Library › Latin: Early Christian Writings › Sententiae
Robert Pullen, an English theologian who taught at Oxford and Paris and became a cardinal and chancellor of the Roman Church under Pope Lucius II (d. c. 1146), composed these Sententiae as a systematic survey of theology in eight parts. The work opens with a list of chapter summaries so that readers can find what they seek. The first part shows that God exists, has no beginning and is one, arguing against idolatry, and then treats the three persons of the Trinity; later parts proceed through creation, the fall, the incarnation, sin and grace, the sacraments and the last things. In the middle passage Pullen discusses how grace, faith, justice and good works grow together.
Pullen’s Sententiae belong to the generation of systematic collections that preceded Peter Lombard’s Sentences, which soon replaced them in the schools. The work is notable for its independent arrangement and for its moderate positions on questions such as penance and the sacraments. Bernard of Clairvaux praised Pullen’s sound doctrine, and the work is a useful witness to theological teaching in the early twelfth-century schools.
About this edition. The Latin text comes from Corpus Corporum, the Latin text repository of the University of Zurich (edition: Jacques-Paul Migne, Patrologia Latina, vol. 186, Parisiis 1854), reused with attribution for non-commercial purposes (CC BY-NC-SA). Every word has been analyzed with LatinCy, a neural language model for Latin — click or tap any word for its dictionary form, part of speech, and complete morphology, together with the full entry from Lewis & Short’s A Latin Dictionary.
Latin · Early Christian Writings
Sententiae
Robert Pullen · Incipiunt Praenotationes Primae Partis · every word parsed
1
CAP. I
. In prima parte ostenditur Deum esse, et initium subsistendi non habere: non esse contrariorum susceptibilem, et per se, non per aliud existentem.
CAP. II.
Ibidem etiam interseritur contra idololatriae caecitatem; quae et quanta sequerentur inconuenientia, si dii plures essent, et sic tantum unum Deum esse euincitur.
5
CAP. III
. Tres esse personas subiungitur: quod diligenter inuestigatur et subtiliter; et proprietates pertinere ad substantiam, sed non efficere personam. Nulli quoque formae Deum esse coniunctum: et cur in unitate tres personas tantum fateamur. Et de Deitatis incomprehensibilitate. De uera Christi diuinitate et humanitate. De Spiritus sancti ab utroque processione. Et de scientia, et reuelatione, et cognitione fidei. Et personas proprietatibus non esse affectas. Et quae sunt proprietates. Et qualem Pater Filium genuerit, ab eo alium, non aliud.
CAP. IU.
Ibidem etiam demonstratur Deum accidentibus non esse subiectum, uel qualitatibus, uel relationibus, et huiusmodi: 2 Et sapientiam, bonitatem et huiusmodi, in Deo non esse aliud quam Deum.
CAP. U.
10
Deinde autem ostenditur quid designamus cum Deum, iustum, omnipotentem, et similia enuntiamus: et quod diuinam essentiam uarie intelligimus, et de ea loquimur: et de his quae Trinitatem in personis distinguunt; et quid sint proprietates personas distinguentes; et quid sint formae; et de unitate Trinitatis; et quot conficiantur proprietates; et quid notent haec tria uocabula Pater, Filius et Spiritus sanctus: et quid persona; et de operatione Trinitatis in tribus personis, et qualiter caeterae res ab aliis differant.
CAP. UI.
His autem continuatur duas esse processiones; et quid sit Filii, et quid Spiritus sancti processio: et quod aliquid attributum personis, aut absque differentia eis inest omnibus commune, aut differenter. Ut persona, tribus; processio et principium, duabus: et quomodo creaturarum et ad inuicem, Trinitas dicatur principium; et principium et procedens ad se referri: et Patrem quaedam sibi propria habere, sicut communia.
CAP. UII.
Deinde uero dicitur Patrem, Filium et Spiritum sanctum; Filium autem, tantum Spiritum sanctum mittere; et sic Filium mittentem et missum suscipere; et ut circa principium et processum, ita et in missione se habere. Et quid sit Filium et Spiritum sanctum missos esse. Quid item Patrem; Utrumque; Filium, alterum misisse. Quid item quod Pater, quid quod Spiritus sanctus dicitur misisse.
15
CAP. UIII.
Additur autem Patrem esse alium quam Filium, non aliud, et similia. Quidquid enim est Pater in Deitatis unitate, non personae proprietate, hoc et Filius est: genus siquidem masculinum insinuat distinctionem personae; neutrum uero, unitatem substantiae. Et quod licet tres fecerint mnndum, non tamen esse dicendum esse tres factores, et similia.
CAP. IX.
De caetero autem adiicitur Deum in nullo loco diuisum uel coarctatum, ubique esse totum, non solum potentialiter, sed etiam essentialiter.
CAP. X.
20
Similiter animam in suo mundo, scilicet corpore, ubique esse totam, diligenter probatur; et quod careat partibus, quae corpus dum uiuit, semper comitatur.
CAP. XI.
Supradictis adiicitur quod Deus nihil eorum odit quae fecit, et qualiter omnes diligat; et quod eius dilectio non uariatur, et quod supra dicta exposita non obuiant huic: Odisti omnes qui operantur iniquitatem; et Deum malos, et ipsos eum odio habere. Et qualiter malos, bonos futuros diligit; et unde sit quod quosdam a malitia eripit, quosdam non. Et quid fieret de malo quem diligit, si malus moreretur; et utrum bonum futurum malum, odio habeat. Et quod damnandum etiam antequam esset oderit; et quod praescit, praeuult, et perdendum dum bonus est, amat: non e contra, iniquum semper odit.
CAP. XII.
Subsequitur autem de ira et de furore Dei; et quid sint disseritur. Quomodo etiam iudicat et miseretur, odit et diligit. De uoluntate eius aeterna. Utrum uelit mala fieri, et an ea sibi placeant. et qui faciunt ea? Et si peccatorem quem nolit conuerti, uelit non conuerti; et quae uelit et quae nolit: et si uoluit Christum occidi, et an uoluit ut quis eum occideret; et quod uult hominem posse malum.
25
CAP. XIII.
Deinde contenditur damnandum dum bene uiuit, salute esse dignum. Econtra, saluandum, si in peccatis moreretur, morti addictum. Et utrum Deus malum diligat, 3 cum ei malum infligat? Et quod iuxta illud: Uniuersae uiae Domini misericordia et ueritas, cum saluandis et damnandis agat. Quaeritur etiam quomodo iuxta opera reddantur bona futura?
CAP. XIU.
Annectitur his, nos esse constitutos hic inter coelum et infernum, ubi meremur in coelum ascendere, uel in infernum descendere. Et quae merita et quae sint praemia: et quod huius uitae est actio, alterius cogitatio. Et cur paruulus damnationi deputetur? Et cur hos saluat; illos damnat? et quod aliquando tantum iustitiam, aliquando tantum misericordiam sequitur. Et quod eius uoluntas et actio sit eadem. Et quos Deus odit, homo diligere non debet; dum tamen latet eius uoluntas, sequenda est charitas. Et quod non credentes damnabantur et quod audientes huic: Deus uult omnem hominem saluum fieri, non obuiamus.
CAP. XU.
30
Subditur autem praemissis Deum omnipotentem esse, et qualiter omnia scit et praescit; cuius sapientia ut augmenti, est nescia principii. Et quod necessario contingit quidquid praescit. Et utrum prouidentia et potestas sint aequales et uoluntas? Et utrum aliter posset res prouidisse? Et an ita necessario eueniant? Et quae tunc eius iustitia uel gratia, diligenter quaeritur? Et an plura possit quam uelit?
CAP. XUI.
De caetero autem subscribitur Deum potuisse aliud prouidisse, sicut constat aliud potuisse. Et quod eius prouidentia ut initio, fine carebit; et eius praenotio et dispositio ex quo praescitum euenerit, desinunt sic uocari, non tamen quod sunt, esse desinunt. Et quid sit notio et dispositio: et quod eius scientia stabilis instabilia comprehendit, cui praeterita et futura qualiter sunt praesentia, diligenter disquiritur. Et quod mala tantum uidet, bona uero et scit; sed cum faciente facit, nec tamen cogit. Et utrum simul contraria possit prouidere? Et quod non possit facere in quolibet praesenti, quod ad illud non attinet. Et quod de potentia Dei timide est disputandum. Et quod principie et fine caret. Quaeritur etiam quomodo uoluntas prouidentiae sit causa?
Click or tap any word for its parse and dictionary entry.
Text: Perseus Digital Library, licensed CC BY-SA. Dictionary: Lewis & Short (Perseus, CC BY-SA). Morphology: LatinCy — machine parsing, corrected against the AGDT & PROIEL treebanks and Morpheus.