1
Ad tuarum precum instanciam, soror mihi Heloysa, in seculo quondam cara, nunc in Christo karissima, ymnos Graece dictos, Hebraice tillim nominatos, composui; ad quos quidem me scribendos cum tam tu quam quae tecum morantur sanctae professionis feminae saepius urgueretis, uestram super hoc intentionem requisiui. Censebam quippe superfluum me uobis nouos condere, cum ueterum copiam haberetis, et quasi sacrilegium uideri antiquis sanctorum carminibus noua peccatorum praeferre uel aequare. Cum autem a diuersis diuersa mihi responderentur, tu inter cetera talem, memini, subiecisti rationem: Scimus, inquiens, Latinam et maxime Gallicanam Ecclesiam, sicut in psalmis ita et in ymnis magis consuetudinem tenere quam auctoritatem sequi. Incertum etenim adhuc habemus cuius auctoris haec sit tanslatio Psalterii quam nostra, id est Gallicana, frequentat Ecclesia. Quam si ex eorum dictis diiudicare uelimus qui translationum diuersitates nobis aperuerunt, longe ab uniuersis interpretationibus dissidebit, et nullam, ut arbitror, auctoritatis dignitatem obtinebit. In qua quidem adeo longaeuae consuetudinis usus iam praeualuit, ut, cum in ceteris correcta beati Hieronimi teneamus exemplaria, in Psalterio, quod maxime frequentamus, sequamur apocrypha. Ymnorum uero quibus nunc utimur tanta est confusio, ut qui, quorum sint, nulla uel rara titulorum praescriptio distinguat; et si aliqui certos habere auctores uideantur, quorum primi Hilarius atque Ambrosius exstitisse creduntur, deinde Prudentius et plerique alii, tanta est frequenter inaequalitas syllabarum, ut uix cantici melodiam recipiant, sine qua nullatenus ymnus consistere potest, cuius descriptio est laus Dei cum cantico. Plerisque etiam sollemnitatibus addebas deesse proprios ymnos, utpote Innocentum et Euangelistarum, seu illarum sanctarum quae uirgines uel martires minime exstiterunt. Nonnullos denique asserebas esse in quibus nonnunquam hos a quibus decantantur mentiri necesse sit, tum uidelicet pro temporis necessitate, tum pro falsitatis insertione. Casu quippe aliquo uel dispensatione, eo modo saepius praepediti fideles constituta horarum tempora uel praeueniunt, uel ab ipsis praeueniuntur, ut de ipso saltem tempore mentiri compellantur, dum uidelicet aut nocturnos die, aut diurnos nocte hymnos decantant. Constat quippe secundum propheticam auctoritatem et ecclesiasticam institutionem, nec a laude Dei noctem ipsam uacare, sicut scriptum est: « Memor fui nocte n. t. D., » et iterum: « Media nocte s. ad c. tibi, » hoc est ad laudandum te; nec septem reliquas laudes de quibus idem meminit Propheta: « Septies in die l. d. tibi, » nisi in die persoluendas esse. Quarum quidem prima, quae matutinae laudes appellantur, de qua in eodem scriptum est Propheta: « In matutinis D. m. in te, » in ipso statim diei initio, illucescente aurora seu lucifero, praemittenda est: quod etiam in plerisque distinguitur hymnis. Cum enim dicit: « Nocte surgentes u. o., » et iterum: « Noctem canendo r., » uel. « Ad confitendum surgimus morasque n. r., » et alibi: « Nox atra rerum contegit ter. c. o.. » uel: « Nam lectulo consurgimus n. q. t., » et rursum: « Ut quique horas noctium nunc c. r., » et similia, ipsi sibi hymni quod nocturni sunt testimonium praebent. Sic et matutini hymni proprii temporis, quo dicendi sunt, institutionem nonnunquam profitentur: uerbi gratia cum dicitur: « Ecce iam n. t. u., » et iterum: « Lux ecce s. a., » uel: « Aurora iam s. polum, » seu: « Aurora lucis r., » et alibi: « Ales diei nuntius l. pro. praecinit, » uel: « Ortus refulget l., » et si qui sunt huiusmodi, ipsi nos instruunt ymni quo tempore sint cantandi, ut si eis uidelicet sua tempora non obseruemus, in ipsa eorum prolatione mendaces inueniamur. Hanc tamen obseruantiam non tam negligentia plerumque tollit, quam necessitas aliqua uel dispensatio praepedit; quod maxime in parochialibus, seu minoribus ecclesiis propter ipsas plebium occupationes cottidie fieri necesse est, in quibus omnia et fere continue peraguntur in die. Nec solum tempora non obseruata mendatium ingerunt, uerum etiam quorumdam ymnorum compositores, uel ex proprii animi compunctione alienos pensantes, uel improuidae studio pietatis extollere sanctos cupientes, in aliquibus ita modum excesserunt, ut contra ipsam nostram conscientiam aliqua in ipsis saepius proferamus tanquam a ueritate prorsus aliena. Paucissimi quippe sunt qui contemplationis ardore uel peccatorum suorum compunctione flentes ac gementes, illa digne ualeant decantare: « Preces gementes f. d. q. p., » et iterum: « Nostros pius cum canticis f. b. s., » et similia quae sicut electis ita paucis conueniunt. Qua etiam praesumptione singulis annis decantare non uereamur: « Martine, par apostolis, » uel singulos confessores immoderate de miraculis glorificantes dicamus: « Ad sacrum cuius tumulum frequenter membra languentum modo sanitati, etc., » discretio uestra diiudicet. His uel consimilibus uestrarum persuasionibus rationum ad scribendos per totum anni circulum ymnos animum nostrum uestrae reuerentiae sanctitas compulit. In hoc itaque mihi uobis supplicantibus, sponsae Christi uel ancillae, et nos e conuerso uobis supplicamus, ut quod nostris honus imposuistis humeris, uestrarum orationum manibus subleuetis, ut qui seminat et qui metit, simul operantes congaudeant.