Library › Latin: Science & Medicine › Epitome Almagesti
The Epitome of the Almagest begun by Georg Peurbach and completed by his pupil Johannes Regiomontanus, dedicated to Cardinal Bessarion, who had urged Peurbach to undertake it. In the dedication Regiomontanus laments that in his time teachers and students of the best disciplines are so rare, blaming not the difficulty of the subject but men’s corrupted nature, inclined to vice and indifferent to virtue and good arts, unlike the ancients who strove to enrich posterity with learning. The thirteen books then restate the Almagest concisely, with improved proofs and critical observations.
Printed at Venice in 1496, the Epitome became the standard introduction to Ptolemaic astronomy for the generation of Copernicus, who studied it closely. It combined a thorough mastery of Ptolemy with critical remarks on his lunar theory and other problems, and so helped prepare the ground for the astronomical reforms of the sixteenth century. The dedication to Bessarion also documents the cardinal’s patronage of Greek and mathematical studies, which brought Peurbach and Regiomontanus into contact with Greek manuscripts of Ptolemy.
About this edition. The Latin text comes from Corpus Corporum, the Latin text repository of the University of Zurich (edition: Corpus 29, Ptolemaeus Latinus (Corpus Corporum)), reused with attribution for non-commercial purposes (CC BY-NC-SA). Every word has been analyzed with LatinCy, a neural language model for Latin — click or tap any word for its dictionary form, part of speech, and complete morphology, together with the full entry from Lewis & Short’s A Latin Dictionary.
Latin · Science & Medicine
Epitome Almagesti
Regiomontanus · ⟨Dedicatio⟩ · every word parsed
1
Magistri Ioannis de Kunigsperg prohemium in Epitomam Almagesti siue Magne constructionis Ptolemei factam partim per eum, partim per magistrum Georgium de Peurbach, et dedicatam Reuerendissimo Domino Cardinali Niceno
Admiranti mihi saepenumero uel potius grauiter et inique ferenti tam raros esse etate nostra optimarum disciplinarum non modo preceptores uerum eciam studiosos, satis compertum uidetur deprauata potius hominum natura id fieri quod ad uicia procliues uirtutem ac bonas artes pro nihilo habeant, quam quod rerum ipsarum difficultas eos absterreat. Siquidem maiores nostri uel ab iis que iam inuenta erant tradendis uel ab inueniendis nouis nulla unquam sunt difficultate perterriti, quia scilicet magno semper studio elaborauere ut posteritatem non tam auro atque opibus quam uirtute et bonis artibus redderent locupletem. Nondum enim ambitio et cetere cupiditates hominum ingenia inficere ac labefactare coeperant. Sola uirtus in pretio erat. Sua cuique satis placebant; nullus extrinsecus honor querebatur. Ubi uero paulatim cupido habendi mortalium animis irrepsit, defluere bonas artes atque obsolescere uirtutem necesse fuit. Hinc nihil preter aurum suaue creditum est, discipline probro habite sunt, eoque postremo deuentum est miserie ut non modo promendis nouis artibus operam non nauemus, sed potius quo impunius errare liceat, inuentas olim ac traditas per socordiam atque ignauiam uelut somnolenti pretereamus. Haec igitur causa est cur pauci etate nostra docti sint, cur pauci studiosi, cur iaceant studia bonarum arcium, et quasi sepulta emergere ac suscitari non possint. Fieri tamen interim potest ut difficultate rei discende homines perterreantur, nec tamen deesse debet ueniae locus. Sunt enim non nullarum disciplinarum aditus supra modum difficiles atque ardui, qualis est eius disciplinae quae astrorum peritiam pollicetur, tum propter magnitudinem atque excellenciam rerum in quibus uersatur, tum propter scabrositatem librorum qui ex peregrinis linguis in Latinam inepte conuersi. Incredibile dictu est quantam pre se difficultatem ferant. Nam a Latinis editi pauci admodum extant. Habet profecto prestans hec atque insignis disciplina excellentem quandam materiam ac scitu perdifficilem, celeste uidelicet corpus in quod si tanquam in speculum direxeris aciem immensam quandam et uere admirandam creatoris uirtutem intuebere. Tales spectare iussit astrorum choros dum mortalibus ora daret sublimia rerum conditor, dignum profecto arbitratus quem uniuersis prefecerat creaturis medium inter eas considere ut pede quidem calcante terrenis imperare uideretur, fronte uero sublimi atque erecta diuinis frueretur deliciis. Quid enim iocundius, quid amoenius, quid denique suauius afficere oculos potest quam illa tot et tantorum luminum uenustissima atque ordinatissima series.
Eo quippe si rapiaris animo, experieris nihil te unquam sensisse in omni uita delectabilius. Hinc maior huius discipline pendet difficultas, quamquam nec illa quidem parua est quam nobis pereginorum codicum interpretes pepererunt. Difficile est sane atque arduum ut que in aliena lingua benedicta sunt eundem decorem eandemque facilitatem in translatione conseruent etiam si a disertis uiris summo studio ac diligentia translata fuerint. Quod si parum uel disertus uel curiosus fuerit interpres, scabra prorsus et turbulenta oratio redundat, quod mihi plane euenisse uidetur in Ptolomei preclarissimo illo libro quem Magnam compositionem uocant, quod opus cum apud Grecos mira facilitate facundiaque resplendeat ita apud Latinos durum ineptumque habetur ut ne Ptolomeus quidem ipse si reuiuiscat ipsum sit pro suo recepturus. Id cum tu tecum aliquandiu mente uoluisses, excellentissime princeps Bessarion, graui supra modum molestia affectus fuisti, non tam quod aureum illud flumen ingenii gentilis tui interpretum uicio in tantam barbariem deuenisset quam quod Latini nostri, quos singulari amore beniuolentiaque prosequeris, tam excellenti ac preclaro opere carerent. Satis enim uidebantur carere eo qui ita barbare atque inepte translatum habebant. Decreuisti sane tunc, uir utriusque lingue peritissimus nec minus Latinam quam patriam callens, una et patrie tue et nostre consulere, illi quidem restituendo splendorem pristinum, nobis uero illius ueram effigiem donando cuius antea deforme simulachrum habebamus. Coepisti igitur preclarum illud opus iterum Latinum facere ut Latinos tuos et studiosissimam hanc patriam maioribus quotidie beneficiis demereris. Uerum onus delegate tibi tunc apud piissimum imperatorem prouincie a proposito reuocauit, nec publica christiane rei publice negocia quibus incumbere necesse erat uacare te litterarum studiis permisere. Quocirca per alium aggressus, quod per te ipsum non poteras prestare, suasisti Georgio astronomo Cesaris, qui tum Uienne erat preceptori meo, uiro ut moribus et integritate uite ita omni studiorum genere primario, in mathematicis uero supra omnes nostre etatis homines erudito, ut Ptolomei de quo loquimur librum quem ille quasi ad litteram memorie tenebat breuiorem lucidioremque facere conaretur. Quod ille mox orsus, incredibile dictu est quam clariores reddidit sententias, diuidens eas geometrarum more ut et apertius intelligerentur et facilius commendarentur memorie et tenacius hererent. Sed uix absolutis sex libris quasi in medio cursu, heu memoriam quoque eius rei lugubrem atque acerbam, immatura morte nobis indignissime rapitur. Uerum paulo antequam e uita discederet cum in manibus et gremio moribundum tenerem, uale inquit, ‘mi Iohannes, uale. Et si quid apud te pii preceptoris memoria poterit, opus Ptolomei quod ego imperfectum relinquo absolue. Hoc tibi ex testamento lego ut etiam uita defunctus, parte tamen mei meliore superstite, Bessarionis nostri optimi ac gratissimi principis desiderio satisfaciam.’
Grande profecto opus et meis impar uiribus moriens preceptor humeris nostris imposuit, et quod subire temerarii foret, recusare uero ingrati ac pene sacrilegi. Sed fluctuanti mihi tu, prestantissime pater Bessarion, confirmasti animum, et ut tantum opus prosequerer tuo numine compulisti. Absolui igitur opus a preceptore inceptum, idque tuo sacratissimo nomini dedicaui ut inter ceteros bibliothece tue libros colloces atque custodias. Ad quem enim digniorem uel principem uel patronum bonarum artium monimenta confugiant quam ad te, qui ut es doctrina et omni uirtutum genere prestantissimus ita optimos quosque codices diligentissime indagaris? Summo studio comparas atque custodis ut nemo sit meo iudicio hodie te locupletior in hoc preclarissimo genere supellectilis. Quo fit ut diuino quodam consilio factum censeam ut in communi Grecie pernicie tu Rome feliciter uixeris, quo naufragantes librorum Grecorum reliquias et mox peritura tot doctissimorum uirorum uolumina conseruares. Notum omnibus est quantum studii ac diligentie in ea re posueris, quos labores, quos sumptus sustuleris, nihil perniciosius accidere posse existimans quam si cum patria eciam libri periissent.
5
Tanto igitur tamque pretioso librorum aceruo hoc quoque epitoma nostrum adiungere pro tua mansuetudine dignaberis ut te auctore te principe optimarum artium studiosis commune fiat, qui, si quid forte difficultatis in primordiis offenderint, legant libellos duos quos de triangulis edidimus, et sic reliqua, nisi nos opinio fallit, facile superabunt.
Click or tap any word for its parse and dictionary entry.
Text: Perseus Digital Library, licensed CC BY-SA. Dictionary: Lewis & Short (Perseus, CC BY-SA). Morphology: LatinCy — machine parsing, corrected against the AGDT & PROIEL treebanks and Morpheus.