quo scriptum est: Manus eius contra omnes, et manus omnium contra eum, et e regione uniuersorum fratrum suorum figet tabernacula. Quid facerem, Pater? Ille mihi ueritatem corporis et sanguinis Domini auferre contendebat, hic, alius doctorum nostrorum scripta cur aeque ut prophetarum et apostolorum Scripturas canonicae auctoritatis esse non dicerem, ingenti odio accusabat. Alius uero Deum uelle malum praedicabat, idemque et alii nonnulli hominem Christum, hominem nouum, qui secundum Deum creatus est , et in unitatem personae cum Deo uerbo assumptus est, quique ante passionem non solum Patre, uerum etiam angelis suis secundum humanitatem minor erat , nullo modo ad aequalitatem Dei peruenisse contendebant. De quibus omnibus in illis apologeticis meis sufficienter enarraui, quos ante haec ad scholasticos ecclesiasticae scientiae et fidei scripsi, te, o abbatum dignissime, atque ipsis testibus et consciis, quia uerissima retuli. Quid igitur facerem, nisi e regione istorum omnium tabernacula figerem eorumque odia gratuita pace ipsorum potiora ducerem? Gratis me impugnent et tabernacula mea sicut Cedar nigra esse dictitent, superabit tandem ueritas, in cuius ore candido iudicium meum repositum est, quod potius formosa sit secundum fidem et intentionem anima mea sicut pelles Salomonis, quas ille de mortuis animalibus extendit, de illis qui ui persecutionum propter iustitiam sunt mortificati . Breuiter nunc tibi pando, quod uel quomodo sentiens de uiuifico corporis et sanguinis Domini sacramento tractauerim illa eiusdem Domini uerba, quibus sacramentum illud commendat, quoniam causarum supradictarum prima haec erat: Tribus essentiae modis corpus et sanguis Christi est, quarto autem differt. Est etenim nomine, re atque effectu; differt uero specie. Est, inquam, nomine, quia summus coelorum pontifex, qui, cum sit ipsa ueritas, nomina non uana rebus ponere solet, adeo fortiter nomen hoc impressit, ut non saltem diceret: Hoc uocetur corpus meum, hoc uocetur sanguis meus, sed: Hoc est, inquit, corpus meum, hic est sanguis meus . Est etiam re, quia nimirum Sanctum sanctorum est, quam uere in illa specie, qua traditus et lanceatus est, ipse Sanctus sanctorum est. Est nihilominus effecta, quia, quam uere in illa specie, qua pependit in cruce, remissionem peccatorum operatus est omnibus qui illum exspectauerant ab origine mundi cum fide, siue legalibus sacramentis fidei omnibus, a iusto Abel usque ad latronem, quem in cruce confitentem suscepit: tam uere in istis speciebus panis et uini eamdem operatur remissionem peccatorum omnibus qui ingressi sunt uel ingrediuntur ad eamdem fidem, postquam illa species hinc transiuit et sese in coelum recepit. Quarto idem specie differt, quod et plurimum prodest, non modo ne color aut sapor sanguinis humani horrorem sumentibus ullum faciat, sed et ut competenti antidoto nimia parentum nostrorum curetur credulitas. Crediderunt enim deceptori diabolo in eo quod non uidebant, scilicet, quod illi ligno consequendae diuinitatis effectiua uirtus inesset, et mortui comedentes sunt. Credamus econtra fideli saluatori Deo in eo quod non uidemus, scilicet panem et uinum in ueram corporis et sanguinis transisse substantiam et comedentes atque bibentes uiuamus in aeternum.
Click or tap any word for its parse and dictionary entry.
Text: Perseus Digital Library, licensed CC BY-SA. Dictionary: Lewis & Short (Perseus, CC BY-SA). Morphology: LatinCy — machine parsing, corrected against the AGDT & PROIEL treebanks and Morpheus.