1
Strabus. Cur non dulce decus quando se contulit hora Et uer floriferis laetum se subrigit Austris, Magnus et ardentem gradibus legit aethera Phoebus? Iam spatiis creuere dies, dulcescit et umbra, In flores partusque nouos, et gaudia fructus Herba recens arbos datur, et genus omne animantum, Quod mare, quod siluas, quod rura, quod aera tranat, Quaerere–me pateris, te respondere petitis? Discere namque mihi uotum, tibi dicere promptum.
Scintilla. Nec te credo latet ueteres quo more poetae Digna diis terrisque canebant carmina magnis, Aut etenim abrupti montis iuga sola sequentes, Aut specubus, fossis, aut saltus ualle remoti, O magnum pharetrata echonem uoce ciebant. Hirta suis hederis circum bene tempora cincti, Teste nemus, testesque ferae, timidaeque uolucres, Mens secura, procul furibundae crapula curae. At nos pro syluis, hederis, echone, coturno, Immanes omni ferimus de parte tumultus, Et uix ipsa luto subducit pupula sese, Stercoribusque nouissima pro pudor omnis inhorret, Hinc detractorum sonat, illinc clamor egentum Nudaque tergeribus sordescunt crura nigellis, Has unquam Musae si dilexere nigellas, Stercora, clamores coenosa fluenta, tumultus. Respondere tibi nequaquam differo, sed si Pauca loquar, quia deest locus, argue lenius oro.
Strabus. Primum nosse uelim, iuxta quam saepe uiamus Cur sic imago, suis sit effigiata figuris.
Scintilla. Tetricus Italicis quondam regnator in oris Multis ex opibus tantum sibi seruat auarus, At secum infelix, piceo spaciatur auerno. Cui nihil in mundo, nisi uix fama arida restat. Quamquam thermarum uulgus uada praeparat olli, Hoc sine nec causa, nam omni maledicitur ore, Blasphemumque Dei ipsius sententia mundi Ignibus aeternis, magnaeque addicit abysso. Quam statuam uiuo artifices si forte dederunt, Credito blanditos insano hac arte leoni, Aut etiam quod credo magis, miser ipse iubebat Haec simulacra dari quod saepe superbia dictat, Infelix nam nullus erit, nisi deserit ipse Scire quod est, audens sese quod credere non est, Curribus atque in equis noris si stare superbos Non quod sedit equo, tecum miraberis unquam.
5
Strabus. Cernimus aerias simul aduentare columbas Terque die, exorta, media, et uergente uenire, Talia non uanis addam spectacula rebus.
Scintilla. Nonne uides humiles saeuos quasi amare tyrannos? Non ex corde tamen, sed enim pro temporis huius Pace, petunt pastum, non nidificando quiescunt.
Strabus. Cur dextra de parte, nolam gestare uidetur Nudus ob hoc solum, puto ut atra pelle fruatur.
Scintilla. Etsi non caneret, nequaquam pelle careret, Quam semel induerat, sed erit quod dicere possis, Flagitiosorum certe praeconia, summis Laudibus accelebrant, omnis uirtutis egentes, Uerius ut dicam, dat nudo opprobria nudus.
Strabus. Si quid in his aliud, nobis edicito, nosti.
10
Scintilla. Fulget auaritia, exornatis aurea membris, Spicula fert quae saepe laetus pulsare pigrescens Sufficiant, solidisque accendant corda rapinis; Aurea quod regnat stipata satellite nigro, Non aliud portendit enim, quam quod mala quantum Luxuries quosdam, sensu distendit auaro Tantum pauperies alios deuastat adurens, Quam subter labuntur aquae, quia teste poeta, Semper auarus eget; quod desunt frena notabis, Quodque super lapides plumbumque et inane metallum Currit equo, signat se pectore bellua duro, Corde pigro, sensuque cauo regnare superbam. O pestis sine fine nocens, non sufficit omnem Peruolitasse orbem bellis, et caede potentum, Quin etiam faciem praeclara palatia contra Christicolasque greges, uideas posuisse nefandam. Ante pedes ternos parentibus undique neruis, Ille tuus sonipes, uacuum super aera nando Tollet, et albentes monstrabitur inter olores, Quam pia corda tuis maculas uis pessima telis. Iam tamen ipsa pedem uanis conatibus unum, Optima nequaquam contra consulta leuasti, Nam quotiens procerum tibimet coniungere quemquam Es conata, tibi totiens aut obuia mortis Ex insperato uenere repagula nigrae, Aut cautela Patrum, quos arx sanctissima semper Substituit, pestem monitis compescuit atram. Deficiat quorum sceptrum de semine nunquam, Donec in igniuoma ueniet Rex nube coruscans.
Strabus. Dignum est, ut uideo, praemissis tristibus ergo Debita principibus laudum persoluere uota.
Scintilla. Noui equidem, sed felici nunquam obfuit illi Aduersis firmare animum, neque contingit ullum Ante bonum non esse malum; sic numina nerunt Aurea quae prisci dixerunt saecula uates. Tempore magne tuo Caesar uenisse uidemus, Tu pietate reples, quidquid minus esse potestur, Thesauris alii meritis tu comptior esto, Tu bonitate places, aliique tyrannide gaudent, Solus ad omnigenos transis Rex magne triumphos Quem te namque uocem, nisi magnum in plebe Moysen, Qui populos tenebris per lumen ducis ademptis, Qui morum noua templa struis, qui munera Christi Quae collata tibi cunctis communia praestas. Ille umbram, tu corpus habes, eremo ille remota Arte tabernaculum et saerpentes uinxit aenos De silice hausit aquam, sumens de manna pruinis, Tu uero in populis paradisi ad amoena uocatis Templa regis, fundata sacris Rex magne lapillis, Quorum pensa pater quondam tibi magnus adauxit Aurea cui ludunt summis simulacra columnis Cuius ad ingenium non confero dogma Platonis Lacte fluis et melle simul, petraeque sequentis Largiris latices, undis Pharaone necato. Laudibus altithronum celebras per saecula Patrem, Digna loco cui semper erunt spectacula amoeno: Hinc magnum Salomonis opus, hinc templa supremis. Structuris aequanda micant, specularia subter Dant insigne nemus, uiridique uolantia prato, Murmura riuorum ludunt pecudesque feraeque Uri cum ceruis, timidis cum caprea damis, Si quoque deinde uelis, saltabunt rite leones, Ursus, aper, panthera, lupus, lynces, elephanti, Rhinoceros, tigres uenient, domitique dracones Sortiti commune boumque ouiumque uirectum. Omnia pacatis animalia litibus assunt, Aeriae summo quercus de uertice laetis Commodulantur aues rostris, et suaue susurrant. Ast alia de parte nitens fulgore corusco Auratus discurrit eques, comitante pedestri Agmine, tintinnum quidam, quidam organa pulsant Dulce melos tantum uanas deludere mentes Coepit, ut una suis decedens sensibus ipsam Femina perdiderit uocum dulcedine uitam. Cedant magna tui super est figmenta colossi Roma uelit Caesar magnus migrabit ad arces, Francorum quodcunque miser conflauerit orbis En queis praecipue iactabat Graecia sese, Organa Rex magnus non inter maxima ponit. Quae tamen inceptos seruent si intacta canores, Deses erit qui saepe suo quatit aera plectro. Ante tamen spreta iactabit pelle lacernam, Et ferri rapta bacchatus male sonoros Comminuet truncos, et iniquas uoce cicutas, Nec frustra, quia nulla suo pro carmine dona Emeruit, saltim ut fului pars extima nigros Auri collatis meritis depingeret artus. Interea magnis crepitant tabulata cateruis, Quae clarum sequitur pulcherrima turba Moysen. Obstupui fateor gemmis auroque decorum, Et uidi et mecum uoluens, tum singula uolui, An Salomona pium, an magnum Dauida uiderem, Herodem non esse sciens, nec talis honoris Participem, faciat coeli Rex optimus illum. Percepi tandem, postquam rigor ossa reliquit, Ossa sacri corrupta Patris, splendore corusco, Hunc cui fulgorem diui consortia uerbi Ediderant, qui in terrigenis mitissimus exstat.