Library › Latin: Science & Medicine › Compositiones
Scribonius Largus, a physician at the court of the emperor Claudius, compiled the Compositiones around AD 47, dedicating it to Gaius Julius Callistus, Claudius’ influential freedman. The preface opens with the saying of Herophilus that medicines are the hands of the gods, and argues for the value of tested drugs and for the physician’s duty of humanity toward all patients. The body of the work is a collection of 271 prescriptions arranged by disease from head to foot, followed by antidotes against poisons and remedies for bites and wounds.
The Compositiones is one of the few medical works surviving from the early Empire and an important source for Roman pharmacology. Its preface contains one of the earliest statements of medical ethics after the Hippocratic oath, which it cites. It also records the use of the electric ray to treat headache and gout, one of the earliest recorded uses of electricity in medicine, and gives evidence for the medical service at the imperial court.
About this edition. The Latin text comes from the Lasciva Roma collection of additional Latin texts (edition: Georges Helmreich, 1887), licensed CC BY-NC-SA. Every word has been analyzed with LatinCy, a neural language model for Latin — click or tap any word for its dictionary form, part of speech, and complete morphology, together with the full entry from Lewis & Short’s A Latin Dictionary.
Latin · Science & Medicine
Compositiones
Scribonius Largus · Part 1 · every word parsed
pr.1
Inter maximos quondam habitus medicos Herophilus,
pr.2
Cai Iuli Calliste, fertur dixisse medicamenta diuinas manus
pr.3
esse; et id quidem non sine ratione; ut mea fert opinio:
pr.4
prorsus enim quod tactus diuinus efficere potest, id praestant
pr.5
medicamenta usu experientiaque probata. Animaduertimus
pr.6
itaque saepe inter deliberationes contentionesque
pr.7
medicorum auctoritate praecellentium, dum quaereretur,
pr.8
quidnam faciendum aut qua ratione succurrendum esset
pr.9
aegro; quosdam humiles quidem et alioquin ignotos, usu
pr.10
uero peritiores, uel — quod fateri pudet — longe summotos
pr.11
a disciplina medicinae ac ne adfines quidem eius
pr.12
professioni medicamento efficaci dato protinus uelut praesenti
pr.13
numine omni dolore periculoque liberasse aegrum.
pr.14
Quamobrem spernendi sunt; qui medicinam spoliare temptant
pr.15
usu medicamentorum, non a medendo; sed a potentia
pr.16
effectuque medicamentorum ita appellatam, probandi autem,
pr.17
qui omni modo succurrere periclitantibus student. Ego
pr.18
certe aliquotiens magnum scientiae consecutus sum titulum
pr.19
ex usu prospere datorum medicamentorum multosque
pr.20
ex eadem causa non mediocrem gloriam tulisse memini.
pr.1·2
Est enim haec pars medicinae ut maxime necessaria, ita
pr.2·2
certe antiquissima et ob hoc primum celebrata atque inlustrata,
pr.3·2
siquidem uerum est antiquos herbis ac radicibus
pr.4·2
earum corporis uitia curasse; quia timidum genus mortalium
pr.5·2
inter initia non facile se ferro ignique committebat.
pr.6·2
Quod etiam nunc plerique faciunt; ne dicam omnes, et
pr.7·2
nisi magna conpulsi necessitate speque ipsius salutis non
pr.8·2
patiuntur sibi fieri, quae sane uix sunt toleranda. Cur
pr.9·2
ergo aliqui excludant medicinam usu medicamentorum, non
pr.10·2
inuenio, nisi ut detegant inprudentiam suam. Siue enim
pr.11·2
nullum experimentum eius generis remediorum habent,
pr.12·2
merito accusandi sunt; quod tam neglegentes in tam necessaria
pr.13·2
parte artis fuerint; siue experti quidem sunt
pr.14·2
eorum utilitatem; denegant autem usum; magis culpandi
pr.15·2
sunt; quia crimine inuiclentiae flagrant, quod malum cum
pr.16·2
omnibus animantibus inuisum esse debet; tum praecipue
pr.17·2
medicis; in quibus nisi plenus misericordiae et humanitatis
pr.18·2
animus est secundum ipsius professionis uoluntatem,
pr.19·2
omnibus diis et hominibus inuisi esse debent. Idcirco ne
pr.20·2
hostibus quidem malum medicamentum dabit ? qui sacramento
pr.21
medicinae legitime est obligatus; sed persequetur
pr.22
eos; cum res postulauerit; ut miles et ciuis bonus omni
pr.23
modo; quia medicina non fortuna neque personis homines
pr.24
aestimat, uerum aequaliter omnibus implorantibus auxilia
pr.25
sua succursuram se pollicetur nullique umquam nocituram
pr.26
profitetur.
pr.27
Hippocrates, conditor nostrae professionis; initia disciplinae
pr.28
ab iureiurando tradidit, in quo sanctum est; ne
pr.29
praegnati quidem medicamentum; quo conceptum excutitur,
pr.30
aut detur aut demonstretur a quoquam medico; longe
pr.31
praeformans animos discentium ad humanitatem. Qui enim
pr.1·3
nefas existimauerit spem dubiam hominis laedere, quanto
pr.2·3
scelestins perfecto iam nocere iudicabit? Magni ergo aestimauit
pr.3·3
nomen decusque medicinae conseruare pio sanctoque
pr.4·3
animo quemque secundum ipsius propositum se gerentem:
pr.5·3
scientia enim sanandi, non nocendi est medicina.
pr.6·3
Quae nisi omni parte sua plene incumbat in auxilia laborantium,
pr.7·3
non praestat quam pollicetur hominibus misericordiam.
pr.8·3
Desinant ergo; qui prodesse adflictis aut nolunt
pr.9·3
aut non possunt; alios quoque deterrere negando aegris
pr.10·3
auxilia, quae per uim medicamentorum frequenter exhibentur.
pr.11·3
Etenim quasi per gradus quosdam medicina laborantibus
pr.12·3
succurrit. Nam primum cibis ratione aptoque
pr.13·3
tempore datis temptat prodesse languentibus; deinde si ad
pr.14·3
hos non responderit curatio; ad medicamentorum decurrit
pr.15·3
uim: potentiora enim haec et efficaciora quam cibi. Post
pr.16·3
ubi ne ad haec quidem cedunt difficultates aduersae ualetudinis,
pr.17·3
tunc coacta ad sectionem uel ultimo ad ustionem
pr.18·3
deuenit. At Asclepiades, maximus auctor medicinae; negauit
pr.19·3
aegris danda medicamenta: quidam enim hoc mendacio
pr.20·3
etiam pro argumento utuntur. Poteram tamen; si
pr.21·2
uerum id esset, dicere: Uiderit Asclepiades, quid senserit;
pr.22·2
forsan non omnino in hanc partem animum intendit. Homo
pr.23·2
fuit; parum feliciter se in hoc negotio gessit. Non deterreor
pr.24·2
persona; cum rem tam manifeste prodesse uideam.
pr.25·2
Nunc uero cum tam inpudenter comminiscantur de eo;
pr.26·2
quid possum ultra dicere nisi genere quodam parricidium
pr.27·2
ac sacrilegium eos committere; qui haec dicunt? Ille enim
pr.28·2
febricitantibus uitiisque praecipitibus correptis, quae οξεα
pr.29·2
παθη Graeci dicunt; negauit medicamenta danda; quia cibo
pr.30·2
uinoque apte interdum dato remediari tutius eos existimauit.
pr.31·2
Ceterum in libro; qui παρασκευων id est praeparationum
pr.1·4
inscribitur; contendit ultimae sortis esse medicum,
pr.2·4
qui non ad singula quaeque uitia binas ternasue conpositiones
pr.3·4
expertas et protinus paratas habeat. Uides ergo,
pr.4·4
quam non placeat Asclepiadi usus medicamentorum, cui
pr.5·4
nisi plura quis ad quodque genus uitii medicamenta conposita
pr.6·4
habeat, non uidetur dignus professione medicinae?
pr.7·4
Sed ista licentia nomine tantummodo medicorum propter
pr.8·4
quorundam neglegentiam latius processit. Raro enim aliquis
pr.9·4
priusquam se suosque tradat medico; diligenter de eo
pr.10·4
iudicat, cum interim nemo ne imaginem quidem suam committat
pr.11·4
pingendam nisi probato prius artifici per quaedam
pr.12·4
experimenta atque ita electo. Habent itaque omnes pondera
pr.13·4
atque mensuras exactas, ne quid erroris in rebus
pr.14·4
non necessariis accidat: uidelicet quia sunt quidam, qui
pr.15·4
pluris omnia quam se ipsos aestimant. Itaque sublata est
pr.16·4
studendi cuique necessitas et non solum antiquos auctores,
pr.17·4
per quos consummatur professio; quidam ignorant, sed
pr.18·4
etiam comminisci falsa de iis audent. Ubi enim delectus
pr.19·4
non est personarum; sed eodem numero malus bonusque
pr.20·4
habetur, disciplinae ac sectae obseruatio perit quodque
pr.21·3
sine labore potest contingere idemque dignitatis utilitatisque
pr.22·3
praestare uidetur posse; unus quisque id magis sequitur.
pr.23·3
Sic ut quisque uolet; faciet medicinam. Quosdam
pr.24·3
enim a peruerso proposito nemo potest mouere et sane
pr.25·3
omnibus permisit liberum arbitrium magnitudo professionis.
pr.26·3
Multos itaque animaduertimus unius partis sanandi scientia
pr.27·3
medici plenum nomen consecutos.
pr.28·3
Nos uero ab initio rectam uiam secuti nihil prius
pr.1·5
totius artis perceptione, qua homini permittitur, iudicauimus
pr.2·5
; quia ex hac omnia commoda nos consecuturos existimabamus
pr.3·5
; non medius fldius tam ducti pecuniae aut gloriae
pr.4·5
cupiditate quam ipsius artis scientia. Magnum enim et
pr.5·5
supra hominis naturam duximus posse aliquem tueri uel
pr.6·5
reciperare suam et unius cuiusque bonam ualetudinem.
pr.7·5
Itaque ut ceteris partibus disciplinae, ita huic quoque,
pr.8·5
quae per medicamenta uirtutem suam exhibet, curiose
pr.9·5
institimus, eo magis quod percipiebamus in dies ex usu
pr.10·5
profectus eius; quos interdum supra fidem atque opinionem
pr.11·5
plurimorum exhibebamus. Sed quid ultra opus est probare
pr.12·5
necessarium usum esse medicamentorum, praecipue
pr.13·5
tibi; qui quia percepisti utilitatem eorum; idcirco a me
pr.14·5
conpositiones quasdam petisti? Ego autem memor humanitatis
pr.15·5
tuae candorisque animi tui; quem omnibus quidem
pr.16·5
hominibus plene; mihi autem etiam peculiariter praestas;
pr.17·5
non solum quas desiderasti; uerum etiam si quas alias
pr.18·5
expertas in praesenti habui; in hunc librum contuli. Cupio
pr.19·5
enim medius fidius; qua possum; tuae in me tam perseueranti
pr.20·5
beneuolentiae respondere adiutus omni tempore a
pr.21·4
te; praecipue uero his diebus. Ut primum enim potuisti;
pr.22·4
non es passus cessare tuae erga me pietatis officium tradendo
pr.23·4
scripta mea latina medicinalia deo nostro Caesari;
pr.24·4
quorum potestatem tibi feceram; ut ipse prior legeres
pr.25·4
simpliciterque indicares mihi; quid sentires: plurimum
pr.26·4
enim iudicio tuo tribuo. Tu porro candidissimo animo et
pr.27·4
erga me beneuolentissimo diligentiam meam sub tanti nominis
pr.28·4
editione non uerbis; sed re probasti periculumque
pr.29·3
non minus tu iudicii quam ego stili propter me adisti,
pr.30·3
quo tempore diuinis manibus laudando consecrasti. Fateor
pr.31·3
itaque libenter unicas me tibi gratias agere; quod et prius
pr.1·6
quam rogareris consummasti amicissimo adfectu uota mea
pr.2·6
et quod contigit mihi fauore plenissimo tuo maturiorem
pr.3·6
percipere studii huius mei fructum ac uoluptatem. Ignosces
pr.4·6
autem, si paucae uisae tibi fuerint conpositiones et non
pr.5·6
ad omnia uitia scriptae: sumus enim, ut scis, peregre nec
pr.6·6
sequitur nos nisi necessarius admodum numerus libellorum.
pr.7·6
Postea tamen, si et tibi uidebitur, ad singula quaeque
pr.8·6
uitia plures conpositiones colligemus. Oportet enim copiam
pr.9·6
quoque earum selectam habere, quoniam reuera quaedam
pr.10·6
quibusdam magis et non omnes omnibus conueniunt propter
pr.11·6
differentiam scilicet corporum. Quarum initium a capite
pr.12·6
faciemus, summum enim et primum locum hoc obtinet,
pr.13·6
dantes operam, ut simplicia prima ponamus: interdum enim
pr.14·6
haec efficaciora sunt quam ex pluribus conposita medicamenta.
pr.15·6
Erit autem nota denarii pro Graeca drachma: aeque
pr.16·6
enim in libram octoginta quattuor apud nos ? quot
pr.17·6
drachmae apud Graecos incurrunt. Primum ergo ad quae
pr.18·6
uitia conpositiones exquisitae et aptae sint; subiecimus et
pr.19·6
numeris notauimus, quo facilius quod quaeretur inueniatur;
pr.20·6
deinde medicamentorum, quibus conpositiones constant,
pr.21·5
nomina et pondera uitiis subiunximus.
1.163
Ad capitis dolorem etiam in febre primis diebus
1.2
bene facit serpulli pondo quadrans, rosae aridae pondo
1.3
quadrans. Haec incoquuntur duobus sextariis aceti acerrimi,
1.4
donec ad dimidias perducantur. Inde sumitur cyathus
1.5
et duobus rosae commiscetur frequenterque ex eo
1.6
curatur caput: ubi enim concaluit quod infusum est 7 nisi
1.7
aliud recens adiciatur, nocet.
2.170
Item prodest eodem modo ruta per se uel cum
2.9
hederae bacis decocta. Polygonium quoque et menta multis
2.10
profuit eadem ratione decocta et infusa capiti dolenti.
2.11
Item leuat capitis dolorem sphondylion et agni semen
2.12
et platani pilulae similiter aceto incoctae rosaeque folia
2.13
residuo aceto commixta.
3.176
Cum autem pluribus diebus permanserit dolor,
3.15
tum omnium supra dictorum oportet uncias singulas sumere
3.16
iisque admiscere lauri bacarum, castorei, nucum amararum
3.17
7 pulei, sampsuci foliorum, singulorum unciam et in
3.18
aceti sextariis tribus decoquere ad dimidias et eodem
3.19
modo rosa admixta, non tamen frequenter, caput curare.
Ad omnem capitis dolorem efficaciter prodest crocomagmatis pondo sextans, aluminis flssi uel gallae pondo uncia. Haec terere ex aceto et rosa uicibus adiecta oportet, usque dum mellis habeant spissitudinem, inde frontem et utraque tempora oblinere.
5.182
Ad capitis dolorein, cum inueterauerit, bene facit
5.4
haec conpositio: Murrae I, croci II, amygdalorum
5.5
amarorum II, rutae uiridis III, sphondylii
5.6
I, panacis I, laurus bacarum III, serpulii
5.7
II, castorei I. Teruntur haec omnia aceto et
5.8
fiunt pastilli; cum opus est, diluuntur aceto et rosa in
5.9
mellis spissitudinem atque ita frons et tempora inlinuntur.
6.189
Oportet uero permanente capitis dolore materiam
6.11
quoque detrahere ex eo per nares uel os. Quae res etiam
6.12
auriculae uel dentibus dolentibus prodest nec minus quibus
6.13
subitae uertigines obuersantur, quos 6%ot(o^atLKoug
6.14
Graeci dicunt; item comitiali morbo correptos et caligine
6.15
inpeditos ex magna parte leuat. Debent autem ii omnes
6.16
pridie abstinere et superioribus diebus aquam potare.
Per nares ergo purgatur caput his rebus infusis per cornu, quod rhinenchytes uocatur: Hederae suco per se uel betae siico cum exiguo flore aeris uel cyclamini suco mixto lacte aut aqua pari mensura.
8.196
Bene detrahit e naribus liquorem et haec conpositio:
8.22
Salis, nitri, mellis, aceti, olei ueteris, singulorum
8.23
binum, cyclamini suci, σταφιδος αγριας, quam herbam
8.24
pediculariam, quod pediculos necat, quidam appellant,
8.25
singulorum I. Haec in unum mixta naribus per
8.26
cornu infunduntur uel pinna longiore nares interius perfricantur.
8.27
Cum satis uisum fuerit fluxisse, ut reprimatur,
8.28
aqua frigida nares diutius abluere pura oportet uel ea, in
8.29
qua pridie crocum adiectum maceratum fuerit.
9.205
Sed si per os magis detrahere materiam uisum
9.2
fuerit 7 quia non sine tormento per nares ea deduceretur,
9.3
suadebimus pyrethri radiculam commanducare atque subinde
9.4
hiantem pati fluere saliuam, uel uuam passam cum
9.5
piperis albi granis totidem dabimus commanducandam et
9.6
expuendam: aeque enim et haec deducunt pituitam. Bene
9.7
facit et sinapi ex aceto tritum et non excastratum gargarizatum
9.8
trium cyathorum mensura admixto mellis pondo
9.9
quadrante: detrahit enim largiter pituitam.
10.214
Prodest; cum diu caput dolet, adtondere ad cutem
10.11
et radere et diutius siccum ad relaxationem cutis fricare
10.12
et aqua calida fouere pura uel laurum incoctam habente.
10.13
Quo tempore etiam sternutamentum concitare non alienum
10.14
erit medicamento, quod ex his rebus conponitur: Ueratri
10.15
albi; castorei; struthii; quod est radix lanaria; piperis
10.16
albi; singulorum I. Haec contusa tenuiter forato
10.17
cribro transmittuntur; cum opus fuerit, per pinnam uel
10.18
calamum scriptorium naribus insufflentur uel specillo tincto
10.19
in aqua et excusso tacta naribus iniciantur. Proritat sternutamentum
10.20
etiam per se contusum et eadem ratione
10.21
iniectum ueratrum album. Nigrum siccum et aridum
10.22
sternutationem statim inuitat.
11.227
Capitis dolorem quamuis ueterem et intolerabilem
11.24
protinus tollit et in perpetuum remediat torpedo nigra
11.25
uiua inposita eo loco; qui in dolore est; donec desinat
11.26
dolor et obstupescat ea pars. Quod cum primum senserit;
11.27
remoueatur remedium; ne sensus auferatur eius partis.
11.28
Plures autem parandae sunt eius generis torpedines; quia
11.29
nonnumquam uix ad duas tresue respondet cnratio, id est
11.30
torpor; quod signum est remediationis.
12.235
Ad comitlalem morbum, quem Graeci επιληψιαν
12.2
uocant, herbam, quam iidem πολυνευρον, nos nerualem
12.3
appellamus, oportet ieiunum quam plurimam uiridem
12.4
comesse a prima luna ad tricesimam. Haec eadem herba
12.5
ebrio data copiosa in crapula uinum discutit mentemque
12.6
restituit.
13.241
Item hinnulei cerui coagulum intra nouem dies
13.8
exceptum bene facit ad morbum comitialem. Intellegitur
13.9
autem dierum numerus ex eo, quod iacent aures hinnuleorum
13.10
primis temporibus: a nono enim die subriguntur.
13.11
Oportet ergo sumere tunc coagulum et arefacere, quo
13.12
neque sol neque luna accedit, atque inde dare pueris
13.13
uiciae magnitudinis globulum ex aquae caldae cyathis duobus,
13.14
maioribus uero natu fabae solidae magnitudine ex
13.15
aquae caldae cyathis tribus per dies triginta. Dentur
13.16
autem aquae purae super medicamentum cyathi duo aut
13.17
tres. Hoc remedium qui monstrauit, dixit ad rem pertinere
13.18
occidi hinnulum cultro, quo gladiator iugulatus sit.
Constat inter plures et crocodili testiculum pondere X I aut uictoriati per dies triginta ex aquae cyathis tribus sumptum multos remediasse.
15
Ad recentem comitialem morbum cito proficit, ad ueterem tardius: Thymi albi III ex aceti cyathis tribus et mellis boni pondo uncia; ut dilutum ieiunus bibat per dies quadraginta quinque. Sed cum biberit, citatus ambulet milia passuum minime duo.
16.253
Scio Romae quandam honestam matronam aliquot
16.28
comitiali morbo liberasse hoc medicamento: Eboreae
16.29
scobis hemina, mellis Attici pondo libra, haec in unum
16.30
miscentur; postea adicitur, si puer fuerit qui laborat,
16.31
testudinis masculae, palumbi masculi, utrorumque ferorum,
16.32
id est nuper captorum, sanguis, quantum fluxerit, dum
16.33
uiua utraque animalia dimittantur: sin autem puella fuerit,
16.1
feminei generis animalia sint et eodem modo capta sanguine
16.2
effuso emittantur. Oportet autem clauum Cyprii aeris
16.3
acutum demittere in iugulum testudinis et palumbi uenas,
16.4
quae sub alis sunt, aere acuto incidere. Hoc medicamentum
16.5
ligneo uase seruatum reponitur. Cum opus fuerit,
16.6
dantur ex eo luna decrescente per continuos dies triginta
16.7
primum coclearia tria, deinde quinque, deinde septem,
16.8
deinde nouem, summum undecim, et rursus nouem, deinde
16.9
septem, deinde quinque, postea tria et iterum augetur
16.10
minuiturque numerus cocleariorum, donec dies triginta
16.11
ante dicti consumantur. Postea oportebit scobis eboreae
16.12
heminam per duos menses consumere uitio correptum,
16.13
accipientem ex ea terna coclearia in die ex aquae cyathis
16.14
tribus. Hoc medicamento qui utitur, neque uinum neque
16.15
suillam gustet; praeterea habeat in brachio uerua eborea.
16.16
Nam sunt et qui sanguinem ex uena sua missum bibant
16.17
aut de caluaria defuncti terna coclearia sumant per dies
16.18
triginta.
Item ex iecinore gladiatoris iugulati particulam aliquam nouies datam consumant. Hoc quaeque eiusdem generis sunt, extra medicinae professionem cadunt, quamuis profuisse quibusdam uisa sint.
Illud tamen non oportet ignorare sanari hoc uitium, cum cognitum est, aliquibus: uiros facilius mulieribus remediari, pueros uel uirgines liberari post complexum' et deuirginationem.
19.278
Ad conturbationes et epiphoras oculorum scio
19.28
multa collyria, tametsi tarde, magnos tamen effectus habere;
19.29
sed niilli collyriorum tantum tribuo, quantum lycio Indico
19.30
uero per se. Hoc enim inter initia si quis ut collyrio
19.31
inunguatur, protinus, id est eodem die, et dolore praesenti
19.32
et futuro tumore liberabitur. Superuacuum est autem
19.1
nunc laudes eius referre: in aliis enim expertus intelleges
20.285
simplicis rei uix credendos effectus. Oportet uero minime
20.3
quater quinquiesue ex interuallo inunguere, deinde cum
20.4
combiberint oculi ad singulas inunctiones, ex aqua quam
20.5
poterint sustinere calidissima spongeis expressis uaporare
20.6
eos diutius eodemque die in balineum ducere, ita ut cum
20.7
cetero corpore caput quoque et facies calida inmergatur
20.8
et foueatur, uinoque uti, ut quisque adsuetus est; postero
20.9
die si qua uestigia epiphorae remanserint, inunguere collyrio
20.10
aliquo acriore aquato sub uespere et rursus in balneum
20.11
deducere et uinum dare eodem modo. Fere enim
20.12
uno die tollit epiphoram et praecipue incipientem neque
20.13
adhuc alio medicamento tactam. Sed si ea uis fuerit
20.14
epiphorae, ut non cedat uno die; expectare oportebit,
20.15
donec inpetus sedetur, et ita in balneum deducere ceteraque
20.16
facere; quae praecepimus. Idem hoc medicamentum
20.17
etiam supra perunctum tardius quidem, sed eosdem effectus
20.18
praestat, maxime in teneris corporibus; ut mulierum et
20.19
puerorum, quorum oculi nullius medicamenti uim sustinent.
20.20
Triduo enim aut plerumque quadriduo tollit dolorem
20.21
adiutum oui infusione et aquae calidae uapore.
21.305
Item conpositorum collyriorum hoc maxime
21.23
probo ad recentes epiphoras et conturbationes oculorum
21.24
tumoresque et dolores: Aloes Indicae IIII; croci
21.25
II; opii I; commis IIII, plantaginis suci
21.26
cyathos tres. Terere oportet per se crocum diligenter;
21.27
deinde cetera admiscere pridie macerata suci plantaginis
21.28
cyatho atque ita reliquis duobus cyathis admixtis, cum
21.29
spissata fuerint; fingere collyria. Utrumque autem genus
21.30
medicamenti eximie prodesse iudico proprietate quidem
21.1
quadam, sed praecipue quod nullam in se aspritudinem
21.2
habet ut pleraque, quibus fere inunguntur homines. Nam
21.3
quae ex cadmia aut aere usto eiusdemque generis pigmentis
21.4
conponuntur; quamuis curiose terantur, naturam
21.5
suam tamen amittere non possunt. Numquam enim ut
21.6
sucus diluuntur, sed cum in summam subtilitatem deducta
21.7
sint perseuerantia terentium, tamen corpora quasi puluerulenta
21.8
necesse est maneant, quae oculorum partes uelut
21.9
configunt, certe exterins pungunt foramina primae tuniculae
21.10
oculi atque ab initiis interdum non tam molestam
21.11
futuram concitant epiphoram.
22.325
Quo nomine etiam quod dia glauciu dicitur
22.13
probo in initiis. Nam et hoc genere quodam ex eadem
22.14
materia constat nec ullam aspritudinem habet; quando sic
22.15
conponitur: Croci U; sarcocollae X; glaucei
22.16
suci XX; tragacanthi U; opi U. Hoc enim
22.17
ego adicio et ita melius respondet. Sed opium et in hoc
22.18
et in omni collyrio medicamentoque uerum adicere oportet;
22.19
quod ex lacte ipso siluatici papaueris capitum fit; non
22.20
ex suco foliorum eius; ut pigmentarii institores eius rei
22.21
conpendii causa faciunt. Illud enim cum magno labore
22.22
exiguum conficitur; hoc sine molestia et abundanter. Teritur
22.23
ante omnia crocum aqua pluuiatili; deinde adicitur
22.24
sarcocolla; glaucium; opium, tragacanthum; prius omnia
22.25
seorsum macerata non multa eius generis aqua; ut quam
22.26
primum, id est; si potest fieri; eodem die fingantur coly
22.1
lyria: solet enim diu neglecturn mortario inarescere. His
22.2
utor primis diebus collyriis non sine ceteris auxiliis,
22.3
prout res postulat, abstinendo dico, sanguinis detractione,
22.4
meliusque eam ceteris proflcere adfirmo.
23.344
Cum uero pluribus quis diebus uexatus fuerit
23.6
epiphora cum perseuerantia tumoris et pituita ipso calore
23.7
oculorum glutinosior uisa fuerit; quod fere sexto septimoue
23.8
die accidere solet, tum proderunt et ea, quorum
23.9
genus superius inprobauimus; conposita ex rebus metallicis:
23.10
facilius enim iam patiuntur oculi; si modo exulcerati
23.11
non fuerint, iniuriam. Qtiorum praecipue hoc mihi placet,
23.12
quod a colore φαιον dicitur; accipit autem haec: Aeris
23.13
usti XII, cadmiae ustae XII, stibii cocti
23.14
XII, acaciae chylismatis UI, aloes III, opi
23.15
II, croci III, castorei uictoriati pondus, murrae, lycii
23.16
idem [scilicet] ponderis, commis XUIII. Aqua pluuiatili
23.17
quae sunt dura tam diu teruntur, donec leuissima fiant,
23.18
postea cetera alio mortario singula trita admiscentur; cum
23.19
tollendum est; commi adicitur. Hoc quidam etiam in
23.20
initiis utuntur Cum oui aquato liquore per se uel cum
23.21
collyrio, quod a cinereo colore σποδιακον appellatur, conponitur
23.22
autem ex his:
24.362
Cadmiae botryitidos ustae super testam, donec
24.24
incandescat, et uino Falerno extinctae XL; cretae
24.25
Samiae, quam uocant astera, LXXX, stibii cocti
24.26
XX, opi X, commis Alexandrini XX. Teruntur
24.1
haec omnia aqua pluuiatili, commi ultimum adicitur; ante
24.2
hoc cum cetera leuia sunt facta; opium miscetur maceratum
24.3
pridie aqua. Facit hoc per se etiam initio, cum
24.4
tenuis abundansque fluit lacrima et pustulae molestae sunt;
24.5
aut cum prima tunica oculi exesa est aliaue exulcerata.
24.6
Cum purum ulcus est; diluitur fere oui albo; quod est
24.7
tenuissimum.
25
Ad sordida ulcera oculorum crustasque habentia ; quas εσχαρας uocant; item ad carbunculos; quos ανθρακας dicunt; facit bene et per se mel Atticum pyxide Cyprii aeris conditum et repositum mensibus duobus nec minus: quanto enim diutius remanet, efficacius fit.
26.373
Sed praecipue hoc collyrium; quod quidam
26.14
Athenippium, quidam dia smyrnes, quidam ευωδες uocant;
26.15
quia boni odoris est. Quod etiam ad pustulas papulasque
26.16
et suppurationes oculorum facit et ad cicatrices non ueteres
26.17
et ad palpebrarum recentem aut in corporibus tenerioribus
26.18
aspritudinem. Oportet autem eo ad sordida ulcera diluto
26.19
cum oui albo; id est aquatissimo uti; deinde cum lacrimae
26.20
fluere desierint; cinereo superinunguere. Item ad pustulas
26.21
ex ouo tritum facit, ad papulas uero et ad dolores cum
26.22
rubore et distentione oculi sicca cum lacte muliebri, ex
26.23
aqua autem ad cicatrices recentes extenuandas et palpebrarum
26.24
aspritudinem tollendam subiecto scilicet specillo
26.25
aut inuersa palpebra; si quis eo utatur. Conponitur autem
26.26
ex his: Pompholygis lotae UIII; aeris usti UIII,
26.27
croci IIII; murrae III; nardi UI et uictoriati
26.28
; lapidis haematitis II et uictoriati, piperis albi
26.1
grana X, opii I aut uictoriati, cornmis X.
26.2
Teritur uino Chio.
27.391
Collyrium psittacinum a colore ita dictum
27.4
facit ad epiphoras, quae cum tenui et acri lacrima consistunt,
27.5
item ad ustiones et solutas cicatrices et uastum
27.6
tumorem ? quem quia a loco interdum uidetur propellere
27.7
oculum, προπρωσιν uocant, cum oui albo, quod est tenue.
27.8
Sed praecipue facit, cum quasi sanguine suffusi sunt oculi
27.9
et ob id nullum nisi lenissimum collyrium patiuntur. Recipit
27.10
autem haec: Croci IIII, cadmiae IIII, stibis
27.11
IIII, opii II, commis II, amuli et recentis
27.12
et dulcissimi IIII. Eodem modo, quo scripta sunt,
27.13
in mortario debent teri ex aqua pluuiali; amulum autem,
27.14
cum iam fingendum erit collyrium, adicietur. Interdum
27.15
et hoc superinunguantur, qui prius Athenippio curati sunt.
27.16
His fere collyriis lenibus omnia, quae circa oculos cum
27.17
tumore et dolore fiunt, remediamus, acrioribus autem his:
28.406
Ad cicatrices extenuandas et palpebras asperas,
28.19
quod quia ex quattuor rebus ut quadriga equis constat
28.20
et celeres effectus habet, αρμα dicitur; recipit autem
28.21
haec: Aeris usti IIII, turis arboris corticis IIII,
28.22
ammoniaci guttae IIII, commis IIII, teruntur ex
28.23
aqua pluuiali.
Hoc etiam superunctum ad puerorum epiphoras et qui non sufferunt inunctionem facit, ut huiusmodi medicamenta, quae περιχριστα uocant: Croci Siculi pondo uncia, commis pondo uncia; haec aqua teruntur, fiunt collyria.
30.412
Est et hoc medicamentum satis efficax, quo
30.30
ita oportet palpebras perunguere, ne quid intra oculum
30.1
fluat. Recipit autem haec: Croci Siculi III, crocomagmatis
30.2
XII, turis III, aluminis rotundi
30.3
UI, opii I, murrae II, commis III. Uino
30.4
Falerno teruntur; cum leuia facta sunt et crassitudinem
30.5
habent mellis spissi, adicitur passi Gretici pondo sextans;
30.6
reponitur pyxide stagnea; si passum adiectum fuerit, collyrium
30.7
erit.
31.421
Bene facit et hoc medicamentum, quo Augustus
31.9
usus est, et recipit haec: Aluminis flssi XL, turis
31.10
candidi X, aloes XU, croci XU, opii
31.11
II, gallae X, rosae foliorum aridorum X, plantaginis
31.12
suci uel seminis X. Uino Falerno teruntur;
31.13
cum leuia facta sunt et spissitudinem mellis habent, adicitur
31.14
passi sextarius aut hemina et rursus commiscetur.
31.15
Reponitur uase stagneo uel argenteo.
32.429
Ad caliginem et [ad] aspritudinem ocuiorum
32.17
siccamque perturbationem sine tumore, quam ξηροφθαλμιαν
32.18
appellant, facit hoc collyrium bene, quod psoricon
32.19
dicitur. Habet autem haec: Croci XII, psorici
32.20
XXIIII, psimithi IIII, opii idem, piperis albi idem,
32.21
commis UI; aqua pluuiali commiscentur, terimtur.
Stratioticuui collyrium ad caliginem et aspritudinem, recipit autem haec: Psimithi UI, piperis albi I, omphaci II, cadmiae III, opobalsami II, opii I, commis II, teruntur aqua pluuiali. Collyrium hoc melius superiore ad caliginem facit.
Stacton quod uocant ad eadem, fere autem mulieribus prodest; habet haec: Cadmiae XII, stibis UI, piperis albi II, misys usti, donec puniceum fiat, II, aeruginis rasae I et uictoriati, aeris floris idem, commis U; aqua pluuiali teritur.
35.435
Collyrium acre ad extenuandas cicatrices
35.4
quamuis ueteres caliginemque et aspritudinem oculorum,
35.5
quod semel inunctum plurium dierum effectum praestat.
35.6
Oportet autem eo aquato uti, diu enim tenet: Ammoniaci
35.7
guttae pondo libram, aeruginis pondo libram, commis
35.8
pondo quadrantem, pluuiali aqua teritur aerugo, postea
35.9
cetera adiunguntur macerata aqua.
36.442
Collyrium quod proprie facit ad aspritudinem
36.11
palpebrarum et callositatem; oportet subicere specillum
36.12
aut inuertere palpebram: Aeris usti XXIIII, aeruginis
36.13
UI, croci X, murrae I, nardi spicae
36.14
I, casiae rufae fistularnm uictoriati pondus, piperis
36.15
albi grana XLU, commis UIIII; uino Chio teruntur.
37.448
Medicamentum liquidum ad palpebrarum
37.17
ueterrimam aspritudinem et excrescentem carnem, συκωσιν
37.18
quam uocant, item ad callum durissimum; Hygram appellant,
37.19
quia est liquidum medicamentum; carnem ex palpebris
37.20
tollit sine magno dolore. Recipit haec: Murrae,
37.21
turis, croci, singulorum III, misyos III, chalcitis
37.22
UI. Haec teruntur diligenter aceto acri; ubi
37.23
leuia facta sunt et habent spissitudinem passi, miscetur
37.24
eis mellis Attici pondo libra. Deinde in patella aeris
37.25
Cyprii super carbones posita inferuescit, donec mellis habeat
37.26
non nimium liquidi spissitudinem atque ita reponitur puxide
37.27
aeris Cyprii. Cum opus fuerit, inuertitur palpebra, deinde
37.28
hoc medicamento suffricatur curiose ad delacrimationem
37.29
et ubi desierit mordere, rursus inuertere oportet palpebram
37.30
atque ita pollice inpresso membranas innatantes
37.1
abducere, quae facile subsequuntur. Post haec cinereo
37.2
ex aqua inunguendi erunt crassiore. Hoc inunctum multorum
37.3
annorum callos et aspritudines palpebrarum desperatas
37.4
a quibusdam oculariorum paucis diebus tollit.
38.467
Ad suffusiones oculorum, quas Graeci υποχυματα
38.6
dicunt, medicamentum liquidum: Feniculi suci p.
38.7
X III, opobalsami III, mellis Attici III, olei
38.8
ueteris III, hyaenae fellis I, euphorbi I.
38.9
Hoc oleo diluitur et ita commiscetur ceteris. Aquato uti
38.10
oportebit hoc medicamento: est enim acerrimum et undique
38.11
humores trahit. Quamobrem non sunt inunguendi,
38.12
qui capitis dolorem aut grauitatem habent; item ante biduum
38.13
aut triduum ut aquam bibant, quos destinauerimus
38.14
eo unguere. Quamquam melius facient etiam, si perseueranter
38.15
aquam potauerint: uitio enim molestissimo facilius
38.16
inter initia carebunt.
38.17
Non praeterit me habere te prudentes ocularios, quibus
38.18
si nomina dixeris collyriorum in hoc libro scriptorum,
38.19
contendent forsan se quoque habere eadem conposita; sed
38.20
si pondera aut effectus conparare uoles, longe diuersos
38.21
inuenies. Ego enim ipse eodem nomine multa conposita,
38.22
non isdem ponderibus et rebus, interdum habeo, sed his
38.23
maxime probatis utor. Nec utique adfirmo non posse et
38.24
alios eadem habere; nam et ipse ab aliis accepi, sed raro.
38.25
Scio quosdam ocularios simpliciter tradentes conpositiones
38.26
meque multum elaborasse, ut ueras et incorruptas acciperem,
38.27
conscius sum mihi. Neque illud rursus dico, nouas
38.28
omnes et non aliquibus notas me in hoc libro congesturum
38.29
conpositiones, uerum etiam quasdam diuulgatas
38.30
et, ut ita dicam, publicatas: eiusmodi enim, quia efficaces
38.31
sunt, etiam pluribus in notitiam ueniunt.
39.494
Ad auriculae tumorem et dolorem sine
39.2
ulcere prodest herbae urceolaris aut cucurbitae ramentorum
39.3
sucus tepens per strigilem in foramen auris dolentis
39.4
infusus. Item bestiolae multorum pedum; quae tactae
39.5
conplicant se in orbem pilulae rotundissimae similem —
39.6
κατοικιδιους ονους aut πολυποδας Graeci hoc genus animalium
39.7
uocant — oleo domestico conplures inferuefactae
39.8
uase ferreo bene faciunt. Prodest et gliris pingue et gallinae
39.9
adeps et medulla bubula liquefacta tepensque infusa.
40.503
Sed praecipue picis flos; quod πισσελαιον appellant,
40.11
cum oleo communi mixtus, ita ut tertia pars sit olei.
40.12
Nam et dolores sedat et fere non patitur suppurationein
40.13
fieri et si facta fuerit; eadem res persanat. Ad summam
40.14
ego ipse diu uexatus ab aure, cum multis frustra usus
40.15
essem medicamentis, ab hoc sum persanatus et alios conplures
40.16
sanaui. Florem picis autem appello ? quod excipitur;
40.17
dum ea coquitur, lana superposita eius uapori; hoc etiam
40.18
grauitatem odoris protinus tollit.
41.512
Item bene facit hoc medicamentum ad tumorem
41.20
et exulcerationem aurium: Aceti acris sextariis duobus
41.21
incoquuntur mala granata, quibus coriarii utuntur,
41.22
quae quia semper acida sunt nec umquam maturescunt;
41.23
ροας οξειας Graeci dicunt; donec madida flant. Tunc haec
41.24
adiciuntur et admiscentur: Aluminis fissi uncia; acaciae
41.25
suci pondo quadrans. Reponitur medicamentum ampulla
41.26
uitrea. Cum opus est; ad tumorem quidem calidum per
41.27
strigilem infunditur; deinde foramen summum lana sucida
41.28
tegitur; ad ulcus autem frigidum per eiusdem generis
41.29
lanam et auriscalpium inicitur.
42.523
Si caro excreuerit in foramine auris; conpescitur
42.1
sine dolore ant ferro hoc pastillo: Aluminis fissi
42.2
pondo triens, aeruginis pondo triens, misyos usti pondo
42.3
triens; rubricae Sinopidis pondo triens, commis pondo
42.4
sextans. Teruntur priora ex aceto acri; donec quasi cum
42.5
collyrium conponitur leuia fiant; ultimum commi adicitur
42.6
et fiunt pastilli, qui ad omnia ulcera faciunt aqua diluti,
42.7
cum aut conpescenda sunt aut cicatricem debent ducere;
42.8
sed aquatioribus oportet uti, cum cicatrix est ducenda.
42.9
Bene faciunt et ad exulceratas nares qualibet ex causa et
42.10
grauiter olentes.
43.534
Ad parotidas conuenit noctuae cerebelinm butyro
43.12
mixtum: discutit enim fere eas sine dolore et molestia.
43.13
Oportet autem aqua marina feruenti nouis spongeis demissis
43.14
et per linteum intortum utrimque expressis uaporare parotidem
43.15
atque ita oblinere hoc medicamento superque tegere
43.16
lana sulphurata totam maxillam.
Item bene discutit parotidas iris Illyrica contusa cocta ex passo more farinae hordeaciae calda bis terue inposita.
45.540
Discutit et hoc medicamentum parotidas, antequam
45.21
suppurauerint: Spumae argenteae pondo dua, cerussae
45.22
pondo libra, salis ammoniaci pondo libra, aeris floris pondo
45.23
dodrans, aceti sextarius, olei ueteris sextarii duo et dimidius.
45.24
Spumam, cerussam, salem per se et cum aceto
45.25
terere oportet mortario, deinde oleo admixto traicere in
45.26
caccabum amplum, ne extra fundatur [et efferuescat] :
45.27
efferuescit enim ualde. Cum haec super ignem posita
45.28
habuerint emplastri temperaturam mollis, deponere oportebit
45.29
caccabum; cum feruere desierit, paulatim aspergere
45.1
aeris florem et mouere spatha medicamentum, ne extra
45.2
fundatur, et rursus coquere; donec habeat emplastri spissitudinem
45.3
stricti.
46.553
Erumpit se e naribus sanguis, qui cum abundanter
46.5
fluxit, nisi celerius supprimatur, periculum adfert.
46.6
Proderit ergo aqua frigida uel posca subinde aspergere
46.7
totam faciem uel spongea refrigerare, acetum acre infundere
46.8
in aurem; cuius e regione sanguis fluit; aut in utramque
46.9
; si ex utraque nare sanguis emanauerit. Gypso
46.10
totam faciem cum fronte et maxime nares crasse oblinere
46.11
prodest et caput frigida aqua copiose superposito aliquo
46.12
tegumento perfundere uel cucurbitam occipitio adflgere.
46.13
Inicere autem intus in narem oportebit cocleae uiuae
46.14
carnem per se aut cum turis polline tritam uel herbam,
46.15
quae quia multa est et ubique nascitur, πολυγονον appellatur.
46.16
Item trita facit et λυσιμαχιον herba eodem genere.
46.17
Proderit et spongeae particulam praesectam apte forfice
46.18
ad amplitudinem et patorem narium figuratam inicere
46.19
paulo pressius ex aceto per se. Interdum aspergenda ei
46.20
galla erit uel chalcitis curiose trita uel utraque in unum
46.21
aequis ponderibus mixta: melius enim facit.
47.571
Item bene supprimit et hoc medicamentum :
47.23
Mali corticis, quo coriarii utuntur, pondo quadrans; aluminis
47.24
Aegyptii pondo sextans; chalcitis pondo uncia. Hoc
47.25
tritum per sucidam lanam [aspersum medicamentum] inicere
47.26
oportebit. Facit autem etiam ad omnem ex qualibet
47.27
corporis parte uel uulnere sanguinis eruptionem.
47.1
Quoniam interdum ita, ut diximus, minus curati praefocari
47.2
uidentur et maxime cum utraque obturata spisse
47.3
necessario sunt foramina narium, quia spirandi facultas
47.4
eripitur, non alienum est scire, qua ratione utrumque
47.5
praestari possit, ut neque spiratio interpelletur neque remedium
47.6
efficacissimum, quod per oppilationem narium
47.7
efficitur, excludatur. Oportet ergo sumere pinnam anseris
47.8
quam maximam uel calami scriptorii fistulam modice
47.9
plenam, deinde aptare ad longitudinem nasi atque ita praecidere,
47.10
utraque parte ut perforata sit, inuoluereque eam
47.11
fasciola tenui lintea quasi instita et explere circuitum
47.12
eius, donicum uideatur pator narium cuneatione quadam
47.13
recipere posse fistulam atque ita ut est circumuoluta inmergere
47.14
aceto acri et inicere interdum per se uel asperso
47.15
super acetum utro libuerit ante dictorum medicamentorum.
47.16
Hoc autem remedio magis uti oportebit, cum per utrasque
47.17
nares sanguis abundauit.
Ad ulcera in naribus: Piumbi stercus, quod σκωριαν dicunt, ex uino et murteo oleo uicibus adiecto terere oportet, donec spissum fiat, et ita per pinnam nares obteguntur.
Facit et hoc medicamentum bene: Pompholygis IIII, cerussae XII, hysopi III. Uino Falerno et rosa uicibus adiecta teritur, donec mellis habeat temperaturam.
50
Ad grauem odorem narium — οζαιναν Graeci hoc uitium uocant — aeruginis pondo quadrantem aut squamae aeris pondo quadrantem aut utramque rerum ponderis sescunciae in mellis despumati pondo libra decoquere oportebit et eo uti liquido per pinnam.
Ad polypos misy ustum; chalcitis usta, aeris flos, ustum sori; aeris squama tusa cribrata. Si eo medicamento per pinnam saepius nares tactae *; eiusmodi uitia attenuata cotidie emendantur: cum sint a cerebro paribus ponderibus sicca bene faciunt.
52.594
Sed quia plerumque uexantur nares grauedine;
52.7
quae tumore earum efficitur, non alienum est eius quoque
52.8
remedia scire. Prodest igitur quies unius diei et ab
52.9
omni re abstinentia. Perunguendae nares erunt bitumine
52.10
liquido aut murra stacte uel pice liquida. Postero die
52.11
pastillus iste nocte super cibum dandus est et si opus
52.12
fuerit, per triduum continuum eodem tempore. Recipit
52.13
autem haec: Apii seminis pondo trientem, anesi pondo
52.14
quadrantem, alterci seininis; quod υοσκυαμος dicitur, pondo
52.15
trientem, opii pondo unciam. Fiunt pastilli ponderis
52.16
uictoriati, alii parte tertia detracta. Dantur cum aquae
52.17
cyathis tribus. Faciunt autem et ad oculorum epiphoras
52.18
et stomachi nauseam et deiectiunculas et ad omnem fluorem.
53.607
Ad dentium dolorem quamuis plurimi dicant
53.20
forcipes remedium esse, multa tamen citra hanc necessitatem
53.21
scio profuisse. Itaque cum etiam exesus est aliqua
53.22
ex parte, tum non suadeo protinus tollendum; sed excidendum
53.23
scalpro medicinali, qua cauatus est, quod sine
53.24
ullo flt dolore: reliqua enim solida pars eius et speciem et
53.25
usum dentis praestabit. Sed cum dolor urgebit, uarie
53.26
sedandus est; partim collutione quorundam, partim commanducatione
53.1
; nonnumquam suffitione aut inpositione aliquorum.
53.2
Prodest colluere os frequenter radice herbae
53.3
quinquefoliae incoctae in uino; item herba urceolari et
53.4
cupressi bacis aqua incoctis; alterci quoque radix aut
53.5
eiusdem semen linteolo spisso inligatum et aqua saepius
53.6
inferuefactum denti subinde adpositum.
53.1·2
Item leuat aeque dolorem dentium portulaca commandncata ab ea parte; qua non dolebunt, ut sucus traiectus contineatur pusillo diutius, et solani sucus tepens bene facit gargarizatus.
Suffire autem oportet ore aperto alterci semine carbonibus asperso, subinde os colluere aqua calida: interdum enim quasi uermiculi quidam eiciuntur. Leuat dolorem et bitumen suffitum.
55.621
Item commanducare proderit herbam rhododaphnen
55.16
et saliuam dolentibus traicere ac pusillo diutius
55.17
continere et ita hiantem pati saliuam decurrere; item
55.18
mentastrum uel radicem cotyledonis, quae herba similia
55.19
folia cymbalis habet nasciturque fere in parietibus humidis.
55.20
Pyrethri quoque radix commanducata multorum leuauit
55.21
dolorem nec minus alumen fissum linteolo spisso circumdatum
55.22
et ita dolenti inpressum diutius continere prodest.
56.629
Inponere ipsi uero denti toti oportet hoc medicamentum
56.24
quasi emplastrum: Peucedani suci III;
56.25
opopanacis I; turis II; uuae passae sine granis
56.26
I. Haec per se contundi iubebis, deinde cetera
56.27
seorsum trita commisceri in unum. Ubi fuerit dolor;
56.28
auriscalpium lana molli inuoluitur, deinde tinguitur feruentissimo
56.29
oleo atque ita denti primum; deinde proximis
56.30
gingiuis superponitur bis terue; donec hebetescat ex aliqua
56.31
parte dolor; post hoc medicamento dens cooperitur.
56.1
Si repetierit aut permanserit nihilo minus aliquis dolor,
56.2
super medicamentum auriscalpium cum lana ex oleo candenti
56.3
eodem modo inponere saepius oportebit; id est donec
56.4
dolor tollatur.
57.642
Sed si quando mouentur dentes ex perfrictione,
57.6
confirmandi erunt plurima gargarizatione lactis asinini aut
57.7
uini Marsici ad tertias decocti; in quo lapathi radices
57.8
conici debebunt; ut una decoquantur. Stringit etiam dentes
57.9
alumen, quo infectores utuntur, ex melle Attico; ita ut
57.10
duae partes sint mellis; tertia aluminis. Haec misceri
57.11
oportet mortario; deinde patella fictili feruefacere; ut spissentur
57.12
; atque ita recondere quolibet uase dum ne aereo.
57.13
Hoc medicamentum primo austere est et nimis perstringit
57.14
dentes, postea remissius uidebitur.
58.652
Item proderit motis dentibus hoc medicamentum:
58.16
Aceti acerrimi sextarius unus semis, cedriae uerae;
58.17
ne habeat picis aliquam mixturam; hemina; aluminis flssi
58.18
pondo triens. Teritur alumen cum aceto, miscetur deinde
58.19
cedriae et una omnia uase aereo coquuntur taeda pingui
58.20
mota; donec in mellis spissitudinem temperati redigantur.
58.21
Hoc medicamento si quis ter in mense dentes fricuerit,
58.22
dolorem eorum non experietur.
59.660
Dentifricium, quod splendidos facit dentes et
59.24
confirmat: Farinae hordeaciae sextarium conspergere oportet
59.25
aceto cum melle mixto et subigere diutius atque ita in
59.26
globulos diuidere sex; quibus dilatatis admiscere salis fossicii
59.27
semunciam; deinde furno coquere; donec in carbonem
59.28
redigantur. Tunc terere oportebit eos globulos et admiscere
59.29
spicae nardi quod satis uidebitur ad odorem faciundum;
59.30
hoc Octauia Augusti soror usa est.
60.668
Ad dentium dolorem et confirmationem bene
60.2
facit radicis edulis cortex sole arefacta et contusa, cribrata;
60.3
item uitrum candidum, quod simile crystallo est;
60.4
diligenter tritum admixta spica. Utuntur plerique etiam
60.5
huiusmodi dentifricio : Herbam urceolarem legunt, cum iam
60.6
in semine est, quam plurimam cum radice; deinde lotam
60.7
uno die siccant; postridie recenti muria dura macerant;
60.8
tertio die expressam olla noua conponunt; subinde salis
60.9
fossicii quasi tabulata interponunt atque ita percoquunt
60.10
fornace balneariorum, donec in carbonem redigantur.
60.11
Postea tritae ad tertias admiscent spicae nardi quod satis
60.12
est. Hoc cum eo quod candidos facit dentes, tum etiam
60.13
confirmat. Augustam constat usam. Nam Messalina dei
60.14
nostri Caesaris hoc utitur: Cornorum cerui ustorum in
60.15
olla noua ad cinerem redactorum sextario uno; mastiches
60.16
Chiae pondo uncia; salis ammoniaci pondo sescuncia.
61.1
Solent gingiuae quorundam fluore infestari; quas praegnates uocant. Prosunt eis lentisci folia arida contusa et cribrata tenuiter perforato cribro; facit et cinis eiusdem lentisci foliorum ex aqua eiusdem decocti.
61.21
Conpositum autem hoc medicamentum prodest; quod
61.22
et ad omnia ulcera; quae in ore fiunt; utile est; ανθημα
61.23
a Graecis appellatur. Recipit haec: Aluminis fissi IIII;
61.24
murrae I; croci II; cyperi; id est iunci; radicis
61.25
II; gallae I; rosae lutei floris I; sandaracae
61.26
III. His omnibus rebus tunsis cretis arido
61.27
medicamento uti oportet per pinnam etiam ad παρουλιδας
61.28
et επουλιδας, id est ubi ex transuerso gingiua suppurauit
61.29
uel ubi super extremum molarem increuit [gingiua] aut
61.1·2
ad tonsillarum tumorem magnuni, ut digito pressius
61.2
fricentur.
62.695
Est et molestum interdum, cum cancer os
62.4
corripit, quod initiis neglectum breui spatio temporis
62.5
mortis causa est. Oportet ergo cum primum uisum fuerit,
62.6
antequam latius serpat faucesque occupet, misy usto quam
62.7
plurimo cum melle uti saepius, deinde colluere aqua
62.8
oleastri decocti subinde aut corticis mali granati.
63.701
Medicamentum Andronis prodest in omni parte
63.10
corporis facto cancro, recipit autem haec: Mali granati
63.11
corticis X, terrae mali UIIII, aloes IIII,
63.12
murrae II, gallae UIII, aluminis fissi III,.
63.13
aeris floris duum. Teruntur et cribrantur sicca
63.14
curiose, deinde admiscetur passum Creticum, dum habeat
63.15
spissitudinem mellis; uitro reponitur. Gum opus est, uino
63.16
austero [sumendum medicamentum est] diluitur. Facit
63.17
hoc medicamentum et ad carbunculos et ad ignem
63.18
sacrum et ad zonam, quam Graeci ερπητα dicunt.
64.711
Ad faucium uuaeque tumorem stomatice hac
64.20
fere utuntur, quia nullam aspritudinem habet et satis efficax
64.21
est: Uuae Amineae acerbae, cum primum granum incipiet
64.22
perlucere, suci sextarios quattuor, mellis Attici sextarium
64.23
commisceto in.unum atque in aereo uaso coquito
64.24
subinde mouens, donec mellis spissitudinem habeat.
65.717
Altera ad eadem utor stomatice, cum diutius
65.26
uexatae partes ante dictae sunt: Aluminis fissi II,
65.27
gallae contusae II, omphaci aridi I, croci I,
65.28
passi Cretici sextarius unus. Hoc decoquitur uaso fictili ad
65.1
dimidias et ita cetera diligenter trita admiscentur. Utrumque
65.2
autem medicamentum stagneo reponendum est uaso.
66.723
Ubi uero suppuratio faucium suspecta est
66.4
diutius permanente earum tumore et interdum febriculis
66.5
non sine horrore intercurrentibus oportebit gargarizare
66.6
quidem aqua mulsa crebrius furfuribus siligineis decocta
66.7
uel passo ad dimidias decocto bene caldo, uti ore et faucibus
66.8
diutius contineatur, uel ea aqua; in qua ficus arida
66.9
pinguis erit decocta, perunguere autem fauces hoc medicamento
66.10
7 qua tactus sustinere poterit, pusillo pressius:
66.11
Mellis optimi heminarn; resinae terebinthinae II; rosae
66.12
cyathos II. Resinam cum rosa in duplici uaso; uti solent
66.13
unguentarii; liquefacere oportet; deinde admiscere ei mel
66.14
et coquere; donec spissum fiat medicamentum. Hoc etiam
66.15
cum eruperit suppuratio; uti oportet: expurgat enim et
66.16
explet idem.
67.737
Ad anginam prodest sanguinis detractio; cucurbitarum
67.18
admissio ceteraque auxilia; quibus medici efficacius
67.19
utuntur. Medicamenta autem simplicia quidem haec
67.20
faciunt: Laser Cyrenaicum, si poterit inueniri: sin minus,
67.21
Syriacum aqua dilutum; crassius per pinnam faucibus adhibitum;
67.22
item euphorbium aqua dilutum.
Conpositorum autem medicamentorum haec sunt apta: Fellis taurini; salis; aceti, mellis; olei ueteris aequas partes in unum miscere oportet et cum opus fuerit, pinna perfricare fauces diutius.
Item bene facit: Git fricti II, pyrethri I; sagapeni uictoriati pondus; melle miscentur haec in unum trita.
70.743
Facit bene et hoc medicamentum: Fellis taurini
70.31
II, elaterii, qui est sucus cucumeris siluatici;
70.32
I; cachryos animati I; tritum melle admixto
70.33
reponitur. Cum opus est; dilutum aqua tepida sumitur et
70.1
fauces perunguntur cogunturque inde quam plurimum
70.2
deuorare: soluit enim uentrem et ita uehementissime prodest.
70.3
Item hoc medicamentum bene facit: multos enim a
70.4
summo discrimine mortis liberauit: Hirundinum pullorum
70.5
cineris pondo quadrans, hysopi pondo sextans, nitri pondo
70.6
uncia; piperis pondo semuncia, laseris pondo semuncia;
70.7
his tritis cretis mellis Attici quod satis erit admiscetur.
70.8
Et hoc autem ut ceteris medicamentis saepius fauces et
70.9
pressius fricare oportet.
70.10
Multis et hoc profuit medicamentum, quod est sine
70.11
dubio efficacius et uehementius: Costi, apii; anesi, schoeni,
70.12
casiae rufae, singulorum binum, git I, amomi
70.13
uictoriati pondus, zeae, quod est semen, II, aluminis
70.14
fissi semuncia, gallae mediae magnitudinis numero U, croci
70.15
II, crocomagmatis uictoriati pondus; murrae uictoriati
70.16
pondus, aristolochiae Greticae IIII, cinnami III,
70.17
hirundinum siluestrium pullorum cineris pondo uncia, nardi
70.18
spicae uictoriati pondus. Haec omnia siue contusa siue
70.19
creta diligenter melle Attico despumato conprehenduntur.
70.20
Cum autem opus fuerit, adicietur quod satis erit eiusdem
70.21
mellis. Hoc Augusta semper conpositum habuit.
71.768
Uuam supprimit diu iacentem sal ammoniacum,
71.23
galla contusa aequis ponderibus. Eadem ratione aluminis
71.24
fissi IIII, piperis albi I; quibus in unum
71.25
mixtis cocleario ter tacta resilit. Item herbae cyclamini
71.26
suco per coclearium ter die tacta ac per triduum non
71.27
solum resilit ac fit minima, sed etiam raro ualde molestat.
71.28
Item ad uuae tumorem et tonsillarum siccum et efficax
71.29
medicamentum: Gallae tusae pondo uncia, aeris floris pondo
71.30
semuncia, menarum sine ouis quae sunt salsarum capita
71.1
decem. Haec comburuntur et ita ceteris admiscentur
71.2
cineribus et postea nihilo minus in unum diutius teruntur.
71.3
Oportet autem digito humido tangere medicamentum et
71.4
sic uuam ab imo rectam diutius supprimere sursum uersus.
72.781
Item aliud efficacius ad uuam diu iacentem:
72.6
Cyperi siccatae bene pondo quadrans, murrae , croci
72.7
siccati ante 1, sandaracae I, aluminis fissi , aeris
72.8
usti . Haec omnia in unum tunduntur, cribrantur ac
72.9
digito melle mixto medicamentum sumitur et ita uua leuatur
72.10
ac tonsillae pressius fricantur per triduum aut si uoles,
72.11
digito mundo sine melle curabis.
73.788
Ad arteriam exasperatam simplicia quidem
73.13
haec faciunt: Cominis Alexandrina uel tragacanthum per
73.14
se sub lingua retentum. Conpositio autem haec est: Papaueris
73.15
siluatici iam maturi, uiridis tamen adhuc capita quam
73.16
plurima uase fictili coniciuntur aquaque superfunduntur,
73.17
ut supernatet duobus tribusue digitis. Haec ubi triduo
73.18
macerata fuerint, eodem uase coquuntur, donec demadescant;
73.19
postea exprimuntur capita omnisque aquae percolatae
73.20
prius diligenter mensura capitur, ad cuius modum mellis
73.21
Attici quarta pars miscetur; deinde per duplex uas coquitur,
73.22
donec mellis habeat spissitudinem. Hoc medicamentum
73.23
et ad arteriae tumorem et ad tussim facit.
74.800
Altera arteriace ad fluorem et raucitatem
74.25
arteriae, item [ex ea] ad tussim et abscisum sonum uocis:
74.26
Tragacanthi UI, commis Alexandrinae UI, murrae
74.27
I, turis II, croci I, piperis albi grana XX,
74.1
cariotarum recentium trium pulpas medias detracta exteriore
74.2
cute interioribusque uenis uel uuae passae nouae
74.3
et incorruptae purgatis interioribus granis UIII.
74.4
Commis et tragacanthum passo Cretico uno die et una
74.5
nocte macerari oportet et postero die pila et pilo mundo
74.6
contundere et cetera trita mortario curiose admiscere, inde
74.7
dare fabae magnitudine globulum sub lingua tenere deuorantem
74.8
quod liquefactum fuerit. Hoc medicamentum pipere
74.9
detracto et ad tumorem arteriae facit, seruandum autem
74.10
puxide buxea.
75.814
Arteriace, qua melior non est, refertur autem
75.12
ad Asclepiaden nostrum, facit ad omnia superius dicta
75.13
efficacius et quidquid in arteria uitii est. Constat ex his:
75.14
Murrae optimae pinguis XXIIII, tragacanthi candidi
75.15
XXUIII, glycyrrhizae radicis XUIII, resinae
75.16
terebinthinae uerae XUIII. Tragacanthum sicut est
75.17
contundere et per cribrum tenuibus foraminibus eicere
75.18
oportet; deinde murram tritam seorsum admiscere et
75.19
rursus utraque in unum diu terere atque ita in pilam
75.20
conicere et ibi cum concaluerint ictu pili, terebinthinam
75.21
paulatim miscere, donec omnium unitas fiat. Postea glycyrrhizam
75.22
contusam et cribratam mortarioque nihilo minus
75.23
tritam sensim aspergere oportet. Ubi haec bene mixta
75.24
fuerint, dum calet medicamentum, plures accedant et pilulas
75.25
faciant magnitudinis fabae. Fit enim durissima haec
75.26
arteriace et hoc ipso praecedit ceteras, quia linguae subiecta
75.27
non facile soluitur et ita diutius exhibet suum effectum.
76.831
Ad suspirium facit bene inter simplicia quidem
76.29
acetum scillites quod uocant cocleario ter quaterue
76.30
sumptum in die. Prodest et ipsa scilla, argilla circumdata
76.31
et furno cocta purgatis exterioribus putaminibus, et
76.1
quod tenerrimum est eius; mellis Attici duabus partibus
76.2
admixtum et tritum bene; cocleario semel in die bisue
76.3
sumptum. Profuit multis pulmo uulpis in olla fictili ad
76.4
cinerem redactus et datus mensura cocleariorum trium
76.5
cum aquae calidae cyathis tribus, item pulmo cerui eodem
76.6
modo factus et datus.
77.841
Prodest et hoc medicamentum euidenter:
77.8
Aluminis fissi UI , opii I. Aqua exigua opium
77.9
diluitur; miscetur alumini ante trito; fiunt globuli ciceris
77.10
amplitudinis; dantur ieiuno ante cibum quaterni aut quini.
77.11
Hoc medicamentum et ad sanguinis eruptionem ex interioribus
77.12
partibus facit et ad ueterem tussim et ad phthisicos
77.13
uel alios, qui purulenta excreant.
Hoc quoque medicamentum ad suspirium satis commode proficit: Sulphuris uiui p. 5 I, nitri ; abrotani quod tribus digitis conprehendi possit. Haec contunduntur et teruntur curiose. Cum opus est; dantur ex his coclearia duo cum duobus cyathis aceti calidi ieiuno.
79.848
Aliud medicamentum ad suspirium efficax
79.20
ualde; facit autem et ad lumborum diutinum dolorem et
79.21
ad paralysin et ad hydropicos et ad lienosos: Bryoniae
79.22
; id est albae uitis, radicis XII, iris Illyricae
79.23
XII; ammoniaci guttae XII; asparagi radicis
79.24
UI, scillae bulbi crudi ex interiore parte XII,
79.25
tragacanthi UI. Mel miscetur contusis et tritis, donec
79.26
cerae mollis habeat temperaturam. Inde; cum opus est,
79.27
datur I cum aquae mulsae cyathis tribus uel quattuor.
80.857
Ad strumas bene facit radix cucumeris siluatici
80.29
cocta ex aqua mulsa et trita atque ita inposita, item
80.30
ebiscum eodem modo factum. Sed melius marini lepores
80.1
oleo uetere necati faciunt in plumbea puxide clusi; quam
80.2
diebus quadraginta diligenter alligatam oportet habere.
80.3
Postea ex ea pinna oblinendae sunt strumae superque eas
80.4
pellis lanata non nimium tonsa tegendi gratia inponenda
80.5
est. Praecipere autem oportet, ne quis hoc medicamento
80.6
manus inquinet aut inquinatas; priusquam lauerit, ad os
80.7
referat.
81.867
Ad strumas et ad duritias mammarum mirifice
81.9
facit, antequam suppurent et post suppurationem
81.10
nihilo minus; hoc medicamentum: Olei ueteris pondo dua;
81.11
spumae argenteae pondo libra; gallae Syriacae pondo triens;
81.12
mannae turis pondo uncia; galbani pondo uncia. Cum oleo
81.13
coquitur spuma; donec cerati spissi habeat temperamentum
81.14
; deinde admiscetur ei galla et secundum hanc manna.
81.15
Cum emplastri habet spissitudinem, tollitur ab igne medicamentum
81.16
et cum desinet feruere, paulatim galbanum
81.17
miscetur per minutas partes; linitur aluta; cum opus est.
81.18
Hoc medicamentum soluitur tertio quartoue die; si non
81.19
suppurauerint strumae; sed si apertae fuerint; hieme
81.20
alternis; aestate cotidie.
82.880
Malagma ad strumas et omnem duritiem
82.22
mirificum, item ad mammarum muliebrium duritiam et ad
82.23
paniculas et ad tubera et cetera, quae subito adnascuntur;
82.24
recipit haec: Resinae terebinthinae pondo dua; cerae pondo
82.25
semissem; propolis; quam quidam ceram sacram uocant;
82.26
pondo sescunciam; galbani pondo sextantem, olei ueteris
82.27
pondo selibram. Haec omnia oleo ad ignem liquefacere
82.28
oportet et postea miscere uisci de quercu pondo quadrantem
82.29
; ammoniaci guttae pondo quadrantem; ebisci radicis
82.30
aridae pondo quadrantem; cypiri radicis; quem nos gladiolum
82.31
appellamus; pondo sextantem; faeculae pondo trientem
82.32
; aphronitri pondo quadrantem; Assii lapidis florum
82.33
pondo quadrantem; opopanacis pondo sextantem. Haec
82.1
omnia ordine, quo scripta simt; cribrata in caccabum
82.2
coniciuntur; opopanax oleo diluitur. Ubi temperatum est
82.3
medicamentum, manibus subigitur; linitur, cum opus est;
82.4
aluta.
83.897
Ad sanguinis eruptionem siue ex arteriis
83.6
siue a pulmone uel pectore ea fuerit, bene facit symphyti
83.7
radix; quam quidam inulam rusticam uocant, quidam autem
83.8
alum Gallicum dicunt; lota aqua frigida et rasa cnltello
83.9
eburneo uel osseo pondere sextantis aut plus; id est;
83.10
quantum poterit manducare et deuorare: neque enim amara
83.11
est. Oportet autem eodem die acetum non gustare, quod
83.12
interdum per se magnifice solet prodesse; sed huius radicis
83.13
effectum resoluit. Item bene facit polygonii sucus cyathorum
83.14
duorum aut trium per triduum repetitus et plantaginis
83.15
et solani eodem modo sucus. Prodest et cretae
83.16
Samiae I sumptum ex aquae frigidae rigore detracto
83.17
cyathis tribus. Prodest et herbae, quam πολιον uocant, nos
83.18
ut opinor tiniariam; fasciculus; quantum manu conprehendi
83.19
potest, in tribus heminis aquae decoctus et ad tertias
83.20
redactus, si quis inde cyathos tres dederit per triduum.
84.913
Oportet autem extra sentienti uulnus eo
84.22
loco spongeam ex aqua recenti inponere uel ex aceto acri
84.23
ac frequenter mutare; ne concalefacta noceat, et uetare
84.24
artus constringere; quod plerique medicorum faciunt ignorantes
84.25
; quod incitatur sanguinis eruptio musculorum conpressione
84.26
; quandoquidem omnis constrictio in utramque
84.27
partem exiget aeque subiectam materiam; sicut utrem si
84.28
quis medium laqueo constrinxerit; animaduertet in utramque
84.29
partem excludere subiectum liquorem et si superforatus
84.30
casu fuerit; incitatione eiaculabitur quod in eo
84.31
erit. Eadem ergo ratione cum sanguis eruptus est; qui
84.1
constringunt ui magna artus, exprimentes sanguinem uenis
84.2
subiectum, cogunt magis erumpi per uulnus. Huius rei
84.3
argumentum est, si quis super laqueum percusserit uenam
84.4
in brachio, quae est animalis, animaduertet aeque incitari
84.5
sanguinem ex ea parte, quam ex inferiore loco cum percussa
84.6
est uena. Et hoc per se quidem si non uiderant
84.7
medici, merito essent culpandi, quod neglegentes in ancipiti
84.8
casu hominum essent, cum praesertim Asclepiades
84.9
etiam pluribus usus sit argumentis in hac re, neque ei
84.10
quisquam contradixit. Quis enim aduersus ueritatem hiscere
84.11
potest? Proinde magis sunt custodiendi, qui pollicentur
84.12
salutis custodiam unius cuiusque se facturos; tam inertes
84.13
autem et neglegentes necessaria quidem ad conseruandam
84.14
uitam humanam, quae per aliorum laborem reperta sunt,
84.15
studeant scire. Merito itaque manifeste quidam iugulantur
84.16
genere quodam incitata eruptione sanguinis ab eiusmodi
84.17
hominum imprudentia. Et, o bone deus, hi sunt ipsi, qui
84.18
imputant suam culpam medicamentis quasi nihil proficientibus.
84.19
Sed ad propositum reuertemur.
85.943
Faciunt et conposita medicamenta ad sanguinis
85.21
eruptionem, quorum et hoc est: Acaciae suci pondo
85.22
uncia, hypocistidos, qui est sucus rosae siluaticae, quam
85.23
caninam quidam uocant, pondo uncia, balausti, quod est
85.24
flos mali granati, quo coriarii utuntur, pondo uncia, opi
85.25
pondo semuncia. Balaustium contunditur, cribratur, siccum
85.26
mortario teritur. Cetera pridie macerata in aqua commiscentur
85.27
diligenter et pastilli finguntur, quidam pondere X I,
85.28
quidam uictoriati. Dantur ad aetatem cuiusque ex aquae
85.29
frigidae remissae cyathis tribus aut duobus. Atque ille
85.30
quidem pastillus bene facit et ad dysintericos, id est
85.31
torminosos.
86.955
Alter pastillus ad sanguinis eruptionem
86.2
mirifice faciens: Tragacanthi UIIII, Samiae cretae
86.3
UII 7 cerae Ponticae UIIII, glycyrrhizae suci
86.4
[est autem radix dulcis] U, symphyti suci XII,
86.5
commis IIII, hypocistidos suci UII, turis U,
86.6
aluminis liquidi II, opii U, amuli UI,
86.7
murrae U, croci UII, plantaginis suci III;
86.8
passi meconi quod satis erit miscebitur, fiunt pastilli, alii
86.9
pondere X I, alii uictoriati. Dabuntur ex aquae tepentis
86.10
cyathis duobus et dimidio.
87.965
Gatapotium, id est medicamentum, quod
87.12
non diluitur, sed ita ut est deuoratur, ad tussim, quae
87.13
cum fluore est: Croci pondo uncia, murrae pondo sextans,
87.14
opi pondo quadrans. Contunditur crocum, percribratur;
87.15
contusae murrae opium admiscetur aqua exigua dilutum.
87.16
Postea adicitur crocum et cum in unum bene mixta
87.17
sunt, finguntur pilulae erui magnitudinis; dantur in noctem
87.18
ternae uel quaternae.
88.973
Catapotium alterum ad tussim aridam:
88.20
Murrae, piperis, castorei, galbani, storacis, opii, singulorum
88.21
idem ponderis. Castoreum et piper contunduntur et
88.22
cribrantur, deinde murra ante trita ceteris contusis aeque
88.23
admiscetur. Ubi omnium unitas mortario facta est, melle
88.24
despumato medicamentum conprehenditur, deinde formantur
88.25
pilulae uiciae magnitudinis; dantur ternae uel quaternae
88.26
in noctem.
89.981
Aliud catapotium ad tussim ueterem,
89.28
suspirium, [et] phthisi temptatos, lienem et iecur durum
89.29
habentes; idem inflationem tollit et purgat mulierem, si qua
89.1
ex partu substiterunt: Styracis UI, murrae II
89.2
et uictoriati, opopanacis II, iris Illyricae II, galbani
89.3
II, resinae terebinthinae U, alterci seminis
89.4
I, nitri I, piperis albi I, opi I.
89.5
Irim, altercum, piper contundere oportet et cribrare, nitrum
89.6
mortario terere et cetera pilo commiscere et postea haec
89.7
eis adicere atque facere catapotia magnitudinis fabae, inde
89.8
terna uel quaterna in noctem dare ad inflationes in ipsa
89.9
distentione cum aquae calidae cyathis tribus.
90.993
Pastillus ad tussim, destillationem pectoris
90.11
et pulmonis, ad epiphoras oculorum, uesicae dolorem,
90.12
qui cum fluore consistit, ubi saepius et non sine cruciatu
90.13
urinam faciunt, item ad eos, qui sanguinem reiciunt aut
90.14
per urinam reddunt, ad deiectionem, tormina, grauedinem,
90.15
choleram, stomachi crebram nauseam cum uomitu sine
90.16
febre, et quidquid reprimere et siccare oportet, optime
90.17
conpescit; praeterea facit ad omnis partis corporis dolorem
90.18
praeter capitis; quin etiam si quando aliquis hoc
90.19
fuerit inunctus, f alii uitio non erit dandum hoc medicamentum.
90.20
Cum autem ad omnia, quae supra dixi, manifeste
90.21
prosit, tum praecipue ad phthisim initia habentem
90.22
bene facit: multos enim eripuit ex magno periculo interdum
90.23
bis terue datus hic pastillus; recipit haec: Murrae
90.24
troglodytis UI, croci U, opii IIII, turis
90.25
U, alterci albi seminis IIII, Apollinaris herbae
90.26
radicis corticis IIII. Contunditur hic cortex per se
90.27
et cribratur tenui cribro, deinde crocum, postea altercum,
90.1
murra, tus, quibus miscetur opium pridie aqua maceratum;
90.2
subinde aquae exiguum adicitur, donec fingi pastilli possint
90.3
pondere uictoriati, alii tertia huius ponderis detracta.
90.4
Dantur in noctem ex aquae cyathis tribus. Somnum faciunt,
90.5
dolorem sedant, ut superius dixi. Oportet autem ex eo
90.6
etiam catapotia facere: quidam enim facilius ea quam
90.7
potionem siimunt, uerum non multum interest.
91.1018
Ad eadem remissior quidem pastillus, sed
91.9
non contemnendus: Croci, murrae, alterci, opii pondera
91.10
paria contusa miscentur despumato Attico melle; fiunt
91.11
pastilli eiusdem ponderis. Dantur ad aetatem et uires in
91.12
noctem. Licet et hinc catapotia facere propter eandem
91.13
causam, sed tunc aqua, non mel adicitur.
92.1024
Pastillus ad tussim et sanguinem reicientes
92.15
et stomachum solutum habentes, facit et ad deiectionem
92.16
et uesicae dolorem: Apii seminis UI, alterci seminis
92.17
XII , anethi XII, opii UI, croci III,
92.18
rosae foliorum arefactorum in umbra XII, murrae
92.19
XII. Semina et crocum et folia rosae contunduntur,
92.20
cribrantur, murra teritur, opium aqua maceratur, omnia
92.21
in unum miscentur, aqua adiecta fiunt pastilli uictoriati
92.22
pondere, alii tertia parte detracta. Dantur ad stomachum
92.23
inbecillum habentes et sanguinem reicientes ex aquae
92.24
frigidae cyathis duobus, ceteris ex calidae totidem cyathis.
93.1035
Pastillus ex odoribus bene facit ad omnem
93.26
dolorem, proprie autem ad tussim, item ad pectoris
93.27
destillationem et oculorum epiphoras, facit et ad suspirium
93.28
et ad lateris dolorem et ad phthisicos et uesica renibusque
93.29
laborantes uel sanguinem ad urinam reddentes cum
93.30
dolore: Casiae, cinnami, croci, singulorum III, alterci
93.31
seminis, Apollinaris herbae radicis, singulorum IIII,
93.1
piperis II; opii IIH; turis III, nardi spicae
93.2
II. Uino Falerno contusa et trita utraque; ut debent;
93.3
consperguntur; fiunt pastilli uictoriati pondere, alii parte
93.4
tertia detracta. Dantur in noctem; prout uires sunt; cum
93.5
aquae calidae cyathis duobus aut tribus.
94.1047
Medicamentum, quod per coclearium deuoratur
94.7
; bene facit ad tussim aridam et eos; qui difficulter
94.8
glutinosa excreant et praefocari uidentur interdum; sed
94.9
praecipue prodest iis; qui lateris dolorem cum febre
94.10
sentiunt; quos Graeci πλευριτικους uocant: liberat enim
94.11
eos ab omni periculo. Hoc medicamentum Apulei Celsi
94.12
fuit; praeceptoris Ualentis et nostri; et numquam ulli se
94.13
uiuo conpositionem eius dedit, quod magnam opinionem
94.14
ex ea traxerat. Est autem haec; quae conponitur tribus
94.15
rebus his: Piperis nigri electi et ponderosi granis duobus;
94.16
murrae troglodytidos II; mellis Attici despumati libra.
94.17
Piper contunditur diligenter et cribratur, murra teritur
94.18
mortario curiose et postea utraque in unum miscentur,
94.19
deinde mel adicitur. Dantur coclearia quina uel sena;
94.20
pleuriticis etiam plura saepius, sed cum interuallo dare
94.21
oportet et maxime cum tussiunt aut praefocari uidentur
94.22
et difficulter spirant siue noctu siue interdiu: protinus
94.23
enim excreant ea; quae obstant transitui spiritus, et tussire
94.24
desinunt.
95.1066
Alterum medicamentum ad tussim aridam:
95.26
Nasturci animati seminis pondo uncia; alterci seminis
95.27
pondo uncia; opii pondo uncia; murrae pondo uncia; croci
95.28
pondo semuncia; sulphuris uiui pondo semuncia; piperis
95.29
albi pondo quadrans. Melle colligitur medicamentum; datur
95.30
fabae Aegyptiae magnitudine ex cyathis aquae tribus in
95.31
noctem. Facit autem hoc medicamentum ad lateris dolorem
95.32
et ad stomachi inflationem, grauedinem, coeliacos;
95.1
qui subito uniuersa deiciunt; prodest et dolenti superpositum
95.2
et circurndatum denti et si exesus est; in cauernam
95.3
eius insertum. Tollit praeterea horrores febrem praecedentes,
95.4
tum cum haec circuitum certum habet; datum
95.5
ante horam, diutius corpore perfricato ex oleo calido.
95.6
Prodest et illis; qui sine horrore circuitibus febrium uexantur;
95.7
quamobrem ληξιπυρετος haec conpositio dicitur.
Aliud ad tussim aridam et glutinosa excreantes ; purgat etiam interaneas uomicas, suppurationes: Lini seminis; urticae seminis, nasturci seminis, iris Illyricae radicis aequa pondera misceri oportet cum melle despumato quantum satis sit et frequenter cocleario dare.
97.1081
Ad lateris dolorem; siue cum febre siue
97.14
sine febre fuerit; conpositio mirifica; non ignorata quidem
97.15
ab antiquioribus propter effectus; sed praecipue a Paccio
97.16
Antiocho auditore Philonidis Catinensis usu inlustrata : fecit
97.17
enim magnos quaestus ex ea propter crebros successus in
97.18
uitiis difficillimis. Sed ne hic quidem ulli se uiuo conpositionem
97.19
dedit; post mortem autem eius Tiberio Caesari per libellum
97.20
scriptum ad eum data et bibliothecis publicis posita
97.21
uenit in manus nostras; quam antea nullo modo extrahere
97.22
potuimus; quamuis omnia fecerimus; ut sciremus; quae
97.23
esset. Ipse enim clusus conponebat nec ulli suorum committebat
97.24
; plura etiam quam recipit ipsemet contundi iubebat
97.25
pigmenta fallendi suos causa. Hanc postea nos sciuimus
97.26
; quam [ut] sane in libello ipse fatetur non a se
97.27
inuentam sed usu exactiore conprobatam; ad quae uitia
97.28
et cum quibus et quemadmodum data proficeret. Est enim
97.1
non ignota, ponderibus tamen antiquis aut adiecit aut detraxit
97.2
et res, quae in hac conpositione sunt; non utique
97.3
conueniunt ad antiquas. Interdum enim earum quaedam
97.4
plures etiam numero accipiunt atque ideo non idem praestant,
97.5
cum interim haec mirifica temperatura conposita
97.6
mirificos effectus habeat.
98.1103
Facit uero hoc medicamentum non solum
98.8
ad lateris dolorem; sed etiam ad plura uitia efficaciter;
98.9
quamobrem semper habeo id conpositum. Percurram autem
98.10
quam breuissime, ad quae uitia et qualiter datum prosit,
98.11
ut etiam in libello eius scriptum est et ego magna ex
98.12
parte iam expertus sum.
99.1109
Sanat ergo morbo comitiali correptos;
99.14
quos επιληπτικους Graeci uocant, furiosos, quos μαινομενους
99.15
dicunt; item sanat quibus subitis tenebris obscurantur
99.16
oculi cum uertigine, σκοτωματικους hos Graeci appellant
99.17
; nec minus diutino correptis capitis dolore; quem
99.18
κεφαλαιαν appellant; prodest, data pondere X duum ex
99.19
aquae mulsae cyathis quattuor, cum remissi fuerint; et si
99.20
frequenter quidem corripiuntur, post binas ternasue accessiones
99.21
danda erit antidotos hiera. Hoc nomen enim tribuit
99.22
ei duas propter causas; ut existimo: unam, ne eius nomen
99.23
uerum dicendo ostenderet, quae esset — dicitur enim a
99.24
quibusdam πικρα, quia amara est, a quibusdam δια κολοκυνθιδος
99.25
— alteram; quo magis sub tanta specie nominis
99.26
commendaret medicamentum. Sed si ex longo interuallo
99.27
accessionibus uexabuntur, in remissione dolorum saepius
99.28
dandum erit medicamentum: ita enim aut ex toto remedio
99.29
est aut certe minuitur cotidie impetus uitiorum et sedatur
99.30
interuallaque maiora accipit et hoc ipso opportuniores
99.31
fiunt ad ueratri potionem, qua maxime haec uitia tolluntur.
99.32
Dare autem his oportet secundum purgationem,
99.33
bis enim aut ter spumosa et glutinosa deiciunt, ptisanae
99.1
cremorem, holera lenia ex urtica, [et] lapatho, malua
99.2
facta torpedine interdum admixta et cum exiguo pane,
99.3
aquamque potui.
100.1133
Facit bene haec conpositio ad suspirium et ad
100.5
uocis abscisionem et subitas praefocationes ex qualibet
100.6
causa ortas et ad eos, qui saepius existimantur ab incubone
100.7
deludi; usque eo tamen uexantur, ut interdum
100.8
uitae periculum adeant: est enim uitium non contemnendum,
100.9
utique in processa aetate. Quibus dandum erit
100.10
medicamentum proximo die eius noctis, qua correpti sunt,
100.11
cum interuallum a somno fecerint et quod satis est ambulauerint,
100.12
ex aquae hysopum aut marrubium incoctum
100.13
habentis cyathis quattuor uel quinque pondere X unius uel
100.14
uictoriati, prout res postulauerit; deinde post horas tres
100.15
quattuorue cremor ptisanae detur.
101.1145
Facit hoc medicamentum et ad eos, quorum
101.17
musculi maxillares cum maximo dolore tensi sunt adeo,
101.18
ut aperire os nullo modo possint: τετανον hoc uitium
101.19
Graeci dicunt; item facit ad deprauatam faciem in utramlibet
101.20
partem: κυνικον σπασμον hoc idem appellant genus
101.21
morbi; praecipue uero ad pectoris et lateris dolores pr.odest
101.22
ex qualibet causa factos siue latente et occulta siue
101.23
manifesta, ut ex ictu, casu, conatu aliquo supra uires uel
101.24
ponderis supra modum portatione uel contusione, quae
101.25
frequenter gladiatoribus accidere solet in luctationibus et
101.26
eorum maxime sauciatis, nec minus arbore alta delapsis
101.27
uel scalis deuolutis, excussis a rheda uel curriculo atque
101.28
ita tractis. Sed his, id est manifesta ex causa uexatis, cum
101.29
aceti cyathis tribus quattuorue danda erit antidotos; illis
101.30
uero, qui ex occulta causa laborant, ex aqua mulsa proderit.
101.31
Praeterea neruorum tensionibus mirifice conuenit.
101.32
Quamobrem facit et ad tremulos et sideratione temptatos
101.1
utralibet: una enim cum contractione; altera cum remissione
101.2
neruorum conspicitur; παραλυσιν hoc utrumque uitium
101.3
Graeci appellant. Ad quod etiam, cum correpti sunt; prodest
101.4
ex aquae mulsae cyathis tribus quattuorue datum
101.5
medicamentum pondere X unius uel uictoriati, admixto pondere
101.6
uictoriati castorei. Prodest et ad articularem morbum
101.7
; quem αρθριτιν uocant; et ad spinae totius lumborumque
101.8
dolorem ex aqua mulsa datum ad uires cuiusque.
101.9
Item ad podagram bene facit; nam et in praesentia detractione
101.10
ipsa leuat et in futurum omni molestia liberat.
101.11
Dimidio enim celerius sanantur; qui acceperunt medicamentum,
101.12
quam prius solebant.
102.1174
Quid dicam duritias in mammis mulierum cum
102.14
dolore consistentes; quas nullum medicamentum leuat;
102.15
quemadmodum ex toto in perpetuum interdum sanat; quas
102.16
plerique medicorum insanabiles adfirmant καρκινωματα et
102.17
κακοηθες appellantes? Poteram nominare honestas feminas
102.18
; quas aut ille aut ego hoc medicamento sanauimus,,
102.19
nisi crederem fidem te habere nobis: alioquin ipse tibi
102.20
iam dixissem.
103.1182
Illud uero supra omnium opinionem est; quod
103.22
ad stomachicos euidenter conuenit; cum sit uirosissimum
103.23
medicamentum aduersus stomachum ne ad lenia quidem
103.24
et simplicia medicamenta apte dispositum. Sed uidelicet
103.25
in eiusmodi rebus potentior usus ratione est: expertus
103.26
enim unus quisque intellegit stomacho quoque hoc medicamentum
103.27
eximie prodesse.
104.1189
Remediat enim eos,
104.28
quibus frequenter inacescit cibus; et eos, qui adsidue inflationibus
104.29
urgentur uel dolore eius uexantur aut adsidue
104.30
nauseant aut saliua abundant uel inedia consumuntur stomachumque
104.31
ita solutum habent; ut ex eo uarios liquores
104.1
subinde respuant consentiente capite, ut nullum genus
104.2
cibi continere possint. Item ad bilem atram generantes,
104.3
quos μελαγχολικους appellant, bene facit. Oportet autem
104.4
non continentibus cibos secundum uomitum protinus oleo
104.5
perunctis et diutius presse fricatis dare medicamentum
104.6
pondere X I ex aquae cyathis tribus, deinde artus constringere
104.7
et interdum olfactoriis reficere et commanducatione
104.8
oliuarum contusarum earumque rerum, quae stomachum
104.9
constringere solent, interim subrectos, recubantes,
104.10
deinde cum deiecerint, solutis uinculis rursus perunguere
104.11
et fricare totum corpus atque ita uarietate apta ciborum
104.12
stomachum proritare, ut halica ex mulso et malorum
104.13
Cydoneorum suco facto uel ex granatorum per se malorum
104.14
uel si quos magis delectat, ex frigida posca; secundum
104.15
quae apala oua proderunt et intubi cocti uel crudi ex
104.16
aceto, item lactucae caules cum foliis ex posca decocti,
104.17
conchula marina, purpurae, murices, pelorides, uolua; pomorum
104.18
sorba, mala orbiculata, Scaudiana, pira Crustumina,
104.19
Signina olla reposita, item uuae ex olla. Haec enim et
104.20
huiusmodi quae sunt confirmant stomachum, quibus et
104.21
insequentibus diebus uti oportebit paulatim ad consuetudinem
104.22
progredientes, donec prope omni molestia aegri
104.23
liberentur.
105.1217
Est stomachi uitium, quod cum siccitate et ardore
105.25
eius et inrequiebili, ut ita dicam, et inextinguibili
105.26
siti consistit: εγκαυσιν Graeci uocant ab eo; quod exsiccat
105.27
omnem stomachi humorem. Scimus quosdam urnas aquae
105.28
bibisse neque ideo sitim aliqua ex parte in praesentia
105.29
conpescuisse. Ad hoc I uel uictoriati datum ex aquae
105.1
frigidae cyathis duobus ita prodest, ut facile abstinere ab
105.2
aqua proximis diebus possint. Lienosis uero ex posca et
105.3
iocineris duritiam habentibus diutinam ex aqua mulsa
105.4
satis conuenit nec minus hydropicis; quibus datur eadem
105.5
ratione; sed his per conplures dies oportebit ptisanae
105.6
cremorem sine ullo liquore dari.
106.1229
Prodest conpositio haec et colo inflato et ceteris
106.8
intestinis. Futuras quoque uel iam factas uomicas iisdem
106.9
partibus aut discutit aut celerius aperit; item menstrua
106.10
mouet mulieribus; quae difficulter purgantur. Dandum
106.11
autem erit his ex aqua medicamentum, in qua decoquitur
106.12
herba; quae artemisia dicitur aut quam δικταμνον appellant.
106.13
Etiam ad papulas et sacrum ignem uel quam zonam
106.14
uocant bene facit ex aqua mulsa detracto prius sanguine,
106.15
si res postulauerit; ut et in aliis omnibus superius dictis
106.16
faciendum est. Omnia enim auxilia adhibenda sunt, quae
106.17
ex usu prodesse eis comperta habemus; quia facilius adiuta
106.18
antidotos adiuuabit et effectus exhibebit. Recipit autem
106.19
haec: Stoechados; marrubii , χαμαιδρυος , quae herba similia
106.20
quercus folia habet, agarici; cucurbitulae siluestris; quam
106.21
κολοκυνθιδα appellant; singulorum X; opopanacis;
106.22
sagapeni; petroselini; terrae mali; piperis albi; singulorum
106.23
U; cinnami; nardi spicae, murrae; folii, croci; singulorum
106.24
IIII. In unum omnia ponderata contunduntur
106.25
et cribrantur; praeter opopanacem et sagapenum: haec
106.26
enim mortario teruntur adiecto melle tenui; id est quam
106.27
liquidissimo; deinde ceteris miscentur, quae et ipsa recipere
106.28
debent tantum mellis, quantum satis erit ad conprehendenda
106.29
et continenda ea. Reponitur medicamentum
106.30
uaso uitreo. Datur, ut supra diximus; ad cuiusque uires
106.31
et est prorsus sacrum, ut auctor huius nominis appellat.
107.1254
Si quando autem efflcaciore eo uoluerimus uti
107.33
propter difficultatem naturalem uitiorum aut diuturnitatem,
107.1
ut in furiosis aut comitiali morbo correptis uel lumborum
107.2
perpetuum dolorem habentibus, podagra correptis uastius
107.3
cucurbitae siluestris adicimus ad superius dicta pondera
107.4
XX, opopanacis atque sagapeni, singulorum III.
107.5
Quamobrem utraque parata debent esse medicamenta, ut,
107.6
cum opus fuerit, usus alterutrius in promptu sit. Illud
107.7
utique credas interim uelim mihi, dum in aliis expertus
107.8
persuadeam, hoc medicamentum non solum non nocere
107.9
stomacho, uerum etiam reficere et confirmare eum supra
107.10
omnium opinionem.
108.1266
Medicamentum, quod proprie aduersus solutionem
108.12
stomachi facit et fluorem eiusdem, maxime uero cum
108.13
nihil cibi retinere possunt, sed quidquid datum est, reiciunt:
108.14
Mastiches Chiae candidae pondo libra, tragacanthi
108.15
albi pondo libra, Apollinaris herbae radicis uncia. Contunditur
108.16
tragacanthum cum radice, postea mastiche adicitur.
108.17
Reponitur in uitreo uaso. Dantur, cum opus est,
108.18
coclearia tria secundum uomitum per se factum ex aquae
108.19
frigidae cyathis tribus.
109.1275
Ad stomachi dolorem et inflationem: Palmarum
109.21
XL, anethi IIII, croci II, git II,
109.22
asari II, murti nigrae bacarum IIII, iuniperi
109.23
grana numero uiginti. Contunduntur seorsum omnia et
109.24
in unum miscentur; deinde fiunt pastilli pondere X I, alii
109.25
uictoriati. Dantur ieiuno ex aquae cyathis quattuor aut ex
109.26
Cretico musto, quod est passi genus.
110.1282
Medicamentum siccum ad stomachi inflationem
110.28
et dolorem et inediam; mouet urinam ideoque facit et ad
110.29
hydropicos et iecur durum habentes, et ad auruginem,
110.30
quam quidam regium, quidam arquatum morbum uocant;
110.31
refertur in Musam Antonium. Recipit autem haec: Aloes
110.32
pondo assis trientem, croci, cinnami, nardi Syriacae
110.1
spicae, asari; xylobalsami, mastiches Chiae; singulorum
110.2
UI. Tunditur et uitro reponitur. Dantur coclearia
110.3
duo uel tria ex aquae cyathis tribus.
111.1291
Ad coeliacos; id est; qui subito et multa deiciunt,
111.5
item et ad aluum citatam et interdum leuia tormina: Sorborum
111.6
aridorum contusorum sextarius unus; rhus Syriaci,
111.7
quo coci utuntur, sextarii duo; mala granata recentia decem;
111.8
item mala Cydonea decem. Haec utraque coniciuntur in
111.9
sapam factam ex musti adhuc in dolio feruentis sextariis
111.10
triginta sex ad duodecim sextarios decoctam, donec malorum
111.11
coria percoquantur, ut sint madida; deinde teruntur
111.12
haec fictili mortario, ut grana comminuantur [quibus deinde Cydonia admiscentur et aeque teruntur] . Postea rhus et
111.14
sorba arida admiscentur cribrata curiose sapae, quae residua
111.15
est; et omnibus in unum bene coactis reponitur
111.16
medicamentum in uitreo uase. Dantur autem inde ieiunis
111.17
in diem ligulae binae uel ternae per se.
112.1304
Sin autem grauior morbus insedit; hic datur
112.19
pastillus ad coeliacos et torminosos optime faciens: Balausti;
112.20
hypocistidos, opi pridie aqua macerati pondo sextans;
112.21
alterci seminis; cretae Samiae; singulorum pondo uncia;
112.22
uino myrtite adiecto fiunt pastilli pondere X unius aut
112.23
uictoriati. Dantur ieiuno sine febre ex uino myrtite aut
112.24
Signino; cyatho uno cum duobus aquae mixto; febricitantibus
112.25
ex aquae cyathis tribus. Hic etiam incitata libidine
112.26
ipsius morbi [pastillus; siue plures] dilutus aqua calida
112.27
; uino, oleo per clysterem inmittitur; statim somnus
112.1
consequitur, quotiens desurrexerint torminosi, qui grauiter
112.2
adflicti sunt, et utique prodest.
113.1316
Alius pastillus ad torminosos efficacior: Acaciae
113.4
IIII, croci II, gallae UIII, hypocistidis
113.5
IIII, lycii IIII, murrae IIII, rhus, quo coci
113.6
utuntur, nardi spicae Syriacae, aloes; singulornm II,
113.7
anesi; commis, singulorum IIII, piperis nigri II.
113.8
Tunduntur, teruntur, cribrantur ex suco cauliculorum rubi
113.9
uel ex uino Signino collyrii tritura. Cum fuerint haec
113.10
leuia, ut ungui nulla pareat aspritudo, fmguntur pastilli
113.11
pondere X I, alii pondere uictoriati. Datur unus ieiuno
113.12
ante meridiem, alter in noctem ex aqua, si febres erunt:
113.13
ex uino Signino, si sincere corpus erit. Hoc efficax est
113.14
medicamentum et si cetera, quae debent, sentiente eius
113.15
ualetudine recte adhibita fuerint, utique sanat.
114.1329
Pastillus item, qui clysterio inmittitur torminosis
114.17
per anum, cum sordida et sanguinulenta deiciunt,
114.18
id est cum intestina eorum cancer occupauit; quo quasi
114.19
cauterio tunc tantummodo uti oportet, alioqui nocet,
114.20
ideoque a quibusdam ignorantibus eius usus accusatur
114.21
quasi nocuus. Recipit autem haec: Chartae conbustae
114.22
cineris XXX, calcis uiuae XXIIII, αρδενικου,
114.23
quod est auripigmentum, XII, sandaracae UI.
114.24
Haec trita uino consperguntur, in quo rosa et lentes prius
114.25
incoquuntur, nt possint fieri pastilli pondere X duum aut
114.26
unius. Cum opus est, teritur unus pastillus et inmittitur
114.27
per aquam decoctam rosam et lentem habentem, si febricitabunt:
114.28
sin minus, ex uino eadem incocta habente. Facit
114.1
et murti fasciculus cum oleastri uel oliuae ramulis utroque
114.2
modo, prout res exegerit, incoctus.
115.1344
Potio autem, [id est pastillus] cum inmissum
115.4
fuerit medicamentum, sic conuenit in noctem: Murrae
115.5
II, lycii III, turis I, opi II, aloes
115.6
II, acaciae 1111, murti bacarum nigrarum
115.7
XUI, ouorum ex aceto coctorum uitelli duo. Haec trita
115.8
uino Surrentino consperguntur et fiunt pastilli pondere
115.9
X I. Dantur febricitantibus ex aquae cyathis quattuor,
115.10
sine febre ex musti Surrentini cyathis duobus.
Ad ειλεον, quod uitium est inflatio tenuium intestinorum, facit bene galbani pondus uictoriati; deuoratur in pilulas diuisum duas uel tres. Mouet et ructum et interdum de–icit uentum deorsum atque ita prodest.
117.1352
Ad idem uitium mirifice prodest hoc medicamentum;
117.16
facit autem et ad lateris dolorem et ad
117.17
omnem partem corporis: Dauci seminis, panacis radicis,
117.18
castorei paria pondera, rutae siluaticae dimidium; tritis
117.19
uel contusis mel decoctum adicere oportet, inde dare
117.20
I aut uictoriati ex aquae caldae cyathis tribus.
118.1358
Facit et ad huiusmodi per anum inmissum
118.22
faenum graecum; id aqua bene coquere oportet atque inde
118.23
sumere heminam; item in oleo domestico incoquere rutam
118.24
quam plurimam et hinc caldam heminam adicere priori
118.25
aquae, quibus utrisque admiscere aphronitri triti sescunciam
118.26
et ita per clysteria caldam inmittere. Hoc ego iara
118.27
stercus per os eicientem, quod signum mortiferum est,
118.1
sanaui unguentarii cuiusdam seruum. Est autem uitium
118.2
ειλεος periculosissimum et ideo inter praecipua refertur.
118.3
Quamobrem non utique cum magna fiducia ad hoc genus
118.4
uitii adgredi debemus.
Ad coli inflationem bene facifc cumini siluatici semen per se, ut est; datum, quantum coclearia tria, in aquae caldae cyathis quattuor.
120.1369
Nam Cassi medici colice bona, multis nota
120.9
propter effectus; uera haec est; ut ab eius seruo Atimeto
120.10
accepi, legato Tiberi Caesaris, quia is eam solitus erat ei
120.11
conponere: Apii seminis pondo selibram, anesi pondo
120.12
quadrantem, castorei pondo sextantem, murrae pondo
120.13
quadrantem, spicae nardi Indicae pondo sextantem; opii
120.14
pondo quadrantem; croci pondo sescunciam, piperis longi
120.15
pondo sextantem; piperis nigri pondo seimmciam; petroselini
120.16
pondo sextantem; schoeni pondo sescunciam. Haec
120.17
omnia contusa, cribrata, melle Attico decocto miscentur.
120.18
Datur ex hoc medicamento, quantum nux auellana media
120.19
patet, ex aquae calidae cyathis tribus. In ipsis doloribus
120.20
statim prodest. Item facit medicamentum cerati ex malobathro
120.21
[ex] duabus partibus et cerae uni mixtum et extra
120.22
inpositum in uentrem totum. Praeterea bene facit et ad
120.23
stomachi inflationem et ad suspirium et ad iocineris dolorem,
120.24
tussim, destillationem.
121.1386
Colice mirifica lulii Bassi cito leuat, deinde
121.1
tollit inflationes coli et omnis partis corporis; facit et ad
121.2
stomachi imbecillitates et ad intestinorum alioqui dolorem,
121.3
quem Graeci στροφον appellant; ex aqua hysopum aut
121.4
rutam decoctam habente. Item bene facit ad sanguinem
121.5
et ex interiore parte: non enim patitur late fieri nec intus
121.6
uulnus conuerti; sed cito supprimit sanguinem et uulnus
121.7
cogit coire. Dandum autem his medicamentum ex aqua
121.8
polion incoctum habente aut rutam. Prodest et torminosis
121.9
et coeliacis datum ex aqua centunculum herbam incoctam
121.10
habente; quam Graeci γναφαλιδα dicunt, uel sorba uel siliquam
121.11
Syriacam. Lienosis datur ex mulso uel passo aquae
121.12
mixtis. Eodem mocfo dandum est et eis; qui sanguinem
121.13
per urinam uel aluum reddunt; nec minus etiam mulieribus
121.14
; quae fluore sanguinolento infestantur, quod ρουν
121.15
επυθρον Graeci dicunt; uel ex partu abortuue [quae] residuos
121.16
uuluae dolores habent; et in totum; quibus supprimendus est
121.17
fluor aut ex aliqua parte corporis inflatio tollenda. Recipit
121.18
autem haec: Spicae nardi; costi; piperis albi; piperis nigri;
121.19
piperis longi; murrae, opii; Apollinaris radicis; [et] cinnami;
121.20
asari; acori; turis, brassicae seminis, castorei; singulorum
121.21
XII; opopanacis X; stoechadis; dauci; ami; singulorum
121.22
XUIII, seselis Cretici XXIIII. Mel Atticum
121.23
miscetur; datur non plus quam X pondus aut uictoriati;
121.24
ceterum prout cuiusque uires postulabunt, dummodo infra
121.25
hoc pondus; ex aquae caldae cyathis tribus in noctem secundum
121.26
cenam. Haec potio etiam febricitantibus tuto datur,
121.27
sed coeliacis in ipso dolore prodest. Uitreo uase seruatur.
122.1414
Ad coli dolorem faciunt quidem mirifice, quae
122.29
superius posita sunt; sed cetera medicamenta in aliis uitiis
122.30
dolorem leuant in praesentia, hoc uero quod dicturus sum,
122.31
supra hominis spem condicionemque est. Ideo primo
122.32
tempore ne fidem quidem habet; postea a nullo satis digne
122.33
laudari potest. Nam et in praesentia dolorem tollit et in
122.1
futurum remediat, ne umquam repetat. Raro enim quis
122.2
iterum uel ad summum tertio hoc accepto medicamento
122.3
uexatus est. Quamobrem si quando repetierit iterum dolor,
122.4
dandae erunt per triduum et tunc potiones eodem modo,
122.5
quo primae datae fuerint. Interdum et tertio in dolore
122.6
eodem genere potiones dabuntur, quod raro accidit;
122.7
post hoc utique in futurum quoque remediat ? ita ut ne
122.8
suspicio quidem ulla relinquatur uitii. Si quando tamen
122.9
frigus aut multitudo cibi praecesserint, grauitatem quandam
122.10
et torporem eius loci sine ullo dolore sentiunt, plane
122.11
ut intellegant quasi, quanto malo caruerint. Hoc medicamento
122.12
muliercula quaedam ex Africa Romae multos remediauit.
122.13
Postea nos per magnam curam conpositionem accepirnus,
122.14
id est pretio dato, quod desiderauerat, et aliquot
122.15
non ignotos sanauimus, quorum nomina superuacuum est
122.16
referre. Constat autem medicamentum ex his rebus: Gerui
122.17
cornua sumuntur, dum tenera sunt, quasi in taleas breues
122.18
diuisa olla flctili conponuntur operculoque superposito et
122.19
argilla undique circumdata fornace uruntur, donec in
122.20
cinerem candidissimum redigantur atque ita in uaso uitreo
122.21
mundo reponuntur. Cum dolorem habet aliquis, pridie
122.22
quam poturus est medicamentum, debet abstinere ab omni
122.23
re atque ita postero die sumuntur ex cornibus coclearia
122.24
tria cumulata satis ampla, quibus miscentur piperis albi
122.25
grana nouem trita et murrae exiguum, quod odorem tantummodo
122.26
praestare possit. Haec cum in unum commixta
122.27
sunt mortario diligenter, coclea uera Africana, id est inde
122.28
adlata, sumitur quam potest amplissima et uiua mortario
122.29·2
cum sua testa contunditur atque ut est teritur, donec
122.30·2
nullum uestigium appareat testularum. Postea uini Falerni
122.1·2
non saccati cyattms adicitur et nihilo minus rursus teritur:
122.2·2
magis enim tunc apparent residendo aspritudines; si quae
122.3·2
reliquae sunt; quibus leuatis iterum adiciuntur cyathi duo
122.4·2
eiusdem uini atque ita prioribus bene admiscentur, transfundunturque
122.5·2
cum his; quae sunt in mortario; calice nouo
122.6·2
et super carbones inponitur; mouente aliquo cocleario
122.7·2
liquorem, ne quid subsidat et peruratur. At ubi bene
122.8·2
incaluerit, iniciuntur in eundem calicem quae supra dixi
122.9·2
coclearia tria et permouetur. Cum autem calore temperata
122.10·2
est potio, datur obducenda; statim dolorem leuat.
122.11·2
Hoc facere oportebit per insequens biduum capientem cibi
122.12·2
in prandio aut alio tempore exiguum, quod facile conficiatur
122.13·2
; ne crudus sumat medicamentum. Postea in consuetudinem
122.14·2
uictus sui; qui colo infestabatur; dimittatur.
122.15·2
Oportet tamen non indifferenter remediatos in futurum
122.16·2
uiuere: tametsi enim a coli dolore tuti sunt; metuere
122.17·2
nihilo minus debent; ne alia parte corporis aeque adficiantur
122.18·2
ob intemperantiam quam colo, antequam remediati
122.19·2
erant.
Ad tumorem et dolorern iocineris, item ad duritiem facit bene lupi iecur primum in aqua feruenti demissum atque ita arefactum. Quantum uictoriatorum pondus trium, ex aquae caldae cyathis tribus per aliquot dies dabis.
Item bene facit ad duritiam iocineris ueterem cunilae aridae; quam satureiam quidam uocant; contusae unius uel uictoriati cum mulsi cyathis duobus uel totidem aquae.
125.1469
Proficit mirifice haec conpositio ad tumorem
125.1
et [ad] dolorem cum duritia iocineris et lienis; item ad
125.2
renium dolorem bene facit. Nam colorem corporis restituit,
125.3
qui propter uitia dictarum partium corrumpitur pallidusque
125.4
conspicitur. Prodest hoc idem medicamentum
125.5
etiam ad aquae mutationes: Groci X, nardi II,
125.6
casiae II, costi I, schoeni I, cinnami
125.7
I, murrae stactae I, mellis optimi XXU.
125.8
Datur quantum faba Aegyptia in mulsi mixti cyathis quattuor.
125.9
Uitreo uaso seruatur.
126.1479
Ad iocineris duritiam ueterem, hydropicos,
126.11
lienosos, arquatos et quibus opus est urina; item ex partu
126.12
residua mulieri purgat et uuluae dolorem tollit, sic: Anesi
126.13
UIII, dauci III, petroselini idem, iuniperi idem,
126.14
silis idem, tragacanthi pondo selibra, panacis UIII,
126.15
iris, murrae, costi, amomi, singulorum UI, cinnami
126.16
III, casiae III, smyrnii, quod est semen olusatri,
126.17
UIII, nardi Syriaci IIII, acori X, balsami
126.18
seminis UI, opii U, erui moliti sextarii
126.19
bes, scillae coctae pondo triens, uini Ghii aut Lesbii quod
126.20
satis erit. Pastilli fiunt pondere X duum.
127.1490
Ad auruginem, quod uitium arquatum quidam
127.22
uocant, capreae montanae stercus arefactum et tritum
127.23
adiecta mica murrae ex uini meri cyathis tribus: si febricitabunt,
127.24
ex aquae totidem. Item rumicis radices tres
127.25
aquae tribus heminis incoctae, donec sextarius relinquatur;
127.26
inde cyathi quattuor per triduum dantur.
128.1496
Lienosis bene facit tamaricum longe a
128.28
mari collectum et arefactum et contusum pondere X unius
128.29
aut uictoriati datum ex aqua uel ex posca. Prodest et
128.30
inula arida Campana eodem modo contusa et cribrata ex
128.1
uini mixti cyathis quattuor pondere X unius data. Mirifice
128.2
facit et ammoniacae guttae pondus uictoriati cum
128.3
cauliculis tribus rubi ex aceto datum per dies quinque:
128.4
tollit enim ex toto duritiam.
129.1504
Potio ad lienosos: Balani, qua unguentarii
129.6
utuntur, II, costi I, capparis radicis p.
129.7
X I, hederae nigrae bacarum II, περικλυμενου, quam
129.8
siluae matrem uocamus, pondus uictoriati, galbani UIII,
129.9
cardami nigri, id est nasturcii, seminis II et uictoriati,
129.10
piperis nigri I, scillae coctae XII. Haec
129.11
omnia colliguntur scilla, fiunt globuli. Dantur pondere
129.12
X duum uel unius ex melle et aceto mixtis cyathis quattuor
129.13
aut tribus. Eadem facit ad hydropicos bene ex aqua
129.14
mulsa, urinam mouet.
130.1514
Lienosos sanat extra inpositus sinapis sextarius
130.16
unus detritus adiecto sextario uno lentis aceto
130.17
coctae. Oportet autem inpositum esse medicamentum,
130.18
donec dolorem pati non possint; postea solio caldo demittantur,
130.19
ubi plures eos contineant, dum desinat dolor;
130.20
alioquin exilient: maior enim fit dolor calda tactis; postea
130.21
ceratum ex rosa inponere oportebit.
131.1521
Aliud eadem ratione inpositum melius facit:
131.23
Sinapis sextarius, git cyathi duo, nasturcii cyathi quattuor,
131.24
myrobalani corticis cyathi quattuor, piperis cyathi
131.25
duo. Sinapi aceto acri pridie maceratum, deinde tritum,
131.26
contusis ceteris miscetur. In panno inlitum medicamentum
131.27
inponitur, fascia quam longissima alligatur plurimum
131.28
in unum commissa, quo tardius soluatur. Hoc est efficacissimum
131.29
et multorum annorum tollit duritiam. Sed post
131.1
hoc si quae reliquiae remanserint; animoniaeo tollendae
131.2
erunt et rubo.
132.1531
Infantibus lienosis dare oportebit aquam;
132.4
in qua candens ferrum demissum est; uel lac caprinum
132.5
capra tantummodo hedera pasta. Proderit his et sinapis
132.6
sicca contusa cerato mixta et gypsum aqua conspersum
132.7
extra inpositum et acetum; in quo tamaricum decoctum
132.8
fuerit; uesica abditum et ita extra inpositum.
133.1537
Ad hydropicos; cum iam distenti sunt
133.10
propter aquae multitudinem — initio enim alia uia prodest
133.11
— bene faciunt chameleae, quae herba est similiima
133.12
oliuae; folia quinque uel sex; etiam si arida fuerint, data
133.13
ex aquae mulsae cyathis tribus; salis cocleario adiecto:
133.14
largiter enim aquam ducit, Item squama aeris, quam
133.15
λεπιδα Graeci uocant; pondere uictoriati data cum apii
133.16
seminis pari pondere ex aquae mulsae cyathis quattuor,
133.17
plurimum autem aquae deicit. Datur et radicis sucus ex
133.18
uini mixti cyathis tribus. Oportet uero secundum purgationem
133.19
spongeis nouis totum uentrem ex aceto et sale
133.20
eiusdem mensurae diluto et inferuefacto inponere et constringere
133.21
extra instita longa cibosque assae carnis dare
133.22
cum pane azymo fricantem totum corpus sale et oleo
133.23
paribus mensuris; uini meraci quod satis erit dantem.
134.1552
Bene facit ad hydropicos haec conpositio
134.25
et maxime in initiis; quorum sufflatum corpus est; υπο
134.26
σαρκα quod Graeci uocant: Uitis albae radicis XX;
134.27
cocci Cnidii IHI; scillae bulbi cocti detracta exteriore
134.28
parte X; murrae UIII, adiectis cumini cyathis
134.29
tribus; anesi cyathis tribus, uini Falerni sextariis duobus;
134.1
passi sextario uno. Praeter murram omnia contusa; non
134.2
cribrata, macerantur passo et uino nocte et die; postridie
134.3
colatur liquor; cui murra trita admiscetur. Ex quo
134.4
cyathus datur a balneo alternis diebus singulis adiectis
134.5
cyathis; donec profectus intellegatur. Oportet autem his
134.6
diebus dare eis cibos assae carnis agrestis aut uolucrum
134.7
ac uinum austerum meraculum.
135.1565
Quoniam interdum res postulat et per aluum
135.9
detrahi materiam; ut diutius lippientibus secundum
135.10
sanguinis detractionem; scabiem; ignem sacrum; papulas
135.11
habentibus et alia eiusmodi circa cutem sumniam; non
135.12
alienum iudicauimus horum quoque genus exponere. Sed
135.13
prius exponemus; quae aluum mediocriter moliiant simpliciaque
135.14
sint.
135.15
Mollit ergo aluum herba Mercurialis lenibus holeribus
135.16
quam plurima mixta; item nitri uictoriati pondus cum resina
135.17
terebinthina auellanae nucis magnitudine deuoratum.
135.18
Calices quoque eis incrustentur additis quinque uel sex
135.19
salis farrisque granis; apii seminis paribus mensuris: ex
135.20
his qui uinum non austerum praebiberit; quantum possit
135.21
ante cibum et inter prandium uel cenam; belle aluum
135.22
mollit. Item ouilli lactis sextario si quis adiciat cnici
135.23
purgati IIII; molliet uentrem. Quidam tribus heminis
135.24
uini adiciunt aloes uictoriati pondus uel idem pondus
135.25
duobus tribusue sextariis uini et ita totum per partes
135.26
aqua mixtum bibunt. Uidetur autem uinum uetustius uentremque
135.27
cum eo satis moliit. Facit autem aloe per se
135.28
uictoriati uel X pondere ex aquae cyathis tribus frigidae
135.29
uel calidae perducta.
136.1
Purgat ergo belle chamelea, quae herba oliuae folia similia habet, quorum quinque uel sex dare oportet 7 trita ex aquae mulsae cyathis IIII frigidae ? si adsuetus erit ? sin minus calidae adiecto salis cocleario: detrahit enim aquam largiter.
136.2
Biles purgat et filicis radix lota et rasa atque in minimas particulas concisa quantum placet aceto aspersa, cocta ut solet, et ita cum panis quadrante consumpta.
Bene purgat et haec conpositio: Aloes uictoriati pondus, colophoniae uictoriati pondus una teruntur; adicitur mellis quod satis est ad colligenda ea. Datur ex aquae calidae uel frigidae cyathis quattuor. Hoc medicamentum stomachum non conrumpit.
138.1587
Globuli mirifice purgantes ? qui ut sumuntur
138.15
, ita integri deiciuntur nec laedunt stomachum: Colophoniae
138.16
UIII, bdellii II 7 commis I. Haec
138.17
trita suco lactucae colliguntur et finguntur pilulae fabae
138.18
magnitudinis. Dantur a tribus pilulis usque ad septem;
138.19
prout unius cuiusque uires patiuntur.
139.1593
Globuli, qui etiam cenatis dantur et efficiunt
139.21
mane deici 7 quod satis sit: Colophoniae HI ?
139.22
aloes IIII 7 tragacanthi II. Hoc pridie aqua
139.23
maceratur ? postero die ceteris admiscetur; fiunt inde
139.24
globuli fabae magnitudinis. Dantur a tribus usque ad
139.25
septem ? prout cuiusque uires patiuntur. Stomachum nullo
139.26
modo uexant.
140.1600
Ad taenias necandas et eiciendas per triduum
140.28
alium plurimum edat et ueteratum caseum mollem;
140.29
secundum hoc filicis Macedonicae aridae contusae et cribratae
140.1
UIII, cum melle, quantum ipse uoluerit, consumat.
140.2
Post horas quattuor detur ei aloes et scamoniae
140.3
singulorum uictoriati pondus ex aquae mulsae cyathis
140.4
quattuor; cum coeperit desurgere, aqua calda supponatur.
140.5
Licet et sine oleo pridie incenato dare utraque medicamenta.
Ad lumbricos satis commode facit et Santonica herba, quae non uiget, et cornum ceruinum limatum lima lignaria, quantum quattuor uei quinque coclearia, ex aquae myxorum decoctorum cyathis tribus pridie maceratum, deinde tritum et datum aqua exigua adiecta.
142.1608
Tenesmos est inritatio ultimae partis directi
142.12
intestini, in quo uitio saepius libet desurgere sine causa.
142.13
Proderit ad hoc, quotiens desurrexerit, uino austerissimo
142.14
et aqua calida fouere uel uerbenis ex murti et oliuae ra~
142.15
mulis factis ita, ut duae partes murti sint. Quin etiam
142.16
peniciilum intinctum et non nimis expressum ex alterutro
142.17
eorum ano adpositum proderit habere uel eodem modo
142.18
glomus staminis albi: diutius enim uaporem continet.
142.19
Perunguendus erit anus speciilo lycio Patarico uel Indico,
142.20
uel hoc collyrium iniciendum, quod ad omnem deiectionem
142.21
et tormina bene facit: Acaciae, mali granati corticis
142.22
usti, singulorum IIII, hypocistidis, rhus, quo coriarii
142.23
utuntur, opii, singulorum UI, omphaci IIII et
142.24
uictoriati, croci IIII. Uino austero colliguntur, fiunt
142.25
collyria magnitudinis nucleorum pineorum.
143.1623
Ad renium tumorem et exulcerationem, etiam
143.27
si sanguilentam urinam faciant: Rosae aridae foliorum,
143.1
papaueris nigri seminis, nucleorum pineorum paria pondera
143.2
contunduntur seorsum et in unum miscentur; inde
143.3
datur quantum nux iuglans ex passi cyathis duobus et
143.4
aquae cyathis tribus.
144.1629
Alia ad renium dolorem potio, quae etiam
144.6
quasi harenam sabulosam detrahit: Apii seminis, petroselini,
144.7
anesi, singulorum XUI, dauci seminis IIII,
144.8
schoeni UI, croci XXXII, mellis quod satis
144.9
uidebitur. Datur quantum lupinus ex mellis ligula et
144.10
aquae cyathis IIII.
144.11
Ad renium tumorem et dolorem, facit eadem et ad
144.12
iocineris et ad lienis tumorem et ad eos, qui mali coloris
144.13
propter haec sunt uitia, item ad aquae mutationes:
144.14
Croci X, nardi Indici II, casiae II, costi
144.15
I, cinnami I, murrae stactes I, mellis
144.16
optimi XXU. Datur quantum faba Aegyptia ex mulsi
144.17
cyatho mixto aquae duobus uel mulsae aquae cyathis tribus.
145.1642
Si cui autem lapis in renibus innatus fuerit
145.19
et urinam non faciet, medicamentum his rebus fleri debet:
145.20
Petroselini pondo — I, anesi pondo — I, dauci seminis
145.21
pondo , git pondo — I, cinnami pondo , schoeni
145.22
pondo , croci U, apii seminis p. UI. Haec omnia
145.23
tusa creta melle Attico despumato pondo II colliguntur
145.24
et medicamentum uitro condunt.
146.1649
Ad tumorem et dolorem uesicae et exulcerationem
146.26
bene facit aqua, in qua ferrum candens demissum
146.27
est. Hoc ego traxi ab aquis caldis, quae sunt in
146.28
Tuscia ferratae et mirifice remediant uesicae uitia — appellantur
146.29
itaque uesicariae — quondam Milonis Brocchi
146.1
praetorii, hominis optimi; ad quinquagesimum lapidem
146.2
[reddentis] .
147.1656
Ad tumorem et dolorem uesicae et ad eos;
147.4
qui difficulter urinam reddunt: Alterci seminis; apii seminis
147.5
; maluae seminis, cucumeris edulis seminis purgati;
147.6
singulorum UI, amygdalorum dulcium purgatorum;
147.7
nucleorum pineorum purgatorum; singulorum III, opi
147.8
I; croci I et uictoriati; passo contusa consperguntur.
147.9
Datur hoc medicamentum pondere X I ex passi
147.10
cyathis duobus et aquae totidem.
148.1664
Ad uesicam exulceratam: Nucleornm amygdalorum
148.12
uictoriati pondus; cucumeris edulis seminis purgati
148.13
cyathus unus; anesi cyathus, papaueris nigri IIII,
148.14
croci I, palmae cariotae XXX. Has macerari oportet
148.15
in passi sextario uno atque conterere; his adicere
148.16
cetera: ex eo dare nucis iuglandis magnitudinem ex passi
148.17
cyathis tribus.
Ad sanguinem cum dolore per urinam reddentes: Aluminis flssi pondo uncia; tragacanthi pondo sextans. Tragacanthum ex alumine trito cogitur in pastillos uictoriati pondere; hinc uiciae magnitudine detractum datur ex passi cyathis tribus.
150.1671
[Ad initia uetustaue comprimenda et emendanda bene facit.] Ad calculosos herba σκολοπενδριον , quam nos
150.25
calcifragam appellamus; belle facit contusa pondere X I
150.26
ex aquae cyathis tribus per dies triginta; eodem modo
150.27
datur ιερα Βοτανη, quam nos Uettonicam dicimus [item eodem genere tantum] ; licet autem aqua earum decocta
150.2
uti cotidie ieiunum pondere X unius cum aquae cyathis
150.3
tribus.
Multos cum admiratione effectus audiui narrantes ; Cai Iuli; nasci in lapidicinis bestiolas adhaerentes saxis quasi uerrucas; has quinque ex aquae cyathis tribus iindere et per urinam extrahere lapides [certum est] .
152.1677
Ad calculosos: Cucumeris seminis, dauci; anesi,
152.9
apii; petroselini, murrae; singulorum III et uictoriati;
152.10
casiae daphnitidis; cinnami, nardi; singulorum I; aqua
152.11
colliguntur; fiunt pastilli lupini magnitudinis. Ex aquae
152.12
dantur cyathis tribus per dies quadraginta. Hoc medicamentum
152.13
cum conponitur, pilum ligneum sit; qui contundit;
152.14
anulum ferreum non habeat. Hanc enim superstitionem
152.15
adiecit Ambrosius medicus Puteolanus; qui adfirmauit multos
152.16
se hoc medicamento sanasse. Detrahere autem dixit
152.17
post diem septimum fragmina quaedam lapidum quasi
152.18
harenam.
153.1688
Ad calculosos, lienosos, hydropicos; urinam
153.20
detrahit; lapidem extenuat: Eryngi; pyrethri; saliuncae;
153.21
calcifragae; singulorum XXU; ebuli; aristolochiae; singulorum
153.22
U; oxymyrsinae; quae scopa regia uocatur
153.23
; suco haec omnia contusa ligno colliguntur; fiunt
153.24
pastilli pondere X unius. Dantur autem ex aceti et mellis
153.25
cyathis tribus.
153.1695
Calculosis prodest illecebrae quantum manus capit
153.1
aut auriculae murinae idem aut Uettonicae tantundem;
153.2
earum quaelibet herba ex aquae tribus heminis ad tertias
153.3
decoquitur; inde sumuntur cyathi tres et eodem adiciuntur
153.4
uini cyathi duo et nitri uictoriati pondus atque his
153.5
dilutum medicamentnm datur pondere X I per dies quadraginta
153.6
quinque; in harenam soluit lapidem; sed hydropicis
153.7
ex mulsi mixti cyathis tribus dandum est.
Ad lumborum dolorem: Cucurbitae siluestris floccorum aut seminis II, brathys I, salis I. Fiunt catapotia melle decocto adiecto. Ualentibus tota datur conpositio; imbecillioribus autem dimidia. Sed mane per clysterem aluus ducenda ouorum albis temperatum.
155
Ad lumborum dolorem et paralyticos: Cucurbitae siluestris IIII, pyrethri IIII; murrae II uel I. Dantur ex passi cyathis tribus. Licet hinc catapotia fieri; dum idem ponderis deuoretur. Sed et his aluus acri clysmo mane trahenda est.
156.1703
Ad lumborum dolorem et paralyticos antidotos
156.19
hiera Pacci Antiochi melius omni medicamento facit. Sed
156.20
ad paralysin mirifice hoc acopum facit; quo oportet in
156.21
sole diu fricare aut loco flamma praecalfacto: Olei Sabini
156.22
XXU; cucumeris siluatici recentis radicis XU.
156.23
Haec radix magnitudine nucis iuglandis concisa uaso fictili
156.24
nouo ex oleo coquitur; donec sucum omnem remittat et
156.25
quasi arida sit; post hoc abicitur. Per linteum uel colum
156.26
transmisso oleo adicitur; dum calet; cerae Ponticae in
156.27
frusta redactae pondo libra; olei laurini pondo Iibra; olei
156.28
cyprini pondo libra; olei lilini pondo libra, olei ueteris
156.29
pondo dua; piperis albi contusi et per cribrum tenuissimum
156.30
transmissi I; pyrethri contusi et per idem
156.1
cribrum transmissi I. Haec in unum miscentur,
156.2
reponuntur uaso fictili. Facit praeterea ad lumborum et
156.3
ad omnem dolorem corporis et praecipue neruorum. Muliebres
156.4
locos durissimos mollit, cum diu aliis medicamentis
156.5
nihil profectum est.
157.1721
Ad lumborum dolorem malagma quod proprie
157.7
facit: Picis liquidae sextarios duos; olei ueteris sextarium
157.8
unum; resinae terebinthinae sextarium unum, cerae
157.9
pondo libram et trientem, magmatis pondo bessem; aphronitri
157.10
pondo trientem. Coquitur pix cum oleo, donec
157.11
spissa fiat; et postea adicitur ei resina; deinde cera et
157.12
secundum hanc ex interuallo magma. Ubi habet emplastri
157.13
figuram medicamentum, tollitur ab igne et cum tepere
157.14
coeperit; aphronitrum aspergitur sensim; ne superfundatur,
157.15
quod in caccabo est.
158.1731
Ad podagram cum feruore et tumore rubicundo
158.17
; quam caldam uocant, bene facit primis diebus
158.18
herba urceolaris; item caseus mollis recens per se; postea
158.19
herbae salis pusillum admiscere oportet. Item facit apium
158.20
uiride per se uel cum polenta; nec minus solanum; portulaca,
158.21
plantago, spongea uel Rhodia uel Africana mollis
158.22
ex aqua frigida, lana sucida ex rosa et uino. Subinde
158.23
autem haec omnia mutare oportet; priusquam excalefiant.
158.24
Prodest et omentum caprinum; item faba molita cum suis
158.25
ualuulis ex aceto cum melle diluto conspersa et inposita:
158.26
ducit enim sanguinem et dolorem leuat. Bene faciunt et
158.27
mala citrea quam maxime cocta ex aceti sextariis tribus;
158.28
donec madida fiant; quibus tritis adicitur aluminis fissi
158.29
pondo uncia; murrae pondo sextans. Bene facit et aloe
158.30
aceto diluta et per pinnam pedibus inducta, item opium
158.31
lacte muliebri dilutum.
159.1747
Mirifice uero hoc facit cataplasma; id est
159.1
superpositum medicamentum; tollit enim triduo dolorem:
159.2
Lomenti hemina; feniculi seminis cyathi duo; polentae
159.3
tenuis cyathi duo. Commiscentur haec in unum contusa,
159.4
molita; trita; deinde consperguntur aqua pluuia et ita
159.5
temperantur, ne durum sit medicamentum aut aquatum
159.6
nimis. Inpositum protinus leuat; triduo tollit dolorem.
159.7
Hoc constat; si quis ter in mense inter denos dies usus
159.8
fuerit; in nocte non laboraturum.
160.1
Ad frigidam podagram, quae sine tumore et rubore consistit; cataplasma: Piperis nigri moliti hemina; feniculi seminis contusi hemina, coquuntur ex aqua utraque; ubi temperata sunt; adicitur axungia suilla et dum calet; panno spisso inductum medicamentum inponitur.
160.14
Bene facit ad idem genus et: Lini seminis et faeni
160.15
graeci seminis, farinae hordeaciae; singulorum bini sextarii
160.16
cribrati in unum commiscentur; inde coquere oportet quod
160.17
satis erit ex aqua et oleo; subinde calidum cataplasma
160.18
etiam inponere.
160.19
Bene facit et hibisci radix ex aqua mulsa cocta et
160.20
inposita; item sabucum cum axungia uetere tritum et inpositum,
160.21
adiectus et brassicae cinis cum axungia uel semen
160.22
caulium. Ubi autem impetus cessauerit, et in hoc et in
160.23
priore genere podagrae calda aqua marina diu fouendi
160.24
sunt; uel si haec non erit; aquae purae feruenti salem
160.25
adicito. Post epithemate uti oportet, quod ad parotidas
160.26
scriptum est: tollit enim cito reliquias per sudores et in
160.27
futurum confirmat neruos nec patitur facile uitiari.
161.1770
Scio quendam hoc quasi acopo medicum usum
161.29
in noctem nec postea temptatum podagra, cum ante diu
161.30
esset uexatus: Lanam sucidam pondo librae uini ueteris
161.31
sextario diu lauabat, deinde expressam reiciebat; uino
161.32
autem residuo adiciebat aphronitri usti pondo sextantem;
161.33
olei ueteris pondo libram; reponebat in oleario fictili;
161.1
utebatur, ut superius dixi, in nocte. Multis profuit ad
161.2
corpus in duplici calceo pellem caninam habere.
162.1778
Ad utramlibet podagram torpedinem nigram
162.4
uiuam, cum accesserit dolor, subicere pedibus oportet
162.5
stantibus in litore non sicco, sed quod adluit mare 7 donec
162.6
sentiat torpere pedem totum et tibiam usque ad genua.
162.7
Hoc et in praesenti tollit dolorem et in futurum remediat.
162.8
Hoc Anteros Tiberii libertus supra hereditates
162.9
remediatus est.
163.1785
Ut sis tutus, etiam si quando rus secesseris,
163.11
ponam theriacarum conpositiones, id est ad serpentum
163.12
morsus atque ictus medicamenta. Sed prius quae cognita
163.13
habui remedia, ne cui serpentes noceant, dicam. Habere
163.14
ergo in cinctu oportet peucedanum uel cerui, cum captus
163.15
est, in oculi angulo, qui est ad nares uersus, quae inueniuntur
163.16
sordes uirosi odoris; has Siciliae uenatores diligenter
163.17
colligunt et habent in cinctu propter ante dictam
163.18
causam. Idem praestat et hiera botane et trifolium acutum,
163.19
quod οξυτριφυλλον Graeci appellant; nascitur et hoc Siciliae
163.20
plurimum. Nam in Italiae regionibus nusquam eam uidi
163.21
herbam nisi in Lunae portu, cum Britanniam peteremus
163.22
cum deo nostro Caesare, plurimam super circumdatos
163.23
montes. Est autem foiiis et specie et numero similis
163.24
communi trifolio, nisi quod huius pleniora sunt et quasi
163.25
lanuginem quandam super se habent et in extrema parte
163.26
uelut aculeum eminentem. Sed huius frutex duorum
163.27
pedum interdum aut etiam amplior conspicitur et odorem
163.28
grauem emittit, quorum nihil circa pratense trifolium inuenitur.
163.29
Sed utrasque superius dictas herbas [quas] cum
163.30
inueneris pridie notare oportet et circumscribere sinistra
163.31
manu fruges aliquas ponentem atque postero die ante solis
163.32
ortum sinistra manu uellere et ita iiiligatas habere.
In Africa aut sicubi scorpiones sunt noxii; stellionem aridum in cinctu oportet habere.
165.1808
Theriace facit ad omnium serpentium morsus
165.4
et ictus et adflatus mirifice; eadem prodest et ad contusiones
165.5
et ad conuulsiones interiorum partium laterisque
165.6
ex qualibet causa et pectoris dolores: Uitis albae radicis
165.7
pondo octo, trifolii acuti seminis, quod et ipsum in extremo
165.8
aculeum habet, uel eiusdem radicis trepondo, panacis
165.9
IIII, terrae mali U, roris marini radicis
165.10
IIII, laseris IIII, gingiberis IIII, rutae siluaticae
165.11
UI, cumini Thebaici III, murrae
165.12
III, cumini Aethiopici U, castorei III , eryngii
165.13
radicis III, serpulli III, erui albi seminis moliti
165.14
XII. Chio uino consperguntur contusa ac trita; fiunt
165.15
pastilli pondere X unius aut uictoriati. Dantur ex uino
165.16
mero uetere uel mixto uel ex aqua: quae si non fuerint,
165.17
per se commanducandus erit pastillus et deuorandus.
166.1823
Alter pastillus ad eadem facit: Cinnami p.
166.19
X IIII, serpulli IIII, staphidis agriae [quam herbam pediculariam quidam uocant, quod pediculos necat, a quibus hoc nomen trahit] seminis III et uictoriati, piperis
166.22
albi UI, peucedani lactis UIII et uictoriati, glycysidae
166.23
nigrae seminis, quam paeoniam Graecorum quidam
166.24
appellant, I et uictoriati, terrae mali III, nasturcii
166.25
seminis IIII, cachryos II et uictoriati, castorei
166.26
II, saliuncae U. * * *
Altera theriace etiam ad aspidem. …
Ad uiperae morsum proprie. …
Antidotos Zopyri. …
170.1830
Antidotos Mithridatis.
170.7
Acori II, phu I, sagapeni II, iris
170.8
Illyricae II, balsami seminis II, rutae siluaticae
170.9
II, gentianae II, anesi III, thlaspis
170.10
UI et uictoriati, rosae aridae IIII, misy IIII,
170.11
acaciae III, commis II, cardamomi II,
170.12
schoeni floris UI et uictoriati, opopanacis UI,
170.13
opobalsami UI et uictoriati, galbani UI et uictoriati,
170.14
resinae terebinthinae UI et uictoriati, rubricae
170.15
Lemniae UII. Melle Attico et uino Chio conspergito,
170.16
donec habeat spissitudinem mellis. Reponitur uitreo uase.
170.17
Danda autem est iis, qui malum medicamentum sumpserunt,
170.18
fabae Aegyptiae magnitudine ex uini meri, si poterit,
170.19
cyathis sex: sin minus, mixti meracius cyathis quattuor
170.20
cotidie. Et a serpente laesis danda erit: ex mulso
170.21
autem, quorum iecur durum est aut arquati sunt et quibus
170.22
alioquin urinam mouere studemus. Sed fabae nostratis
170.23
magnitudine tussientibus, oculis laborantibus, latus dolentibus;
170.24
ceterum magnitudine ciceris coeliacis; febricitantibus
170.25
— prodest enim et his — uiciae magnitudine ante
170.26
accessionem febrium; tetanicis, opisthotonicis, spasmo correptis
170.27
— adiuuat enim eos — lupini magnitudine, sed
170.28
cum aquae cyathis tribus.
171.1854
Antidotus Apulei Celsi praeceptoris, quam
171.30
quotannis conponebat et genere quodam publice mittebat
171.31
Centuripas, unde ortus erat, quia in Sicilia plurimi fiunt
171.32
rabiosi canes. Facit enim ad horum morsum protinus
171.33
quidem data per dies triginta, ita ut aquae, id est liquoris
171.1
timore numquam temptetur. Qui cum accidit; summo
171.2
cruciatu ad mortem eos conpellit, quos ob ante dictam
171.3
causam υδροφοβους Graeci appellant. In ipsa autem correptione
171.4
uti oportet ea; data cum rosae cyathis tribus et
171.5
exigua aqua pondere X I. Hoc proficit; ut aquam postea
171.6
sine timore sumant, et minus quidem liberati hac difficultate
171.7
crucianturi ceterum nemo adhuc correptus hoc
171.8
malo, quantum ego scio, expeditus est. Quamquam peruenit
171.9
ad me opinio esse in insula Greta barbarum quendam
171.10
naufragio adpulsum maiorem natu publice mercedem
171.11
accipientem. Quin etiam cum liquorem timent et latratus
171.12
edunt spasmoque uexantur, remedium brachio sinistro alligatum
171.13
efficere, ut et potionem accipiant et liberentur
171.14
uitio; quod adhuc ante antidotum Celsi inter omnes quasi
171.15
insanabile constitit.
172.1874
Hoc ego cum quaererem ab hospite meo
172.17
legato inde misso nomine Zopyro Gortynense medico; quid
172.18
esset, pro magno munere accepi. Dixit autem hyaenae
172.19
corii particulam esse panno inligatam. Quod ego adhuc
172.20
non sum expertus, quamuis protinus magna cura hyaenam
172.21
inuenerim et pellem paratam habeam; quia non incidit ex
172.22
eo quisquam; et opto quidem ne incidat; sed quia id non
172.23
est in nostra potestate; si casu inciderit; remedium habere
172.24
oportet ad tantae rei experimentum.
173.1883
Antidotus autem Celsi haec recipit: Nardi
173.26
Syriaci, croci, murrae; costi; casiae; cinnami; schoeni;
173.27
piperis albi; piperis longi; castorei; galbani; resinae terebinthinae,
173.28
opii; singulorum III, alterci albi II,
173.29
anesi I, apii seminis, tragacanthi, singulorum
173.30
UI, mellis Attici sextarium unum, uini Falerni unciam.
173.31
In hoc maceratur tragacanthum et opium pridie, postero
173.32
die contusis ceteris miscentur in melle; galbanum et resina
173.33
fictili patella super carbones inposita resoluuntur; deinde
173.1
arida asperguntur et si opus est, adicitur mel et ut cerati
173.2
teneri spissitudinem habeant, [et] rursus patella super
173.3
ignem inponitur mouenturque quae sunt in ea spatha
173.4
fraxinea. Coquitur medicamentum, donec crocinum habeat
173.5
colorem; ultima quae sunt uino macerata adiciuntur; uase
173.6
uitreo antidotus reponitur. Datur fabae Aegyptiae magnitudine
173.7
ex aqua. Facit autem etiam ad stomachi omne
173.8
uitium et praecipue quod cum fluore consistit; facit et
173.9
ad oculorum epiphoras et ad tormina et ad coli inflationem,
173.10
iecinoris, pectoris dolorem, tussientes, aduersus mala
173.11
medicamenta omnia, serpentium morsus uel ictus. Oportet
173.12
autem locum morsum a rabioso cane uel a serpente diu
173.13
tenere in exulceratione neque pati cicatricem ducere; ut
173.14
uirus illa pertrahatur.
Extra itaque ea sunt inponenda; quae etiam sana corpora exulcerant, ut alium; lepidium, chelidonium, batrachium, sinapis, scilla; cepa cum aceto. Optime facit et per se caprifici liber [per se] contritus et inpositus ulceri; item laser per se.
175.1906
Sed multo magis emplastri huius uis facit;
175.20
quod Augusta propter eiusmodi casus habuit conpositum
175.21
et multis profuit. Accepimus a Tryphone praeceptore
175.22
nostro: Iris Illyricae U; castorei Pontici U,
175.23
caprificus lactis aridi U, canis nigri adipis UIII,
175.24
eiusdem sanguinis X; resinae terebinthinae UIII,
175.25
leporis coaguli IIH; salis ammoniaci II, laseris
175.26
Cyrenaici II aut Syriaci IIII, cerae Ponticae
175.27
XXXUI, olei ueteris cyathi duo; aceti scillitis cyathi
175.28
tres. Arida ex aceto teruntur; quae liquefieri possunt,
175.29
oleo ad ignem liquefacta miscentur mortario tritis et temperatis
175.30
in mellis spissitudinem. Uitreo reponitur.
176.1918
Antidotus Cassii medici facit aduersus toxicum
176.2
potum, eadem si quis uenenato telo percussus est,
176.3
praeterea ad omnis serpentis morsus aut ictus, praecipue
176.4
ad canis rabiosi morsus bis die sumpta pondere X unius
176.5
ex aqua mulsa. Facit ad pectoris et lateris dolorem et
176.6
tussim et omnia interanea inflatione alioue quouis dolore
176.7
correpta: Nardi spicae Syriacae III, costi III,
176.8
cinnami, gentianae, casiae, murrae, singulorum III,
176.9
croci III, uuae passae purgatae II, schoeni
176.10
II, opobalsami II, misys, dauci singulorum
176.11
II, cumini Aethiopici II, acori IIII et uictoriati,
176.12
asari I et uictoriati, petroselini I et uictoriati,
176.13
piperis longi I et uictoriati, piperis albi I et
176.14
uictoriati, phu Pontici seminis III, rapae seminis
176.15
IIII, nardi foliorum III, scillae uictoriati pondus,
176.16
feniculi seminis IIII, mellis Attici quod satis erit.
176.17
Ad uenenum et ad serpentes ex uino, ad ceteros dolores
176.18
interaneorum ex aqua.
177.1936
Antidotus Marciani medici, cui quia nihil
177.20
deest, xslsla dicitur Graece, id est perfecta. Facit ad
177.21
omnia haec uitia, ad quae superiores antidoti omnes. Haec
177.22
Augusto Caesari conponebatur: Cinnami UIII, amomi
177.23
UI, casiae nigrae XXU, croci XUI, schoeni
177.24
U, turis U, piperis albi II, murrae X,
177.25
piperis longi X, nardi Indicae X S, nardi Celticae
177.26
XUI, rosae aridae UI, costi albi II,
177.27
opobalsami IIII, laseris Cyrenaici uictoriati pondus
177.28
uel Syriaci I, stoechados UI, gentianae U,
177.29
trifolii acuti radicis IIII uel eiusdem seminis III,
177.30
scordii X, polii U, asari II, acori III,
177.31
phu III, misy II, dictamni XII, ammoniaci
177.32
guttae III, agarici duum semis, balsami seminis
177.1
grana XX, petroselini UI et uictoriati, rutae siluaticae
177.2
trium semis, feniculi seminis trium semis, dauci
177.3
Cretici IIIl, anesi II, cumini Aethiopici II,
177.4
rapae seminis U et uictoriati, napi siluatici seminis
177.5
III, anatis feminae sanguinis recentis II,
177.6
anatis masculi sanguinis aridi III, haedi masculi
177.7
sanguinis aridi III, testudinis marinae sanguinis aridi
177.8
UI S, anseris masculi sanguinis aridi III, mellis
177.9
Attici quod satis erit. Facit ad omnia. Haec ego conposita
177.10
habeo.
178.1960
Quoniam antidotos, quas optimas sciuimus,
178.12
posui in facientibus ad omne malum [uitium aliud]
178.13
medicamentum etiam ex multis rebus, simplicia quoque
178.14
medicamenta et propria remedia monstrabimus. Interdum
178.15
enim haec melius aduersus quaedam quam antidotos faciunt.
178.16
Trademus autem singulorum malorum medicamentorum
178.17
epotorum signa, quo facilius intellegatur, quid quisque
178.18
sumpserit et qua ratione adiuuari debeat.
179.1968
Cicutam ergo potam caligo mentisque
179.20
alienatio et artuum gelatio insequitur ultimoque praefocantur,
179.21
qui eam sumpserunt, nihilque sentiunt. Adiuuari
179.22
autem debent in initiis uino mero subinde quam plurimo
179.23
caldo et per se et cum pipere et cum styrace poto.
179.24
Atqui maxime prodest lac asininum datum: si minus, uaccinum
Click or tap any word for its parse and dictionary entry.
Text: Perseus Digital Library, licensed CC BY-SA. Dictionary: Lewis & Short (Perseus, CC BY-SA). Morphology: LatinCy — machine parsing, corrected against the AGDT & PROIEL treebanks and Morpheus.